Als yemant met een harden steen,
Of met een hout, of met een been
Een hont ontrent de leden treft,
Hy krijt, hy bast, hy grolt, hy keft,
Hy loopt in haesten nae den steen,
Hy loopt in haesten naer het been,
En met een gants verwoeden sin
Soo staet hy daer de tanden in,
Dien laet hy sonder hinder gaen.
Soo menighmael als dit geschiet,
En dattet eenigh niensche siet,
Soo lacht hy om de dwase daedt
Die hem alsdan voor oogen staet.
Maer hoort, ghy vrient, die dit belacht,
En die het beest voor onwijs acht,
Komt siet doch met een rijper sin,
Komt siet het stuck wat naerder in,
En daelt eens binnen u gemoet,
En denckt wat ghy by wijlen doet.
Als eenigh mensch, uyt swarte nijt,
Op u, of uwe vrienden bijt,
Of dat u yemant hinder doet
Of in u haeff, of aen u bloet,
Wort ghy niet stracx u naesten gram?
En let niet eens van waer het quam?
Hoe dickmael isser, weerde ziel,
Dat ick in dese stuypen viel,
Dat ick als op de menschen beet
Wanneer ick schád of schande leet;
Maer, mach ick bidden, mijn gemoet,
Siet dat ghy dit noyt meer en doet,
Maer als misschien ons yemant quelt,
Het is door list, of met gewelt,
Vergaept u aen de lieden niet
Die ghy hier mede besich siet,
En schoon ons treft een nijders tant,
Soo denckt, Het komt van hooger hant,
Segh vry, Dees mensch is maer alleen
Een stock, een roed', een slinger-steen,
Die van een grooter macht bestiert
Om my of om de mijne swiert,
Wien Godt hier toe gebruycken wil;
Het zy dan vyandt ofte vriendt,
Dewijl dat ghy het doch verdient,
Dewijl dat ghy u weerdigh kent
Dat Godt u swaere plagen sent.
De mannen, nae den geeft gesterckt,
Die hebben dit wel eer gemerckt,
Want alsmen hun te quellen nam
Soo sagen sy van waer het quam,
Sy sagen Godes roede slaen,
Sy sagen Godes engel staen,
En daerom wast dat hun de ziel
Niet op de daedt der menschen vielt,
Maer swierde met een diepe sucht
Tot boven inde blaeuwe lucht;
Sy baden Godt in haer verdriet,
Maer beter op de menschen niet;
En weder, als het soet geluck,
Quam wech te nemen haren druck,
En dat misschien haer even mensch
Hun gunstigh was naer eygen wensch,
Soo werden sy daer in gewaer,
Des Heeren vrientschap over haer,
En resen, met een bly gemoedt,
Tot Godt den gever van het goet
Wel aen mijn ziele, tot besluyt,
Druckt dit in al u wesen uyt
En quijt u dus in vreugt en pijn
Het sal ons hert een balsem zijn.
Als de Sabéen, de Chladéen, de wint, het vyer, door den duy-
vel ontsteken, Iobs goederen, kinderen, ende gesontheyt hadden
...
Het peert dat is gewoon meest in het nat te stallen,
En daer veel waters is, daer laetet water vallen;
En schoon men dagen langh rijt om het gantsche lant,
Ten lost naeu eenigh vocht ontrent het dorre sant.
Siet daer een rechten streeck, waer nae de menschen leven:
Wie veel heeft, die ontfangt, den rijcken wort gegeven,
Hoe yemant grooter is, of hooger geraeckt,
Hoe een, die schencken wil, de giften grooter maeckt.
Maer hoort, ô weerde ziel, dit zijn verkeerde wegen,
Ghy, brengt daer niet en is, soo vintmen rechten zegen;
Ghy, schenckt daer honger woont; of noot een schamel man,
Die, mits hy niet en heeft, niet weder nooden kan:
Dat is een recht geschenck, dat Godt sal weder-geven,
Of hier ( indien het dient ) of in het eeuwigh leven;
Want deugt aen eenigh mensch gedaen, en niet geloont,
Wort boven al bedacht, en boven al gekroont.
Als elck voor sijn huys veegt, soo worden
alle straten schoon.
Het beeldt mochte zijn een vvijf en een vrijster, op haer bessemen
leunende, ende t' samen kijvende; een besette vrouvve haer aen-spre-
kende, in voegen als volgt:
VVel sneege meyt, en deftich wijf,
Ey lieve, waerom dit gekijf?
En waerom roepje door de buert
Dat Trijn haer stoupe niet en schuert?
Dat heyl noyt rechte buerschap pleegt,
Mits sy haer strate niet en veegt?
Dat Griet haer goote stincken laet,
En nimmer hant aen bessem slaet?
Vriendinnen houdt u doch gerust,
Het kijven heeft doch geenen lust,
Een yder keere voor sijn huys
Soo worden alle straten kuys.
Hoe dienstigh waer het voor het landt
Indien men geen klappeyen vandt!
Indien en man en echte wijf
Bemoeyde slechts met haer bedrijf,
Bemoeyde met haer eygen ziel,
En daer een staege vyer-schaer hiel,
Gewis dat waer een dienstigh werck
En voor den Staet, en voor de Kerck;
Want als een yder 't sijne doet
Dat is voor al de werelt goet.
Ein jeder kehr vor seiner thür / soo
werden alle wege rein.
...
De keers die voor gaet licht best.
Ghy, die wilt in het duyster gaen,
En treet niet al te veerdigh aen,
Maer ( geeft de mane geenen schijn )
Soo laet de keers u leydts-man zijn,
Want anders soo ghy veerdigh treet
Eer ghy de rechte paden weet,
Soo stoot ghy licht een blaeuwe scheen,
Of valt wel in de modder heen;
Betreet daerom geen vreemde straet
Voor dat de fackel vooren gaet,
Want licht gedragen nae den man
Wie isset dien het baten kan?
Als ghy een saecke neemt ter hant,
En doetse niet met onverstant,
En doetse niet als inder nacht,
Dat is, te vooren niet bedacht,
Maer laet voor al een helder licht
Laet Reden leyden u gesicht,
En maeckt dat ghy u dingen weeght,
En goeden raedt te vooren pleeght,
Maeckt dat ghy langh genoegh versint
Eer ghy een wichtigh stuck begint;
Want koomt het licht eerst nae de val
Wie is het dien het baten sal?
Versint eer ghy begint
...
De keers die voor gaet licht best.
Op een anderen sin.
Wanneer het licht gaet voor den man,
Dan isset dat het baten kan;
Maer brengh het yemant achter aen,
Soo kander niemant seker gaen.
Segh, wie en valt of struyckelt niet
Diie inder nacht gen licht en siet?
De boete die een Christen hert
Van Gode voor-geschreven wert,
En dient niet uyt te zijn gestelt
Tot ons het lijf ter aerden helt;
Neen, vrienden, 'tis de beste deught
Die op-wast mette groene jeught.
Hot ! isset niet een sotte waen
Te loopen op de ruymen baen,
En uyt te stellen alle tucht
Tot dat de jonckheyt henen vlucht?
Tot dat ons oude dach genaeckt,
En al de leden swackeer maeckt?
Ey segt eens, vrienden, met bescheyt,
Is u het leven toe-geseyt
Tot veertich, vijftich, t' sestich jaer?
O neen, ghy zijt in doots-gevaer
Tot aller uyren, t' aller tijt,
Soo haest als ghy geboren zijt,
En dickwils die de kloeckste schijnt
Die isset die voor eerst verdwijt.
Ghy daerom voor den besten raet,
Maeckt dat u licht voor-heenen gaet,
En geeft u jonckheyt aen den Heer,
Dat stelt u vast voor immermeer.
Laet berou / selden goet berou.
De hondt bijt den steen, en niet die hem werpt
ID embstma_1288_emblem118 MOTTO_LA_NORM De hondt bijt de steen, en niet die hem werpt CHILDREN CHILDREN_SQRT 0