Een vrouwe in weerschijn
gekleet, bedaeghd van
opsicht en van jaren, met
goud gekroont, hebben-
de in de rechter hant een
vijle, al waer boven op 't
handvatsel geschreven
staet,
is, zy neemt af en maeckt glad: hebbende in de
slincker hand een krans, te samen gevlochten
van laurier, klimop en mirten, waer aen twee
granaet-appels hangen. Zy sal sitten in eene
stoel, die geciert is met bladers en vruchten
van cedren, cipres en eycken, als mede van
olijftacken: dese plaets sal aen die sijde
staen, daerse metten elleboge nae toe leunt,
een plaets die naast aen dees beeldenis is. Zy
sal sitten in 't midden van een schaduachtigh
voorhof, en in een boomrijcke plaetse van
een hoeve, rontom met Platani of Arendoorn
bomen. Voor hare voeten salse hebben een
hoop boecken, waer tusschen een baviaen sal
sitten, die gekleet sal zijn met weerschijn
van allerleye verwen, om de verscheydene
wetenschappen uyt te drucken, die in een
geleerde Academie worden verhandelt.
Bedaeghd wort zy gemaelt, van wegen
de volmaeckte en rijpe kennisse van de din-
gen die zy besit, en waer van in dees ouder
wort gesproken: als die de jeughdelijcke
lichtvaerdicheyt, noch de sufachtige ouder-
dom, niet is onderworpen; maer als eene
die begaeft is met een vast gemoed, en een
gesont oordeel.
Datse met goud gekroont is, geeft te ken-
nen, dat wanneer 't verstand van den Acade-
mist zijne gedachten sal voortbrengen, de
welcke in 't hoofd, of so Plato in zijne Timaeus
segt, in de verstandelijcke deelen van 't ge-
moed bestaen, soo is 't van noode dat die ge-
fineert zijn als 't goud, ten einde die op alle
toutsen mogen proef houden.
In de rechterhand heeftse een vijle met
de spreuck rontom,
neemt af en maeckt glad: want gelijck de vijle het
yser vijlt en te gelijck glat maeckt, den roest
afdoende, dat het blinkende wort, also wor-
den oock in de Academie alle overtollige
wercken weghgenomen, verbeterende 't ge-
ne gemaeckt is, 't werck polijstende en ver-
lichtende: en daarom is 't noodigh dat het
gestelt werde onder de vijle van een ernst-
haftiger oordeel der Academisten: en dat-
men doe gelijck Ovidius segt:
En laten yder woord voor 't oprecht oordeel duycken.
Waer over Quintilianus seyt dat de vijle het werck
polijst. En niet sonder reden is Horatius in zijne
Dichtkonst gram, van dat de Latijnen niet
sulcken vlijt deden om haere wercken op te
vijlen en te polijsten als wel de Griecken.
Petrarcha klaegt oock daar over. En hier uyt
wort kloecklijck gesegt, dat het werck noch
de laetste schaef of vijle moet hebben, om
dat het niet schoon noch genoegh gepolijst
is. Waer van de Latijnen dit spreeckwoord
hebben Limam addere, onder de vijle doen, op
dat het overtollige werde afgedaen: want
het gevijlde noemtmen glat.
De krans is met Lauwer, Klimop, en Mirthe
omvlochten, om dat dese drie planten de
Poeten worden toegevoeght, en dat door
de verscheyden manieren van Poesie die in
de Academie bloeyen. Oversulx behoort
de Mirth aen een honighsoet Minnedichter,
die met soeticheyt en bevalligheyt zijne
minnesangen queelt: want de Mirth is een
beeld van 't vermaeck en de aengenaemheyt,
en Venus is moeder van de Liefde. Oock seyt
Nicander, dat Venus tegenwoordigh zijnde, ter-
wijl het oordeel van Paris wierde uytgespro-
ken, gekroont was met Mirth, om datse haer
soo aengenaem was. Waer over Virgilius singt,
Aen Bacchus past de druyf, de Mirth is Ve-
nus çier:
En Phoebus wort omkranst met frissche Lauwe-
rier.
En Ovidius, willende het feest van Aprilis sin-
gen, roept Venus aen, dat zy zijne hoofdslapen
mette Mirth wilde aenraecken, ten einde hy
te beter de Minnedeuntjes, die haer pasten,
soude konnen singen.
Met veyl of Klimop en met Laurier wierden
alle Poeten sonder onderscheyt gekroont,
en hier mede wierde Pindarus gekranst. Niet
te min is de Klimop, in 't besonder, de vro-
lijcke Poeten toegepast, gelijck Ovidius, Pro-
pertius, en verscheyden andere verhalen.
De Laurier past meer den Helden-sangers,
die de daden der Keyseren en Helden be-
schrijven. En de Helden, die overwinners
waren, zijn met Laurier gekroont geweest.
En daerom stelt Apollo dieselve tot een krans
voor de verhevene en overwinnende Vor-
sten, en heylight hem dieselve mede toe, als
een Vader van de Poeten, zijnde een plante,
die een seer hooge, aengenaeme, en soete
stijl wel past. En om op te houden van te
redeneeren, over dese drie Poetische plan-
ten, salt genoegh zijn te seggen, dat Petrarcha
te Romen, met drie kranssen, van Laurier,
Klimop en Mirth is gekroont geweest, ge-
lijck Senuccius Florentin, zijn goede vriend, die
als doen geleeft heeft, getuyght gesien te
hebben.
De Granaet-appels zijn beeldsels van de
vereeninge der Academisten, zijnde dese ap-
pels van Pierio gestelt tot een beeld van ver-
samelinge van volck en geselschap, dat in ee-
ne plaetse by een vergadert is, en door
wiens vereeninge zy behouden worden: en
hierom waren zy Iuno toegeeygent, gelijck-
men in vele medaglien kan sien, alwaer Iuno
Conservatrix op gestelt is. En om dat Iuno
oock gehouden wierde voor een bovensitster der
koningrijcken, soo wierd zy geschildert met
een Granaet-appel in d'eene hand, als een
onderhoudster van de vereeniginge der
volckeren.
De Academie sal sittende gemaeckt wor-
den, om dat de oeffeningen van de Acade-
misten, gemeenlijck also geschieden: hare
cedren stoel sal uytgesneden zijn, om dat de
cederboom voor een beeld van de gedurig-
heyt wort genomen, gelijck Pierius segt. Want
dat selve hout verrot noch vermolsemt niet.
Op welcke geduricheyt de Academici oock
opsicht behooren te hebben, op datse haere
wercken wel geschaeft en gevijlt voor den
dagh mogen brengen, op dat zy de Cedren,
dat is, de eewigheyt mogen waerdigh zijn.
Plinius seyt, dat als eenigh ding met het sap of
met oly van Cedren is nat gemaeckt, dat
het van de motten of wormen niet sal ge-
knaeght worden:
ken van Numa Pompilius verhaelt, diewelcke
535 jaeren daer nae op den bergh Ianiculus
van Gneus Terentius, terwijlen hy zijn land om-
spitte, gevonden zijn.
de, 't zijn dingen die den Ceder waerdigh zijn, dat is,
die in eeuwiger geheughnisse behooren ge-
houden te worden. En daerom sneden zy
dieselve in Cipressen, zijnde oock onver-
derflijck als de Ceder, gelijck mede de Eyc-
ke voor de geduricheit en derselver kracht
genomen wert. Te meer past mede de Eyc-
ke daer toe, om dat in de Capitolijnsche
Agonalen, die van den Keyser Domitianus in-
len, met eycken lof gekroont zijn geweest,
gelijck mede de kamerspeelders, cyther-
speelders en Poeten. Waer van Martialis, Ju-
venalis, en Scaliger over Ausonium, wijtloopiger
verhael doen.
De Olijf om datse altijd groen is, wort
oock voor de geduricheyt genomen, 't welck
Plutarchus in zijn Gastmael aldus verklaert,
d'Olijf, Laurier en Cypres worden door ha-
re vetticheit en hette bewaert en onderhou-
den, gelijck mede de veyl of klimop. En
worden dese seer nae aen 't beeld van de
Academie gestelt, wesende een plante, diewelc-
ke van de Poeten, Pallas is toegewijt.
Minerva, die uyt het hoofd van Iupiter is gebo-
ren,
des verstants, wijsheyts en kennisse, sonder
welcke noodwendige gaeven, niemant een
Academist kan wesen, want wie daer van be-
rooft is, die wort geseyt, sulx te doen
Minerva
of wetenschap: gelijck 't selve van Horatius
en Cicero dickwijls gebruyckt is. Als of zy
wilden seggen, ghy sult niet doen of spree-
ken, waer in de Nature tegen u verstand, of
de gunste des hemels, strijt: gelijck eenige
braeve geesten, die willende den Academist
en Poeet naebootsen, raepen hier en daer ee-
nige dichten, doch sonder kennisse of aert
uyter Natuure daer toe te hebben, niet eens
denckende, hoe zy meer spreken, hoe zy
haere onwetenheyt meer aen den dag bren-
gen. Soo is 't dan van node, voor die daer
begeert een onsterflijcke naeme van een wijs
Academist te hebben, dat hy sich voede met-
te vrucht van de Olijve, dat is, dat hy besigh
zy, om de wetenschap van Wijsheyd en ken-
nisse te verkrijgen, door nachtwaecken en
naerstige oeffeninge: waer van de Olijve een
beeld is. Want onder den Studenten wort
dit spreeckwoord gevonden, plus olei quam vi-
ni, als dat hy meer in oly als in wijn heeft
verteert. Verstaende dat hy meer naerstig-
heyt en sloverie mette sinnen heeft gedaen,
om de wetenschappen te verkrijgen, als met
wandelen, slempen, of andere dertelheden.
't Ander spreeckwoord, oleum & operam perde-
re, past op die gene, dewelcke alle haere tijd
en moeyte aenleggen, in dingen daerse noch
met eere noch met voordeel konnen uitge-
raken. Waer over S. Hieronymus seyt, hy heeft
den oly en kosten verlooren, diewelcke den Os totten bal-
sem sent, sprekende dit van die gheene, die-
welcke sich onderstaen sodanige persoonen
te leeren, die bot van verstandt, en quaedt
van begrijp zijn, om de wetenschappen te
vatten. Welcke wetenschappen verkreghen
worden met naerstigheyd en arbeyt, die in
dese plaets, door den Olyf, zijn uytgebeeld,
wiens blaeders scherp en bitter zijn, gelijck
oock de vrucht is, wanneer die voortkomt,
doch rijp zijnde, wort die soet en aenge-
naem, gevende een lieflijck sap: een beeld
van arbeyd en van geduyrigheyt, als 't welke
de lichaemen van 't verrotten en bederven
bewaert: also is oock de wetenschap eerst
bitter en scherp door den arbeyd en naer-
stigheyd, diemen moet doen om dieselve te
verkrijgen, doch rijp en volwassen zijnde,
dat is, de wetenschap verkregen hebbende,
so proeftmen de vrucht met overgroot ver-
noegen, en mette geduyrigheyt van een goe-
de naeme, die sich dan de student te gemoed
voerende, soo verheught hy sich in sijnen ar-
beyd, als mede inde vrucht en in 't genoe-
gen, die hy vande wetenschappen hoopt te
verkrijgen.
Zy sal midden in een schaduachtigh en
boschachtigh hofken, in een hoeve, sitten,
mette Platani of Arendoorn-bomen rontom
haer, gelijck Plinius dieselve int II boeck aen 't
I capittel beschrijft, ter gedachtenisse van
de eerste Academie, diewelcke aengevangen
is, op de hof-steede van eenen Edelman
Academus: in wiens lieflijcke hoeve, niet verre
van Athenen leggende, de Platonisten ver-
gaederden met haeren Godlijcken Plato, om
met hem te redeneren vande Platonische
wetenschappen: gelijck sulcx D. Laertius in 't
leven van Plato verhaelt. En Carolus Stephanus
seydt, dat dat-selve bosch duysent schreeden
van Athenen is geweest; soo dat de Aca-
demie haer oorsprong buyten op 't land heeft
gehadt; maer haere naeme heeftse van den
Edelman Academus verkregen. Doch dit
dient te weeten, dat de secte en de vergade-
ringe der deughtsaeme by de oude in drie-
derley wijse zijn onderscheyden geweest, te
weeten, nae de manieren, nae de plaetsen,
en nae de eygen naemen der personen. Van
de schandige manieren sijn de navolgers van
Antisthenes Cynicus, de hondsche genaemt ge-
weest, want zy hadden voor een gebruyck,
en bijtachtige tanden te verscheuren, ofte zy
schaemden sich niet, als de honden, haere
minne-lusten in 't openbaer te pleeghen, ge-
lijckmen van Crates en van Hiparchia de phi-
losophinne, de suster van Metroclus, by Laertium
magh lesen. Van de eerbaere manieren zijn
de naevolghers van Aristoteles, peripatetici of
wandelaers ghenaemt gheweest, om dat zy
voor een gebruyck hadden, al wandelende
te disputeeren en redenkavelen. Vande pu-
blijcque of openbaere plaetsen, hebben dese
haeren naeme verkreghen, die genaemt zijn
geweest nae de Steeden, als de Eliensen, Mega-
rensen en Cirenaische. En van de gemeene plaet-
sen de Stoici, diewelcke eerst Zenonische, nae
haeren oversten Zeno genaemt zijn. Maer van
die tijd af, om sich seecker te stellen voor de
schandlijcke daeden, begost dese Zeno , in 't
portael van Athenen, alwaer 1430 Burgeren
waeren doodgeslagen, te reedeneren en zijn
aenhang te versamelen, diewelcke Stoici ge-
naemt wierden, nae 't woord Stoa, 't welck
een portael bediet: waer-over die ghene
Stoici genaemt zijn, die in dat selve portael
verkeerden: 't welck daer nae, met seer
schoone schilderyen, van dien vermaerden
schilder Polignorus, is verciert geweest. Van de
persoonen zijnse oock genaemt geweest So-
cratici, Epicurei en andere, nae de naemen van
haere meesters. En also de naem van Acade-
mie, gelijck geseyt is, van den Heer Academus
af-komt, alwaer de Platonici de eerste verga-
deringen hebben gehad: soo zijn alle ver-
gaederingen der deught en geleertheyt, daer
nae Academien, jae tot desen tijd toe, genaemt
gheweest: En worden als nu in een vierde
maniere gebruyckt, te weten tot verkiesinge
van een naeme die hooghmoedigh, eersuch-
tigh, dapper, statigh, vol vreemde grillen en
spottigh is. En soo wort dese naeme, by on-
sen tijde, meesten-deel gebruyckt. En om de
uytlegginge van onse beeldenisse te volgen,
seggen wy, dat de veelheyt der boecken, die
voor haere voeten leggen, grootelijcx ver-
eyscht wort, wesende dit het voornaemste
wit van den Academist, verscheydene boec-
ken te lesen en te herlesen, om tot veelder-
leye kennisse te geraecken.
Den Baviaen maecken wy datse by Acade-
mie en tusschen de boecken sit, om dat die-
selve van de Egyptenaers voor een beeld
vande konsten gehouden wierde: En daer-
om heylighden zy dienselven aen Mercurius,
die de eerste vinder vande konsten en lette-
ren geweest is, gelijck Pierius segt; want wie
sijn plicht van een geleert Academist, wil
oeffenen, moet gestadigh in de konsten en
wetenschappen besigh zijn, diewelcke dap-
per toewassen door het gestadigh verkeeren
op de Academien.
EEn Iongman van schoon en eerbaar op-
sicht, dragende op de schouderen een
leeuwenhuyd, houdende in den palm van de
rechterhand een vierkant, alwaer in 't mid-
den het teycken van Mercurius op staet; inde
slinkerhand heeft hy een tack van een Ama-
rant of fluwele bloem, met dit opschrift, sic
floret decoro decus: dat is, aldus bloeyt de eere door de
achtbaerheyt. Men soude hem ook bekranssen
en 't kleed daermede over al konnen vercie-
ren. 't Kleed sal totte knyen lang zijn, met
een broosken aen de rechter voet, Cothurnus
geheeten, aen de slinker sal hy een zocke
hebben.
heyd is een cieraet van 's menschen leven: hy
is eerbaer, om dat het achtbaere altijd met
het eerbare is vereenicht: want de achtbaer-
heyt, gelijk die seer geleerdelijck van Cicero
in zijne officien of onderlinge plichten is be-
schreven, wort in 't gemeen genomen, voor
al 't geene dat in alle eerbaerheyt bestaet: en
die selve is tweederleye, want tot de alge-
meene behoort noch een besondere, die tot
een yder deel van 't eerlijke genomen wort.
De eerste Achtbaerheyt plagh aldus bepaelt
te worden. De Achtbaerheydt is al 't gee-
ne datter past totte heerlijckheydt van een
mensch, in 't geene zijne nature van andere
dieren verschilt. Het ander deel 't welck tot
het geslacht behoort, wordt aldus onder-
scheyden; de achtbaerheyt is 't gene, 't welck
soo betaemlijck is aen de nature, dat oock
daer in de maticheyt en zeedicheyd met een
seeckere, edele, vrye en burgerlijcke manie-
re uytblinckt, sulcx dat sich oock de acht-
baerheyt in alle dingen, die totte eerbaer-
heydt behooren, in 't gemeen wijdtloopigh
verspreyt, en in 't besonder in alle slagh van
deughden. Want gelijck de schoonheydt des
lichaems met een welgemaeckte gestalte-
nisse van leden, aenlockt, en de oogen doet
bewegen, en hier in behagen scheppen, om
dat alle leden onder sich met een seeckere
bevalligheydt seer wel passen en over-een-
komen; also beweegt oock de achtbaerheyt,
die in 't leven uytblinckt, de toestemminge
van die geene mette welcke hy leeft met or-
dre, stantvastigheyt en matigheyt, soo wel in
woorden als in wercken. Waer uyt besloten
wert, dat de welstand sich voeght in 't spre-
ken en in 't eerlijck handelen, om te overleg-
gen en wat betaemlijck is te volgen, en wat
onbetaemlick is te vlieden, volgende de din-
gen die recht en eerlijck zijn, als recht en
eerlijck, vliedende de dingen die onrecht en
oneerlijck zijn, als quaed en onbetaemlijck,
strijdigh zijnde tegens de behoorlijckheydt
en eerbaerheydt: en dese komt voort, door
eene van dese deelen, of door vlytige op-
merckinge, of naerstige waerneminge van 't
waarachtighe, of door den ommegang en
handelinge der menschen, gevende een ye-
gelijck 't zijne, na datter belooft is, in ver-
schillende saken, of zy komt voort door de
grootheydt en dapperheydt van een ver-
heven gemoedt, dat in alle dingen onver-
winnelijck is: waar door hy alles doet en
spreeckt met ordre en met mate; waer by
oock is zeedigheyt, matigheyd en alle ver-
soetinge van een verstoort gemoed, in welc-
ke saecke de betaemlijckheyd bestaet, wiens
kracht hier in is gelegen, datse van 't eerlijc-
ke niet kan werden afgescheyden: want wat
betaemlijck is, dat is eerlijck, en wat eerlijck
is, dat is betaemlijck: gelijk Cicero 't selve
doorgaens in sijn Burgerplichten uytdruckt.
Om dan de dapperheyd en hoogheydt van
de deughd des gemoeds, die de Achtbaer-
heydt vereyscht, uyt te beelden, hebben wy
hem een leeuwenhuyd omgehangen, om dat
de oude den leeuwenhuyd voor een beeldt
van de dapperheyt der deughd en de sterck-
heyd des gemoets uytdruckten. 't Welck zy
die geene plachten te vereeren, die de waar-
achtige geschicktheyt hadden aengemerckt,
en haer dapper en grootmoedigh hadden
betoont. Oversulx al 't geene dat manhaf-
tigh en met een dapper gemoed bestaen
wort, datselve wort geacht een man te pas-
sen die de Achtbaerheydt volght; maer in 't
tegendeel is die van de Achtbaerheydt be-
rooft, die daer, als verwijft, leeft, sonder
grootheydt of bestandigheyt des gemoeds.
Bacchus die, by Orpheum, voor een beeld van
een Godtlijck verstandt gehouden wordt,
draeght by Aristophanem een leeuwenhuydt
over de schouderen; Hercules, de voorbarigh-
ste en dapperste onder de Argonauten, gaet
altijd in een leeuwenhuyd. Ajax de Opper
Capiteyn, by de Griecken, onder Achilles,
droegh voor zijnen welstand een leeuwen-
huydt; en seghtmen, dat waer men met den
leeuwenhuyd bedeckt is, kan men niet ge-
wont worden, maer op andere plaetsen wel.
Waer uyt wy dese schoone bediedenisse
konnen nemen, dat de mensch in alle hande-
lingen, daer hy sich behoorlijck in draeght,
met het vlim van lastering en schande niet
kan worden gequetst, maer alles wat daer
tegen strijd, gevoelt de bittere stekinge van
laster en schande tot in 't herte toe. Gelijck
Ajax, also lang hy hem manhaftigh en be-
taemlijk in zijne aenslagen droegh, hoorde
nimmermeer eenige lasteringe, maar behael-
de groot lof: doch hy wierde seer gelastert,
wanneer hy den leeuwenhuydt, dat is de
dapperheyd des gemoeds, wegh wierp, ge-
ten de behoorlijckheydt: Boven dit, is de
Leeuwenhuyd, by de welstand gevoeght:
wesende dit dier, soo veele 't lichaem be-
langt, seer wel gestelt en volmaeckter als
andere dieren: En soo veel 't gemoed be-
langt, soo isser niet een dier, dat meer de
behoorlijckheyt gaede slaet als de Leeuwe,
want hy is mild, grootmoedigh, beminner
van de overwinninge, sachtmoedigh, recht-
vaerdigh, lievende die geene, waermede hy
verkeert, gelijck Aristoteles seght. En hy ver-
gramt sich nimmermeer over een mensch,
ten zy dat hy geterght zy, en alsdan is hy
reedelijck in 't straffen, neemende eenen die
hem een weynigh misdaen heeft by 't hoofd,
doch verscheurt hem niet met sijne klau-
wen, maer schuddet hem alleene; en als hy
hem een weynigh verschrickt heeft, soo laet
hy hem gaen. Doch hy soeckt dien swaer-
lijck te straffen, die hem sal geslagen of ge-
wondt hebben, 't zy met pijlen of spiessen.
Oock lijd hy niet, dat yemant overlast ge-
schiet, maer straft dat selve, gelijckmen by
Aelianum leest, dat een Leeuw, Beer, en Hond
by malkanderen opgevoet zijnde, lange te
saemen, sonder eenige Huys-twist in vreede
leefden: maer op seeckere tijd, de Beer op
den Hond vergramt zijnde, verscheurde
dien-selven; dies de Leeuw daer-over ont-
stelt, strafte den Beer, als een rechtvaerdigh
Koning, metter dood. Plinius verhaelt dat
het een danckbaer dier is, en der weldaden
gedachtigh, wesende goedertieren, verge-
vende een ygelijck wie sich voor hem ver-
nedert, vertoonende altijd een dapper en
eedel gemoed; En soo hy oyt, door de me-
nighte der Honden of Iaeghers verstrickt
wort om te wijcken, so sal hy sich niet snel-
lijck, voor de oogen in de vlucht geven, ach-
tende dat het hem geen eere is sich een an-
der te onderwerpen, want dat soude eenen
Koning, gelijck hy is, onbetaemlijck zijn;
maer hy gaet met een staetige maniere voet
voor voet te rugge: En om allenskens sijne
achtbaerheyt te bewaeren, begeeft hy sich
midden in 't veld, sich daer tegens wapenen-
de, als of hy niet op haer paste, ter tijd toe
hy elders eenige struyvellen siet, daer in hy
dan vliet en sich verberght, niet dat hy ver-
schrickt is, maer om sich wederom van
nieuws te wapenen: En soo brenght hy
schrick en vreese aen andere. In 't kort, hy
draeght sich soo achtbaer in alle deelen, als
eenigh Vorst of Koning. En dit is soo veele
de Achtbaerheyd van de daed belangt. Nu
sullen wy vande Achtbaerheyt in 't spreken
handelen.
Het vierkant met het teycken Mercurii,
bediet de Achtbaerheyd, vastigheyd en stant-
vastigheyd, om daer door nae de behoor-
lijckheyt te spreecken: En daerom wierde
Mercurius Tetragonos of vierkant, dat is vast en
wijs geheeten. Want men moet onvast, on-
versichtigh noch wispeltuyrigh zijn in 't spre-
ken, buyten de paelen van eerwaerdigheyt,
noch men moet niet lichtvaerdigh zijn, om
op de personen te lasteren en te steken, ver-
achtende al wat men daer van hoort, wesen-
de dit een vermetelheyt en ongebonden-
heyd: Maer men behoort een seeckere eer-
biedigheyd tot een ygelijck te draegen, ge-
lijck Cicero verhaelt; sulx datmen moet be-
dacht zijn, om eerlijck van andere luyden
te spreecken. Want niet wel van yemant te
spreken is een teycken van boosheyt, nijdig-
heyt en oneerbaerheyt, gelijck de tonge van
Thersites was, daermen by Homerum van leest,
te weeten, venijnigh, lichtvaerdigh en snel,
om seer schandelijck te snappen en van sij-
nen Koningh qualijck te spreecken. Maer
Vlysses daer en tegen, was stil-swijgende, en
bedachtsaem, al-eer hy sprack, wel vierkant
ter taele, voorsichtigh en oprecht, konnende
als een kloeck en gauw Man, de achtbaer-
heyt van een wijs Man in alles houden. De
Tonge moet niet sneller zijn als 't gemoed,
gelijck Chilon seydt: Want de woorden zijn
aenwijsers van yders gemoed. En van de
Griecken is het spreecken genaemt, het
Merck-teecken van den Mensch. Want gelijck de
Dieren gekent worden aen 't merck-teecken
van haeren aert, also worden oock de Men-
schen gekent door 't spreecken, van wat aert
en natuyre datse zijn; gelijck 't selve van Epi-
ctetus, in sijn handboexken is uytgedruckt,
alwaer hy seyt: Stelt u een seecker perck voor om te
onderhouden, soo wel voor u alleen, als met wien ghy
verkeert, letter wel op, dat ghy niet te slechte redenen
voert, maer ist mogelijck, stiertse na de eerbaerheyd,
andersins soo ist beter te swijgen. Onderhoudt dan
de achtbaerheyt om met reden te spreken,
en niet om andere te lasteren, maer veel eer
te prijsen, als ander luyden werck, dat niet
gesien veele gewoon zijn, haer oordeel te
strijcken oock over alle dingen: Waer mede
zy haere onwetentheyt dapper te kennen
geven, en dat met kleyne eere, gelijck de
Vorst Megabizus dede, diewelcke ten huyse
van Zeuxis eenige beelden willende berispen,
sprack mette leer-jongeren van Zeuxis van
de Schilderkonst: waer op Zeuxis antwoor-
de, terwijle ghy sweeght, verwonderden haer dese Ion-
gelingen over u, als over eenen Prince in purper gekleet;
maer nu lachense om u, als die daer wil spreecken, van
een konst die ghy niet verstaet. Te meer moetmen
noch de schandige maniere van spreken ter
sijden stellen, en van eerbaerlijcke saecken
handelen: 't welck insonderheyt Iongelin-
gen, van schoon opsicht, seer wel past. Want
by de schoonheyd des lichaems behoort
sich de schoonheyd des gemoeds te open-
baeren: Oversulx als de Philosooph Diogenes
eenen schoonen Iongelingh sagh, die son-
der eenige eerbiedigheyt sprack, seyde hy
tot hem, schaemt ghy u niet, dat ghy uyt soo schoonen
yvoren schede, een mes van loot treckt? verstaende
by de scheede de schoonheyd des lichaems,
en by het mes van loot, sijne slechte, onbe-
schofte en olijcke maniere van spreecken.
De Amarant of fluweele bloem, die hy in
de slinckerhand heeft, is een bloeme die al-
tijd bloeyt, houdende haere welstand door
haere schoonheyd. Hier mede hebben oock
de Griecken in Thessalien, het Graff van
Achilles, die haer eenighe schoonheyd was,
bekranst; om te vertonen, dat gelijck dese
bloeme nimmermeer verwelckt, dat oock
also de naeme van Achilles niet soude ver-
gaen, maer altijd duyren. En om dat diesel-
ve bloeme nimmermeer verdort, nochtans
als die in harde en ongestuyme winters, qua-
lijck zijn te krijgen, soo besprengtmen de
oude drooge bloemen met waeter: Waer
door zy haere vorige kracht en schoonheyd
wederom verkrijgen, soo dat zy daer van
kranssen maecken, oock midden in den win-
ter, gelijck Pierius seyt. Alsoo kan oock een
Man die sich geeft in de harde en woeste
ongelucken van dese ongestadige wereld,
overvallen zijnde en 't gemoed beswijcken-
de, sich verquicken met het waeter van de
Achtbaerheyt: dat is, dat hy sich in 't ge-
moed voere, wat hy in sulcken voorval
moet doen: En dan staet hy van nieuws op,
in een blosender stand des gemoeds, als te
vooren, en bereyt sich selve een krans van
lof en eere, in dese verwarde tijden, en dit
alles doet hy door de achtbaerheydt. En
daerom is hy gekranst en geciert mette A-
maranth, houdende dees Letter-rol rontom
dese bloeme Sic Floret & c. te weten, om dat
de eere door de Achtbaerheyd altijd sal
bloeyen gelijck de Amaranth. Want de Men-
sche wort door de Achtbaerheyt sterck, en
draegt sich tot aller tijd geschickt, sich noch
in voorspoet verheffende, noch 't gemoed in
tegenspoet verflauwende. En gelijck Cleobulus
seght, Soo behoort ons de aenlachende Fortuyne niet
hovaerdigh te maecken, noch de tegenstrijdige ons 't ge-
moed te doen beswijcken noch breecken. En dit kan
men niet doen sonder datmen de Achtbaer-
heyt voor oogen heeft, die den Mensch
sterck en grootmoedigh maeckt: gelijck
Scipio Africanus, diewelcke noyt wierde op-
geblaesen, door de gunste der Fortuyne, al-
hoewel hy overwinnende was; en hy be-
sweeck noyt, schoon datse hem den rugge
toe keerde. En 't is geen wonder dat dese
dappere Romeinsche Hoofdman, niet soo
seer door sijn kracht, als door sijn goede
manieren en achtbaerheyd, in de t'saemen-
sprekinge van Lucianus, van den Rechter Mi-
nos, boven Alexander Magnus en Hannibal van
Carthago, gestelt wort, wesende veldoversten
, die seer oploopende, hovaerdigh, toornigh,
onstantvastigh en niet al te eerlijck waeren,
sonder eenige achtbaerheyt, alhoewelse in
der daed, dapper en grootmoedigh waeren.
En dit ist dat Cicero in sijne Officia of onder-
linge plichten uytdruckt, daer hy seyt: Een
grootmoedigh Man wort insonderheyt in twee dingen be-
kent, waer van 't eene wort gestelt in de verachtinge van
de uytwendige dingen, daer 't blijcklijck is, dat een Man
niet moet wenschen noch begeeren, dan dat eerlijck en be-
taemlijck is; en dat geen Man, sich noch door de ontstel-
tenisse des gemoets, noch door de fortuyne moet laeten t'on-
derbrengen en overweldigen. Waer uyt besloten
wort dat een Man, die in der daed oprecht
is, niet sal gaen buyten 't geene de Achtbaer-
heyt sal betaemen, voegende altijd het eer-
lijcke by het achtbaere en betaemlijcke, we-
sende in alles gelijckmoedigh. Daerom ver-
maent hy, dat als de dingen voor wind gaen,
men sich niet moet verhovaerdigen noch
opgeblaesen zijn. Want hovaerdie is een
vermetentheyt: en wie sich in voorspoet
lichtvaerdicheyd, verre vande achtbaerheyd
afgescheyden: Want de achtbaerheyd be-
grijpt in haer eene eerbaerheyd, sachtmoe-
digheyd, zeedigheyt en alle versoetinge van
een ontstelt gemoed. Versoetinge segh ick:
want een mensche kan sich sonder eenige la-
steringe, wel maetighlijck verstooren, also
't gemoed door eenighe ontsteltenisse sich
kan wel ontroeren, doch daer door verliest
hy de achtbaerheyd niet. En gelijck Aristot.
seyt, soo is een wijs Man niet sonder ontsteltenisse des
gemoeds, maer hy gebruyckt matigheyt. En dit is den
Mensche eygen, dat hy treure en vrolijck
zy: Maer niet te treuren en niet vrolijck te
zijn, wort eer by een block of steen, als by
een mensch vergeleken, gelijck Augustinus in
sijne Stadt Godes verhaelt. En Plinius schrijft
in 't 8 b. van sijne brieven aen Paternus, die-
welcke treurigh was over 't verlies van sijne
Soonen, aldus; Ick weet niet of die groot of wijs
zijn, altijd 't zijn geen Menschen: Want het is mensch-
lijck treurigh te zijn, droesheyd te gevoelen, oock dieselve
tegen te staen, en sich te laeten vertroosten, hebbende troost
van node. Soo ist dan den Mensche eygen dat
de smerte en blijdschap haere plaetse hebbe.
Doch men moet niet soo stuyrs wesen als
Socrates, diewelcke nimmer eenig teyken van
droefheyd of blijdschap vertoonde, naevol-
gende daer in de stuyrsheyt van Anaxagoras
en Aristophanes, diewelcke nimmermeer lach-
ten. Maer dese gaen de paelen der behoor-
lijckheyd te buyten, en verdienen also wel
gelastert te werden, als die nimmermeer
treuren of vrolijck zijn. Want al wat buyten
schreef gaet, is lasterlijck, gelijck de gesta-
dighe lach van Democritus, en 't gheduyrigh
schreyen van Heraclitus. De Achtbaerheydt
hout den middelwegh, en vertoont ons, wat
billick, eerbaer en betaemlijck is: En 't is be-
taemlijck dat wy in de gemeene en beson-
dere saecken van Ouders, Vrienden en Mae-
ghen of droefheyd of blijdschap scheppen,
geneughd of ongeneughd, nae 't geene da-
gelijcx voorvalt: sulx dat wy oock 't selve
moeten betoonen met geluckwenschingen
of met meewarigheyt: Maer gelijck geseyt
is, moeten wy, met onse genegentheden en
tochten des gemoeds, ons verblijden met
een gematighde eerbaerheyd, die de acht-
baerheyd past. En in dese maniere, van dap-
perheyd des gemoeds, sietmen haer altijd
bloeyen, gelijck de Amaranth. Tot nu toe,
hebben wy van de Achtbaerheyt in 't doen
en in 't spreecken gehandelt, maer nu sullen
wy oock gewagh maken van de Achtbaer-
heyt in 't gaen, en in 't verkeeren by andere
luyden: Waer over hy oock met een dapper
en statigh broosken gestelt is, hebbende aen
het slinckerbeen een slechte socke. Alhoe-
wel dat Hercules, by Aristophanem, Bacchum be-
lacht, van dat hy droegh een kodse, en een
Leeuwenhuyd met brooskens aen de bee-
nen, als dingen die niet wel te samen pasten,
wesende de Leeuwenhuyd een roof van een
dapper Man: achtende dat de brooskens
alleen pasten aen teere en verwijfde persoo-
nen, daerom seyde Hercules tot Bacchum: Wat
doen de brooskens by de kodse? Ick kan my daer over
niet van lachen onthouden, als ick den Leeuwenhuyd om
sijne schoone kleederen sie. Was magh hem aengaen?
Wat doen de brooskens by de kodse? Maer de Co-
thurnus of 't leersken past Bacchus seer wel, die-
men niet voor sacht noch weeck-gebacken
behoort te achten. Want dese Cothurni wier-
den van de Helden gedragen, gelijk Isidorus ver-
haelt, wiens aensien wy hier nae wat breeder
sullen uytbreyden. Hier uyt komt het datse
dieselve in de Treur-schouspelen plachten
te gebruycken, naedemael in de Treurspelen
mede te voorschijn quaemen groote Perso-
nagien, Helden en Princen &c. en om dese
oorsaecke wierden dieselve van de Poëten ge-
houden, datse den Helden pasten. Plutarchus
verhaelt in sijn Gastmael, dat de brooskens
van de Hebreusche Priesters wierden ge-
dragen. Ten eersten, seydt hy, soo bewijst dit de
Hoghe Priester, die op de Feestdagen met een Mijther
komt in treeden, hebbende een jongh Hertevelleken, dat
met goud beset is, aengetrocken, draegende een Rock tot-
te enklauwen toe, en brooskens; daer hangen veele klox-
kens aen 't kleet, die in 't wandelen een geluyt geven, gelijck
als by ons. Door de gelijckheyt van dese klee-
dinge bewijst Plutarchus als mede Tacitus, seer
onbedachtlijck, bedrogen zijnde, dat hy
oock was een Priester van Bacchus, also dese
kleedinge in die tijden van de Helden en van
de Priesters met groote achtbaerheyt wier-
de gedragen. Bacchus die van de Poëten ge-
houden was voor een beeld van een God-
lijcke Geest, en een voorsitter vande Musen,
en de eerste Held die getriumpheert hadde,
die konde te gelijck, mette Kodse en Leeu-
wen huyd, oock wel draegen de Heldische
ten en in de oude Beeldhouweryen met een
broosken afgebeeld. Virgilius nodicht in zijn
II Georg. Bacchum totte wijnlesinge, seggen-
de dat hy sijne naekte beenen sal dopen in
den most, sijne brooskens uyttreckende. Op
welcke passagie Probus seyt, dat de Cothurni
seekere slagh van koussen waeren, die de
Iagers gebruyckten, want daer mede bedeck-
ten en versterckten zy haere beenen. Waer
van men de gedaente in de beeldnissen van
Bacchus en Diana sien kan. Welck aensien van
Virgilius en van Probus sijnen ouden uytlegger,
wy daerom niet by brengen als of de Poë-
ten Bacchus niet met het broosken afmaelden,
maer om te doen verstaen, dat de Cothurnus
gemaeckt was als een broosken of leersken,
dat rontom de beenen gingh, tot boven de
kuyten. En dit seghick, om dat veele Schry-
vers, van onsen tijd, houden, dat de Cothur-
nus, die van de Helden, Princen en groote
personagien, in de Treurspeelen plagh ge-
dragen te worden, hoogh was, gelijk de ho-
ge patijnen, nae 't gebruyck van Romen, Spa-
gnien, Venetien, Napels of andere volcken, doch
insonderheyt van Italien, als C. Stephanus seyt:
daer hy aentreckt dat Virgilius dieselve den
bynaem van purper heeft gegeven. Maer
dat die hoogh souden zijn daer in mist dese
Schryver. Doch Virgilii meninge is van de
purpre Cothurnus, en niet van de purpre dickte
van de beenen, en dat dit waer zy, soo seyt
hy in de 7 Egloga, de Carmosyne Cothurnus,
wesende een verwe die Diana aengenaem is,
als mede alle vrouwen, passende seer wel in
de treurspeelen, gelijck Turnebus seyt. Sulx dat
dat de Cothurnus niet hoogh onder de voeten
van der aerde is, gelijck hy 't woord qua-
lijck verstaet, maer is hoogh tot over de
kuyten. Dit heeft oock Turnebus wel waer-
genomen, als hy aenmerckte dat Diana, een
Iagerinne wesende, gingh met een beknopt
kleed tot over de knyen. Waer over als Vir-
gilius geseyt hadde, dat Venus haer kleed bo-
ven de knye hadde ingeslagen, dacht Aeneas
dat dit de Iagerinne Diana was: soo vraegde
hy haer of zy de suster was van Phoebus? En
om datse het kleed boven de knye droegh
soo hadse hooge brooskens, op datmen hare
bloote beenen niet soude sien. Siet dan hoe
de Cothurni leerskens waren, soo hoogh dat-
men de bloote beenen daer mede kost be
decken, alhoewel Scaliger en andere, dieselve
op andere wyse beschryven: Daer nochtans
dieselve, ten tijde van Virgilius, in de schouw-
en ren-plaetsen, dickwijls gebruyckt zijnde,
hem allerbest bekent waren. Want soo de
Cothurni hoogh waren, soo souden dieselve
Diana en de Iagers hinderlijck zijn, die op
steylten, heuvelen en klippighe plaetsen
't wild dickwils mosten vervolgen. Waer van
de Schrijver seer breet handelt, en wijst seer
wijtlopig het onderscheyd en 't gebruyck
van dese brooskens en socken aen, &c.
Om nu te komen totte beteyknisse van
dese beeldenisse, soo draeght de Achtbaer-
heyd aen 't rechter been een statigh broos-
ken; 't welck bediet, dat een machtigh, edel
en rijck man sijne achtbaerheyd moet hou-
den met een edel kleed, dat sijnen staet past.
Aen 't slincker been draeght hy een slechte
socke, om te kennen te geven dat een man
van kleynder vermoghen en middelen, ne-
drigh moet gaen, niet als een Prins of Edel-
man; maer dat een ygelijck in sijne kledinge,
moet acht nemen, op 't geene hem betaem-
lijck is, en dat na sijn staet of ouder, altijd
vliedende 't geene buyten schreef gaet, soo
wel van die geene, die daer verachten het
ciersel van haere personen, en die daer op
niet passen ofse met vuyle, slordige en nau-
lijx opgebondene kleederen voor den dagh
komen, als van die geene, die sich daeghlijx
laeten sien, gebruyckende besondere naer-
stigheyd in sich te streelen, en met alle lichte
fatsoenen te vercieren. Cato van Vtica gingh
in 't eerste de paelen van een Romeinsch
Raetsheer te buyten, vermits hy sijnen hoo-
gen dienst vergetende, al te slordigh by sijne
vrienden gingh, en dat bloot voets met een
enckel kleed, en daer boven seer slecht met
een koorde toegegort, gelijck Sabellicus ver-
haelt. Pedianus en Plutarchus seggen, dat hy op
den marckt gingh wandelen, met een boere
kleed: en in deser maniere, sonder eenigh
ander opperkleed, sat hy in den rechterstoel.
Sylla wierde oock berispt, dat hy, wesende
veldheer, met weynigh achtbaerheyd door
Napels gingh wandelen, met een mantel en
op patijnen. Inde andere buyten paelen lie-
pen Caligula, Nero en Heliogabalus Keyseren, die-
welcke voor den dagh quaemen, met bonte
en gebloemde kleederen, passende beter een
dertele vrouwe, als een doorluchtig Keyser:
selfde kleed langer als een reyse. En Pompejus
Magnus wordt oock van M. Cicero en Atticum
aengemerckt, voor dertel en ydel, om dat hy
aen sijne koussen witte langhe koussebanden
droegh, met een bemaelt kleed, dat wei-
nigh, soo een Opper-veldheer, betaemde:
waer mede Cicero geckt: en P. Clodius wort
oock van Cicero gelastert, om dat hy roode
koussen droegh, die hem een Raedsheer
zijnde niet voeghden, passende 't selve beter
een Ionghman, diewelcke gheoorloft is,
schoone, hooge en fraeye verwen te dragen:
Evenwel moeten zy daerom de paelen van
zeedigheyt niet te buyten gaen, om sich te
palleren en krullen met borduyrsels en stric-
ken als de dertele vrouwen, maer moeten
gedencken dat sy van een veel edeler nature
zijn. Diogenes siende eenen Iongheling te seer
genegen tot de al te verwijfde opsmuckingen
en palleringen, seyde, schaemdy u niet dat ghy u
lelycker wilt maecken als de natuere u gemaeckt heeft.
En gelijck dese ydelheyt der kleedingen be-
straft wort in Iongelingen, Veldoversten en
Princen, te meer behoortse gelastert te wor-
den in Philosophen en Doctoren, die niet
gaen met kleederen haere wijsheyd beta-
mende. Van gelijcken moetmen sich oock
onthouden van de slordigheyt van Diogenes,
Cinicus en Epaminondas: morsige Philosophen,
diewelcke altijd een selfde kleed droegen.
Van welcke slagh juyst Socrates niet was, die-
welcke bloots voets met een linnenkleed of
sack gingh omwonden, waer in hy dickwijls
op de straet, in de stoepen en misthoopen
ging slapen, met weynigh eere of achtbaer-
heydt. Men moet niet alleen onderhouden
de achtbaerheyt om sich in de kleederen te
buyten te gaen, maer oock in de bewegin-
gen; dienende daer toe seer aerdigh de pa-
tijne of broosken, om de statigheyt uyt te
drucken, een af keer hebbende van die gee-
ne, diewelcke al te grooten en gemaeckten
statigheyt over haer hebben, die 't hoofd in
de wind steken, dan uytgestreckt, dan inge-
trocken als sich naulijx bewegende, en schij-
nen of zy 't hoofd aen een pael ghebonden
hadden, also datse, sonder achtbaerheydt
gaende, andere tot lachen verwecken, wie
haer oock siet. Oock moet de socke niet al-
leen genomen worden in de gang van slech-
te en gheringe personen, als van knechts en
arbeyders, maer zy behooren de socke en
brooskens gelijcklijck te dragen, dat is om
hare statigheyd te matigen, nae de gemeene
gangh van besadighde personen: Horatius bijt
met sijne schimptanden, eenen Tigellius Sardus,
diewelcke geen maete hielde in sijnen gang:
dan gingh hy, voet voor voet, als of hy een
priester van Iuno ware geweest, dan rende hy
soo snel, of de vyanden achter hem heer
waeren.
Totte vrouwen past wel eene statigheyd
in den gangh en een langhsaeme tret, om
meerder achtbaerheyd wille; en om dese
oorsaecke hebben zy meer reden om patij-
nen of hooge muylen te draghen, om datse
niet te snel souden gaen: Maer den mannen
past manlijck te gaen, en met grooter treden
als de vrouwen. M. Tullius, als Petrarcha ver-
haelt, siende sijn dochter Tullia boven de
achtbaerheyt van een vrouwe al te snel gaen,
en sijnen swager Piso daer tegen al te langh-
saem, een man niet wel passende, seyde tot
sijn dochter in tegenwoordigheydt van Piso,
haer beyde berispende, gaet doch als een man.
Willende te kennen geven, dat zy wat sach-
ter behoorde te gaen, en Piso wat harder, als
een man toestaet.
Boven dit alles soo past het Broosken en de
Socke beyde seer wel totte welstand van een
Poëtisch ciersel: Want de Poëten hebben
door gheen andere maniere onderscheydt
gemaeckt van hare Poësie of dichtkonst, als
door de brooskens en de socke. Want, ge-
lijck geseydt is, soo wierden de brooskens
totte Treurspelen van Koningen, Princen en
andere voornaeme personagien gebruyckt,
hoewel daer oock knechten, meesters, sla-
ven en dienaers onderliepen. En de Comici of
geneughlijcke kamerspeelders gebruyckten
de socke, want haere stoffe was van slechte,
geringe en besondere personen, en also daer
van ghemeene dinghen, met een slechte stijl
ghesproken wierde, soo naemense de socke
voor de slechte maniere van spreken. En als
men van Koningen en Vorsten handelde, ge-
bruyckten zy een statige en dappere manie-
re, nemende het broosken voor 't hoogh,
volmaeckt en deftigh spreken. Sulx dat het
broosken en de socke, soo veel de kleedinge
en 't spreecken belanght, dubbelt voor een
Poëtische welstand, en een kort begrijp
van alle schoonheyd gehouden wert: Want de
oock in wat saecke het mocht wesen. Aristo-
teles berispt, in sijne dichtkonst, Vlysses, dat hy
te seer gehuylt en gekarmt hadde op de
klippe Scylla, want ten betaemde Vlysses niet,
als een wijs en voorsichtigh man, soo leelijck
te karmen. En M.T. Cicero berispt Homerum,
dat hy den goden toegeschreven heeft, werc-
ken, die oock den menschen besoedlen, als
kyvagien, gramschappen, twisten, nydighe-
den, oneerbaere genegentheden &c. waer-
over hy oock van Empedocles en Xenophanes is
gelastert: En 't is geen wonder dat de Phi-
losooph Heraclitus geoordeelt heeft, datmen
Homerum behoorde uyt de Schou-speelen en
van de Tonneelen te jagen, en hem dapper
met vuysten af smeeren: nergens anders om,
dan dat hy de Achtbaerheydt niet hadde
waergenomen, daer hy anders een wonder
is van een hoogh verstand en van welspre-
kentheyt. Nae mijn duncken gebreeckt So-
phocles de Achtbaerheyd, oock in 't spel van
Ajax, alwaer hy Teucris de soone van een
slavinne, de bastaertbroeder van Ajax, in-
voert, om met Menelaus, de volle broeder van
den Keyser Agamemnon, te kijven, sonder ee-
nigh ontsagh of vreese, hem toesprekende,
gelijck men oneerbiedighlijck seght, du, du:
En alhoewel het waer is dat Menelaus schey-
dende, op 't laeste seyde, dat het schandelijck was
met sodanigen te kijven, diemen met geweldt konde tem-
men en t' onderbrengen, soo ontlaste hy sich noch-
tans niet van de lelijckheydt, door dien hy
menichte van scheltwoorden, alreede van
Teucris hadde ontfangen, insonderheyt als hy
hem geantwoord heeft, met seer groote op-
geblasentheyt, seggende: 't is my seer schande-
lijck eenen sot te hooren, die veel ydele klaps uytslaet.
Onder welcke woorden weynig Achtbaer-
heyt is, noch van de zyde van Menelaus, die
daer lange kijft met Teucris een slecht soldaet,
een schutter, en ghelijck Homerus en Sophocles
seggen, die gantsch geen macht hadde: dat
dieselve 't hert soude hebben, te twisten met
een Koning, zijnde broeder van een Keyser,
om soo onbeschaemt, sonder eenig ontsagh
duysent scheltwoorden uyt te braecken: te
meer doolt Sophocles in de Achtbaerheyd dat
hy Teucris doet opgeblaesen aen den Keyser
spreecken, van dat hy edel geboren is, ver-
wijtende Agamemnon, dat hy van een godlose
vader, en overspeeldersche moeder, is voort-
gekomen; en te meer dat hy hem dreyght,
en dat sonder betaemlijcke manieren, van
een ontsaghlijck onderdaen, met weynigh
Achtbaerheyd van den Keyser, diewelcke
hem door sijne Keyserlijcke macht, om sijne
lasteringe en dreygementen, rechtvaerdelijck
hadde konnen doen hangen en straffen, al-
waer 't schoon dat hy in hogen staet mocht
gheweest zijn, daer hy nochtans maer een
slecht onderdaen was.
Gelijck nu een verstandigh Poëet aen de
personagie van sijne speelen of dichten
soeckt te passen behoorlijcke manieren, die
niet buyten de Achtbaerheyt loopen: alsoo
behoort een ygelijck wel in acht te nemen,
wat hy schuldig is te doen, op dat wy in on-
se handelingen niet gelastert werden: gelijck
die Poëeten doen, die willende invoeren
personagien, tot een voorbeeld van de men-
schelijcke handelingen, stellen dieselve voor,
sonder eenige behoorlijcke manieren, met
weynigh eere en Achtbaerheyd.
Een oud mager en dorr' man, staende be-
schroomt en beschaemt, zijnde in 't wit
gekleed, siende na den hemel, houdende met
beyde handen een seeve, hebbende een kee-
ten om den hals, staende by een oven, daer't
vier ontsteken is.
De wroeginge is van de Griecken ge-
noemt Syntresis, 't welck anders niet luyt, als
opmerckinge en behoudinge, en is dat deel
van de ziele, dat de sonde haet, en sich al-
tijd soeckt suyver te houden van alle schuld
der sonde: En soo 't eenige feyten heeft be-
gaen, walght sich daer van altijd, en heeft
daer in misnoegen. Hieronymus noemt het de
Conscientie. Basilius verstaet dat het een natuyr-
lijck oordeel is, dat de mensche heeft in
goed of quaed te doen. S. Damascenus seyt, dat
dit het licht is van ons gemoed. Ludov. Vives
noemt het een bestraffinge van ons gemoed,
die de deughden voor goed kent, en ver-
jaeght de gebreken, knagende gestadigh het
gewissen.
Oud word hy gemaelt, om dat de oude,
door hare eervaerentheyt, veel lichtelijcker
van 't goed en quaed konnen oordeelen, en
hare conscientie of geweeten veel suyverder
den dood naerder zijn als de Iongelingen,
diewelcke dickwijls op de wellusten acht
nemende, niet eens dencken waer in zy God
vertoornen, wesende de conscientie niet an-
ders, gelijck Hugo seyt, als een kennisse des
herten, want het herte kent sich selve, door
hare kennisse.
Dor en mager is hy afgemaelt, overmits
hy gestadig gequelt en verteert wort door 't
knagen van sijn geweeten. En gelijck Ovidius
verhaelt, soo is het knagèn als een worm
die 't schip heimlijck op eet en vermolsemt,
of als een roest die 't yser verbijt en ver-
teert, &c.
Hy staet beschaemt, om dat het den
schuldigen eygen is, beschaemt te wesen.
Beschroomt wort hy gemaelt, om dat die
geene, die een wroegend geweeten heeft, al-
tijd vreest voor de rechtveerdigheyd Go-
des, dat die hem de verdiende straffe, in dit
en in 't andere leven soude geven. Pythagoras
seyt, datter geene soo stout gevonden wort,
of de quaede conscientie doet hem seer s
chricken, want hy is nimmermeer gerust
van gemoed, bevreest zijnde voor 't suysen
van den wind. Waerover de Griecxsche
Poëet Menander seyt:
Koom vry de stoutste Man die leeft,
En die wat op sijn leeden heeft,
't Geweten maeckt hem dat hy beeft.
In 't wit is hy gekleedt, om dat alser eenige
smette op 't wit valt, men dieselve terstond
sien kan, hoe kleyn die ook zy, maeckende
't selve lelijck: Alsoo doet oock de achter-
dochtige mensch, als hy eenige misslag be-
gaen heeft, hoewel die oock kleyn is, en
voelt terstont dieselve, misprijstse, en soeckt
die te verbeteren, en berou krygende, tracht
hy tot God te loopen, als tot een seer barm-
hertigh vader, soeckende op nieuws sijne
gunste te verkrijgen; en hierom staet hy met
de oogen ten hemel gekeert.
Hy hout de seeve, zijnde dieselve een
wercktuygh, waermede men 't goede van 't
quade, en 't koren van 't kaf onderscheydt,
blyvende het quade in de wanne van onse
gewissen.
De keten met'et hert op de borst, daer van
seggen de God-geleerde, dat de raedslag in 't
herte sit, en daer in steken oock de beginse-
len van alle daedlijcke wercken, leerende
oock Christus dat het geene den mensch be-
smet, in 't herte sit: en de Oude seyden, dat
het hert den buyck van de ziele was, en daerom seyt
David: Schep, o God! in my een reyn hert, verstaende
goede gedachten.
De keten, daer aen 't hert hangt, bediet na
Pierii seggen, een oprecht man die niet liegt
of bedriegt, maer die 't geene hy in sijn her-
te draeght, oock op de tonge heeft, afge-
scheyden van alle versieringe en logen, zijn-
de by gevolg van een goede conscientie of
geweeten.
De oven of forneys bediet by Pierium in de
aengetogen plaetse, de conscientie die door
't vier beproeft is, om dat God door de Pro-
pheten beveelt, dat haer eenige dingen in
den oven sullen toegebracht worden, dat is,
die stilswijgende by haer sullen werden over-
wogen: En als men over de bedrevene mis-
daden berou krijgt, soo word onse conscien-
tie in ons heymelijck ontsteken en begint te
knagen, soeckende met geweld de sonde al-
lenskens uyt te wisschen: En dit is de oorsa-
ke waerom eenige uytleggers der Heylige
Schrifture, dit selve by het hert des men-
schen uytleggen. Noch meer, soo is het for-
neys een voornaem wercktuygh dat de di-
stilleerders gebruycken, hebbende geen an-
der wit, dan het suyvere van het onsuyvere
te scheyden: Even op dieselve maniere
soeckt de wroeger van 't gemoed, in 't for-
neys van sijn hert, met het vier van de vreese
der conscientie, metten wind van de heylige
inblaesingen, sijne ziele te suyveren, van alle
vuyligheyt, ten eynde zy bequaem zy, om
sich Gode op te offeren.
Een vrouwe die sittende haren mond een
weynigh open houd, vertonende een
dobbele tonge op de maniere van de slange,
houdende op 't hooft een swart laken, daer
van zy een stuck uyttreckt, sulx datse daer
door mette slincker hand in 't gesicht een
schadu maeckt. De rest van 't kleed sal roest-
achtigh zijn, in veel plaetsen gebroken, heb-
bende onder hare voeten een schalmeye, en
in de rechter hand een bloote poignaert,
vaerdigh om een ander te quetsen.
Achterklap of lasteringe, na de bepaelinge
van D. Thomas, is niet anders, als een verbor-
me en achtbaerheyt van andere luyden.
EEn vrouwe van een leelijck opsicht, sit-
tende, en de mond een weynigh open
houdende, met een swart laken op 't hoofd,
sodanigh dat het bedeckt en een schadu in 't
aengesicht maeckt. 't Kleed sal op veele
plaetsen gebroken zijn en van roestige ver-
we, over al beset met slange tongen, in plaets
van een keeten salse een touw om den hals
hebben, daer een strick onder aen hangt;
mette rechter hand salse een mes houden,
als of zy iemant wilde steken, en in de slinc-
ker een muys of ratte, maer groot genoeg,
datmen die wel kan sien.
Lelijck word zy geschildert, om dat dese
lelijcke sonde van Achterklap niet alleen
voor haer selve lelijck is, om dat sy altijd
vaerdigh is tot schade en verderf van haren
evennaesten: maer noch is 't de allerlelijck-
ste saecke, met die geene, die sich met soda-
nigen gemeen maecken, hare ooren daer toe
leenende, gevende geloof aen de bedriegh-
lijcke en verkeerde natuyre van de achter-
klappers, diewelcke, gelijck Augustinus seyt,
den duyvel op de tonge dragen.
Sittende wordse vertoont, om dat de lee-
digheyd een groote en krachtige oorsaecke
van de Achterklap is, want men plach te
seggen, Wie sacht sit, die denckt quaed. De opene
mond en de slange-tongen op 't kleed, druc-
ken uyt de vaerdigheyd van den quaedspre-
ker, om een yder te lasteren, passende op
den Psalm Davids, zy hebben hare tongen gescherpt,
en hebben, gelijck de slangen, venijn onder baere lippen.
En Bernardus seyt in syne predicatien, dat de
tonge van een lasteraer is als een adder, die lichtelijck met
een aenblaes besmet, en is een scherpe lance die met een
steeck, drie doorsteeckt.
Tot dit voorstel heeft Gismond Santus door
dese dichten haeren aert uytgedruckt, die
wy aldus hebben gevolght:
O wreede mond! die los en loos,
V tonge stiert soo vals als boos,
Tot schaede van een 's anders leven,
Die in vergif u pijlen doopt,
Wiens valscheyt geene mensch ontloopt,
Maer doet de vrome voor u beven.
O boose slangh, die staedig loert,
Drie-kopte helhond, die vervoert,
En blaft, en doet de ziele schricken.
Schoon dat een Man is vroom en recht,
Voor God en voor de werelt slecht,
Ghy juygt, en breeckt sijn roem aen sticken.
Ghy lacht en groeyt in 's anders leet,
De Nyl noyt sulck gedrochte weet,
Noch op 't gebergt is oock geen looser:
De helle quelt en plaegt alleen,
De boose, die zy hout vertreen:
Maer ghy schent verr' en nae, noch booser,
Ey toomt dat snoo verkeerde litt,
Dat stout is en van scherp gebitt,
Om wonden die u noyt misdeden:
Waer over u een yder haet,
En hout voor loogen al u praet,
Als vol venijn, en sonder reden.
Soo, soo, gae voort, tot eygen schae,
Mismaeck dy self en schen' doch drae,
Dijn eygen rust en gae verlooren:
Gelijck als 't vaste aerdrijck doet,
Dat dampen in haer boesem voed,
Die schuddend' hare rust verstooren.
Sulx dat de zee en barre strand,
De winden barsten doen het land,
En scheuren klip en rots in stucken,
Om datse in sich selve voelt,
Soo baert de tongh oock ongelucken.
Het swarte kleed op 't hoofd, dat een duy-
stere schaduw in 't aensicht maeckt, bediet,
de eygenschap van den lasteraer, welck is,
heymlijck quaed te spreken, en daerom seyt
D. Thomas seer wel, dat de lasteringe niet an-
ders is als verborgen quaedspreken, tegens
de eere en achtbaerheyd van een ander, ge-
lijck oock haer aert is, de deugdlycke werc-
ken van andere luyden te verdonckeren,
verbergen en verdrucken, 't zy dat het door
qualijck spreken geschiede; of door ander
luyden goede wercken te verswygen, gelijck
Terentius mede segt.
Het kleed dat op vele plaetsen gescheurt
en roestig van verwe is, bediet dat de laste-
ringe veeltijts schuylt in slechte en verachte
luyden, onder welcke oock die geene zijn,
die van niet opgekomen zijnde, het zy datse
in dienst van Edelen of Heeren geweest zijn,
en van de fortuyne of andere deugdlycke
wercken, tot eenige verheventheyd geko-
men zijnde, daer door hovaerdig en opge-
blasen worden: en om niet te ontaerden
van haere aert, quade geboorte en schandi-
ge gewoonte, soo zijnse den roest gelijck,
diewelcke, gelijck zy het yser eet en ver-
teert, als mede andere metallen, alsoo doet
de voddige natuyr der selve, door de laste-
ringe de goede naem en faem van andere
menschen verteeren.
De keeten van koorde, met het neerhang-
sel van den strick, die zy aen den hals heeft,
kan men seggen, dat gelijck de oude onder-
scheyd maeckten tusschen persoon en per-
soon, gelijck Pierius seyt, in goude en silvere
ketenen te dragen, die voor een neerhangsel
een bolle, en d'ander een hert droegh: soo
was d'eene tot een teycken van Edeldom,
d'ander voor een waerachtigh man, en die
niet kost liegen of bedriegen: maer die gee-
ne, wiens hert op de tonge lag, verre afge-
scheyden van alle bedrog en logen. Alsoo
doen wy oock, om uyt te drucken, de snoo-
de en verachte hoedanigheyt der lasteraers,
en maelen haer af met een koorde en met
een strick om den hals, zijnde een bewijs
van geringe, eerloose, quaedsprekende en
schandige menschen.
Zy houd in de rechter hand een mes, als
ofse yemand daer mede wilde steken, om
dat de lasteraer een dootslager is, en voor
soo veele als men haere verkeertheyd aen-
siet, soo berooft zy de ziele van die kracht,
waer door zy leeft. Waer over David in sijn
57 Psalm seyt, de tanden der menschen kinderen, zijn
hare wapenen, en hare tonge is een scharp swaerd.
De muys of ratte die zy in hare slincker
hand heeft, daer by gelijckt Plautus de Ach-
terklappers en Lasteraers, want gelijck die-
selve altijt soecken van andere luyden spijse
of andere dingen te knagen, also doen oock
de lasteraers, diewelcke knagen, verstoo-
ren en verteeren de eere, en al het goede en
schoone, dat zy in 't menschlycke geslachte
konnen vinden.
Een geknielde vrouwe, hebbende de oo-
gen ten hemel geslagen, houdende in
de rechter hand een brandende fackel of
keersse.
Devotie of innige aendacht, is een be-
sonder bedrijf van de wille, diewelcke den
mensche vaerdigh maeckt, om sich geheel
totte gemeenschap met God over te geven,
so wel mette genegentheyd als mette werc-
ken: 't welck seer wel door het licht, door
het knielen op de aerde, en de oogen ten
hemel gekeert, word uytgedruckt.
Een aensienlijcke vrouwe, die in de slinc-
ker hand een vogel Folica of Ossifraga
heeft, en de rechter hand op den hals van
een Iongeling.
Dese Aenneminge, nae de meeninge van
sommigen, is een wetlijck werck tot troost
van die geen kinderen hebben, waer in zy
schijnen de natuyre te willen volgen; maer
aengesien dieselve oock geschiet in die gene
die kinderen hebben, soo soudemen dit al-
dus konnen slechtlijck bepaelen. De Adoptie
is een wetlijck werck, waer in men tot een
kind stelt, die het niet is, alleens of zy de
natuyre volgden. M. Aemilius Lepidus vader
van Lepidus Triumvir, nam Aemilium Paulum tot
sijn soone aen, terwijl sijn eygen soon noch
leefde, die sich nae de Adoptie liet noemen
Paulus Aemilius Lepidus. De Keyser Claudius, nae
het seggen van Dion, liet nae sijnen wetlijc-
bloeyend en frisch ouder, doch was mette
vallende sieckte gequelt; en volgens de na-
tuyre, gelijck Suetonius verhaelt, soo quam de-
sen de regeeringe toe, doch hy liet mede na
hem Nero, als een aengenomen sone, en over-
sulx quam hem mede, na burgerlijcke reden,
een deel van 't Rijck toe; maer dese om 't sel-
ve alleen in sekerheyt te besitten, kreeg een
toveresse, die Britannico een vijge koockte
van sprinckhaenen, waer van hy onversiens
de vallende sieckte kreeg, datter de dood
nae volgde. De Romeinen schreven de Ado-
ptie meer machts als haer toe quam, sulx dat
de aengenomene sijn eygen bloedverwant-
schap verliet, en maeckten bloetvriendschap
mette kinderen, van die haer hadden aenge-
nomen. De Keyser Claudius desselfden daegs
als hy Nero tot een soone aennam, so maeck-
te hy hem oock tot sijn schoon-soone of
dochters man, gelijck Dion verhaelt, doch hy
dede eerst sijn dochter Claudia aennemen in 't
geslachte van de Octaviis, om dat het niet
soude schijnen, dat hy den Broeder aen de
Suster ten houwelijck hadde uytgegeven.
Corn. Spinter Roomsch Burgemeester socht sy-
nen soone in de vergaderinge van de Over-
priesters te hebben, die van haer geslacht
waren, maer door dien Faustus, de soon van
Sylla, oock wesende van 't geslacht van de
Cornelien, in dieselfde vergaederinge was,
en alsoo de wet niet toe liet, datter twee
van een huys in waeren, soo dede hy sijnen
soon aennemen, in het geslacht van de Manlii
Torquati: En in deser voegen wierden wel
de woorden van de wet gevolgt, maer de
kracht desselven wierde ontbonden. De
Adoptie word een statige vrouwe gemaelt,
want soo men de natuyre wil naebootsen,
soo kan een minderjaerige niemand aenne-
men, die ouder is als hy selve. Euripides houd
in sijn Menalippe voor geck, die geene kinde-
ren hebbende, vreemde in huys halen, seg-
gende, hy bekenne vry geck te wesen, die
by gebreck van kinderen vreemde te huys
haelt, want als de Goden hen weygeren kin-
deren te teelen, soo behoorden zy dat selve
lijdsaem te dragen, en den Goden niet te
beschuldigen. Hier tegens is Democritus van
gevoelen, dat een vermogend man, een soon
van eenig vriend behoorde aen te nemen,
om dat hy die nae sijn wensch kan krijgen,
maer iemant die kinderen geteelt heeft, die-
selve moetse behouden, soo alse zijn, schoon
zy oock boos en ondeugende waeren. Maer
de aennemer kan uyt veele goeden den ge-
maniersten en deughdsaemsten verkiesen.
Waer over Petrarcha in sijne t' samensprekin-
ge seyt, de aenneminge is een dienstmaegd van de natuy-
re, dese is edelder, maer die voorsichtiger; dese werckt
sonder raed des teelders op lock wel raeck wel, maer die
gaet met een vast oordeel des aennemers. De Keyser
Severus, roemde dat hy naeliet twee soonen
Antonini, d'eene Bassianus en d'ander Geta, beyde
van hem geteelt, en dat hy hier in gelucki-
ger was als Antoninus Pius, die twee aengeno-
mene soonen naeliet, Verus en M. Antoninus.
Maer de vaderlijcke liefde verblinde, en de
hoope bedroog hem, want nae sijn dood
was Bassianus genaemt Caracalla, een seer bloet-
dorstig mensch, hy doode Getam sijnen broe-
der met veele Raedsheeren, en wilde oock
ommebrengen de moeder van Geta, om dat
zy den dood haeres soons beweende: Doch
van haere schoonheyd overwonnen zijnde,
nam haer tot sijn vrouwe, hoewel datse sijn
stiefmoeder was, sonder de gedachtenisse
sijns vaders aen te sien. Geta was oock in sijn
leven van wreede manieren, onkuysch, gul-
sig, en des broeders lasteren navolgende, ge-
lijck in Dion te sien is, alwaer hy seyt, dese
Severi soons Bassianus en Geta, zijnde uyt de tucht hares
meesters Plautiani, vingen aen, alles na haer welgevallen
te doen, de vrouwen oneerlijck te handelen, de jongens te
schenden, met onrecht geld te versamelen, sich met scher-
mers en wagenaers te vergesellen, en malkanders ondeugd-
lijcke voetstappen nae te treden. Hier over seyde
Spartianus dat schier geen groot man, goede
en nutte kinderen, die hem gelijck waeren,
hadde nagelaten; en dat het veel beter ware
geweest, dat eenige sonder kinderen waren
gestorven; en dit seyd hy niet alleen, ten
aensien van de natuyrlijcke vaders, maer
oock van de vaders der aenneminge, als van
Augustus die Tiberium, en van Trajanus die A-
drianum naeliet: Veel beter soudemen dit na
Tiberius, van Claudius geseyt hebben, diewelcke
Nero tot een kind aennam, twee boose en
schandige Keysers geworden zijnde door
aenneminge. Ten welcken aensien Adrianus
seer goed was, een kloeckmoedig, dapper
krijgsman, die seer veele overwinningen
verkreeg. De Adoptie die Augustus dede aen
Tiberium, daer toe wierde hy gedrongen, soo
de moeylijckheyd van Livia sijn huysvrou-
we, die moeder was van Tiberius, wiens qua-
de zeden Augustus andersins wel bewust wa-
ren. De wreede manieren van Nero, willen
eenige, dat in 't begin, soo niet bekent wa-
ren, sulx datmen in sijne jonckheyd een goet
gevoelen van hem hadde, nemende in de
vrye konsten seer toe. Vertoonde sich seer
meelydig en sachtsinnig, en wanneer hy het
vonnis van eene, die ter dood was verwe-
sen, onderschrijven soude, seyde hy, al such-
tende, utinam nescirem literas, och dat ick koste
lesen noch schrijven. Doch hoe hy dit van
herten meende, getuyght sijn meester Seneca
in 't boeck de Clementia of sachtsinnigheyt.
Maer nae de eygen uytwijsinge sijns levens,
wierde hy nae vijf jaeren sijnder regeeringe
geheel onbarmhertig. Van welcke vijf jae-
ren, de seer lofwaerdige Keyser Trajanus sey-
de, dat niemand beter als Nero hadde gere-
geert: geduyrende dieselve, soude een yder
met hem zijn bedrogen geweest, en hem,
meer als willig, hebben aengenomen, doch
Claudius lette op geen bedrogh, maer nam
hem aen op 't aenhouden van Agrippina, die
hy beminde. En hoewel het van nooden is
datmen eerst eenige mudden souts met ye-
mand eete, aleermen hem kenne, nadien het
alsoo swaer is, een ander, als sich selve te
kennen, niet te min soo heeftmen gesien dat
de Keysers gemeenlijck in haere aennemin-
ge een goede verkiesinge hebben gedaen.
I. Caesar dede een goede verkiesinge als hy
Augustus aennam. Goed was de verkiesinge
van Nerva, die Trajanus Adopteerde of aen-
nam: van gelijcken was de verkiesinge van
Trajanus, hoewel Spartianus dat alsoo niet toe-
staet, met Adrianus. Goed was de verkiesinge
van Adrianus met Lucius Verus, die schoon van
wesen en vol Koninglijcke statigheyd was,
verciert met geleertheyd en groote wel-
sprekentheyd, volmaeckt van verstande,
doch swack van lichaem, 't welck Adrianus
oock seer wel bekent was, waer over hy
dickwils seyde, de goden sullen ons desen slechts op
de wereld vertoonen, maer niet lange laten blyven. En
als hy daer nae was overleden, riep hy kla-
gende, Och hoe hebben wy op soo een krancke muyre
gesteunt? en daer door verlooren vier duysent
Sextertien, die wy aen 't volck en aen den
soldaeten tot een vreugdefeest, over dese
Aenneminge, hebben vereert. Drie andere
die van Adrianus waren Aengenomen, zijn
oock goed geweest, als wanneer hy Marc.
Antoninum, Pium en Marc. Aurelium aennam,
seer waerdige Keysers: een rechte soon van
de voorgeseyde Ceionii, die op eenen selfden
wagen met Marco Aurelio, sijnen aengeno-
menen broeder, triumpheerde. Meer ande-
re Aennemingen van geluckige verkiesingen
souden wy hier by konnen voegen, maer al-
soo geene te boven gaet de aenneminge van
Antoninus Pius en van M. Aurelius, soo willen
wy 't daer by laten, en komen totte uytleg-
ginge vande beeldenisse.
De Folica seggen eenige dat duystere roet-
achtige verwe heeft, andere dat hy uyt den
witten siet, andere dat hy is deselve vogel
Herodius: En desen schrijven zy oock natuer-
lijcke dingen toe, die d'ander heeft, maer
soo de Folica een kuyf op 't hooft heeft, ge-
lijck Plinius seyt, en soo de Herodius een valck
is, gelijck B. Anglicus seyt, soo konnen het
geen eenderley vogels zijn, want de valck
heeft geen kuyf, en dese Folica, zijnde een
watervogel, soude sich ontrent de meeren
en stillestaende wateren houden, gelijck Ari-
stoteles seyt; doch hier van is verscheyden ge-
voelen, als dat het een soorte van valcken
soude wesen als sperwers, havicken &c. An-
dere seggen dat het een duycker, een meeuw
of waterhoen soude wesen. Alb. Magnus wil
dat de Folica een swarte waetervogel zy, die
vermaeck heeft in onweer, en daer onder
in de zee speelt en swemt, wijckt niet van
sijn geboortplaetse, heeft groote voorraed
in sijn nest, is gastvry en deelt andere vogels
daer van mede. Te Romen soo word dit
een watervogel, Fulica geheeten, die duyster-
aschgrau is, met een swarte nebbe, de poo-
ten als eyndvogels, 't hoofd swart, sonder
kuyf of gekrulde kam.
De Ossifraga wesende een geslacht van
Arenden, beenbreker geheeten, is oock by
Mathiolum aschgrau afgemaelt. Aristoteles seyt
datse aschverwig, witachtig en licht hemels-
blau is, grooter als een Arent, waer van ver-
scheyden gevoelen is. De Cardinael Damia-
nus seyt, door 't getuygnis van Plinius en Ari-
stoteles, dat de Fulica en Ossifraga eenderley na-
tuere hebben: want als de Arent hare jon-
gen wreedelijck van hare vaderlijcke erfnis
heeft verjaegt, dan neemt zy dieselve aen,
en steltse tot mede erven neffens hare kinde-
ren. Door soodanige godsdienstige natuere
is de Fulica of Ossifraga een Sinnebeeld van de
Adoptie of Aenneminge, die by de Romeinen
seer in swang was, als mede d'opvoedinge
van ander luyden kinderen, die niet waeren
in voogdyschap, noch in Adoptie, maer waren
gehouden als eygen kinderen, en gaven aen
dieselve de geslacht-naemen van haer huys,
gelijckmen in vele opschriften by Smetio kan
nae sien. Ia het quam soo verre, dat zy de
voetsterkinderen tot hare erven en geslacht-
naemen opteeckenden, gelijck mede in de
opschriften is te sien. En daerom hout de
beeldnisse van de Adoptie de rechterhand aen
den hals van een aengenomen Iongeling,
wesende de omarminge een teycken van
vriendlijck onthael en omhelsinge.
Dion seyt dat de Aengenomene aennam de
bynaeminge des aennemers, doch behielt
eene van sijn vorige naemen, maer eenigsins
verandert. Hier van kan men overvloedige
getuygenissen vinden, gelijck Cajus Octavius,
zijnde Augustus, die van Iulius Caesar was aen-
genomen, wierde genaemt Cajus Iulius Octa-
vianus. En Tiberius Claudius Nero, aengenomen
van Octavianus, wierde genaemt Tiberius Iulius
Octavianus, ende veele ontallijcke meer, te
lang om verhaelen.
Twee beeldenissen in lange tabbaerden,
die de rechter handen hebben te samen
gevoegt, door de eendrachtigheyd dat twee
geslachten sich te samen voegen, komende
de aengenomene soone in 't geslachte van
die, die dieselve aenneemt. Daer is een Me-
daglie van silver van den Keyser Hadrianus
die van Trajanus is aengenomen, met dese
opschrijvinge.
IMP. CAES. TRAIAN. HADRIAN.
OPT. P.F. AVG. GERM. DAC. PART.
HIC DIVI TRAIAN. AVG. P.M.
TR. P. COSS. PP. Adoptio.
Dese omschrijvinge vindmen in een an-
der medaglie met een overeyndstaende
beeldenisse, en de handen om hoog, met het
woord Pietas, want een soone aen te nemen
is een werck van Godvruchtigheyd. Adria-
nus de Keyser bekend in dese medaglie de
weldaed van sijne Aenneminge, door de
goedaerdigheyd van Trajanus die hem hadde
aengenomen. De geseyde t' samenvoeginge
der handen, is een sinteycken van de een-
dracht, gelijck mede de Godvruchtigheyd
een beeld is van de aenneminge. En soo wel
de Eendracht als de Goedaerdigheyd zijn
bediedsels van de aenneminge. Dit is te sien
inde medaglie van Paulus Aemilius Lepidus, aen-
genomen van den vader Marcus Lepidus Trium-
vir, op welckers averrechtsche zyde staet
een hoofd van de Eendracht dat behult is,
waer op Fulvius Vrsinus dese uytlegginghe
maeckt. Wy hebben dickwils daer op gelet
dat tot beteeckenis van de aenneminge men
op d'oude penningen de Eendracht gestelt
heeft en de goedaerdigheyd. Nu Paulus Le-
pidus is aengenomen by den vader van Marc.
Lepidus Triumvir, en uyt den name Aemilii Pauli,
wierde hy genaemt Aemilius Lepidus.
Een schoon lachend maeghdeken, in een
seer fraey ciersel, wesende gekroont met
Iaspis en kostelijcke gesteenten, hebbende
de handen seer aerdig gevat, om een bossel
Roosen sonder doornen, van verscheyden
verwen, om die seer bevalligh in 't wilde
weg te werpen, hebbende een snoer peerlen
om den hals.
De Iaspis word voor de Aengenaemheyd
gestelt, gelijck de natuerkondigers daer van
verhaelen, datmen den Iaspis by sich dragen-
de, gunste by den menschen verkrijgen sal.
Dit selve beteyckent oock de Roose son-
der dóornen en de peerlen, diewelcke door
een sonderlinge en verborgen gave der na-
tuere, uytblincken en aengenaem zijn. Ins-
gelijx is oock de Aengenaemheyd in den
mensche een sonderlinge bevalligheyd, die
de gemoederen totte liefde treckt en be-
weegt, baerende alsoo heymelijck verbindt-
nis en goedwilligheyd.
EEn vrouwe van een schoon opsicht met
lange en deftige kleederen, hebbende
't aengesicht met een sluyer bedeckt, want
die geene, die de Aelmoesse doet, behoort
selve ontfangt behoort niet te ondersoecken
van wien of van waer dieselve komt.
Zy heeft bey de handen onder het kleed
verborgen, 't geld uytreyckende aen twee
kinderkens die onder haer syde staen, heb-
bende op 't hoofd een ontsteken lantaerne
met een olijfkrans omwonden, daer de
vruchten en bladers aenhangen.
Aelmoesse is een werck van liefde en
barmhertigheyd, waer door wy de arme te
hulpe komen in 't herbergen, spijsen, klee-
den, besoecken, verlossen en begraven.
De verborgen handen onder 't kleed be-
dieden 't gene Mathaeus 6 verhaelt: Laet u slinc-
ker hand niet weten wat u rechter doet. En het ander
gebod seyt: Doet u aelmoessen in 't verborgen, en u
Vader die 't siet &c.
Het aengesteken licht vertoond, dat ge-
lijckmen een licht ontsteeckt sonder ver-
minderinge van 't ander, dat het oock alsoo
in de bedieningen van de aelmoessen was
gelegen, want God gedooght niet dat ye-
mand van sijne middelen soude werden ver-
mindert, maer hy vergelt het weder milde-
lijck met hondertvoudige winst.
De olijfkrans op 't hoofd betoont die
barmhertigheyd die den mensch tot ael-
moessen beweegt, wanneer hy siet dat een
arm mensch dat selve noodig heeft. Daerom
vergelijckt David dieselve by eenen vrucht-
baeren wijnstock in 't huys des Heeren. En
Hesichius van Hierusalem, uytleggende de plaet-
se Levitici van de uytgestorte olie, seyt dat
het de Aelmoesse is.
Een naeckt kindeken uyt den bruynen,
hebbende vleugels aen de schouderen
van gelijcke verwe, staende vaerdigh om
hoog te vliegen, hebbende op den top van 't
hoofd een groote klaerlichtende sterre, in
de slincker houd het een omgekeerde wae-
terkruyck, waer uyt kleyne druppelen wae-
ters vallen. Mette rechter hand houd het
een ontsteken fackel, nae achteren om leeg
gekeert; in de locht sal een swalu vliegen.
De dageraed, soo Bocatius seyt, is een twij-
feling, als of men nae den dag raeden soude,
en of dat deel van den tijd, totte voorgaen-
de nacht of totte aenkomende dag te reke-
nen zy, wesende d'een soo nae als d'ander.
Hierom word het bruyn geschildert.
Een gevleugelt kind sullen wy vertoonen,
zijnde als een deel van den tijd, om uyt te
drucken de snelligheyt dieder tusschen bey-
den komt, en die oock haestig vergaet.
Het opvliegen vertoont, dat het kriecken
van den dag aenkomt, en dat door de wit-
tigheyd die in 't Oosten verschijnt.
De groote en helblinckende sterre, die
op 't hoofd staet, word Lucifer, dat is Licht-
draeger, geheeten. En daer door gaven de
Egyptenaers het aenbreken van den mor-
genstond te kennen. En Petrarcha willende
vertoonen dat dese sterre voor 't kriecken
van den dag komt, seyt aldus:
Gelijck dees lieve sterre staet,
In 't Oosten eer de Son opgaet.
Dat het kleyne water druppels uyt de
kruycke giet, bediet dat het selve geschied
des somers door den dauw, en des winters
door den vorst en rijpe, waer over Ariosto
aldus singht:
Zy bleef ter schuyl en 't loose dier,
Olympia versliep sich hier,
Ter tijd Auroras gulde radt,
Haer kille rijp op d'aerde spatt.
toont, dat het Aenbreken van den dageraed
een voorbode van den dagh is.
Het swaluken plagh, in 't aenbreken van
den morgenstond, sijn droeve wee te singen,
gelijck Dante in sijn Paradijs seyt:
Op d'uyre als de swaluw klaegt,
Waer van zy 's ochtens rouwe draegt,
Misschien noch 't droeve wee gedachtig.
Waer over oock Anacreon in sijne Griex-
sche dichten, de swaluw aldus aenspreeckt:
Wat straf verdiendy weeldrig dier!
Met al u tjilpen en getier?
Wat Tereus eertijts is geschiet,
Dat sal oock wesen u verdriet.
Kiest een van beyden, my niet port,
Of dat ick beyd u vleugels kort,
Of dat ick sny dat dertel lit,
En hael de tong uyt u gebit,
Op dat ghy 's ochtens op u beurt,
Niet meer mijn soete droomen steurt.
Een kindeken als 't voorgaende poeselig
bruyn, om laeg nae 't westen vliegende,
hebbende op 't hoofd een groote klaer-
blinckende sterre, en sal in de rechter een
pijle houden als of hy daer mede wilde wer-
pen, en 't schijnt datter alreede veel andere
in de locht zijn, die hy alreede heeft gewor-
pen, en om laeg vallen; mette slincker houd
hy een vleermuys met ontslagen vlercken.
Het om laeg vliegen nae 't Westen, bediet
het Aenbreken van den avond: en de sterre
die hy op 't hoofd heeft, word van de Egy-
ptenaers Hesperus genaemt, diewelcke ver-
schijnt nae het ondergaen van de sonne. De
pijlen, als geseyt is, bedieden de dampen,
die door de kracht der sonne om hoog ge-
trocken zijn, diewelcke van ons vertrecken-
de, en dese dampen niet hebbende dat haer
ophoud, soo vallen zy weder om leeg, en na
dat dieselve grof of swaer zijn, soo bescha-
digen zy meer of min, nae den tijdt, en nae
dat de plaetsen vochtig, of al te kout, of te
heet, of te hoog, of te laeg zijn.
't Houd een vleermuys met opgeslagen
vlercken in de slincker hand, als een dier
dat eygen is, ontrent dese tijd te vliegen.
Een vrouwe in 't root gekleet, hebbende
op 't hoofd een vlamme viers, en een
diergelijcke vlamme gaet oock uyt haeren
monde.
De Aenroepinge geschiet, met groote be-
geerte, nae de Godlijcke hulpe, roepende en
verlangende.
Daerom wordse bequaemlijck met twee
viervlammen geschildert, waer van d'eene
uyt den monde, en d'ander boven uyt den
hoofde komt; alwaer vertoont word, dat
de waerachtige en noodige Aenroepinge,
niet alleene bestaet in de stemme, maer oock
in 't voornemen des gemoeds, waer uyt men
billijcke saken van God versoeckende, die-
selve vaerdig en lichtlijck van de Godlijcke
goedertierenheyd sal verkrijgen.
Een statige vrouwe, die op een Koning-
lijcke zetel sittende, met kostlijcke ge-
stickte, geborduyrde kleederen, vol edel-
steenen, geciert is, mette rechter hand twee
een scepter, van d'eene syde een deel boec
ken, en van d'ander syde verscheyden wa-
penen.
Zy word een bedaegde vrouwe afge-
beelt, om dat een rijp ouder, eygentlijck
Aensien by sich heeft. Waer over Cicero in
sijn boeck van d'ouderdom seyt, Het hoogste
van d'ouderdom is aensienlijckheyd, en voegter by,
het eerwaerdige ouderdom heeft insonderheyd sulck aen-
sien, dat dit meer is als alle wellusten: en dat voor-
naemlijck door de wijsheyd en ervaerent-
heyd, die daer in word gevonden. Iob seyt
in sijn XII cap. by den Voor-vaderen is de wijsheyd
en kloeckheyd van veele jaeren. Waer uyt het ge-
schied, dat de Iongelingen om te gehoorsa-
men, en de Oude om te gebieden, gestelt
zijn, gelijck Plutarchus verhaelt.
Zy word sittende afgemaelt, want het sit-
ten is den Princen en Magistraeten eygen:
En hier door wort het Ontsagh en Aensien,
en te gelijck de ruste en gerustheyd des ge-
moeds vertoont, want die dingen, diewelcke
ontsagh en statigheyt vereysschen, behooren
niet gehandelt te worden, ten zy met rijpe
sittinge en beraet, gelijck de Rechters, en
diewelcke macht hebben om te besluyten,
vry te spreken, of veroordeelen, haere uyt-
spraeck niet wettlijck kan werden uytge-
voert, ten zy datse sitten; gelijck de wetten
getuygen 2 § in bonorum ff. quis ordo &c.
Zy word met een kostel en blinckend
kleed geciert, want soodaenigh zijnse, die
daer macht hebben boven andere, in 't aen-
sien der menschen: En soo betoonen, boven
dat, de kleederen en kostle steenen, eere en
aensien, in die geene, diese dragen.
De sleutels betoonen het Aensien en de
geestlijcke macht, gelijck Christus seer wel
betoont, wanneer hy, daer door aen Petrus
het opperste aensien gaf, seggende Math. 16,
Ick sal u de sleutelen des hemelrijx geven &c.
Zy houd de sleutels in de rechter hand,
want de geestlijcke macht is de voornaem-
ste en edelste boven alle andere, gelijck de
ziele edelder is als het lichaem.
Zy houd de rechter hand met de sleutels
ten hemel gekeert, om te vertoonen dat alle
macht van God is, gelijck S. Paulus seyt, daerom
vermaent hy, dat alle ziele der voornaemster macht
sal onderdaenigh zijn. Rom. XIII.
De scepter in de slincker hand, betoont
de wereltlijcke macht en aensien, gelijck een
yder bekent is. En de boecken en wapenen
die ter syden leggen, om dese beeldenisse
noch al gemeender te maecken, betoonen
in 't eerste het aensien der schrifture en der
geleerden, en het ander de wapenen, die-
welcke aen de slincker syde gestelt werden
nae de spreucke van Cicero: Cedant arma togae,
dat is: Laet de wapenen voor de geleertheyd wijcken.
De Aerdbevinge soude men konnen ver-
toonen, door de beeldenisse van een
man, die de wangen opgeblasen hebbende,
't gesichte seer wreed en duyster draeyt,
schijnende met groot geweld, uyt een hol of
uyt een spleet van d'aerde, op te rijsen, heb-
bende de hoofdhayren lang en in 't wilde.
Men soude het geheele aerdrijck rontom,
geborsten konnen maecken, de boomen uyt
der aerde geworpen, en de wortels daer van
om hoog gekeert.
De Aerdbevinge is een schrick die de
aerde doet, uyt oorsaecke van haere verhef-
finge, die door seeckere winden in haer in-
en elders uytkomste te vinden, openende
sich selven een baene of straet om met groot
geweld uyt te barsten.
Een blinde vrouwe, geknielt, sittende met
een wieroock vat in de hand voor eenen
koperen stier nederknielende.
Afgoderye is een dienst, die men den
creaturen bewijst, daer men dieselve Gode
schuldig is.
De knielinge op der aerden is een werck
en teycken van Godsdienst, door de welcke
men doet bekentnisse van nedrigheyd en
ootmoedigheyd, ten aensien der grootheyd
Gods, diewelcke alleen de machtigste is in
sich selve: en is alleen die geene, aen wien
eygentlijck de aenbiddinge moet geschie-
den, door de reden die wy in de beschry-
vinge van 't Gebed sullen verklaeren.
Het wieroock vat, dat een aengenaeme
reuck uytwerpt, daer door word te kennen
gegeven, dat wanneer het recht ingestelt en
gebruyckt word, dat daer door verstaen
word, dat gelijck de goede reuck om hoog
stijgt, alsoo gaen oock de oprechte gebeden
tot God, maer niet die door Afgoderye
worden gedaen.
De metaele stier, word voor de gescha-
pene dingen genomen, 't zy datse door de
natuyre of konst gemaeckt zijn: want voor
dieselve heeft de blindheyd des volx sotte-
lijck soodanige eere bewesen, die God allee-
ne toekomt. Waer uyt alsdan de naeme van
Afgoderye is voortgekomen, 't welck is te
seggen, de aenroepinge van den valschen
Godsdienst.
Een vrouwe die een schalmeye in de rech-
ter hand houd, en in de slincker een eyc-
ken krans, met een palmtack met quispels
en lovers geciert, en voor haere voeten
plockhayren sich twee haenen.
Hesiodus bewijst in 't begin van sijn boeck
van de wercken en daegen, dat de prickel
tot eere en een goede naeme, seer loflijck
is, aengesien door soodaenigen strijd, de
deugdsaeme oock strijden met die geene,
die neffens haer loopende, wat schijnen voor
uyt te winnen. De meeninge Hesiodi is dusdaenig:
D'een buyrman draegt den andren haet,
Om dat het d'een wat beter gaet:
D'een Smit den andren Smit benijt,
D'een Backer doet den andren spijt.
D'een Beed'laer d'ander is verdriet,
De Speelman acht den Pijper niet.
Hier uyt komt het spreeckwoord:
Figulum odit,
de deure staet. En dit sietmen doorgaens onder
alle konstnaers van eenen handel, hoe deug-
dig oock dieselve zijn, dat d'eene den ande-
ren haet. Daerom siet men dagelijx dat de
studenten des anderen werck verkleynen en
lasteren, want sy benijden het goed geruchte
van hare deugdelijcke landsluyden; en 't ge-
beurt dickwils, dat zy die geene, nae haer
dood, prijsen, die zy, by haer leven, hebben
veracht: zijnde de student beweegt, en dat
door een sekere eergierige nijdigheyt van
eere, die in hem verweckt is, door den pric-
kel van een heerlijck gerucht; begeerig zijn-
de om alleen uyt te munten door de hoog-
heyd, en voor d'opperste boven alle andere
hy sich af, om te geraecken, jae boven te
komen, alle de teyckenen van volmaeckt-
heyd.
't Hierogliphisch beeld van 't goed ge-
rucht, is de Trompet, bediedende vermaert-
heyd en een goede naeme, seyt Pierius, want
dieselve moedigt den soldaeten en wecktse
op van den slaep. Insgelijx doet oock de
Trompet van een goed geruchte, want zy
weckt de deugdlijcke gemoederen op van
den slaep der luyheyt, en maeckt datse altijt
op den schildwacht staen, zijnde vrywillig,
alleen om een goede voortgang te doen in
haere oeffeningen tot een eeuwige naeme
en eere. Van gelijcken doet oock de Trom-
pet, die de gemoederen der soldaeten ont-
steeckt, en doetse nae den krijg vlammen.
De Trompet van een goed gerucht en eere,
ontsteeckt mede de gemoederen tot een
prickel van de deugd. Waer over Plutarchus
aldus van de zeedelijcke deugd seyt, de Wet-
gevers verwecken in de steden eergierigheyt en afgonst,
maer tegens vyanden gebruyckensc trompetten en fluyten,
om den vlam der gramschap en begeerte van te vechten,
te ontsleecken: En voorwaer soo isser geen sa-
ke die de gemoederen totte deugd meer
ontsteeckt als de trompet van lof en eere:
en dat insonderheyd in den Iongelingen.
De krans en de palm geciert met quispels,
is een beeld van de belooninge der deugd,
waer door de deugdsame in geduyrige strijd
en afgonst staen.
De eyckekrans was in 't schouspel van
Romen, een beeld van de belooninge der
deugd, en waeren de Redenaers van de La-
tijnsche en Griexsche Prosa, de Musiciens en
de Poëten daer mede gekroont, gelijck
Martialis seyt. Ick sou dit konnen bevestigen
met'et opschrift van Lucius Valerius dat hy van
sijn dertiende jaer te Romen onder de latijn-
sche Poëten is gekroont geweest, inde kamp
van Iupiter Capitolinus, die van Domitianus was in-
gestelt, gelijck Suetonius verhaelt. En hoewel
in 't opschrift de eycken kroone niet word
uytgedruckt, niettemin magmen dit anders
niet verstaen, want in den strijd van Iupiter
Capitolinus wierden de overwinners met eyc-
ken blaeders gekroont.
Van de Cytherspeelders seyt Iuvenalis:
Pollio verwacht de Capitolijnsche eycke kroon,
en de Histrioni of kamerspeelders mede,
gelijck in het opschrift van Panuinus blijckt.
De palm en krans die met quispels is ge-
ciert, was oock de belooninge die aen de
eerste overwinnaers wierde gegeven; maer
de tweede kregen de krans mette quispels
niet, gelijck Scaliger segt uyt Ausonius. Alhoe-
wel de kranskens waeren kleyne bosselkens
van witte wolle, gelijck Festus seyt. Maer
men vindt oock, dat de kranskens van veele
genomen worden datse van goud en syde
sijn gemaeckt geweest. Daer over leest-
men by Alexander van Alexandro, dat de Ita-
lianen de quispels alleen van goud vereer-
den. En Sidonius de Poëet seyt, Palma serica,
dat is een Palm, met knopen en quispels
van syde geciert. Leest Scaliger en Turnebus
over dese plaetse, alwaer zy dese palmen en
kranskens met quispels aen de eerste over-
winners geven. Wy hebben dan dese gestelt
tot een teycken dat de Emulatie of Afgonst
ons prickelt totte hoogste eere, en tot het
verkrijgen van de opperste belooningen.
De haenen die sich te saemen plockhay-
ren, dienen tot een beeld van Afgonst en
prickel tot eere. Chrysippus stelt ons de Af-
gonst en strijd der haenen tot een prickel
van dapperheyd. Themistocles moedigde sijne
soldaeten tegens de Barbaren, door 't ge-
vecht van twee haenen, anders nergens om,
dan om daer door de overwinninge te ver-
krijgen. Waer over oock die van Athenen
alle jaeren twee haenen, in haere openbaere
schouwspeelen deden vechten, tot een pric-
kel van eere, gelijck C. Rhodiginus verhaelt.
Plinius seyt in sijn X cap. dat die van Pergamo
alle jaeren een schouspel van haenen toestel-
den, als oft kampvechters waren. En I. Pollux
seyt, dat de Barbaren twee vechtende hae-
nen in haere medaglien sneden, zijnde een
beeld van Afgonst, strijd en prickel van eere.
Een schoone, jonge vrouwe, met naeckte
armen en blonde hoofdhayren, gekrult,
met aerdige locken geciert, en een schoon
hulsel op 't hoofd. De kleederen sullen be-
knopt en groen wesen, staende vaerdig om
te loopen, hebbende de voeten gevleugelt,
en in de rechter hand sal zy een spoore, of
een doorne bos hebben.
De Afgonst, na Aristotelis meeninge, is een
voorstaen eenige eere of goed in yemand
te konnen sien, die met ons van gelijcke aert
en natuere is, en waer toe ons mogelijck
dunckt, dat wy oock konnen geraecken: en
dese droef heyt komt daer van niet, dat hy
die eere of dat goed niet heeft, maer om
dat hy dat selve oock wil hebben, en hy
heeftet niet.
Iong word zy geschildert, om dat de Af-
gonst meest in jonge luyden heerscht, wesen-
de alsdan stoutst en kloeckmoedigst.
De blonde en gekrulde hoofdhayren zijn
de gedachten die de Afgonstige jonge luy-
den totte eere prickelen.
Het groene beknopte kleed, bediet de
hope om 't geene te bekomen dat men be-
geert.
De naeckte armen en gevleugelde voe-
ten, en het bewijs van 't loopen, bedieden
de vaerdigheyt en snelligheyt, isset niet om
voorby te loopen, ten minsten om sich, die
met een loflijcke en deugdige aert geciert
zijn, gelijck te stellen.
De spooren, daer van seyt Cavalcante in sij-
ne welsprekens konst; de Afgonst is een
spoore, die dapper prickelt: en weckt niet
alleen de quaedaerdige op nae anderer luy-
den goed en welvaeren, gelijck als de nijdi-
ge: maer zy drijft oock de goede en fraeye
verstanden voort, om te verkrijgen 't geene
zy in anderen sien, dat haer soude mogen
ontbreecken. Hierom seytmen, dat de afgon-
stige deugd haer spooren heeft gegeven. Stimulos dedit
aemula virtus.
Een sittende vrouwe met een stock in de
slincker hand, die zy een weynig voor
uyt steeckt, in de rechter hand houtse een
schotel, waer mede zy eenige dingen uyt-
reyckt.
Zy hout den stock van haer af, want de
Aflaet keert de hardigheyt der straffe van
haer af, en reyckt den schotel uyt door mil-
dadigheyt, die zy doet als door een god-
lijcke mogentheyd.
Cibele word getoornt op 't hoofd afge-
maelt, staende op eenen leeuw, houden-
de in de slincker hand een spiesse, en mette
rechter een blixem, die zy schijnt weg te
willen werpen, en niemand te beschadigen,
mette letteren Indulgentia Augustorum.
Een vrouwe staende tusschen een leeuw
en stier, want de Aflaet betemt de dieren,
en de wreede gemoederen. Of de Aflaet ver-
soet de hardigheyt.
Een lelijcke vrouwe, wiens kleed roest-
achtig sal zijn, geheel met tongen en
messen, houdende met beyde handen een
roer, als of zy wilde schieten: op der aerde
staen twee honden, die een ysere vercken
willen aenranden, 't welck om sich te ver-
weeren tegen den aenval der honden, sich
als in een kloot geeft, en sijn scherpe borstels
vertoont, waer op zy haere tanden bloedig
bijten.
Aenrandinge of beschadiginge is een on-
rechtvaerdig stuck, met voorweeten gedaen
en met opset, om den persoon aen te ran-
den, die daer door, tegens sijnen wille, scha-
de lijd. En Aristoteles verhaelt dat de bescha-
diginge anders niet is, als om een ander,
buyten 't geene de wetten bepaelen, vrywil-
ligh ongelijck te doen.
Daer zijn veele quetsingen, waer mede
men, soo veele 't recht aengaet, dat selve
overtreet: maer wy verstaen hier te spre-
ken van soodaenige, die een ander beleedi-
gen, 't zy met woorden of wercken.
Zy word door een vrouwe afgebeeld,
om eene te vertoonen, die eens anders eere
quetst, 't welck boven al een saecke is van
seer grooten gewichte.
Lelijck isse gemaelt, om datter geene le-
lijckheyt is, die daer by is te vergelijcken,
alsoo zy doet tegen 't geene dat recht en
eerlijck is. Het roestige kleed druckt uyt,
het quaed en schandelijck voornemen van
den beschadiger, dat den roest gelijck is,
't welck over al, waer men 't by leyt, schade
doet, en andere dingen verteert.
De tongen en messen op 't kleed, bedie-
den dat de lasteraer, niet alleene met woor-
den, maer oock metter daed beschadight:
onrecht geheeten, 't zy dat het met woor-
den of wercken geschiet. Diogenes vergelijckt
de tongen by messen: want als hy eenen
Iongeling oneerlijck hoorde snappen, seyde
tot hem, schaemdy u niet, dat ghy uyt een yvoren
scheede, een mes van loot treckt. David seght: haer
tonge is een scherpsnijdend swaerd. Zy houd met
beyde handen een roer om een ander te be-
schadigen: Want men moet daer by ver-
staen, die geene, die daer vrywilligh bescha-
dight, en niet by geval. Want by de onge-
rechte werckinge word de wille gebruyckt,
die op 't eynde siet, doende vrywilligh lee-
lijcke en quaede dingen. Dies Augustinus seyt:
Men moet daer of niet sien wat de mensche doet, maer
uyt wat gemoed en wille sulx heerkomt. De aenran-
dinge die de honden op 't ysere vercken
doen, als geseyt is, vertoont dat de schaede,
diemen door de gramschap doet, niet is de
oorsaecke noch aenvangh van 't gene ye-
mand door gramschap doet, maer die gee-
ne, die een ander tot gramschap terght. En
daerom kan men daer van seggen:
Wie wil quetsen, word gequetst.
Een bedaeghde vrouwe in heerlijcke en
eerlijcke kleedinge, sittende met groote
aensienlijckheydt in een prachtige en rijck-
lijck gecierde zetel, hebbende op 't hoofd
een gulden kroone, houdende in de rechter
hand een bossel van te saemen gebonden
roeden; met een Lauwerkrans omslingert;
in de slincker hand sal zy eenen helm heb-
ben, en aen d'eene syde leyt een becken, en
een sack vol geld, edelsteenen, goude ketens
en andere rijckdommen, van d'ander syde
sal een byle leggen.
Aristocratia is een Regeeringe van Edelen,
die van haer bestiert wordt door een gelijc-
ke ordre, soo wel in de maniere van leven,
als in de kleedinge, eenen ygelijcken, met
gelijck gewicht den arbeyd en de eere, de
schaede en 't profijt, toewegende: altijd het
nutte, dat tot het gemeene beste behoort,
beoogende, soo wel wat tot de geduyrige
eendracht, als tot den aenwas van haeren
staet behoort.
Zy word van bedaeghde ouder gemaelt,
om dat daer in de oprechte volkomentheyt
is, waer in zy alles, met oordeel, uytvoert,
soo veel als de Regeeringe van de Republi-
que of 't gemeene beste belanght.
Het geseyde kleed en 't sitten in een prach-
tige zeetel, vol groote Majesteyt, vertoont
het voorstel van de Edelheyd van een per-
soon van hooge staet, die oock dieshalven
met een gouden kroon, is uytgebeeld.
De bossel met te saemen gebonden roe-
den, drucken uyt, dat de Republique door
de onderhoudinge en door een gemeene
weldaet vereenight blijft. Waer over Euri-
pides seght, de inlandsche oorlogen plaghten onder den
burgers te ontstaen, wanneer de stadt tweedrachtigh is.
Dies oock Salustius seght, Concordia res parvae cre-
scunt, door Eendracht wassen kleyne dingen aen, en door
tweedracht gaen groote dingen te gronde. Geen dingh,
seyt Cicero tot Atticum, past een gerust burger be-
ter, dan dat hy sich van burgerlijcke tweedracht ont-
houde.
Zy houd een Lauwerkroone, om te ver-
toonen de belooninge die zy plagh te ge-
ven, aen die geene die de Republique dienst
hadden gedaen, als mede, in 't tegendeel,
in 't straffen van de overtreders, 't welck
door den bijl die 'er ter syden leyt, word
uytgedruckt. Waer over Solon seyt, de Repu-
blique word door twee dingen onderhouden, te weeten
door belooningen, en door straffe. En Cicero seght
in 't boeck van de Natuyre der Goden, Geen
huys noch gemeene beste kan bestaen, soo de goede daeden
niet werden beloont, en de quaede gestraft. Solon plagh
te seggen, dat die stad seer wel wierde bewoont, al-
waer de deughdige mannen in eere en waerde wierden
gehouden, en in 't tegendeel daer men de gewoonte heeft
om de snoode te straffen.
De helm die zy in de slincker hand houd,
als mede het becken, de sack vol geld en
andere rijckdommen, bedieden, dat sonder
wapenen en geld, de Republique qualijck
kan werden onderhouden: en dit vertoont
mede, datmen het geld oock moet spillen,
want om sijne vryheyd te bewaeren, soo
moetmen geld noch goed spaeren; gelijck
Horatius oock seght, datmen om al het geld, sijn vry-
heyd niet moet verkoopen.
Een vrouwe als een Heydensche bede-
laerster gekleet, met den hals gebogen,
als of zy een aelmoesse begeerde, heb-
hoofd.
Valerianus verhaelt, wanneer de Egyptenaers
een mensch, die in de uyterste Armoede was,
wilden afbeelden, soo maelden zy desen
vogel, om dat hy van sich selve weynigh
machts hadde, niet konnende sijn eygen nest
maecken, en oversulx leyde hy sijne eyeren
in eens anders nest.
De Armoede word als een Heydens' be-
delaerster gemaeckt, om datmen ter werelt
geen olijcker gebroetsel, als dese slagh van
menschen vint, hebbende noch goed, noch
edeldom, noch aengenaemheyt, noch hope
van eenige dingen, die een kruymken van
dese gelucksaligheyt mede brengen, wesen-
de het doelwit van een burgerlijck leven.
Een qualijck gekleede vrouwe, die de
rechter hand aen een groote steen, die
op der aerde leyt, is vast gemaeckt. Hou-
dende de slincker open en om hoogh, we-
sende dieselve gevleugelt.
Armoede is een gebreck van dingen, die
den mensche noodigh zijn, om 't leven te
onderhouden, en om deughd te verkrijgen.
De vleugels aen de slincker hand bedie-
den de begeerte van eenige verstandige ar-
men, diewelcke nae de swaerwichtigheyt
der deughd wel trachten, maer door haer
eygen nootdruftigheyt nedergedruckt zijn-
de, zijnse gedwongen om veracht en onder
het snoode volckjen verschoven te blijven.
En wort den Griecken den lof van de vin-
dinge deser beeldnisse toegeschreven. Waer
van Alciatus aldus singt:
draeght,
Gelijck my d'een verlicht, noch meer my d'ander
plaeght;
Ick kost met mijn verstand, door al de wolcken swe-
ven,
Ten mer' my d' Armoe bracht tot een rampsaligh
leven.
Anders.
Soo d' Armoe my niet had geknelt,
Ick waer oock een doorluchtigh held:
Schoon of de vlugge slincke wil,
De steen van d' Armoe hout my stil.
Reserved for transcription
POVERTA. Armoede.
ID embstma_1450_emblem008a _IC ; $ TEXT_EXPL_XMLReserved for transcription
POVERTA. Armoede.
ID embstma_1450_emblem008b _IC ; $ TEXT_EXPL_XMLReserved for transcription
POVERTA DEL DONI. Armoede van gaeven.
ID embstma_1450_emblem008c _IC ; $ TEXT_EXPL_XMLReserved for transcription
ASTUTIA INGANNEVOLE Arg-
listigheyt, Bedrieghlijcke listigheyd.
Een treurigh en swaermoedigh Iongman,
met gescheurde kleederen, en een groen
bonnet op 't hoofd, hebbende aen de armen
en beenen ysere boeyen als ronde ringen, en
in den mond een korfken, met een lerp of
loode balletjes sullen zijn; leggende een
haese voor sijne voeten.
Dese beeldnisse is ten deele vertoont uyt
natuerlijcke saecken, ten deele uyt het te-
genwoordige, en ten deele uyt het oud ge-
bruyck en de schande, waer mede de schul-
dige wierden gestraft.
Iongh wordt hy gemaelt, om dat jonge
luyden veeltijdts onbedacht en sorgeloos
zijn, 't goed weynigh achtende: en voor-
waer soo yemant treurigh en bedachtsaem
is, soo is 't die geene, die sich in veele schu-
den steeckt.
Hy is gescheurt, want om dat hy sijne
goederen verquist heeft, en geen geloof
meer vind, loopt hy soo beroyt als een be-
delaer. 't Groene bonet dat hy op 't hoofd
draeght, is een gewoonte die tegenwoor-
digh in veele landen wort gebruyckt: waer
in de schuldenaers tot een eeuwige schan-
de, geen middel hebbende om hunne schul-
den te betaelen, worden gedwongen, dat
selve te dragen. Daerom seyt men, 't is een
Banckerottier, hy is al in 't groen.
Hy wort vertoont aen voeten, armen en
hals geboeyt te zijn, om datse van ouds al-
soo aen de Romeinsche wetten waeren ver-
strickt, welcke woorden van A. Gellius in 't XX
capit. van 't eerste boeck werden verhaelt.
Aeris confessi rebusque jure judicatis triginta dies justi
sunto. Post deinde manus injectio esto, in jus ducito, in
judicatum facit, aut si pseudo eo in jure, vim secum duci-
to, vincito, aut nervo aut compedibus quindecim pondo,
ne minore, aut si volet majore vincito. Si volet suo vi-
vito. Ni suo vivit, qui eum vinctum habebit, libram
farris in diem dato. Si volet plus dato. Als hy sijn
schuldt heeft bekent, en alles door 't recht
is geoordeelt, sullen hem dertigh dagen vry
zijn. Daer nae maghmen de handen daer
aen slaen, in 't recht trecken, en soo hy niet
betaelt, of valsch wort bevonden, magh-
men hem mede nemen, en ten minsten met
boeyen van 15 ponden of daer boven kluy-
steren; soo hy wil, moet hy sijn slave zijn,
of anders magh hy hem een pond meels ge-
ven, of meer soo hy wil. En hierom is hy
met boeyen of kluysters vast gemaeckt. De-
se ysere boeyen mochten wel meer, maer
niet min als 15 pond wegen. Zy wierden
oock nae drie marckt dagen wel aen den
hals gestraft, of zy wierden verre over den
Tyber te koop gestelt. En sooder veele schul-
denaers waeren, mocht yeder nae sijn be-
lieven een stuck vleisch uyt des banckerot-
tiers lijf snijden, en mosten op een pond
brood 's daeghs leven, gelijck A. Gellius
wijder seyt: Tertiis autem nundinis capite poenas da-
bant, aut trans Tyberim peregre venum ibant. Nam si
plures forent quibus reus esset judicatus, secare si vellent
aut partiri corpus addicti sibi hominis permiserunt: Verba
ipsa legis haec sunt: Tertiis Nundinis partes secanto si plus
minusve secuerunt, sine fraude esto. Na drie merckt-
dagen wierdense aen den halse gestraft, of
over den Tyber verre te koop gebracht. Soo
hy van veelen schuldigh was overwonnen,
mochtense hem in stucken kappen, of onder
sich deelen. De woorden van de wett zijn
dese: Op den derden mercktdagh hout hem
in stucken, soo zy te veel of te weynigh ge-
kapt hebben, laet het sonder bedrogh zijn.
En also dit al te wreed was, soo seyt A. Gel-
lius, dat hy noyt gehoort noch gelesen heeft,
dat dit geschiet zy. Men vind wel in 't eer-
ste boeck van Tit. Livius, dat de schuldenaers
sich in den dienst gaven, van die geene die
zy schuldigh waeren, en dat zy van den
schuldeisscher wierden gegeesselt en gebon-
den, gelijckmen van Lucius Papirius leest, die-
welcke den Iongeling Publium in gevangnisse
heeft gestelt, hem alle gewelt en smaet aen-
doende, om dat hy sijne hoererye niet wilde
gedoogen: daer nochtans Publius, seyt hy,
Papirii schuldenaer was. Dionys. Halicarnassaeus
verhaelt gelijcke straffe, maer hy voeghter
dit by, dat niet alleen de schuldenaer, maer
oock hunne kinderen totte slavernye van
den schuldeysscher, wierden overgegeven.
En dit zy verhaelt tot vernoeginge van den
lief hebbers. Hy sal een korfken in den mont
houden, om datmen by Alexander van Ale-
xandro bevint, datmen in Boëtia palende aen
Griecken, den schuldenaers geen grooter
schande kost aen doen, dan alse werden ge-
dwongen, datse op de marckten, voor 't ge-
meene volck, mosten sitten met een leedige
korf in den mond, als eene, die al het sijne
verbrot hebbende, nu met den leedigen be-
delkorf most ommegaen.
Hy heeft een geessel in de hand met loo-
den ballekens, om dat de banckerotteerders
totte tijt van Constantinus toe, met looden bal-
lekens wierden geslagen: en dese als een
vroom Christen Keyser, was de eerste die
straffe bevrijde, gelijck Baronius van hem ge-
tuyght. Alhoewel het waer is, dat veele jae-
ren nae de regeeringe van Constantinus, wan-
neer de Keysers Theodosius, Valentinianus en Ar-
cadius regeerden, dat, soo wanneer eenigh
hooftman, met 's lands midlen banckerot
speelde, dat hy nae de oude maniere met
loode ballekens wierde geslaegen. Welcke
gewoonte in 't breede wert uytgebreyt in 't
Codex van Iustinianus lib. 10. tit. 31. lege 40.
De Haese voor sijne voeten wort voor
de vreese genomen, zijnde het vreesach-
tigste dier van allen, want hy is voor 't min-
ste gerucht vertsaeght, dat de honden achter
hem heer zijn. Alsoo vreest de banckerot-
tier oock voor citatien, intimatien, manda-
menten &c. vol anghst zijnde, dat hy door
den Schout sal werden gevangen. En daer-
om loert hy altijt op list, hoe hy 't sal ont-
slippen, en haes op speelen.
Een man in pelgrims kleederen, die in de
rechter hand een wandel-staf, en op de
slincker hand een valck heeft.
Een witte poeselige vrouwe, hebbende
groote oogen, de neuse een weynigh
verheven, met een olijf krans om 't hoofd,
staende met opgeslagen armen, hebbende
in de rechter hand een cedertack mette
vruchten, ter syden sal een kauw of een
kraeyken staen.
Damascenus seyt: Barmhertigheyt is een genegentheyt
van een medelijdig gemoed over sijnes even naesten ongeval.
en verheven neuse, stelt Aristoteles in sijne
menschkenninge, voor een teycken van
Barmhertigheyt.
De Olijf krans diese op 't hooft heeft, is
een waerachtigh beeld van barmhertigheyt
volgens de H. Schriftuere, nae de welcke
wy ons behooren te verplichten, totte ken-
nisse van dese heylige deughd: de ceder-
tack mette vruchten bediet even 't selve, ge-
lijck sulx Pierius verhaelt.
Datse met open armen staet, bediet, dat
de barmhertigheyt, op de maniere van Iesus
Christus, die de waere barmhertigheyd is,
met groote vaerdigheyt en met open ar-
men gereet staet, om alle die tot hem ko-
men, te omhelsen, en in haere ellende te
hulpe te komen. Dies Dante in sijn vagevier
aldus singt:
Mijn sonden waeren groot en swaer,
Maer Godes goedheyd wonderbaer,
Had over my ontfarmen,
En nam my in haer armen.
Een jongh kiexken wort by de Egypte-
naers voor de barmhertigheyt genomen,
gelijckmen by Orus Apollo sien kan.
Een vrouwe met twee aengesichten, 't ee-
ne jongh en schoon, 't ander van een
oud leelijck wijf, wesende bloot tot aen de
borsten, gekleet in 't geel totte halve beenen
toe, hebbende voeten als een Adelaer, en de
steert als een Scorpioen, die men tusschen
haere beenen door siet; en sal in de rechter
hand twee herten houden, en in de slincker
een mom-aensicht.
Bedrogh is een sonde, dieder naelae-
tigheyt van de behoorlijcke plicht, ten
goede, soeckt in te voeren. En die altijt me-
nichte van nieuwe vindingen ten quaede
soeckt te versieren, doch altijt, onder een
schijn, het goede naebootsende, en met
haere gedachten, woorden en wercken, on-
der bedrieghlijcke verwen, het goede voor
te stellen. En hierom wortse met twee aen-
gesichten gemaelt.
Het geel beteyckent verraderye, bedrie-
gerye en valsche veranderinge.
De twee herten zijn blijcklijcke teycke-
nen van willen en niet te willen in een selfde
saecke. Het mom-aensicht beteyckent dat
het Bedrogh de saecke anders voorstelt, als
zy in der daed is, om alsoo tot haer voor-
nemen te geraecken.
De steert van een Scorpioen en de voe-
ten van een Adelaer, beteyckenen, het ver-
borgen venijn, dat haer, als een roofvogel,
altijt voed, om ander luyden eere of goede-
ren te berooven.
Een man bedeckt met een geyte-vel, doch
alsoo, datmen nauwlijx het aengesicht
sien kan, houdende in sijn hand een visch-
nett met eenige visjens Sargi geheeten, op de
maniere als de vorellen. Waer van Alciatus
aldus schrijft:
Maer denckt eens om dees loose guyt,
De visscher draeght een geyten huyt:
Het visjen dat het geytjen mint,
Dat wort door dit bedrogh verblint:
Ghy Hoeren bruyckt oock dese list,
Als ghy de slechte Pollen vischt.
Met list en met bedriegery,
Gaet het halve Iaer voorby:
Met bedrogh en snoode list,
Wort de ander helft verquist.
Een seer schoone bedaeghde vrouwe, we-
sende naeckt, doch met een sijn en wit
kleedjen bedeckt, hebbende een groene
sluyer voor een hals gordel, alwaer op ge-
schreven staet: In te Domine speravi, dat is, Heere
in u heb ick gehoopt. Voor haere voeten sullen
leggen, niet alleene kostlijcke kleederen,
goude ketenen, peerlen, edele gesteenten en
andere rijckdommen, maer oock blonde en
opgetoyde vlechten en paruycken, diese
van 't hoofd heeft afgenomen, toonende
datse sonder ciersel of palleersel is. Zy staet
met het hoofd verheven, en de oogen ten
hemel gekeert hebbende, sietse een heldere
en klaerblinckende straele, stortende over-
vloedige traenen. Zy hout beyde handen
kruyslingh voor de borst, vertoonende teyc-
kens van groot berou en leetwesen. Voor
haere voeten sal een Hydra of vreeslijck ge-
drocht staen met veele hoofden en krullen,
dat haer aenrant en onder de voeten wil
werpen.
lijck is, die daer leeft in doodelijcke sonden;
en in't tegendeel is die ten hoogsten schoon,
die verre van de sonde is, en sich tot God
bekeert.
Van middelbaer Ouder is zy gestelt, om
dat Aristoteles seght, dat de bedaegtheyt het
midden is, tusschen d'Ouderdom en Ionck-
heyt: om dat dees Ouder alle goed heeft,
dat tusschen de Iongheit en Ouderdom is, te
weten van alle jeugdelijcke dertelheden en
ouder lieden gebreken, afgescheyden; maer
in dees Ouder, als zijnde het midden, past
het best. En daer over kan men seggen, dat
in dees Ouder de waere kennis is, om het
quaede te vlieden, en het goede te volgen.
Oversulx kan men tot ons voornemen dese
spreucke passen: In medio consislit virtus, dat is,
de deught bestaet in 't midden.
Zy is geschildert ofse naeckt was, doch
evenwel met een seer wit en dun kleed be-
deckt, om te doen verstaen dat de bekeerin-
ge moet wesen suyver, oprecht, en van alle
wereltsche genegentheden en bekooringe
afgescheyden. En de spreuck, In te Domine
speravi, waer mede zy omgort is, bediet dat
die geene die waerachtelijck bekeert is, het
voornemen heeft, om niet wederom van
God, door de sonde, te scheyden, en der-
halven soo hoopt hy op God, komende so-
daenige hoope door 't Geloove, van dat hy
in de genaede Gods is, sulx dat dit Geloove
in de ziele aenwassende, het vertrouwen te
gelijck aenwast, om sich in God te verblijden.
De prachtige kleedinge, goude keeten, de
kostlijcke edelsteenen, die op der aerde leg-
gen, versekeren ons, dat die geene die tot
God bekeert is, alle de prachtigheyt, rijck-
dom en ydelheyt deses Werelts veracht.
Waer over Bernardus seyt, de Heylige verachten alle
pracht des lichaems, soeckende alleene een welgecierde
ziele.
Haere kostlijcke blonde en gevlochten
hayren, die zy op der aerden heeft leggen,
drucken uyt, dat zy die niet meer gebruyckt,
want Pierius seyt dat de hoofdhayren bedie-
den de gedachten, sulx dat die sich bekeert,
de snoode gedachten moet wegh jaegen en
verdrijven: diewelcke, soo die niet worden
uytgeroyt en afgesneden, soo verblinden zy
het gemoed, en beletten de aendacht van
die sich wil bekeeren.
Datse haer hoofd om hoogh hout en ten
hemel siet, wil seggen, dat het ons eerst be-
taemt met een vast vertrouwen tot God te
keeren, om van hem genaede te verwach-
ten, niet nae onse verdiensten, maer nae sijne
grondloose barmhertigheyt. Paulus seght,
het Geloove is een gaeve Godes; oock
seght David, de Heere sal sijn genade en eere
geven, 't welck wy door de klaere en lich-
tende straele uytdrucken.
De overvloedige traenen die langs haere
wangen afdaelen, bedieden berouw en leet-
wesen, en gelijck Curtius verhaelt, soo zijn de
traenen aenwijsers van 't berouw. En de han-
den over malkanderen geslagen met het be-
wijs van droef heyt, betoonen de innerlijc-
ke smerte, die de bekeerde mensch gevoelt,
wanneer hy God heeft vertoorent.
Het Hydra of veelhoofdigh Beest, dat nef-
fens haer voeten staet, geeft te kennen, dat
het betaemlijck is de sonde te verachten en
met voeten te treden, diewelcke met groo-
te moeyte en swaerigheyt wort overwon-
nen en ter aerde geworpen. Daerom doetse
groote tegenstand om de bekeerde te ver-
heyt niet souden wandelen. En daer over
vertoonen wy dese Hydra die met wreede
krollen tegens haer op staet. En hier van
zijn oock dese dichten gestelt.
Laet vaeren rijckdom, goud en schatt,
Paraycken, ciersels, kostelheeden,
Mijn ziel een beter ciersel vatt,
Een suyver kleed om mijne leeden:
De Adderslangh moet zijn vertreen,
Op dat ons ziel geen list magh deere,
Ick sie den Hemel, en met een,
Een helder licht van God den Heere.
Een vrouwe die bedaeght en staetigh is
van opsicht. 't Kleed sal van goud zijn,
en de mantel van purperroot, houdende
't hooft scheef nae de slincker schouder, en
de slincker arm om hoogh gesteecken, en de
hand open, alleens of zy met een ander me-
delyden hadde, houdende in de rechter
hand een lesbisch looden liniael, en op haere
knien sal een kameel leggen.
Bedaeghd en staetigh wort zy gemaelt,
om dat in 't volmaeckt Ouder oordeel en
Bescheydentheyt is, waer over Bernardus spre-
kende van de Bescheydentheyt, noemtse
een moeder van de deughden.
Het gulde kleed en de purperroode man-
tigheyt, maer oock de rechte reden ontrent
de waerheyt van de rechtvaerdige saecken,
die in een vroom en bescheyden Man ge-
vonden worden. Waer over D. Thomas seyt,
de Bescheydentheyt behoort totte Wijs-
heyt, en is een voort-teelster, bewaerster, en
een meestersche van de deughden.
't Hoofd houdse wat scheef nae de slinc-
ker syde, en de slincker arm wat om hoogh,
en de hand open, als ofse met een ander
medelijden hadde: Want Aristoteles verhaelt
in sijn Zedekonst, dat de Bescheydene sich
lichtlijck medelydigh vertoont aen die daer
doolt, houdende, met groot oordeel, sekere
menschlijcke onvolmaecktheden, in wien
die gevonden worden, te goede.
Zy hout het Lesbische looden liniael in de
rechter hand, om te betoonen dat een be-
scheyden Man de billijckheydt met aller
naerstigheyt onderhout, niet anders als dit
liniael doet, 't welck die van Lesbien ge-
bruyckten om haere steenen te meten, buy-
gende 't selve soo wel nae onderen als bo-
ven: en om dat het van loot was, soo
voegde het sich nae de hooghte en laeghte,
sonder dat het daerom van sijne rechtigheyt
afweeck. Alsoo buyght sich oock de rechte
Bescheydenheyt nae de menschlijcke onvol-
maecktheyt: Maer daerom wijckt hy niet
af van den rechten wegh der gerechtigheyt,
wesende dieselve in oordeel gegrondvest,
en van de billijckheyt verselschapt, van de
welcke zy nae haer vermogen, is een op-
rechte uytvoerster.
't Cameel als boven geseyt is, vertoont de
bescheydene natuere van dit dier, 't welck
geen meerder last op sich laed, dan als 't kan
verdragen: En daerom sal een redelijck
Mensch tot naevolginge van dit dier met
Bescheydentheyt goed doen: Want al wat
hy met Bescheydenheyt doet, is een deugd,
en al wat sonder Bescheydentheyt gedaen
wort, is een ondeughd. En gelijck Isidorus
seyt, soo wort een onbescheyden deughd,
voor ondeughd geacht.
Een vrouwe die midden in een stille Zee,
op een eylandeken sit, boven een hoop
toegebonden spiessen, of ander krijghsge-
reetschap. Zy sal voor de borst gewapent
zijn als Bellona, met een stormhoed op de
rechter knie, en de rechter hand daer boven
op, waer mede zy een stock vast hout, al-
waer dese twee visschen, als de Zeesnoeck
en de Harder, te saemen verbonden zijn.
Mette slincker hand hout zy een katte en
een hond aen een touw vast, die stille en
vreedsaem by malkanderen sitten.
Marcus Varro bepaelt het Bestant op twee-
derley maniere: de Stilstant des Oorloghs,
seyt hy, is een leger-vrede van weynigh da-
gen, of het Bestant is een verpoosinge van
den krijgh; welcke bepaelingen A. Gellius
niet behaegen, maer hem behaegen veel lie-
ver korte en soete beschrijvingen, als vol-
maeckte bepaelingen: en soo veele als het
tweede aengaet, seyt hy dat het meer aen-
genaem, als klaerlijck bepaelt is. Om dat
de Griecken seggen, dat het woort Ecechiria
bediet, datmen de handen moet te huys
houden; want men magh dan niet vechten.
Soo veele het eerste belanght, seyt hy, datse
geen vrede kan worden genaemt, om dat
de oorlogh noch op haere vrye voeten staet,
alhoewel de daedlijckheden ophouden. Men
kan 't oock geen legervrede heeten, of die
in 't veld gemaeckt is, of in de beschansin-
gen of hutten der soldaeten, want men
maecktse oock buyten 't veld en buyten de
hutten der soldaeten; Zy is oock niet van
weynigh dagen, maer oock van maenden.
Livius verhaelt in 't X boeck dat de Romey-
nen drie maenden stillestant aen die van Car-
thago hebben gegeven, en ses maenden aen
den tyran Nabides van Lacedemonien. Qua-
drigatius seyt oock in 't eerste van sijne Iaer-
boecken, dat Cajus Pontius Samnitus van den
Romeynschen Dictator een Stilstant versochte
van ses uren, sulx dat de Stilstant, gelijck
Varro seyt, niet altijt is van seeckere dagen,
maer oock van seecker uren en maenden.
Men leeft oock in T. Livius, dat Perugia, Cor-
tona en Arezzo, die als hoofden van Toscana
waeren, versoeckende vrede vanden Ro-
meynen, haer een Bestant is toegelaeten van
30 Iaeren. En soodaenigh Bestant van 30
Iaeren is van de Atheniensers met die van
Lacedemon gemaeckt, als wanneerse Eubea
hadden t'ondergebracht. Dieselve Livius
verhaelt, dat van de Romeynen aen die Ve-
jetanen een stillestant van 20 en 40 Iaeren
was toegelaeten; noch verhaelt hy, dat de
Vejetanen gesanten nae Romen sonden, en
maeckten een stilstant van hondert Iaeren,
gelijck aen Cerus oock een stillestant van hon-
dert Iaeren was vergunt. Wesende dan het
Bestand van uren, dagen, maenden, jaeren,
van korte of lange tijd, soo kan men seggen,
dat de stilstand is eene overeenkominge van
de opschorsinge der wapenen, voor een se-
kere bepaelde tijd. Men moet oock de be-
schrijvinge niet naelaeten, waer in de voor-
waerden van den stilstant begrepen worden,
want daer in wort seeckerheyt gegeven aen
de saecke en aen de persoonen, terwijl noch
het verschil niet geeyndight is. De af komst
van 't woord Stillestand of Bestand is klaer,
want soo lange het verbond en de hande-
linge duert, houtmen op van oorlogen, tot
de tijt van 't verdragh toe.
De vinder van den Stilstand, nae dat Pli-
nius in 't VII boecks LVI cap. seyt, is geweest
Licanor, en Theseus van de verbonden. De
Rechters soo wel van den Stilstand als van
de Verbonden, waeren de Feciales of Heer-
houten. Maer ick ben van gevoelen, dat de
eerste die den Stillestant voorgestelt heeft,
geweest is Priamus Koningh der Trojanen,
diewelcke nae een doodlijcke slagh tegens
den Griecken gehouden, sijnen Gesante sont
aen Agamemnon, Veldoverste der Griecken,
om Stilstand te maken, ten eynde een yder
sijne dooden mocht verbranden, gelijck
Homerus in sijn VII Iliad. verhaelt, als datmen
Idaeus soude senden, om de dooden te ver-
branden, maer datmen daer nae wederom
soude vechten, om te sien by wien de over-
winninge soude blyven. Welcke Stilstand
by Agamemnon wierde aengenomen, en den
scepter ten Hemel keerende, swoer hy dat
hy dien Stilstand onverbreecklijck wilde
houden. Het onderscheydt tusschen Foedus
Verbont, en Induciae Stillestant, is groot, want
men maeckt Stillestant voor een korte of
lange tijt; maer Foedus is een eeuwigh Ver-
bont van vrede en vriendschap.
Zy sit op een Eylandeken in 't midden
van een stille Zee, om te betoonen, dat ter-
wijl de Stilstant duert, de Zee oock stille is,
maer niet altijt, want zy barst in 't eynde
uyt tot storm en onweder: en gelijck, wan-
neer het onweer ophout, men seeckerlijck
midden in Zee magh vaeren, also maghmen
oock wanneer het onweder van de wapenen
ophout, soo lange de Stilstant geduert, vey-
ligh en in 't midden van des vyands landen
vaeren en trecken.
Zy sit op een hoop toegebonden spiessen,
want alhoewel de wapenen in den tijd van
den Stilstand, rusten en wegh geleyt wor-
den, soo ontgortmen dieselve wederom als
die ten eynde is, en staet dan de krijgh we-
der op sijn vrye voeten.
Zy heeft den borst gewapent als Bellona,
om dat het volck ten tijde van Stilstand de
sorge van den oorlogh noch in de borst leyt,
alhoewel men van de wapenen ophout.
Zy hout al sittende den stormhoed op de
knie, en niet op 't hooft, om ten meesten
deel, de ruste uyt te drucken, die men heeft
ten tijde van den Stilstant, en zy heeft den
hand daer op, om te vertoonen, datse vaer-
digh is, den Stilstant geeyndight zijnde, die
wederom op 't hooft te stellen.
De Zeesnoeck en de Harder, zijn een
beeld van den Stilstand, want dieselve vis-
schen, alhoewelse doodlijcke vyanden zijn,
plachten niet te min op eenen seeckeren tijd
te vergaederen, gelijck de Natuerschrijvers
verhaelen, en daerom zijnse oock om de
spiesse gehangen, om te vertoonen, dat door
de overeenkominge van den Stilstant, de
partyen verbonden zijn, om vereenight te
blijven, sonder een ander te beschadigen,
wesende niet geoorloft, yemant hinder of
gewelt te doen, en de roede van vrede te
breecken, te weeten, de wet des Bestants,
want wie het Bestant breeckt, doet gewelt
aen het Recht der volckeren, gelijck T. Livius
in sijn XL boeck verhaelt, houdende die
voor bedriegers. De Veldheer, seyt hy, gaet by
alle toegangen, en vermaent den krijghsluyden, haer den
haet met alle prickelingen inscherpende, en het bedrogh
der Vyanden verwijtende, dat zy Vrede versocht hebben-
de, haer Stilstant was vergunt, en dat zy ten tijde van den
Stilstand, tegens het Recht der Volckeren waeren geko-
men om het Leger te bespringen.
De Carthaginesers waeren bedrieghlijck,
die den eersten Stilstant tegens de Romey-
nen hebben geschonden, die op een dach nae
Bedrieglijck waren de Longobarden, die onder
de regeeringe van Mauritius den Stillestand,
in Italien, dickwils braecken. Bedrieghlijck
waeren de Thraciers, diewelcke van de Beotiers
by het moras Copaide overwonnen zijnde,
vluchteden in Helicona, en maeckten Bestant
metten Boetiers voor vijf dagen, gelijck Sui-
das verhaelt, in welcken tijd, de Beotiers, met
opsetten raede, daer uytscheyden, verseec-
kert zijnde van de overwinninge en van den
Stilstand, en terwijl zy aen Minerva Itonia of-
ferden en haere gastmaelen hielden, als Po-
liaenus seyt, zijn zy by nachte, vanden Thra-
ciers, besprongen, ten deele doodgeslagen, en
ten deele levendigh gevangen. De Beotiers
klagende aen haere vyanden, van dat zy den
stilstand hadden geschent, soo antwoorden
de Thraciers, dat zy Bestant hadden gemaeckt
van dagen en niet van nachten. Met groote
redenen worden dese van Cicero bestraft in 't
eerste boeck van sijne Burger-plichten, om
dat zy onder eene quaedaerdige en listige
uytlegginge vande Wet onrecht deden: ge-
lijck die gene, diewelcke met sijnen vyand
voor 30 dagen Bestand hadde gemaeckt, by
nachte quam en verwoestede de velden, seg-
gende dat hy Bestant van dagen en niet van
nachten, hadde gemaeckt.
Om beter de verbintenisse dieder in den
Trefves of Stilstant wort gemaeckt aen te
wijsen, soo hebben wy een Hond en een
Katte te saemen gebonden, om dat het Ver-
bondt van 't Bestandt, de gemoederen der
vyanden en der tegenstrevige, te saemen
koppelt, die alsdan in tijde van Bestant ru-
sten, en in vrede blyven. Maer dieselve ge-
eyndight zijnde soo zijnse als de Honden en
Katten,die wel dickwils te saemen zijn ver-
eenight, maer in korter tijt daer nae mal-
kanderen wederom plockhayren.
Een schoone Nymph van bevalligh opsicht,
gekleet in weerschijn, met een riem om-
gort, alwaer rontom Cupido met syne bran-
dende fackels, mette gevleugelde Slange-
staff van Mercurius geborduyrt is, draegende
in de rechter hand een Helichrisus, of een
klaere goud-geele bloeme, en in de slincker
hand het vogeltjen Iinge, by den Griecken
alsoo genaemt.
Bevallicheyd is een seeckere aerdigheyt,
die een volmaeckte sauce totte schoonheyt
brenght: Want alle schoone luyden zijn niet
bevalligh. Suetonius beschrijvende het maeck-
sel van Claudius Nero, maeckt een onderscheyt
tusschen schoonheyt en Bevalligheyt, seggen-
de: Hy was schoonder als bevalligh van opsicht. Ca-
tullus vergelijckende Quintia niet sijn beminde
Lesbia, laet wel toe dat Quintia schoon was,
maer niet geheel schoon want zy hadde
geen Bevalligheyt: Maer hy bewijst, dat sijn
Lesbia geheel schoon was, want zy hadde alle
Bevalligheyt, daer van hy aldus singht:
Een yder acht Quintijntjen schoon,
Doch ick stelt op een ander toon:
Maer datse is gestreckt en blanck,
Van schoon gelaet en fier van ganck,
Voorwaer hier in geen schoonheyt leyt,
Maer schoonheyt is bevalligheyt.
Zy heeft beval, noch sout, noch aert,
Dies acht ick haer geen boone waert:
Maer Lifabet dat geestigh dier,
Die rooft der vrouwen schoonste cier.
uyt welck gedicht besloten wert, dat bo-
ven de welgemaecktheyt van een groot en
blanck lichaem, de Bevalligheyt ten hoogh-
sten noodigh is. En dat selve bewijst Catullus
niet soo seer in 't woord Venustas of Bevallig-
heyt, als in 't woord mica salis, dat is, een
kruymken souts: te weten, om dat Quintia
onsapigh en ongesouten was, hebbende noch
Aerdigheyt, noch Bevalligheyt. Waer over
Alexander Guarinus seyt, gelijck de spijse sonder sout
onaengenaem is, alsoo konde Quintia, al is 't datse langh
en blanck was, niet schoon wesen, sonder Bevalligheyt:
't welck anders niet is als een seeckere Aer-
digheyt, gelijck dieselve schrijver in 't selve
gedicht seyt, het schijnt dat Lesbia de Bevalligheyt
van alle vrouwen gerooft heeft, overmits alle aerdigheyt
en geestigheyt in haer alleen uytblonck: Op de ma-
niere van Zeuxis de Schilder, diewelcke aen
die van Agrigenten in Sicilien, om Iuno Laci-
nia uyt te beelden, soo sochte hy de aller-
schoonste schoonheyt, van de allerschoonste
en bevallighste Maeghdekens uyt, die hy
kost vinden. 't Selve wort van den Poëet
Lucretius uytgedruckt, diewelcke de Beval-
ligheydt en Aerdigheydt een suyver sout
noemt, seggende dat kleyne Pumilio, is vol
liefdekens en geheel sout van zeeden. Wil-
lende seggen, dat aen soodanigen Vryer, die
van de Liefde verblint was, een kleyn, kort
Meysken, hem scheen eene van de Charites
of Liefdekens, en eene van de Gratien of
Danck-Goddinnekens te zijn: welcke gratie
of aerdigheyt, van veele Schrijvers onder
het fout is begrepen. Want Aerdigheyt en
Bevalligheyt is de sauce van de schoonheyt,
gelijck het sout van de spijse is, als Plutarchus
seyt. Om dese oorsaecke moet de schoon-
heyt van een Vrouwe niet onbevallick, maer
aengenaem zijn; en om de gemoederen te
bewegen, wortse gesouten genaemt. En
daerom versiertmen, dat Venus, die gehou-
den wort een Goddinne van de schoonheyt,
uyter Zee, dat is, uyt het sout gebooren is.
Sulx dat de Bevalligheyt, die Catullus het sout
en de Veneres noemt, niet anders zijn als de
geestigheyt en de Bevalligheyt, een woort
dat van Venus heerkomt, want Cicero seyt, dat
Venus van Venustas is voortgesproten. Daerom
seyt Catullus dat Lesbia hadde gerooft alle de
Veneres, dat is alle de geestigheyt en Beval-
ligheyt. Want Venus, als Goddinne van de
schoonheyd, en het hoofd van de Bevallig-
heyt, hadde boven de volmaeckte schoon-
heyt des lichaems, alle aerdigheyt en gee-
stigheyt, die in een volmaeckt bevalligh
Mensch vereyscht worden. Want Beval-
ligheyt bestaet voornaemlijck in twee beson-
dere gaeven: in de aengenaemheyt van 't
aensien, en in de lieflijckheyt van de stemme.
't Aensien bestaet in de aengenaeme en
vriendlijcke verwe, in de lieflijcke en hof-
lijcke beweginge, in de soete lagh, en in 't
vrolijck opsicht. De stemme bestaet in 't be-
vallijck spreecken, waer in besonderlijck een
sapige soutigheyt van Wijsheyt vereyscht
wort, in geneughlijck, en om soo te seggen,
als een Engel te spreken. En derhalven seyt
Quintilianus, Bevallijckheyt is al 't geene dat
met eene seeckere aerdigheyt en lieflijck-
heyt geseyt wort: En hy getuyght van Iso-
crates, dat dieselve alle de bevalligheden
van 't welspreecken is naegevolght. Van ge-
lijcken doet oock Petrarcha doorgaens in 't
ontwerp van sijne beminde Laura, daer hy
haere Bevalligheyt, soodaenigh afmaelt, dat
zy oock den verstoorden Iupiter lichtlijck
soude hebben konnen bewegen, daer van hy
aldus singht:
So haest als zy my wierd gewaer,
Doen tratse my soo geestigh naer,
Schoon Iupiter vol gramschap was,
Het korsel hoofd vergingh hem ras,
Hy smeet den blixem uyter hand,
En raeckte door haer Liefd' in brand.
In welck gedicht, gelijck hy in meer an-
dere dichten doet, siet hy op haer blanck
aengesicht, op de blonde hoofdhayren, op
de bruyne winckbrauwen, op den glants der
oogen, op de wittigheyt der tanden, op het
korael van de lippen, &c. al te saemen ver-
wen, diewelcke geestigheyt en Bevalligheyt
aenbrengen, wanneer dieselve met een ge-
maeckte gelijckmaetigheyt in een persoon
(al gelijck) werden bevonden. Hy let op
haer gangh en op haer gesicht, op haer aen-
genaem spreecken en vriendlijcke lach, als
mede op haere geeftige trett en 't bewegen
van haere voeten. In dese deelen dan, in de
verwe, in de beweginge, in de lach, in 't ge-
sicht, en in het spreecken bestaet de Beval-
ligheyt. En daerom hebben wy haer in weer-
schijn gekleet, dat van veele verwen is te
saemen geset, om de veranderingen der be-
valligheden, die in een schoon voorwerpsel
van een volmaeckte schoonheydt worden
vereyscht. Want nae des Platonischen Ficini
meeninge, is de schoonheyt een seeckere
geestigheyt en aerdigheyt, diewelcke veel-
tijts in 't besonder heerkomt van eenigh op-
proncksel en fraejicheyt van veele dingen,
en die is van driederleye slagh: ten eersten
soo wort door't verciersel van veele deugh-
den, de Bevalligheyt in de gemoederen ge-
bracht, ten tweeden komt door de overeen-
stemminge en gelijckmaetigheyt van de ver-
wen en trecken de Bevalligheyt en geestig-
heyt aen 't lichaem: ten derden soo spruyt
de Bevalligheyt en geestigheyt seer dapper
door de lieflijckheyt van de stemme, en door
de soete gelijck-klinckende woorden: Sulx,
dat dese drie voor de schoonheyt van 't ge-
moed, van 't lichaem, en van de stemme ge-
houden werden.
De schoonheyt van 't gemoed verheught
sich door de sinnen, de schoonheyt des li-
chaems door de oogen, de schoonheyt van
de stemme door de ooren. Waer over die-
selve Ficinus seyt, dese Bevalligheyt is schoon die 't ge-
moed door de sinnen en door 't gesicht en 't gehoor be-
weeght en aenlockt. Waer uyt wy dit eygentlijck
besluyten, dat de schoonheyt in dese drie
dingen bestaet, en dat dese drie met een an-
der te saemen vereenight, de geestigheyt en
Bevalligheyt maecken, gelijck Petrarcha daer
van wyder singt, noemende deughd en eere,
de schoonheyt des gemoeds, die in de ge-
moederen de Bevalligheydt veroorsaeckt.
Wildy de schoonheyt sien in de geestige be-
weginge? siet de aerdigheyt van 't lichaem.
De soete redenen? hoort de lieflijckheyt
van de stemme. Siet, seyt Petrarcha, hoe lief-
lijck heeftse my 't herte verstrickt, ontroert,
aengelockt, en treckt het gemoed, door de
sinnen, door 't oogh en door 't gehoor.
De aengenaeme Bevalligheyt seyt Plato
in sijne wetten, past den Vrouwen alderbest:
waer uyt het komt dat Cicero in 't eerste
boeck van de Burgerplichten seyt, Wy moeten
een Vroulijcke bevalligheyt en een Manhaftige achtbaer-
heyt volgen. Sullen wy meenen, Dat Bevalligheyt
een Vroulijcke saecke is, en dat waerdigheyt en dapper-
heyt den mannen past? Doch 't is te gelooven,
dat dit te verstaen is, van een seeckere ver-
wijfde sachtigheyt, saertheyt en vroulijcke
zeedigheyt: niet dat de Bevalligheyt en
aengenaemheyt een Man qualijck past, want
een Man sonder geestigheyt is onbevalligh,
en naer 't gemeen praetjen soo sal de Man
Acharis, altijd, als een ydel spreuckjen, in
alle Mans mond zijn. Acharis wort genomen
voor een Man sonder Bevalligheyt, want
aerdigheyt en geestigheyt maecken den
Man aengenaem en vrolijck, hoe lelijck hy
oock magh wesen. Vlysses was lelijck, niet te
min bemachtigde hy door sijne Bevalligheit
en soete overredinge de gemoederen van
alle de Griecken: Iae hy kost oock, door
sijne aengenaeme welsprekentheyt, de God-
dinnen op hem doen verlieven, gelijck Ovi-
dius seyt. Quintus Roscius de Comedi of Ton-
neelspeelder, was scheel en lelijck van aen-
gesicht, dies hy om sijne lelijckheyt te be-
decken, de eerste was die met een momaen-
sicht op 't tonneel quam, gelijck C. Rhodiginus
seyt: Maer 't volck wilde hem liever sonder
maske sien en hooren, want behalven sijne
soete uytspraeck, soo hadde hy noch een
sonderlinge geestigheyt en bevalligheyt, soo
wel in de beweginge als in de handelinge,
door verscheyden genegentheden geestigh,
en door 't gesicht, uyt te drucken. Hier siet
men hoe de Bevalligheyt in een lelijck Man
aengenaem is, en hoe veel te meer salse zijn
in een schoon Man. Wie sal dan seggen dat
de Bevalligheyt een Man niet wel past, ten
waere dat men een al te verwijfde Bevallig-
heyt meende: Maer een Manhafte dieder
in Panigarola gesien is, is te prijsen, diewelcke
neffens de schoonheyt des lichaems, soodae-
nige Revalligheyt in 't soet spreecken hadde
vergeselschapt, dat oock luyden van den
morgen af totten avond toe, sonder eeten
of drincken souden gestaen hebben, om de
spijse van sijne welspreeckentheyt te genie-
ten: En wy hebben meer als vier reysen ge-
sien, dat Tasso by 't tonneel stont, den mond
open vergetende, sonder sich eenighsins te
bewegen. Krachten voorwaer, van Beval-
ligheyt en geestigheyt, die den Mensch be-
tooveren en de gemoederen wegh rucken.
Insgelijx bleef oock het gemoed van Alce-
biades alsoo begoochelt, door 't spreecken van
Socrates, hoe slordigh en lelijck hy oock was,
dat hy seyde meer soetigheyt te hebben in
de woorden van Socrates, als in de soete en
lieflijcke gesangen van Marsias en Olympius,
vermaerde Musiciens, soo geweldigh en
krachtigh was de aengenaemheyt in sijne
woorden en gebeerden. Welcke geestigheyd
van alle Redenaers genoegh wort aengepre-
sen, niet alleen door de soetaerdigheyt in 't
spreecken, maer oock in de Bevallijckheyt
van 't gesicht: En soo veel de persoone be-
langht, isse in een Man prijslijck. Plutarchus
roemt het bevallige opsicht van Pompejus, dat
vol zeedigheyt en beleeftheyt was, waer
door hy oock sijne redenen aengenaem
maeckte, en dat in hem alle de Bevallighe-
den en aerdigheden met een staetigheyt en
beleeftheyt waeren te saemen gevoeght: en
dat in de kracht en in de bloem van sijne
Iaeren in hem een Koninghlijcke Majesteyt
uytblonck. Suetonius prees in Augustus de
schoonheyt en Bevalligheyt van sijne tegen-
woordigheyt, en dat dieselve, in alle trap-
pen van sijne Iaeren, geestigh was.
Van dusdaenige volmaeckte Bevalligheyt
roemen oock de Griecken dat haere Alce-
biades geweest is, en M.T. Cicero prijst sooda-
nigen opsicht dat te gelijck Achtbaerheyt en
Bevalligheyt aenbrenght. Oversulx is de
Bevalligheyt in een Man prijslijck. Van de
Vrouwen spreeck ick niet, maer ick wilde
liever eene Maegd vryen die so heel schoon
niet was, nochtans deughdsaem, geestigh en
aengenaem in 't spreecken en ommegaen, en
lustigh op den tret, als eene die seer schoon
van aengesicht was, doch sonder Bevallig-
heyd, sonder deughd, een boerin in 't ver-
keeren, logh in 't gaen, en ongesouten in 't
spreecken.
Wy hebben dese beeldnisse met het gor-
del van Venus opgeschort, dat by de Griecken
Cestum of Balteus geheeten is, 't welck Venus,
Moeder van alle schoonheyt en geestigheyt
plagh te draegen, om bevalligh te zijn, en
dat selve hadde sulcken kracht in de Minne-
verstooringen, dat het oock den verstoor-
den en rasenden Mars konde stillen, en Iuno
die 't selve van Venus hadde geleent, konde
daer mede den donderenden blixem-drae-
ger Iupiter te vreden stellen. Waer over oock
Martialis soetelijck scherst, willende Iulia prij-
sen over haere geestigheyt en Bevalligheyt,
seyt, dat Iuno en Venus te gelijck, van haer het
gordel souden moeten bidden. Dit koste-
lijck gordel is van Homerus beschreven, dat
het seer korstigh met de naelde was geborduyrt, waer in
dat alle aenlockingen waeren, te weten, de Liefde en het
verlangen, de t' saemenspraeck, de soetvloeyende reden
die 't gemoed der Wijsen verstrickt. Dit was haer in de
hand gegeven, en tot haer geseyt, Neemt dit gordel, dat
wonderlijck geweven is, en druckt dat om uwe syden,
want daer zijn alle dingen in gemaeckt, en gelooft dat het
u niet onmogelijck sal wesen uyt te voeren, al 't geene ghy
sult begeeren. Hier uyt blijckt nae 't getuyghnis
van Homerus, dat in dit gordel mette naelde
geborduyrt waeren, de Liefde, het verlan-
gen, en de soetvloeyende en aengenaeme
welsprekentheyt.
De Liefde hebben wy gemaelt op de ge-
woonlijcke maniere van een gevleugelt
Ionghsken, en 't verlangen door den bran-
denden fackel: 't welck die geene zijn, die
op de maniere als een brandende toortse,
't hert der Minnaers gestaedigh doet ont-
voncken. De soete en lieflijcke welsprekent-
heyt wort door den staf van Mercurius uyt-
gebeeld, dewijl de oude Poëeten Mercurium
voor een Vader van de Welsprekentheyt en
't hoofd van de Bevalligheden uytroepen.
Waer over oock Lucianus, Mercurium invoert,
als dat hy het gordel van Venus soude hebben
gestolen van wien hy oock wierde omarmt,
om de over winninge, die hy door haere Be-
valligheyt hadde verkregen. En niet sonder
reden stelden die van Athenen Mercurium, als
Pausanias verhaelt, voor den ingang van 't ka-
steel en de Bevalligheden daer neffens. Sulx
dat de Slangenstaf van Mercurius dient voor
een beeld van de Welsprekentheyt en van
een lieflijcke welsprekende tonge: en door
dit gordel wil Homerus de kracht van de Be-
valligheyt te verstaen geven, sonder welcke
de schoonheyt niet om 't lijf heeft. Venus wa
wel schoon, maer sonder het gordel, 't welck
een beeld was van de Bevalligheyt, soo kost
zy Mars niet versoeten noch aen haere syde
trecken. Iuno was wel schoon, maer sonder
het gordel van Venus, dat is, sonder aenge-
naemheyt en Bevalligheyt, kost zy Iupiter
niet versachten, daer door zy hem nochtans
vermorwde, gelijck Venus oock Mars dede:
willende te kennen geven, dat de schoonheyt
gevoeght by de Bevalligheyt een yder kan
aenlocken, hoe wreed van herten dat hy
oock mocht wesen als Mars, of van een soo
hoogh en verheven gemoed als Iupiter: Maer
dat de schoonheyt dese kracht niet hadde
sonder de Bevalligheyt, diewelcke Liefde en
verlangen verweckte in de gemoederen van
de wijse Mannen, en dat door de aenge-
naemheyt van 't spreecken, treckende die-
selve soodanigh, datse van haer kan verkrij-
gen, watse sal begeeren.
Libanius de Griexsche Philosooph, versiert
over het gordel en over de roose een aerdi-
ge kluchte, gelijck Angelus Politianus verhaelt,
dat Pallas en Iuno, wanneer zy voor den Her-
der, die als Rechter over haere schoonheyt
soude wesen, verscheenen, seyde hy tot Ve-
nus, dat zy haer gordel soude afleggen, want
het gaf haer sulcken Bevalligheyt, datse daer
door de luyden betooverde; Venus antwoor-
de dat zy te vreden was dien gordel af te
leggen, maer dat het daer tegens behoor-
lijck was, nae dien d'eene geciert was met
een gulden Helmet en d'ander met een
kroon of bagge, dat zy voor haer dan oock
eenigh ander verciersel mocht verkiesen:
waer in Pallas en Iuno te vreden waeren. Venus
van haer scheydende, gingh in een schoone
warande, en las aldaer Lelien, Violen en an-
dere bloemen, om haer te cieren, maer ver-
der gaende, wierde zy den soeten reuck
van Roosen gewaer, diewelcke zy plucken-
de, dacht haer dat dese de schoonste van alle
waeren, d'andere te saemen verwerpende:
dies maeckte zy daer af een Roosekrans,
mette welcke zy verciert zijnde, voor den
Rechter quam: Maer Pallas en Iuno haer dus
bevalligh metten Roosekrans siende opge-
pronckt, wilden 't oordeel niet verwachten,
en haer kennende overwonnen, quaemen zy
Venus alle beyde omarmen, kussende den
Roosekrans, settende dieselven, d'een den
anderen op 't hooft, en ten laesten weder
op 't hooft van Venus. En hierom zijn wy
bewogen, om de Bevalligheyt met een Ro-
sekrans af te maelen: en dat oock met re-
den, want de Roose is om hare Bevalligheyt
de Koninginne van de bloemen, een cieraet
van de aerde, een glans van alle planten, en
het oogh van 't gebloemte. Dese geeft Lief-
de van sich, en versoent Venus, steeckende alle
andere bloemen den loef af. Waer in de
Poëten oock meest over een komen, onder
andere Murtola, en Anacreon seggen, datter
de cieraet vande Bevalligheyt in schuylt.
't Roosjen aller Goden bloemtje,
Dat den Mensch tot wellust leyt,
Draeght van geur en reuck het roemtje,
Ciersel van Bevallijckheyt.
Soo past dan de Roose seer wel totte Be-
valligheyt, daerom zy oock van de Poëeten
Venus is toegewijt, als een beeld van Beval-
ligheyt en schoonheyt: waer in debovenge-
seyde drie dingen, die de Bevallijckheyt ma-
ken, als de Platonici seggen, te vinden zijn, te
weten de kracht of deughd, de welgematig-
de verwe, en de lieflijckheyt van de stemme.
Voorwaer in de Roose zijn oock dese drie
deelen te vinden, ten eersten bestaet haer
deughd in de lichaemen te verstercken, door
soo verscheyden toebereydingen van syro-
pen en wateren. Daer is de aengenaeme lijf-
verwe, die met wit en root vermenght is,
gelijck de Poëeten versieren, dat de Roosen
te vooren geheel wit zijnde, met het bloet
van Venus zijn besprenght. Daer is de geur
van de lieflijcke reuck, een beelt van de soe-
tigheyt, en geur van de stemme, naedemael
eenige Philosophen het daer voor houden,
dat de reuck en de verwe komt van de
aengenaeme sterre van Venus; waer uyt dit
spreeckwoort gekomen is dat door Roosenspre-
ken, Poëetischer wyse geseyt wort, dat Venus
mette mond vol Roosen spreeckt, gelijck
Virgilius en Petrarcha singen, dat de schoone En-
gelsche mont was vol peerlen, roosen en lief-
lijcke woordekens. Verstaende een bevallige
mond, nemende de peerlen voor de sneewit-
te tandekens, en de Rosen voort vermelioen
van de lippen, waer uyt voortquamen kost-
lijcke spreucken, die verhaelt werden met
een soete welspreeckentheyt en aengenaem-
heyt van redenen, gelijck oock Tasso singht.
De Helicrisus die zy in de hand draeght, is
een bloeme die genaemt is nae de Nymph
Helicrisa, als die de selve eerst soude hebben
gepluckt, gelijck Themistagoras Ephesius schrijft,
doch ick achte datse genaemt is nae Helios,
't welck de Sonne, en van Chrysos 't welck gout
beteyckent, overmits de schaduwe van dese
plante vol besyen hangende, die oock nim-
mermeer verrotten, wanneerse van de strae-
len der Sonne gesteecken zijn, een schadu of
weerschijnsel geven, als ofse van goud wae-
ren: Waer over de Heydenen een gebruyck
hadden, hare Goden daer mede te bekronen,
't welck Ptolomaeus de Koningh van Egypten
met groote naerstigheit heeft onderhouden.
Wat voor een bloeme dese Helicrisus is, tot een
onderscheyt van de Chrisanthemus en de Ama-
rant, kondy by Plinium, Dioscoridem en sijnen uyt-
legger Mathictam lesen.
Wy hebben haer dese bloeme in handen
gegeven, tot een beeld van de Bevalligheyt,
want het is een aengename bloeme die haer
naeme draeght van't goud en van de Sonne,
onder wiens stralen zy schoon en luchtig is,
als het goud: jae men soude geen aengenae-
mer saecke konnen noemen, dan datse luch-
tigh, en blinckende is, als het goud, daer de
Sonne haer weerslag op geeft. Iae men segt,
dat als men daer kranskens van vlecht, en by
sich draegt, dat men sich aengenaem maeckt,
en gunst en roem in 't leven verkrijgt, gelijck
Plinius en de oude Griexsche Schrijver Atha-
naeus verhaelen. Hierom geven wy de Beval-
ligheyt dese Helichrisus in de hand. Want wie
Bevalligheyt heeft, heeft in 't gemeen by ie-
derman geluck wenschinge, roem eere, gonst
en aerdigheyt. En overmits de Bevalligheyt
de gonste weder vereenight, door de welcke
de dingen worden verkregen, soo is van de
Latijnen geseyt, hy is vol Bevalligheyt, en dat
van een Man die geluckigh is, dat sijne saec-
ken nae wensch zijn uytgevallen. Want Pam-
philus in 't spel van Hecyra, als 't hem boven
sijn hope mette Vrouwen wel geluckt was,
seyt hy, Wie is geluckiger en voller van Bevalligheyt
als ick ben? Daer en tegen seyt men, dat die
onbevalligh, en 't geluck ongunstigh is, die
de saecken niet nae wensch gelucken. Waer
over Pamphilus in 't spel Andria seyt: Isser wel
eenigh Mensch onbevalliger en ongeluckiger als ick ben?
Waer uyt het komt dat die bevalligh is,
oock geluckigh is, want hy vindt licht
by yemant gunst en aengenaemheyt, waer
toe dese bloeme, als een beeld, gebruyckt
wort, als zijnde een eedele, schoone en aen-
genaeme bloeme. Niet datse in der daed
den Mensche aengenaem en in gunste by de
Princen brenght, gelijck de Indianen sotlijck
meenen, dat de Roose doet: 't welck een
dwase ydelheyt is. 't Is oock malligheyt dat
eenige seggen, dat de Haese den Mensche
soude aengenaem maecken, wanneer men
van sijn vleesch soude eeten. 't Is oock groo-
telijx te verwonderen, dat Pierius diewelcke
andersins een dapper Man is, in dese doolin-
ge is geraeckt, dat hy de plaetse Plinii mis-
duyt, daer hy seyt, dat Hasevleesch, nae 't seggen
van Cato, slaeperig maeckt, daer verandert hy
't woort somnosos, dat is slaeperigh, en stelter
voor formosos, dat is schoon en aengenaem.
Daer nochtans schimpswyse, de sottigheyt
van 't volck, door Plinius, bestraft wort, de-
wijl zijt daer voor hielden, dat seven dagen langh
Haesevleesch gegeten, het den Mensche gunst en Beval-
ligheyt aenbrachte; 't welck een groote beuse-
linge is. Dewijl de Haese by geene oude
schrijvers voor 't beelt van de Bevalligheyt
is gehouden, maer wel bespot. Dit schijnt
evenwel Pierius tot sijn voordeel te trecken,
dat in een afbeeltsel van Philostratus, de Lief-
dekens afgemaelt zijn, onder een Orange-
boom speelende, met een Haes, maer dit
heeft geen gemeenschap mette Bevallijck-
heyt, want diergelijcke boerterien suldy
duysent mael te Romen aen de gevels en
lijsten van de huysen, palleysen en lusthoven
vinden, alwaer de naeckte Cupidoos speelen
mette geytjens, apen, en andere geneugh-
lijcke dieren. Want de Cupidootjes wilden den
Haes niet quetsen met haere pijlen, maer zy
wilden hem levende vangen, om die, voor
een geschenck aen Venus te vereeren, niet tot
een beelt van Bevalligheyt, maer om dat het
een seer vruchtbaer dier was, en seer tot Ve-
nus genegen; waer van Philostratus selve seght,
de sotte Minnaers hebben gemeent dat by de Haese eenige
kracht soude zijn, tot verweckinge van Liefde. Waer
over Pierius oock dit schempdicht van Mar-
tialis gebruyckt.
Michieltjen sent een Haes en raed my die te eeten,
Voor seven dagen langh, om schoon te zijn, hermaeckt:
Doch soo ghy hier niet spot, maer seghtet by u weeten:
O Gellia, ghy hebt noyt Haesevlees gesmaeckt.
Doch hier spot Martialis mede, seggende, soo
dit de waerheyt is die ghy seght, dat Haese-
vleesch schoon maeckt, soo hebdy Gellia noyt
Haesevleesch geproeft, boertende op haer,
om dat zy soo lelijck was. Pierius maeckt
oock gewagh van Alexander Severus, diewelc-
ke dickwils Haesen at, maer seecker sijne
Bevalligheyt, quam niet van het Haese ee-
ten, maer van sijne natuerlijcke Bevalligheit.
Want laet yemant die niet uyter natueren
Bevalligh is, soo veel Haesevlees eeten als
hy wil, hy sal daer mede geene Bevalligheyt
verkrijgen, want geestigheyt komt door de
geest der natuere, die door geen eeten of
leckernie kan te wege gebracht werden.
Waer over oock seecker Poëet boertende
met den Keyser, nemende oorsaecke van
sijne Bevalligheyt, en van 't Haese eeten,
seght dat hy dickwils Haesevlees eetende,
Bevalligh was geworden, waer op Lampridius
in't leven van den Keyser, tot laster van den
Poët eenige veersen verhaelt, die de Key-
ser daer op soude geantwoordt hebben:
Dat ghy meent, ellendige Poëet, dat u Koning sich schoon
soude eeten, als 't gemeene praetjen is, daer over vergram
ick my niet; maer dit wilde ick, dat ghy soo veele Hae-
sen aet, dat ghy de vlecken uwer ziele uytgejaeght heb-
bende, schoon mooght werden, op dat ghy niemant meer
mocht benijden.
Dat de Keyser Haesen at, dede hy niet
om Bevalligh te worden, want dat was hy
uyter natuere, maer om dat hy die opter
jacht hadde gevangen, en hy die gaerne at,
gelijck Lampridius seyt. Maer de Poëeten
schertsen dapper met het woort Lepre en Le-
pore door de gelijcke uytspraeck, daer 't eer-
ste een Haese is, en 't ander Bevalligheyt.
En oversulx kan die Haese geensins dienen
voor een beeld van de Bevalligheyt, want
zy is geensins schoon, maer lelijck. Daerom
paster de krans van Rosen en van Helichrisus
beter, zijnde seer schoone, bevallige en
fraeye bloemen: waer uyt de Oude oorsake
hebben genomen, als of men daer door gonst
en bevalligheyt kost verkrijgen. En daerom
versierden zy dit waerschijnlijck gevoelen
van Libanius, diewelcke seyde, dat de gulde
Helm, Pallas bevalligheyt aenbrachte, gelijck
oock de bagge of kroone aen Iuno dede. En
evenwel wilde Venus, hoewel zy uyter na-
tuere, schoon en aengenaem was, nochtans
haer schoon geborduyrt gordel draegen:
doch zy verkoos daer nae de Roosekrans,
om met soodaenige verciersels bevalliger te
schijnen, diewelcke aen de Dochters be-
taemlijck zijn, doch die binnen de paelen
van zeedigheyt en eerbaerheyt blyven: we-
sende 't selve seer misprijslijck in een eer-
baere Vrouwe, dat zy sich laet vervoeren,
door de overvloedige begeerte van schoon
en aengenaem te wesen, door hovaerdige
en dertele verciersels. 't En behaegde voor-
waer den Keyser Augustus niet, alhoewel hy
sweegh, dat hy sijn dochter Iulia op eenen
dagh sagh gaen met een dertel en prachtigh
kleed, dat haer niet betaemde: Maer als hy
haer des anderen daeghs veel zeediger sagh
opgetoyt, seyde hy, haer omarmende, O hoe
veel loflijcker is dese kleedinge aen een
dochter van Augustus als de kleedinge van
gisteren! 't Is waer, antwoorde zy: Want
nu ben ick opgetoyt nae 't oogh van mijnen Vader, maer
gister was ick opgepronckt naer 't oogh van mijnen Man.
Niet te min, soo past het beter, dat men ge-
ciert is nae de oogen van een Vader, als nae
de oogen van Mannen. Maer in den Rid-
ders past geensins de konstige vercieringe,
't en waere alleen, soo veele als haer Man-
hafte Ridderschap betaemlijck is, want een
Manlijcke schoonheyt moet niet veel opge-
pronckt wesen, gelijck Ovidius mede ver-
haelt. Dese Ridders moeten beschaemt zijn,
dewelcke om bevalligh te schijnen, sich met
alle vlijt en konst besonderlijck soecken te
palleren, 't hayr met kuyven te krullen, kost-
lijcke en dertele kleedinge vol borduyrsels,
reuckwerck en perfuym, te doen maecken,
hebbende sulcken gemaeckten gangh met
haer wesen en draeyen van hoofd en oogen,
als mede door een aengewende lach, en met
sulcke honighsoete uytgesochte en gesmeer-
de woordekens, dat in plaets, van datse sich
souden aengenaem maecken, soo maeckense
sich met al haer gemaecktheyt haetigh: in
plaets datse Manhaftigh souden zijn, wor-
dense verwijft, weeckgebacken en teeder,
soo datse, meenende geacht te zijn, worden
veracht en gelastert. Want of wel de Ridder
Mecaenas om sijne groote mildigheyt van de
Poëeten is gepresen, soo is hy nochtans van
den Philosooph Seneca, om sijn groote ge-
maecktheyt, die hy over hem hadde, ver-
acht, gelijck in sijnen 114 brief is te lesen,
daer hy hem seer bespot. Hoe Mecaenas heeft
geleeft, is bekender, dan datmen 't nu soude ophaelen, hoe
hy plagh te wandelen, hoe lecker en weeckgebacken hy
was, hoe hy wilde gesien wesen, hoe hy met sijne gebre-
ken wilde proncken. Wat dan? waeren sijne woorden
niet soo los, als hy self ontgort en luy was? waeren sijne
redenen wel soo heerlijck, als sijn aengesicht stont, als sijn
groote sleep, sijn Huys en sijn Huysvrouw? en noch
breeder. Dese gemaeckte Ridders mishae-
gen een yder, alhoewel sommige haer niet
qualijck zijn toegedaen. 't Mishaegde Au-
gustus van desen Toscaenschen Mecaenas, dat
hy soo gemaeckte redenen voerde, daer hy
hem andersins beminde, gelijck Suetonius ver-
haelt. En Macrobius schrijft in 't I boeck
cap. IV van sijn Saturnusfeesten, spottende met
deses gemaecktheyt, en, nae dat hy veele
van sijne dertelheden en verciersels hadde
verhaelt, seyt dat dit al te saemen opstooc-
kingen waeren van 't overspel. De Ridders,
die op soodaenige maniere, de Bevalligheyt
en gonste willen naebootsen met konstige
vercierselen over haere persoonen, kleede-
ren en woorden, worden op 't laeste van
hare eygene vrienden belacht en beschimpt,
en dat met groot verlies, van haere acht-
baerheyt en gonste, by alle wyse en dappere
mannen.
Het Vogeltjen, dat dit beeld in de slincker
hand hout, wort van de Griecken Iinge, maer
by de Latijnen Motacilla geheeten, in welc-
kers verklaeringe veele Schrijvers dolen,
alhoewel eenige daer over een lang verhael
doen. 't Is een vogel die den hals kromt,
staende voorts met sijn lijf recht op. De
Poëeten versieren dat Iinge een Vrouwe was,
die van Iuno in een vogel was verandert, om
datse door seeckere betooveringen Iupiter,
haeren Man, dede verlieven op Io, een doch-
ter van Inachus, gelijck Sextus en andere ver-
haelen: alhoewel d'uytlegger van Theocritus
seyt, datse dese betooveringe dede om hem
tot haere eygen liefde te trecken. Callimachus
seytse te wesen een dochter van Echo. Andere
datse een dochter is van Pitho, die van de
Heydenen voor een Goddinne van de over-
redinge gehouden wierde. Pindarus de Griex-
sche Poëet in sijn Pithias in 't IV gesangh, al-
waer hy verhaelt de overwinninge van Age-
silaus Cirenaeus, versiert dat Venus desen beval-
ligen vogel uyten Hemel opter aerde hadde
gebracht, en datse dienselven aen Iason hadde
vereert, om Medaea te doen verlieven, &c.
En om soodanige oorsaeck isse van de oude
Griecken bequaem geacht totte Minnesuch-
tige betoveringen. Theocritus voert de Nimph
Sineta, die op Delphides Mindius verlieft was, al-
dus in, singende:
Gelijck dit wasch wort weeck gemaeckt,
Laet Myndi liefd' oock zijn geraeckt;
Gelijck dees kopre Werelt rolt,
En door vrouw Venus omgesolt,
Soo treckt o Iinge desen Man,
Dat hy mijn deur niet mijden kan.
En om dat de Griexsche Poëeten versier-
den dat in dese Vogel een ingeboren kracht
was van de Minne bekooringen, daerom
komt het dat by de Griecken gemeenlijck,
by gelijcknisse, alle de aengenaeme dingen,
die totte Liefde verwecken, en die totte
overredinge bequaem zijn, Iinges genaemt
zijn, en dat door de kracht van de geestig-
heyt en bevalligheyt. Sextus noemt de aen-
genaeme woorden Iinges: Want de woorden
trecken de gemoederen, hoe hart en onver-
setlijck die zijn, tot buyghsaemheyt. En de
Griecken seggen van Helena datse krachtige
Iinges hadde, dat is soo aengenaeme Beval-
ligheyt, datse self Priamus den Koningh van
Trojen, alhoewel hy wiste, dat zy de onder-
gangh van sijn Rijck was, niet op haer kost
vergrammen, maer door een Vaederlijcke
Liefde noemde hy haer sijn Dochter. Suidas
verhaelt van Cleopatra, datse meende mette
selve Iinge, dat is mette Bevalligheyt, tot haer
liefde te konnen trecken den Keyser Augu-
stus, gelijck zy. I. Caesar en Antonius tot haer
getrocken hadde. Wy willen nu den verbor-
gen sin van Pindarus, te weten, dat Venus dese
Vogel Iinge uyt den Hemel gebracht heeft,
onder een schaduachtigh bedietsel, verklae-
ren: te weten, dat de Bevalligheyt en gee-
stigheyt een besondere gonst en gaeve van
den Hemel en van de Natuere is, die daer
nae aen Iason is geschoncken, zijnde een eedel
en schoon Ridder, ten eynde hy Medaea tot
sijne Liefde soude bewegen, en dieselve te-
gens de wille van den Koningh van Colchis
haeren Vaeder, en van de Koninginne haer
Moeder, overreden, om hem tot haeren
Bruydegom te nemen, gelijck zy dede. 't Is
openbaer dat noch eedeldom noch schoon-
heyt de kracht heeft, om de gemoederen
tot sich te trecken sonder de Bevalligheyt:
Waer over Suetonius willende de schoonheyd
van den Keyser Nero verachten, seyt dat hy
sonder Bevalligheyt was, en als berooft van
de lieflijcke aengenaemheyt, zijnde opgesta-
pelt van schandige manieren, en daerom
was hy van een yder gehaet; 't welck niet
geschiet in die geene diewelcke aengenaem-
heyt en Bevalligheyt hebben, zijnde van
een beter aert als de schoonheyt, want de
schoonheyt heeft uyt haer selven de aen-
dringentheyt niet om de gemoederen aen
sich te trecken, sonder de Bevallijckheyt:
maer de Bevalligheyt en geestigheyt, heb-
ben een seer groote kracht sonder de
schoonheyt, gelijck wy boven in de voor-
beelden van Vlysses, Socrates, en Quintus Roscius
geseyt hebben, diewelcke hoewelse wel le-
lijck waeren, soo trocken zy nochtans, door
haere Bevalligheyt en geestigheyt de herten
tot sich, en verkregen alsoo ander luyden
gonste. Waer over men seght by maniere
van spreeckwoord, hy heeft den Vogel Iinge, van
eene die soodanige aerdigheyt en Bevallig-
heyt over sich heeft, dat het schijnt dat hy
den Menschen tot sijne Liefde dwinght.
Daerom is by ons dees Vogel Iinge voor een
beeld gestelt, van de kracht en werckinge
van de Bevalligheyt en aerdigheyt.
Een Maeghdeken met een krans van ver-
scheyden bloemen, wesende seer schoon
in 't groen gekleet, houdende in de rechter
hand een cristallijne schaele vol roode wijn,
die zy met een soete bevalligheyt en aenge-
naeme zeedigheydt, aen een ander over-
levert.
Iongh wortse gemaelt, met een bloeme-
krans en groene kleederen, tot een teycken
van vrolijckheyt, gelijck het den geenen be-
taemt, die sich in de vriendschap sullen ver-
binden en vereenigen.
Zy wort gemaelt, datse een schaele met
wijn aen een ander overlanght, om dat de
schaele of beker, die zy malkanderen in de
bancketten toebrengen, en waer mede zy
onderlinge den anderen tot drincken noo-
digen, niet alleen een gebruyck is van onse
tijd, maer oock een oude gewoonheyt. En
hier door worden de geesten of gemoede-
ren der vrienden, opgeweckt om sich te ver-
eenigen, en in de vriendschap te bevestigen.
En tot teycken desselven, seght Homerus in
sijn Ilias, dat Achilles bestelde, datmen sijnen
besten vriend Patroclus, den aldergrootsten
beker soude geven, die hy hadde: en dat
hy die oock aen Vlysses en d'andere Griecken,
om uyt te drincken, soude overlangen, en
dat van den stercksten wijn. Nergens anders
om, dan om te doen verstaen, dat hy dese
voor sijne liefste vrienden hiel. Daer van al-
dus geseyt wort:
Achilles set sijn gasten neer,
In purpre zeetels, om hem heer,
En sprack Patroclum vriendlijck aen:
Dees groote schroef sal ommegaen,
Gevult van 't allereelste nat,
En frisch geschoncken uyt het vat:
Want ick ben in u komst verblijt,
Mits ghy mijn liefste vrienden zijt.
en wat laeger wenckte Ajax, Vlysses toe, dat
hy een dronck soude doen aen Achilles,
't welck Vlysses dede.
En Ajax, wenckt' Vlysses doe,
Die vuld' het glas tot boven toe,
En bracht Vlysses eenen dronck,
Die 't aen Achilles weder schonck.
En wat voorts op dit drinckgelagh volgt,
daer van is Homerus vol, al tot een teycken
van de vereeninge van vriendschap.
Een oude vrouwe, hebbende op 't hoofd
een uyl, en voor haere voeten een nacht-
uyl, aen haer rechter, en een kraeye aen de
slincker syde. Om de hals heeftse een band,
waer aen veele brief kens van besweeringen
hangen, in de slincker houtse een ontsteken
kaerse, en onder dieselve arm een haese. In
de rechter hand heeftse een circkel vol ster-
ren, met de planeten, waer op zy, met een
beschroomt gesichte, siet.
De Superstitie of Bygeloovicheyt heeft
haer oorspronck van 't land Toscana, het
welcke van Arnobius in sijn VII boeck ge-
naemt is, een Moeder van de bygeloovig-
heyt. Zy is Superstitie genaemt van het La-
tijns woord Superstes, of langhst levende.
Waer over M. Cicero in de Natuere der Go-
den seght, dat de superstitieuse also genaemt
zijn, overmits zy God den gantschen dagh
baden, dat haere kinderen haer mochten
overleven. Maer Lactantius in 't IV boeck
XXVIII cap. seght, dat dit geen superstitieu-
se zijn, overmits een yder wel begeert dat
sijne kinderen haer overleven: Maer dat
dese Superstitieuse of Bygeloovige genaemt
zijn, diewelcke de gedachtenisse over de
dooden vierden: ofte die geene, diewelcke
Vader en Moeder overleeft hebbende, stel-
den haere beeldenissen in haere huysen, als
Huys-Goden. Waer over die geene die-
welcke nieuwe gewoonten aen naemen, of
die geene, diewelcke in plaetse van God, de
dooden vereerden, wierden Superstitieuse
genaemt. Religieusen wierden die genaemt,
diewelcke de openbaere en oude Goden
vereerden, 't welck Lactantius uyt het veers
Virgilii bewijst:
Het ydel Bygeloof erkent geen oude Goo'n.
Servius leyt het bovengeseyde veers allerbest
uyt, seggende dat de Superstitie, is een over-
tollige en sotte vreese, van oude lieden, ge-
heeten Superstitie, en overmits zy langh le-
ven, en door d'Ouderdom raeskallen, soo
zijn zy sot: ten dien aensien wortse oock
oud geschildert.
't Is een klaere saecke dat de Oude aller-
superstitieust of bygeloovighst zijn, om dat
zy allervreesachtighst zijn. Tiraquellus seyt in
de Houwlijx wetten, dat de Oude inson-
derheydt totte Superstitie genegen zijn:
oud-wijfs noemt, schrijvende dit eygent-
lijck d'oude Vrouwen toe: Waer door het
geschiet dat de Vrouwen totte tooverie en
swarte konsten meest zijn genegen: gelijck
Apulejus in 't IX boeck van sijnen gulden
Esel verhaelt.
De uyl worter op 't hoofd gestelt, want
zy is genomen van de vreesachtige en su-
perstitieuse Menschen voor een dier van on-
geluck: en dewijl zy een nacht-vogel is,
is zy gemaeckt voor een beeld van de doot:
en gelijck Pierius verhaelt, soo dreyght zy
altijd, door haere sangh, eenige ramp of on-
spoet: Waer op hy verhaelt de ongeluckige
geschiedenisse van Pirrus, den Koningh der
Epiroten, diewelcke het hielde voor een on-
geluckigh voorteecken van sijn aenstaende
en schandelijcke doot, als wanneer hy gingh
om Argus te bevechten, dat hy op sijn reyse,
eenen uyl boven op sijn spiesse sagh staen:
Waer over hy die vervolgende, in meeninge
om sijne vyanden te bespringen, soo wierde
hy een weynigh gewont, van een Sone van
seeckere oude Vrouwe, diewelcke van bo-
ven neer siende, gewaer wierde, dat haer
Soone van Pirrus wierde vervolgt, dies greep
zy met beyde handen eenen tegel van 't
dack, en trefte Pirrus daer mede, dat hy dood
bleef. En dit is superstitieus, te gelooven dat
dese dood van Pirrus door desen uyl soude
voorseyt zijn. En ten dien eynde wort oock
een nachtuyl en een kraeye, die voor quade
voorteyckens van de superstitieuse gehou-
den zijn, voor haere voeten gestelt, gelijck
Virgilius van 't kraeyken seyt. Plinius houd de
kraey en uyl voor vogels van een ongeluc-
kige sangh. Isidorus seyt het selve mede, aen-
treckende de woorden van Ovidius, dat de trage
schaefuyt den Menschen een droef teycken is. Onder 't
Burgemeesterschap van Servius Flaccus, en
Q. Calphornius hoordemen een uyl op 't Cam-
pidoglium singen, en doen gingen de saecken in
Numantia, voor de Romeynen, seer qualijck:
en overmits het sulck een grouwlijcke sake
was, seyt Plinius, dat onder 't Burgemeester-
schap van Sextus Pallejus Istro en L. Pedianus,
een uyl quam loopen in de kaemer van 't
Campidoglium, soo wierde de Stadt dat Iaer
langh met offerhanden gesuyvert: gedach-
ten die voorwaer superstitieus zijn: Want
het is superstitie, wanneer men gelooft, dat
eenigh ding soude moeten geschieden door
eenigh teycken, 't welck natuerlijcker wyse
dieselve saecke niet schijnt te beteyckenen.
Ick segh, natuerlijcker wyse: want daer zijn
dieren daer men natuerlijcker wyse, eenige
saecke door te vooren siet, als door het vo-
gelken Alcione, om dat de Zee alsdan stille
wert. Welck vogelken des winters sijn nest
maeckt, en dan broed het in seven daegen,
terwylen de Zee vastelijck stille staet. Waer
van Isidorus breeder verhaelt, en Plutarchus segt
dieshalven mede, datter geen dier meerder,
als dat selve is te beminnen. Gelijckmen
mede segt, dat als den Schippers een Swaen
tegens komt, dat dat selve een goet teycken
is, want dan wort hy van de baeren niet
overweldight. De Swaen was Aeneas op de
reyse een geluckigh voorteecken: en in 't
tegendeel, wanneer het onweer van den
visch Aeschines gemerckt wort, soo bedeckt
sich dese visch met sand en kleyne steent-
jens, om van het onweder versekert te zijn:
En als dit van den Schippers wort gesien,
soo laeten zy het ancker vallen, en maecken
reetschap tegen den aenstaenden storm,
't welck Plinius mede van seeckere andere
dieren, en van den Polipus seght. Plutarchus
verhaelt in sijne natuerlijcke vraegen, dat
dese visch het onweer te vooren siende,
loopt nae 't land, en soeckt sich elders aen
een steen vast te houden. En dat is geen
wonder: want dese waterdieren kennen de
natuere van 't waeter, en zy gevoelent te
vooren door de veranderinge van de Zee,
en wesende dit selve de rechte bewegende
oorsaecke, soo kan men, sonder bygeloof,
het onweer te vooren weeten: Maer van
den uyl, kraeye, schavuyt en andere dieren,
kanmen, sonder bygeloof, geen goed of
quaed te vooren seggen van 't geene ge-
schieden sal. Maer de superstitieuse bloode
Menschen letten op diergelijcke beuselin-
gen, en betoonen seer wel, datse een uyls
breyn hebben, die wy oock op 't hoofd van
de Superstitie hebben gestelt, en daerom zijn
zy als de onverstandige kraeyen, of als de
schavuyten en koeckoecken, die voor haere
voeten staen, want zy stellen alle haere vlijt
en gedachten op ydele aenmerckingen. Isido-
rus hout sulcke superstitien ydel en uytsin-
nigh, jae acht het een schandigh stuck te we-
sen, datmen gelooven sal dat Godt sijne raedslagen den
hals veele briefkens, wesende dit de manie-
re van vreesachtige luyden, veele Characteren,
haenepooten, brieven en woorden voor de
gesondheyt, tegen de wapenen, om 't gevaer
te ontkomen, en veele andere dingen, over
sich te draegen, alwaer zy gantsch geen hul-
pe van konnen verkrijgen, overmits zy noch
kracht noch eenigh gewelt hebben. De Key-
ser Caracalla, alhoewel hy een Heyden was,
haetede soodaenige Bygeloovigheyt, en
strafte metter doot, die geene, diewelcke
briefkens voor de derde en vierde daegh-
sche koortse, aen haeren hals droegen. Wil-
de God! dat dese Superstitie met het Hey-
dendom waer uytgeblust geweest: Maer
men vind eylaes! dieselve overal noch by
den Christenen: jae daer ontbreken geene,
diewelcke noch de sonde van Bygeloove
verswaeren, om haer te behelpen in dingen,
daer toe haer de woorden van de H. Schrif-
tuere niet betaemen: diewelcke men be-
hoort met innigheyt en aendacht eenvou-
digh by sich te draegen; gelijck oock Na-
varra in sijn Handboexken seyt, dat die geene
dieder raed vragen, versieren, of eenige briefjens by sich
draegen op vaste hope van 't begeerde te verkrijgen, son-
digen doodlijck, alsoo soodaenige naemen gantsch geene
kracht hebben: ten waere alleen, die eenige spreucken der
Schrift, uyt devotie, of aendacht by sich hebben, &c.
De ontsteecken kaersse draeghtse om den
brandenden yver uyt te drucken, die de su-
perstitieuse meenen te hebben, haer laetende
voorstaen datse Godvreesende zijn, wesende
seer Religieux, gelijck de Hypocriten. Want
de Superstitie komt de Hypocrisie aldernaest, seyt Tira-
quellus. Maer dese Bedelaers gevoelen niet,
datse berooft zijn van de Religie: en dat
haere vreese, een schandelijcke vreese is:
want de Superstitie, gelijck Polidorus Virgilius
seyt, is niet anders, als een onbeschaemde
en een sotte Godsdienst, daer niet een stip-
ken waerachtighs noch heylighs onder is:
Want gelijck de waere Religie God eert en
aenbid, alsoo vertoornt hem in 't tegendeel
de Superstitie, diewelcke van 't spoor der
Religie te schandigh afwijckt: Want de
Religie, gelijck alle andere deughden, is ge-
stelt tusschen twee snoode gebreecken, als
tusschen de Superstitie en tusschen de God-
loosheyd: Waer van d'eene deser gebreec-
ken sondight in al te veel, en d'ander in al
te weynigh. De superstitieuse vreest meer als hy behoort,
en de Godloose vreest niet met alle: gelijck F. Conanus
seyt. 't Welck oock met Seneca over een
komt, seggende, de Bygeloovigheyd is een sotte doo-
linge, en niet anders als een dienst van een valsch God, en
gelijck de Religie God eert, alsoo schend de Bygeloovig-
heyd dienselven. Dese dingen behooren alle
Christenen te meer te vreesen, om dat dit
gebruyck van de Heydenen is heer geko-
men, gelijck men by verscheyden oude Poë-
ten lesen kan, als by Ovidium in 't VII boeck
-Metamorph. te sien is, dat hy de fackels doop-
te in graften van swart bloet, en aldus be-
smeert stack hy die op beyde autaeren aen,
en suyverde den ouden Man driemael met
vier, driemael met waeter, en driemael met
swavel. Lucianus in sijne t'saemenspreeckinge
van Menippus, seyt, In de middernacht voerden zy my
stillekens totte reviere Tigris, reynighden en drooghden
my af, en lichteden rontom metten fackel. Noch laeger:
ondertusschen de brandende fackel houdende, niet meer met
een stille mommelinge, maer kreet soo luyts keels als zy
konde, roepende alle de Erynnes, Hecate en al de
Nachtmerryen, en de doorluchtige Proserpine t'saemen.
Wesende eertijts dit heydendom vervreemt
van het heylsaeme en salighmaeckende licht
van onsen Salighmaecker, 't welck in alles
en door alles uytbluscht de helsche en ver-
derflijcke fackel van de Bygeloovigheyt. De
Religie onderhout en eert den dienst Go-
des, daerentegen soo schentse de Bygeloo-
vigheyt. De Godsdienstige Bygeloovige,
wort door dit kenteycken onderscheyden,
om dat de superstitieuse Mensche, voor God
schrickt; maer de waere Godsdienstige,
vreest God met eerbiedigheyd, als sijnen
Vader, niet als een Vyand. Waer van Budaeus
in sijne Pandecten, door 't aensien van Varro
een seer schoon onderscheyt maeckt, soo dat
de superstitieuse menschen door dese schrick
diese hebben van de Godlijcke macht, mee-
nen datse oprecht Godvreesende zijn, bran-
dende in de goede Religie: Maer zy bedrie-
gen haer selve: overmits zy gantsch kout
en bevroren zijn in den Godsdienst, ver-
strickt door de kille vreese, diese hebben:
want het is niet genoegh datmen God door
schrick bid, maer men moet hem te gelijck
vreesen en beminnen, en met eenen vierigen
yver eeren en ontsien. De tyrannen en over-
daedige Menschen worden gevreest, doch
daerom worden zy niet bemint, maer ge-
vreese, niet datmen haer dieselve doet uyt
goeder herten, want men draeght tot diesel-
ve geen Liefde: Maer God moetmen vree-
sen, doch met liefde, want wy moeten God
nae het voornaemste gebod lief hebben, met
een brandende Liefde boven alle dingen.
Waer over de superstitieuse menschen, God
niet beminnen, maer vreesen, alhoewelse
door die vreese vas en, en in de gebeden be-
sigh zijn, met andere Godsdienstige werc-
ken: doch daerom zijnse niet vierigh in de
Religie, alhoewel zy 't van buyten schijnen,
maer zijn veel eer uytgedooft en dood, we-
sende berooft van de brandende liefde tot
God, tegens diewelcke zy dickwils kerck-
roof begaen, gebruyckende de heylige en
welgeseyde dingen in een Godloos en ver-
vloeckt misbruyck, passende die op hunne
bygeloovige inbeeldingen, om te vlieden
't geene zy vreesen, en om te verkrijgen
't geene zy hopen, tot voordeel en gemack
van dit sterflijck leven. Waer over Tiraquellus
met groote reden seyt, datse de Hipocrisie of
Geveynstheyt gelijck is: en Budaeus beweert,
datse oock voor Ketterye wort gehouden.
Plutarchus seyt in sijn verhael vande supersti-
tie, dat het nootwendigh volght, dat de By-
geloovige den Goden haet en vreest &c. 't is
oock geen wonder, dat hy dien vreest, aen-
bid en eert, en by haere templen sit. Want
wy sien oock datmen den Tyrannen eert en
groet, en dat dieselve goude eerbeelden
werden opgerecht, en dat van die, die hun
heimlijck haeten en vervloecken. En hy be-
wijst in 't selve verhael, dat de Bygeloovige
zijn de Godlooste van alle, en dat de Byge-
loovigheyt is d'oorsprong van alle godloos-
heyt: sulx datse anders niet brandende kon-
nen zijn, van yver en van Godsdienst, alhoe-
welse vertoonen datse zijn ontsteken in den
dienst desselven, zijnde nochtans de Byge-
loovigheydt afgescheyden van den Gods
dienst, gelijck Augustinus dat selve in 't IV
boeck van sijne stad Godes en in 't VI boeck
in 't lange vertoont. Want de Religie on-
derhout den waeren Godsdienst, maer de
Bygeloovigheyt de valsche: gelijck Lactan-
tius verhaelt.
Wy hebben oock onder dieselve slincker
arm daer in zy de ontsteecken keersse hout,
een Haese gemaeckt, om dat de schijnbaere
yver der Religie, van de superstitieuse ge-
menght is mette schandelijcke vreese, die
hy in sijnen boesem verborgen hout, waer
van de Haese een beeldsel is, staende aen de
slincker syde by 't hart, om dat de supersti-
tieuse menschen, 't herte klopt, gelijck de
vertsaegde Haesen. Cornificius de Poeet plagh
de bloode soldaten, gehelmde Haesen te
noemen. En Suidas verhaelt, dat de Calabre-
sen van Reggio waeren als bloode Haesen.
Boven dat zijn oock de vertsaeghde luyden
superstitieux, want als zy eenen Haes over
den wegh sien loopen, soo houden zy 't selve
voor een quaed en ongeluckig voorteecken.
Zy hout in de rechter hand een circkel
met Sterren en Planeten, alwaer zy met be-
schroomtheit en vreese op siet. Lucretius seyt,
dat de Superstitie is een overtollige en yde-
le vreese van dingen die boven ons zijn, als
van Hemelsche en Godlijcke, gelijck Servius
verhaelt. Want dit is haer eygen, datse vreese
voor de Hemelsteyckenen hebben, doende
een saecke liever op Woensdagh en Don-
derdagh, als op Vrydagh en Saterdagh, stel-
lende d'eene dagh boven d'ander, en met
een verkeerde ordre soo schrijven zy dien
dagh de Planeet toe, dieder loopt. Welcke
doolinge heergekomen is door de Astrologie
of Sterreraedinge, en hier van spruyt de Su-
perstitie, gelijck C. Rhodoginus seyt: Dat dese
vertsaeghde Bygeloovige, de ydele Supersti-
tie doch laeten vaeren, en de ydele vreese
der Sterren en Planeten: want zy konnen
noch goed noch quaed doen, maer sullen
liever geloove geven aen den Vaeder der
Waerheyd, als aen de Astrologen, diewelcke
kinderen des leugens zijn; waer over Iere-
mias haer vermaent in 't X cap. En wilt niet lee-
ren nae de wijse der Heydenen, en niet vreesen voor de
teyckenen des Hemels &c. en laeger seyt hy, want
zy konnen noch helpen noch schaeden. en dieshalven
seyt S. Gregorius, de Mensch is niet om der Sterren
wille, maer de Sterren zijn om des Menschen wille ge-
maeckt.
Een Vrouwe in 't groen gekleet, gaende in
een veld vol schoone bloemen, 't hoofd
neergeslaegen, met een Mol voor haere
voeten.
Blindheyt word genomen voor de bero-
vinge van het licht der oogen, en door ge-
lijcknisse soo wort het verstaen, voor de
Blindheyt des Verstands: Daerom wort het
ons van de Egyptenaers, door een Mol ver-
toont, gelijck Orus Apollo seyt. Het ander
door het neerhangende hoofd, dat totte
aerdsche en snel verganghlijcke bloemen
gebogen is, 't welck de Wereltsche dertel-
heden zijn, die ons gemoed aenlocken, en
sonder eenige nuttigheden, besigh houden:
want hoe veele goederen ons de bedriegh-
lijcke Werelt belooft, soo is dat maer een
weynigh aerde, die niet alleen onder de val-
sche hope van een korte Wellust is bedeckt,
maer die ons oock brenght in groot gevaer
van ons gantsche leven. Lucretius singht:
In wat Blindheyt en gevaer,
Swerft de Mensche jaer op jaer.
Ovidius singht mede:
O wat heeft het blind verstand,
Duystre nachten aen haer hand.
Een gewapende Vrouwe mette spies in
de rechter hand, en in de slincker een
Eyckentack, voor haere voeten sullen twee
honden staen, die malkanderen aenblaffen:
en de tanden sien laeten.
Geen ander saecke verweckt de oproe-
ren, oorlogen en Burgerlijcke oneenighe-
den, als het lichaem met sijne lusten en be-
geerlijckheden: alle oorlogen, komen voort,
om datmen Rijckdom soeckt te verkrijgen,
en men soeckt de Rijckdommen met gewelt
om 't lichaem te dienen, en 't selve gemack
aen te doen: en daerom soeckt men, om
sijne lusten te versaedigen, de wille en gene-
gentheden nae te jaegen, die dan oock van
de sinnen worden opgestoockt, 't zy door
hoope van Rijckdom, of om de Liefde van
sijn Beminde, of om staetsucht van te heer-
schen, of om voorwendinge van hoogheyt:
niet willende voor yemant wijcken, maer
elck den loef afstrijcken. En door sulcken
middel, komen de Burgers den gerusten
Staet des Vaderlants te verwarren, saeyende
door de stadt misverstanden, gevende sich
door een verweckt oproer in de wapenen.
Daerom is zy oock gewapent gemaelt. Van
dees oproer behoort sich een yder goet
Burger te onthouden, om de gemeene rust
wille, en dieselve geheel uyt te roeyen, ge-
lijck Philostratus seght. Derhalven is het een
godlose saecke, dat de Burgers, onder haer
selve quaed en schelmerye bedencken, ge-
lijck Homerus seyt. Solon is voorwaer in sijne
Wet niet te prijsen: wanneer hy een Man
oneerlijck acht, die hem niet op d'een of
d'ander syde voeghde, wanneerder een Bur-
ger oproer ontstonde. Waer van Plutarchus
aen Apollonium gedenckt. En in sijne verhan-
delinge van 't gemeene beste, seyt hy, Men
magh niemand beschuldigen, van dat hy sich
niet wil voegen nae d'eene syde, om geweld
te doen, hem afsonderende van de Burge-
ren: Maer veel eerder is een gemeen Bur-
ger te beschuldigen, die den oproer helpt
stijven: En men behoort dien Man niet te
lasteren, om dat hy aen der oproerigen el-
lende geen deel heeft: Want het blijckt dat
die Man, sich in 't gemeen, over den onge-
luckigen toestand der Burgeren, bedroeft.
En men behoort, seyt Plutarchus daer voor al
nae te trachten, datter nimmermeer oproer
soude mogen komen. En dit is als een Bur-
gerlijcke gauwigheyt voor een groot en
heerlijck werck te achten. Daerom be-
hoort een Burger sich in 't begin tusschen de
verschillen te stellen, alhoewel die maer par-
ticulier of besonder zijn, op datter onder
den Burgeren geen oproer geschiede: Want
men komt van de particuliere of besondere
dingen totte algemeene. Oock komt niet
alle brand uyt de groote huysen, maer dick-
wijls ontsteeckt een verachte vonck of
kaersse wel een geheel huys, 't welck daer
nae tot een algemeene schaede uytbarst.
Dierhalven voeghter Plutarchus by, dit alleene
gebreeckter aen een politic Burgerlijck Man, dat hy sijne
Burgeren van plichts wegen, eendracht en onderlinge
vriendschap leere gebruycken, en dat hy daer nae trach-
te, dat alle twisten, tweedrachten, oproeren en vyand-
schappen mogen te niete gedaen en uytgeroyt werden.
De tack van Elce of eycken die zy in de
slincker hand hout, wort voor een beeld
van Burgerlijck oproer gestelt, om dat dese
boomen sich tegens malkanderen stooten en
slaen, ter tijd toe dat zy breecken. Waer
over Aristoteles door 't aensien van Pericles
seyt, dat de Beotiers dese Eycken gelijck waeren:
Want gelijck sich dieselve onder malkanderen verscheur-
den, alsoo sloegen sich oock de Beotiers onder malkan-
deren. Door welcke beeldenisse wierde ver-
staen, dat gelijck dese boom groot, sterck,
vast, dick, hart en swaer was om te houwen,
en mette bijl te kloven, dat zy niet te min,
sich onder malkanderen stootende, lichtlijck
braecken. Alsoo was mede een Republique,
hoewel die oock voorsien en bevestight is,
niet lichtlijck door 't swaerd, noch met
vyandlijcke macht te winnen, maer als sich
de Burgers onder malkanderen stieten, dan
vallen zy lichtlijck, en worden geheel, door
den Burgerlijcken oproer, te gronde ge-
worpen.
De Honden, die voor haere voeten, mal-
kanderen aenblaffen, dienen tot een beeld
van een Burgerlijck oproer, en alhoewel zy
beyde Huys-dieren zijn, en van eenderleye
aert, niet te min zijnse gewoon, malkande-
ren aen te blaffen en te plockhayren, 't zy
om de spijse, of om de jalousie van de Vrij-
ster, en om sich te tergen, blaffen zy ten lae-
sten en laeten haere tanden sien, niet willen-
de d'een den anderen wijcken: Alsoo oock
de Mannen, die, alhoewelse huysgenoten
in eene stadt zijn, komen door de geseyde
reedenen in twist en verschil, stroyende in
haer Vaderland schadelijcke oproeren van
Burger twisten, even als dolle beesten en
huyshonden, dorstende nae haere medebur-
gers bloed, die van alle Menschen voor on-
beschaemde stoute en boose Menschen wor-
den gehouden. Waer over Cicero seyt in de
Oratie voor Sestius: Dese worden quaede en scha-
delijcke Burgers geacht, diewelcke de gemoederen der
Burgeren tot oproer verwecken.
Een mager Ionghman uyten geelen, met
een wreed opsicht, wesende bynae
naeckt, houdende in de rechter hand een
bloot geweer, vaerdigh staende om te vech-
ten. Van de eene syde sal een schild op der
aerde staen, alwaer een vlamme viers in 't
een wreede Leeuwe.
Mager wort hy geschildert, om dat Gale-
nus in sijne grondstellingen seyt, dat de hette
in hem d'overhand heeft, diewelcke oor-
saecke wesende van sijne drooghte, soo
wortse door de viervlamme uytgedruckt.
De geelachtige verwe, bediet, dat de
heerschappie van de vochtigheyt des li-
chaems, sich dickwijls aen den huyd open-
baert. Waer uyt het komt dat de witte ver-
we het Phlegma of slijm bediet, de geele het
Colera of de galle, dat is de korsele. Het roo-
de, met het wit vermenght, de Sanguine of
blygeestige, en het doncker bruyn, de Melan-
colie of swaermoedige aert, nae dat Galenus
verklaert.
Met een wreet gesicht wort hy gemaelt,
wesende dit de eygen aert van Colera: 't welck
Ovidius in sijne Minnekonst aldus aerdigh
uytdruckt:
Van boosheyd swelt hy om den kop,
En 't swarte bloed stijght d'aders op:
Sijn oogen flickren als een vier,
Soo fel als Stangh of Tygher dier.
't selve seght Persius mede.
Het bloote swaerd, en de vaerdigheyd
om te vechten, druckt niet alleen uyt dat de
Cholerique genegen is tot twist, maer oock
tot alle andere wercken, gelijck oock door
de viervlammen wort te kennen gegeven,
wesende dit het vier eygen, alles te vernie-
len en te versmelten.
Een Iongelingh by nae naeckt, wort hy
gemaelt met een schild ter syden, overmits
hy gedreven zijnde door een geweldige
drift van 't gemoed, hy niet eens let op sijne
bescherminge, maer geeft sich sonder oor-
deel en overlegh in alle gevaer. Daerom
seght Seneca: Het is een gebreck in de jonge luyden,
datse haere tochten niet konnen breydelen. En daerom
seght Avicenna seer wel, wanneer de daeden
werden overgeleyt met rijpheyd des ver-
stands, soo zijn 't teyckenen van een vol-
maeckte natuere: maer als zy met een barst
of geweld, sonder overlegh, geschieden, soo
is 't een teycken van groote hette of brand.
De Leeuwe worter gestelt om de wreed-
heyt en moedigheyt van 't gemoed uyt te
drucken, voortkomende door de oorsaec-
ken alreede geseyt, daerom wort geseyt dat
de Cholerique den verstoorden Leeuwe ge-
lijck is, als Alciatus mede verhaelt. Boven
dat, is de Leeuwe van Natuere grootmoe-
digh en mild: van gelijcken wanneer dese
de middelpaelen overtreden, soo worden zy
verquistende, gelijck de Schole van Salerne
in haere dichten te kennen geeft:
De korsele Natuer wil yder een verheeren,
Sijn vraeten, langh gestreckt, en geestigh in het leeren:
Verquistend en seer groots, loos, schalck, oock stout
en licht,
Bedrieghlijck, snel en heet, en geel in 't aengesicht.
Een blygeestigh lachend Ionghman, met
een krans van verscheyden bloemen op 't
hoofd, poeseligh van lichaem, en boven dat
blonde hoofdhayren, met roode en witte
verwe in 't aengesicht gemengelt, slaende op
een Luyte: en door 't herdrayen van de
oogen ten Hemel, geeft hy te kennen dat
het vier en de sangh hem aengenaem is. Aen
d'eene syde sal een Geyte staen met een bos
druyven in den mond, aen d'ander syde een
opgeslagen Musijck-boeck.
Een vrolijck lachend Ionghman met een
want in die geene daer het gemaetighde en
volmaeckte bloed de overhand heeft, daer
uyt komen de suyvere levendige en scherp-
sinnige geesten voor den dagh, waer uyt de
lach en vrolijckheyt voort komen, oversulx
soo zijnse vermaecklijck en boertigh, be-
minnende het speelen en singen gelijck Hip-
pocrates seght.
Dat hy vleesachtigh en poesel is, bediet,
dat door de mededeelende kracht die in de
Sanguine seer sterck is, een poesel en vet li-
chaem voort komt.
Met root en wit is hy gemaelt, om dat
Avicenna seyt, dat dese verwe de overvloed
van 't bloed uytdruckt, en daerom seght Ga-
lenus, dat de vochtigheyd diewelcke in 't li-
chaem de overhand heeft, de verwe aen 't
vlees geeft.
Het Geytjen met een bos druyven in den
mond, bediet dat de Sanguine tot Venus en Bac-
chus seer genegen is. Door Venus wort de Na-
tuere van 't Geytjen verstaen, wesende dit
dier seer totte geylheyt genegen, gelijck
Pierius seght. En door den Druyvetros wort
Bacchus verstaen: Waer over Aristoteles in sijne
XXXI voorstellinge seyt, dat dit in de San-
guine gebeurt datse veele saedts hebben,
't welck oorsake is van de Minnelusten: ge-
lijckmen oock in de dichten van de Schole
van Salerne kan lesen.
Sijn vet en mild, vol lagh, nieuwsgierigh en vol jeugd,
Dies Venus is haer lust en Bacchus hare vreugd:
Blygeestigh, wel ter tael, snel, listigh en goedaerdigh,
Vol Geest, stout, bloosigh, vroom, in alle konsten vaer-
digh.
Een Man grof van lichaem en wit, die sit-
tende, met een Dassenhuyd gekleet is,
houdende beyde handen in den boesem, en
't hoofd scheef, 't welck met swart laecken
omwonden, hem, by nae, de oogen bedeckt,
en ter syden sal een schildpadde staen.
Vet word hy geschildert, om dat gelijck
de dorheyt van 't lichaem heerkomt van de
hette, alsoo komt de vettigheyt van de kou-
de en vochtigheyt, gelijck Galenus seyt.
Met een Dassehuyd is hy gekleed, om
dat, gelijck dit dier seer slaperigh en luy is,
alsoo is de Phlegmaticus mede, hebbende wey-
nigh geest of lust, onderdruckt zijnde van
te veele koude, die in hem de overhand
heeft: Waer uyt het komt dat hy oock
weynigh bequaem is totte geleertheyt, heb-
bende een bot en traegh verstand, en on-
duchtigh om 't geene over te dencken, dat
hem soude mogen oorsaecke geven, om sich
te verlichten van de slechte en verachte din-
gen: en daerom wort sijn hoofd met swart
laecken omwonden.
Het neerhangende hoofd vertoont hy,
om dat hy luy, slof, en traegh is in de werc-
kingen die 't verstand aengaen, gelijck mede
in andere dingen die tot het lichaem behoo-
ren, even als de Schildpadde, die aen sijne
syde staet. 't Welck mede door de Schole
van Salernen seer wel wort uytgedruckt:
Het koude doffe vocht, maeckt domm' en traege sin-
nen,
Swaerlijvigh, loom van gangh, en slaeperigh van
binnen:
Onlustigh totte konst, en leedigh, logh van geest,
Vol slijm en vuyle quijl, en siet nae 't bleecke meest.
Een duyster bruyn Man, staende mette
rechter voet op eenen cubus of vierkanten
steen, die in de slincker hand een opgeslagen
boeck hout, waer in hy leest, hebbende den
mond met een band geslooten, en mette
rechter hand heeft hy een toegebonden
Beurse, en op 't hoofd een eensaeme Musch.
De band die hem de mond toesluyt, be-
diet stilswijgentheyt, die daer plagh in de
melancolijcke te heerschen, wesende dese
van natuere kout en drooge, en gelijck de
hette klapachtigh maeckt, alsoo is in 't te-
gendeel de koude oorsaecke van de stil-
swijgentheyd.
Het opgeslagen Boeck en de opmerckin-
ge totte studie of leesinge, bediet, dat de
Melancolijcke totte studie seer genegen is,
en daer in wil voortgaen, vliedende ande-
rer luyden geselschap. Dies seyt Horatius in
sijne brieven:
Zy vluchten uyte Steeden heen,
En gaen in 't bosch en 't veld alleen.
En daerom wort een Musch, die eensaem
leeft, op sijn hoofd gestelt, vermits dese
vogel in woeste plaetsen alleen leeft, sonder
by andere vogels te komen.
De toegeslooten Beurse, bediet de gierige
Natuere, die in dit volck veeltijts plagh te
heerschen. Dat hy op eenen vierkanten
steen sit, daer mede wort te kennen gege-
ven, dat de Melancolici haere inbeeldingen
swaerlijck konnen versetten, maer blijven,
als een steen, onbeweeghlijck op haer voor-
nemen; gelijck sulx mede de Schole van
Salernen getuyght:
De swaergedruckte Mensch van sorge neergebogen,
Vol suchtens, vol gepeins, met neergeslagen oogen,
Vol waeckens, overleghs, vol nijd, vol schrick en smart,
Vol valscheyt en vol anghst, siet meerendeels nae 't
swart.
Een gewapende vrouwe in kastaniebruyn
gekleet, doch dat men lette dat het ge-
sicht manhaftigh zy, met een frisch, gestreckt
en vast lichaem, grof van leeden, vol van
vlees, bruyn in 't aengesicht, gekrulde en
harde hoofdhayren, luchtige oogen, doch
niet seer opgeslagen, houdende in de rechter
hand een spiesse met een eycken tack, en aen
de slincker arm een schild, alwaer in 't mid-
den op geschildert is een Leeuw die met
een wilt Vercken vecht.
past aen alle deughd in 't besonder, niet te
min soo let de dapperheyt hier op, en al
haer ooghwit streckt daer toe om alle ge-
vaer, met een onverwinlijck gemoed uyt te
staen, en dat uyt liefde der deughd.
Een Vrouwe is zy gemaeckt, niet om te
verklaeren dat een dapper Man sich moet
geven tot verwijfde manieren, maer alleen
om dese beeldenisse wat te voegen nae de
maniere van spreecken: ofte om dat alle
deughd een gedaente van schoonheyt en
aengenaemheyt met sich brenght, waer in 't
verstand sich verheughd. En dewijl men den
Vrouwen gemeenlijck het schoone toepast,
soo kan men oock de dapperheyd, door
haer, bequaemlijck vertoonen; of liever om
dat een Vrouwe, het geruchte van een son-
derlinge eere verkrijght en bewaert, door
dien zy haer van de wellusten onthout, waer
toe zy van natuere genegen is: alsoo doet
oock een dapper Man, in groot hasart van
sijn lichaem en leven, met een gemoed dat
door de deughd ontsteecken is, datmen een
groot gevoelen en een heerlijck geruchte
van hem hebbe. Niet dat hy hem daerom
in alle gevaer des levens moet stellen, want
door de inbeeldinge van dapperheyd en
sterckheyd, kan men sich lichtlijck storten in
de lasteringe van reuckloosheyt, vermetel-
heyt, en sotheyt: als een vyand van de Na-
tuere, loopende in gevaer van sich selven, en
sulck een eedel beeld, dat van Gods hand
selve gemaeckt is, om hals te helpen, en dat
om dingen, die niet zijn te gelijcken, by 't le-
ven dat hem God heeft gegeven.
Daerom wort geseyt dat de dapperheyt
een bepaelde middelmatigheyt is, met de
waerachtige reeden, ontrent de vreese en 't
vertrouwen, om swaere en schrickelijcke
saecken te verdragen, waer en wanneer het
soude mogen te passe komen, om geene
schandelijcke dingen te begaen. Maer om
iet heerlijx te doen, en dat uyt liefde van
het eerlijcke, soo zijn haere wercken of
buyten gangen soodanigh, datse haer al wat
te stout maecken, gelijck wy sullen seggen.
En de versaeghtheyt doet dat men, door
gebreck van de waere reeden, weynigh
acht neemt om het aenstaende quaed te
ontvluchten, alsoo men sich vastlijck inbeelt,
datmen 't gevaer als is te boven gekomen.
En gelijck men dieselve oock niet dapper
magh noemen, die sich sonder onderscheyt
en met opsetten wille, in alle gevaer over-
geeft, alsoo maghmen dieselve oock niet
sterck noemen, die alles vliet uyt vreese van
delichaemlijcke dood. Om een onderscheyt
te toonen dat een sterck Man kan heerschen
over de gebreecken van sijn gemoed, als
oock mede om de onderdruckers van sijn
lichaem te overwinnen, wanneer hy daer
toe rechtvaerdige oorsaecke heeft, alsoo
dese beyde dingen sien op de gelucksalig-
heyt van het Burgerlijcke leven.
Een Vrouwe met een haegh-eycken tack
isse gemaelt, om dat dese toerustinge de
sterckheyt van 't lichaem vertoont: En de
Eycke de sterckheyt van 't gemoed, om dat
dese het rapier en andere wapenen tegen
staet: Oock staet de Eyke vast tegen het bla-
sen van de stormen en winden, 't welck zijn
de sonden en gebreken, diewelcke ons por-
ren om van de Deughd af te wijcken. En
hoewel veele andere boomen even het selve
doen, soo hebben doch de Poëten desen
boom daer toe gebruyckt, om de sterckheyt
van haer hout, om dat het de wateren tegen
staet, dat het tot gebouwen dient, en voor
lange tijden de swaerwichtigheyt kan ver-
dragen. En te meer, alsoo die in 't Latijn
Robur, dat is, sterck, genaemt wierde, gelijck
oock de stercke Mannen robust werden ge-
naemt.
De verwe van 't kleet, den Leeuwenhuyd
gelijckende, bediet dat een Man die daer
begeert dat sijn eere door dese deughd sal
heerkomen, sich als een Leeuw moet drae-
gen, 't welck de verwe van 't kleed uyt-
druckt, en die van self groote saecken uyt-
voert, hebbende een walge van snoode en
verachte dingen: alsoo verliest oock een
Man, sijn naeme of roem van sterckheyt, in-
dien hy sijn krachten wil aenleggen, tegens
vrouwen, kinderen, blooden, en diemen
over magh. Daerom wort Virgilius seer mis-
presen, die Aencas een sterck Man afmaelen-
de, in de gedachten brenght, om Helena, een
onmachtige vrouwe, te dooden, wiens hope
van leven alleen door traenen most gevoet
worden, die zy in overvloet uytstorte, en
niet door 't rapier, datse mogelijck noyt
hadde aengeraeckt. Sterck worden Samson,
David &c. in de H. Schrift, en sterck wort
en veel andere, die mette Leeuwen hebben
gekampt en die overwonnen.
De Spiesse bediet, datmen sijn kracht niet
alleen moet aenleggen om de schaede te
keeren, die ons van buyten wort aengedaen,
gelijck het Schild en de Wapenrustingh te
kennen geven, maer oock om de hoogmoed
en vermetentheyt van andere, door haere
eygene kracht, te onderdrucken. De Spies
bediet oock hoogheyt en heerschappye, die
lichtlijck door dapperheyt en sterckheyt
wort verkregen. De Gesichtstellinge is uyt
Aristoteles genomen, om niet in gebreecke te
blyven van ons voornemen uyt te drucken.
De Leeuw die 't wild Vercken aenvalt,
bediet de sterckheyt van 't gemoed, die met
het lichaem vergeselschapt is. Om dat de
Leeuw met goede manieren en gemaetigt-
heyt tot sijne daeden komt; maer 't wild
Vercken valt, sonder eenige maete, onbe-
dachtlijck aen, al wat het oock magh ont-
moeten.
Een schoone en aengenaeme Ionghe
Maeghd, met vleugels aen de schoude-
ren, houdende in de rechter hand een spiesse,
en met den slincker hand een Lauwerkrans,
hebbende een Sonne op de borst.
Iong wort zy gemaelt, om dat de Deughd
nimmermeer oud wort, maer altijt wacker
en sterck blijft, want haere werckingen
maecken een plooy en heblijckheyt in den
Mensche, en geduyren soo lange als de Men-
sche leeft.
Schoon wortse vertoont, om dat de
Deughd het schoonste cieraet is van 't ge-
moed.
De vleugels bedieden, dat dit de Deughd
eygen is, datse met haer vlucht steygert bo-
ven de gewoonte van de gemeene slagh van
Menschen, om die vermaecklijckheyt te
smaecken, diewelcke alleen de deughdelijc-
ke Menschen proeven, die, gelijck Virgilius
seyt, totte sterren toe, van de brandende en
vierige Deughd verheven zijn: en wy sul-
len seggen datse ten Hemel toe verheft, die
geene, die door 't middel van de Deughd,
door, soo wort hy Godt gelijck, die daer is,
de Deughd en de goedheyd selve.
De Sonne vertoont, dat gelijck die selve
uyt den Hemel het aerdrijck verlicht, alsoo
komt oock de deughd van 't herte, en be-
schermt haer welgeschickte mogentheyd,
om te bewegen en kracht te geven aen onse
geheele lichaem, 't welck is de Kleine Werreld,
gelijck de Griecken seggen: en daer nae
verlichtse, verwarmtse, en wackertse door
de Deughd, 't selve alsoo op, dat een groot
deel van de oude Philosophen, geoordeelt
hebben, datse genoegh was om onse begeer-
-lijckheyt te vervullen, en 't geene onse ver-
maecklijckheden in dit Menschlijcke leven,
soude mogen wenschen. En overmits de
Heere Iesus Christus in de H. Schrifture ge-
naemt wort de Sonne der Gerechtigheyd, verstaen-
de de algemeene gerechtigheyd, die andere
deughden omvat: daerom worter geseyt,
wie dat Christum in 't herte draeght, dat die-
selve heeft het voornaemste cieraet van de
waerachtige en volmaeckte deughd.
De Lauwerkrans bediet, dat gelijck de
Lauwer altijd groen, en nimmermeer van
den blixem geraeckt wort, alsoo hout sich
oock de Deughd in haer kracht, en wordt
nimmermeer van eenige rampen, hoedanigh
dieselve mogen wesen, te neder geslaegen,
noch wort oock door brand, schipbreeckin-
ge, noch door tegenspoet of ongeluck ver-
looren.
De Spiesse wort haer tot een teycken van
voortreflijckheyt gegeven, om dat de Oude
hier door de Deughd te kennen gaeven.
Zy bediet oock het geweld en de macht die
zy heeft over de sonden, diewelcke altijd,
door de Deughd, zijn overwonnen en t'on-
der gebracht.
Men vint in 't Campidolium te Romen, een
metaelen beeld van Hercules vergult,
gekleed met een Leeuwen huyd en met een
kodse, hebbende in de slincker hand drie
gulden appelen, die gebracht zijn uyt de
Hoven Hesperides: diewelcke beteyckenen
de drie Heldische Deughden, die Hercules
worden toegeschreven.
De eerste is, Versoetinge van gram-
schap.
De tweede, gemaetigheyt tegen de gie
righeyt.
De derde, is de mannelijcke verachtinge
van de wellustigheden en genuchten.
En daerom wort geseyt, dat dit de Hel
dische Deughd in den Mensche is, wanneer
de Reeden, de sinnelijcke genegentheden
soodanigh heeft t'onder gebracht, datse ge
voeght is aen het ondeelijcke eynde van de
deughdelijcke middelwegen, maeckende
haer reyn en doorluchtigh, sulx dat zy de
Menschlijcke heerlijckheyt te boven gaet,
en sich tot de
Engelen naedert.
Een seer schoone Maeghd in Hemels blau
gekleet, waer op veele Sterren staen, we
sende met Lauwer gekroont, vertoonende
haer bloote borsten, die vol melck zijn, heb
bende een seer bedachtsaem en blosend op
sicht, rontom haer kan men drie gevlerckte
kinderkens doen sweeven, waer van 't eene
een Liere hout, 't ander een Fluyt, het derde
een Trompet: En om het werck niet al te
seer te stoppen, soo kanmen eenige van dese
bovengeschreven instrumenten aen haere
voeten leggen.
Poësie of Dichtkonst, is nae 't seggen van
Plato, niet anders als een uytdruckinge van
Godlijcke dingen, die in de gemoederen,
door een yver en Godlijcke genade worden
verweckt.
Iongh en schoon wort zy geschildert, om
dat een yder Mensch, alhoewel hy plomp en
bot is, door haere soetigheyt verheught, en
door haere kracht wort getrocken.
Met Lauwer wortse gekroont, om dat
dieselve altijd groen staet en voor den He
melschen blixem onbevreest is. Want de
Poësie of Dichtkonst maeckt den Mensch on
sterflijck, en versekert hem van de sterflijck
heyt des tijds, die anders alle dingen plagh
in vergetenheyt te brengen.
Het kleed vol sterren bediet de Godlijck
heyt, en door gelijckheyt van dieselve, wort
geseyt, dat de Poëten haeren oorsprongh
uyten Hemel hebben.
De borsten vol melck, bedieden de over
vloedigheyt van de invallen en vindingen,
diewelcke zijn het leven en de ziele van de
Poësie of Dichtkonst.
Datse bloosende in 't aengesicht en vol
gepeynsen is, bediet, dat een Poeet, sijn ge
moed altijd vol heeft, van vliegende bewe
gingen, die daer in, den yver of drift ge
lijck is.
De drie kinderkens zijn de drie voor
naemste manieren van dichten, te weeten de
Pastoralia of Herderdichten, Lyrica of Lier
dichten, Heroica of Heldendichten, diewelc
ke meer haeren oorsprongh, van de natuer
lijcke bequaemheyt, als van de konst ne
men, want men seyt, door een gemeen ge
voelen, dat de Poëten geboren, en de Rede
naers of Orateuren gemaeckt worden.
Veele jae ontallijcke dingen kondemen
van de Poësie seggen, sonder van ons voorne
men af te wijcken, maer nu weet gewis een
yder kloeck geest, door de gestadige oef
ningen van de Academien en Hooge Schoo
len, soo veele van dese konst, dat soo wy
daer in wilden treden, wy de Sonne een
fackel souden opsteken, indien wy 't selve
pooghden te onderstaen, door de overvloe
dige getuyghnissen, die over al te vinden
zijn. Waer over wy dese spreucke van den
Prins der Romeynscher Welsprekentheyt,
die hy aen 't huys van den Athenienschen
Redenaer Isocrates gaf, tot lof van de geleer
de Huysen, hier by wel mogen voegen, dat
het huys van Isocrates was als een seeckere Schoole en
winckel van de Welsprekentheyt.
Een bleeck Ionghman, gekleet met een
Wolfs vel, mette armen en beenen
naeckt, en mette voeten gevleugelt, en dat
in de middernacht, houdende in de slincker
hand een beursse, en in de rechter een Mes
met een haeck of breeck-yser, en een dieve
slonse: hy sal haese-ooren hebben, en sijn
wesen sal seer nau toeluystrende en opmerc
kende zijn.
Iongh is de Dief gemaeckt, om de onbe
dachtheyt en onvoorsichtigheyt, die den
jonge luyden meest eygen is, uyt te drucken,
doch allermeest der geener die sich totte
Gauw-dieverye begeven, daer zy nochtans
daegelijx; de ongeluckige uytkomsten van
haere Broerkens, die op de Gauw-dieverye
uytgaen, sien, en die sich niet beteren, ten zy
die op 't laeste in den bast, of door een ken
pen venster komen te sien.
De bleeckheyt van 't gesicht en de ooren
van den Haes, betoonen het geduerigh ver
moeden en de gestaedige vreese, waer in de
Dief leeft, vreesende altijd ontdeckt te zijn,
en daerom vliet en haet hy het licht, wesen
de een vriend van de nacht, die een gunstige
medegesellinne van haere oneerlijcke werc
ken is.
Met een Wolfs vel is hy gekleet, want de
Wolf leeft alleen van anderer luyden goe
deren, en van den roof, gelijck de Dief, die
welcke door sijn lichthoofdigheyt en met
dieselve gedachten gelooft, dat hy tot sijn
voornemen sal geraecken.
Het dieveslonsjen, breeckyser, en het
beurse snyers Mes, hebben geene uytleggin
ge van noode.
De bloote armen en knyen bedieden de
gauwigheyt, en de vleugels aen de voeten,
de snelligheyt, die de Dief met groote naer
stigheyt ter hand neemt, uyt vreese van de
verdiende straffe.
Een onthulde Maeghd met korte en be-
knopte witte kleederen, hebbende op
haere schouderen een jock of een groote
swaerwichtige steen, zijnde de voeten
naeckt en gevleugelt, wandelende door on-
syden haer sal een Kraene staen, die een steen
in d'eene klauwe heeft. Men soude haer
oock een brandende kaersse op 't hoofd
konnen stellen, met dit spreeckwoord,
altrui e me stesso consumo
ick verteer my selven.
Dienstbaerheyt is niet anders, gelijck men
in de Burgerlijcke Rechten leest, als een
stand nae de Wetten der Menschen, waer
door d'eene des anderen heerschappye is
onderworpen, doch niet uyter natuere.
Iongh wort zy gemaelt, om dat de Ionck-
heyd de moeylijckheyd, sloverye en arbeyt,
best kan verdragen.
Datse onthult is, vertoont, dat die in
dienstbaerheyt van andere is, moet staen ten
believe sijns Heeren, niet konnende op sich
selve passen; en gelijck Aristoteles seght, soo
is de Slaeve een wercktuygh dat gesielt is
mette reeden, geheel tot eens anders dienst,
en niet voor sich selve.
Het witte kleed bediet de oprechte en
suyvere getrouwigheyt, dieder gestadigh in
een Slave moet heerschen, gelijck S. Ma-
theus XXV cap. seght, Ghy goede en getrouwe
knecht, ghy zijt over weynigh getrouw geweest.
Het Iock op de schouderen, was by outs
geset voor een beelt van Slavernye, gelijck
Seneca in sijnen rasenden Hercules seyt, Waerom
dient hy den Koningh en lijd het Iock? en Plautus in 't
spel van den Krijghsman seyt, Voorwaer een
Slaeve moet getoomde oogen en handen hebben. En ge-
lijck wy geseyt hebben, so kan men in plaets
van 't Iock vertoonen datse een swaere steen
draeght: Want het is in der waerheyt seer
swaer, den last van de slavernye te dragen,
gelijck Seneca in sijn Troade verhaelt, 't is hert,
ongesien en swaer, met slavernye gedruckt te zijn.
Het korte kleed mette gevlerckte voeten,
bedieden dat de slaven moeten altijd vaer-
digh, en snel op den dienst passen. Datse op
doorens gaet, bediet datse veel ongemacks
en swarigheyts in haere slavernye gestadigh
moeten lyden, gelijck Dante in sijn Vagevier
seyt,
Ghy weet hoe suyr 't valt in den nood,
Te eeten 's anders sout en brood:
Te dienen eenen vreemden Heer,
En gaen sijn trappen op en neer.
De kraen mette steen in den poot, bediet
de wackerheyt die de dienstknechten moe-
ten hebben ten dienste van haeren Heere,
gelijck de Heer Iesus Christus seyt, Saligh zijn de
dienstknechten, diewelcke als de Heere komt, haer vind
waeckende.
Een magere en slecht gekleede Vrouwe,
hebbende in d'eene hand een dorre Wil
ligen tack, en in d'ander een puymsteen, en
ter syden een magere koe.
De diere tijt wort mager geschildert, om
te vertoonen de werckinge van 't gebreck
van de dingen, die tottet Menschlijcke le
ven noodigh zijn, want het geld plagh veel
overvloediger in voorspoedige tijden uyt
gegeven te worden, en in dorre tijden veel
minder: 't welck alles gebracht wort in de
heerschappye van weynige, sulx dat de ar
me mager en qualijck voorsien blyven, door
de diere tijd, soo van brood als van geld.
De Puymsteen en de plante van den Wil
ligen boom zijn onvruchtbaer, en de on
vruchtbaerheyt is de voornaemste oorsaec
ke van de diere tijd: Doch zy komt oock
dickwijls voort, door de onversadelijcke
gierigheyt van eenige koopluyden, diewelc
ke (bedriegende de Natuere) plaghten het
arme volckjen te benauwen met haere be
driegerie.
De magere Koe dieder ter syden staet, is
een teycken van diere tijd, en dese beteyck
nisse vertoont Iosephus uyt de heylige boec
ken, wanneer hy den droom van Pharao
verklaert.
Camillus van Ferrara een verstandig Schil
der, maelde den Dood af met het ge
beente, zijnde daer de Musculen of spieren
en de senuwen, al te saemen waeren door
gesneden, hebbende een kostlijcke mantel
om 't lijf van goude broccade: Om dat hy
den Rijcken en Machtigen van haere Rijck
dom, en den ellendigen en armen van haer
lijden en smerte verlost. Op 't hoofd maec
kte hy dieselve een seer net Momaensicht van
schoone gedaente en verwe, om dat de
Dood sich aen yder Mensch niet alleens
vertoont, maer om dat hy sich met duysen
derley gedaenten staedigh veranderde, soo
verachtse d'eene, en d'ander isse aengenaem,
d'eene verlanghter nae en d'ander loopter
voor wegh, en zy is het eynde van een duy-
stere gevangenis aen de aerdige gemoede-
ren, en aen anderen isse een moeylijckheyt,
jae men kan seggen, datse soo veel Masken
behoort te hebben, alsser sinnen van Men
schen zijn.
En om dat ons in 't Burgerlijcke leven, de
behoudinge van staet, seer ter herten gaet,
soo soudemen hier in mogen oordeelen, dat
het sterven schoon was: en om die oorsake
soude men verlangen om overredet te wer
den, dat een heerlijcke dood het geheele l
ven soude mogen vercieren, 't welck men
oock op 't kleed soude konnen passen.
Dese Schilder omkranste oock den hoofd
scheel met een groene Lauwerkrans, om
haere heerschappye en geduerige wet, over
alle Menschen, te betoonen. In de slincker
hand maelde hy een Mes, dat met een Olijf
krans was omwonden, overmits men totte
Vreede en 't gemack des Werrelts niet kan
geraecken, ten zy datmen oock den Dood
naedert: En de Dood brenght, door haer
selve, vreede en rust aen, en haere wonde is
een wonde van vreede en niet van oorlogh,
want daer is niets dat haer kan tegenstaen.
Hy heeft een Pelgrims staf over sijne
schouderen, gelaeden met Kroonen, Mij
ters, Hoeden, Boecken, Musicale Instru
menten, Ridder-keetens, Trouwringen en
Eedelgesteenten, al te saemen dertelheden
van de Werreltsche geneuchte, die de na
tuere en konst voortbrengen; en hy afgon
stigh zijnde over dese beyde, soo gaet hy
over al onrustigh, rotsen en reysen, om te
rooven en al 't geene weder tot sich te ne
men, dat hy aen de naerstigheyt en mensch
lijcke wijsheyt hadde geschoncken.
Een Man als een Wandelaer, hebbende
de oogen verbonden, tastende met sijnen
stock nae den wegh, om dat hy soude seec
ker gaen, want de doolinge gaet gemeen
lijck by de onwetentheyt.
De doolinge nae de meeninge der Stoi
ken is van den wegh afslaen, en van den
rechten streeck af wijcken, gelijck niet te
doolen, is op den rechten wegh wandelen,
sonder van d'een of van d'ander syde, daer
van af te treden, alsoo dat alle de wercken
onses lichaems en verstands konnen geseyt
worden een pelgrimagie of reyse te zijn,
nae de welcke, soo wy niet struyckelen, tot
te gelucksaligheyt verhopen te geraecken.
Dit vertoont ons Christus onse Heere,
wiens wercken ons al te saemen tot onder
wijsinge dienen, wanneer hy sijne Discipu
len als een Pelgrim verscheen. En God be
veelt aen 't Volck Israel in Levitico, datse niet
van hem souden afwijcken, noch ter slincker
noch ter rechter syde. Hierom behoort men
de doolinge als een Pelgrim of Wandelaer
af te maelen, om datter geen doolinge kan
wesen, sonder overtredinge van onse werc
ken of gedachten, gelijck geseyt is.
De verbonden oogen druckten uyt, wan
neer de oogen des verstands verblint zijn
met het decksel van Wereltsche voordee
len of anders, dat men dan lichtlijck in doo
linge vervalt.
De Stock, waer mede hy nae den wegh
tast, wort genomen voor de sinnen, gelijck
het oogh voor het verstand, want gelijck de
stock meerder gevoelijck en lichaemlijck is,
soo is daer en tegen het oogh min gevoe
lijck en meer geestelijck. En soo wort dit
in 't kort aengemerckt, dat die geene die
door den weg van de sinnen gaet, kan licht
lijck in alle syne treden doolen, indien hy
de overweginge van 't verstand daer niet
toe brenght, het zy oock tot wat saecke dat
het wil. Dit selve en noch meer, betoont de
onwetentheyt noch klaerder, die daer nef
fens oock is afgemaelt.
Een Vrouwe die naeckt is en van alle sy-
den met een glans omschaduwt, hou-
dende in de hand een Sonne.
Men seyt het geene klaer of doorluch-
tigh, datmen klaer en wel door 't licht kan
sien, en dat selve wort dan doorluchtigheyt
of klaerheyt geheeten: 't welck wy oock de
faeme of het goed gerucht sullen noemen,
dat den Mensche doorluchtigh maeckt, het
zy dan dat het door de deughd of door
d'Eedeldom verkregen wort, gelijck Pierius
dat bewijst. En Ambrosius noemt dese sijne
allerliefste, die in de Werreld in heyligheyt
en in de rechte leere doorluchtigh zijn. En
hy seyt voorts, dat de doorluchtigheyt eene
van de vier gaven der Saligheyt in den He-
mel is: en in yder van dese beteycknissen.
Iongh wort zy geschildert, om dat door 't
bloeyen van de waerdigheden, een yder
doorluchtigh kan worden geheeten, en dat
door de gelijcknisse van de Sonne, die alles
sienlijck maeckt.
Een Vrouwe diewelcke met groote stae-
tigheyd een schaele in de rechter hand
houd, waer in dat een Granaetappel leyt.
In de slincker hand een scepter, op wiens
spitse bloemen en allerleye vruchten zijn.
Hebbende op 't hoofd een krans van Gra-
naetappelen, mette blaederen en vruchten
te saemen gevlochten, tot een verciersel
kander een kauwe by gevoeght werden,
gelijck die op de oude Medaglien gesne-
den is.
Een Man staende aen de rechter syde van
een Vrouwe, beyde in purper gekleet,
alwaer een goude keeten beyde halsen ver-
bint, waer uyt een Hert op de borst neder
hanght, 't welck met de hand van den Man
en van de Vrouwe wort opgehouden.
De goude keeten op de maniere als ge-
seyt is, betoont dat het Houwlijck is ge-
maeckt van liefde, van vriendschap, en van
goeddadigheyt, tusschen Man en Vrouwe:
geschickt door de Natuere en door de Wet
Godes, diewelcke gebiet dat Man en Vrou-
we twee in een vlees sullen wesen, die niet,
als door den Dood, konnen worden ge-
scheyden.
Een Vrouwe, deftigh gekleet, met een
Lancy in de rechter hand, en in de slinc-
ker het beeld van Minerva, gelijck men siet
in de Medaglie van Keyser Geta.
De deftigheyd van 't kleed bediet de ma-
niere en statige gewoonte, die in een Edel
persoon vereyscht wert.
De Lancy en 't beeld van Minerva bedie-
den, dat door het geruchte, of door de ge-
leertheyt, of door de wapenen de Edelheyt
wort verkregen. Wesende gelijck Minerva,
een beschermersche soo wel van d'eene als
van d'ander, overmits zy uyte herssenen van
Iupiter was gebooren, 't welck is door over-
weginge en verstand, door welcke, dese
haere dapperheyd en heerlijcke naeme,
verkrijgen.
Een jonge Maeght, in 't groen gekleet,
met korte kleeders, bloote voeten, heb-
bende vleugels aen de schouderen, toonen-
de datse geheel in 't wilde een hoop kroo-
nen op 't hoofd werpt, hebbende de oogen
verblind.
Ambitie of Eersucht, is naer D. Thomas
seggen, een ongematighde sucht of begeerte
om tot hooge Staeten en Eer-ampten te ge-
raecken, het zy dan door een geoorloft of
bedrieghlijck middel: waer uyt dan komt,
dat dese staetsuchtigh geseyt wort, diewelc-
ke meer als betaemlijck en nut is, nae Eer-
ampten jaeght.
Iongh wort zy geschildert, om dat de
Iongelingen die geene zijn, die sich veel lae-
ten duncken, en nae veele dingen hoopen.
Wesende haer dit gebreck eygen, om dat
zy, gelijck Seneca in sijne Troade seyt, de drif-
ten van haer gemoed niet konnen bestieren,
betoonende oock dat zy begeerigh zijn en
stoutlijck verlangen nae 't geene haer niet
betaemt: dat is, om boven andere te vlie-
gen, en allemans meester te wesen.
Het beknopte kleed en de bloote voeten,
bedieden de moeylijckheden, ongemacken,
schaede, schande en schaemte, die de staet-
suchtige onderhout, om tot soodanige eere
te geraecken, die hy stoutelijck bemindt,
waer over hy oock alles met lijdsaemheyt,
en met gedult wil verdragen, gelijck Claudia-
nus in 't lof van Stilicon wel vertoont.
Zy wort vertoont datse de bovengeseyde
dingen op 't hoofd werpt, en daer mede
wordt verstaen, dat de Eersuchtige alles
reucklooslijck aenvat, gelijck S. Paul. Hebr. 5
seyt: Niemand neme Eere aen-, dan die daer toe van
God geroepen is, als Aaron, niet wetende of hy
die waerdigh is. En daerom zijn haer de
oogen verblint, om dat zy dit gebreck heeft,
van niet te konnen onderscheyden. Waer
van Seneca in sijnen CV brief seyt: Soo groot is
de rasernye der Staetsucht, dat zy niemand siet wie haer
volght, wanneer zy een ander voor haer uyt siet. Het
onderscheyt der kroonen geeft te kennen,
dat zy niet te vreden is, gelijck Seneca seyt, met
Iaerlijxse Eere, maer soo 't koste zijn, zy soude oock met
eenen naeme, alle hoogheyd innemen, en door de geheele
Werlt haere eertijtels en wapenen te pronck stellen.
Franciscus Barbarinus Florentijn, heeft in sijn
boeck, dat hy van de Liefde heeft ge-
schreven, en in schrifte by den Cardinael
heyt met een seer aerdige vindinge afge-
beelt: en 't selve met een seer groote smaek
gesien hebbende, heeft my goed gedacht
dieselve alhier te vertoonen, en dat nae 't
oorspronghlijcke schrift, dat ick uyt des
Heeren Barberini boeck, die God lange in den
Pauslijcken stoel laet leven, hebbe uytge-
trocken.
Hy maelde een Vrouwe af met een seer
eerwaerdige gedaente, en lange guldene
hoofdhairen, die over de schouderen neder-
daelden, soo wel aen de rechter als slincker
syde: haere beyde syden waeren uytge-
streckt, als of die sich verlengende, twee
halve circkels maeckten, buygende sich d'ee-
ne van de rechter, en d'ander van de slincker
syde, boven het hoofd, alwaer zy sich te sae-
men vereenighden. Zy sal in yder hand een
goude kloot om hoogh houden, wesende
geheel in Hemels azuyr blaeu, vol sterren,
afgebeelt. Elck van dese dingen, drucken de
Eeuwigheyt seer wel uyt, om dat een ronde
noch begin noch eynde heeft. 't Goud is on-
bederflijck, en onder alle metallen het alder-
volmaecktste, en de Hemel wort door het
azuyr blaeu uytgedruckt, om datter niet is,
dat de bederflijckheyt minder onderwor-
pen is, als de Hemel.
Een Iongelingh met verscheyden verwen
bekleet, met een Bonet op 't hoofd, van
dieselve verwe als 't kleed is, waer op ver-
scheyden Veederbossen staen, hebbende in
de rechter hand een Blaesbalck, en in de
slincker een Spoore.
Capricciosen of Fantastike worden die
geene genaemt, die door de Ideen of ge-
meene voorbeeldingen van andere Men-
schen, verscheyden eygen vindingen en
wercken bedencken en aennemen: Maer
door de wispeltuyrigheyt van 't een op 't
ander, van dieselve slagh, soo worden, door
cien, Fantasyen of Invallen van 't ontwerp
genaemt, die sich soo wel in de Musijck,
Schilderkonst als in andere konsten open-
baeren, verre afgescheyden van de gemeene
maniere: De onbestandigheyt wort door de
Ionckheyt afgebeelt, en de veranderlijck-
heydt, door de verscheydentheydt van de
verwen.
Het Bonnet met verscheyden veeren, ver-
toont, dat dese verscheydentheyt van onge-
meene handelingen, voornaemlijck uyt de
fantasyen heerkomt.
De Spoore en de Blaesbalck betoonen,
dat de Fantastike vaerdigh is, om 's anderen
Deughd, te vleyen en te streelen, of diessel-
ven gebreecken met Spooren te pyckeeren
en steken.
Een Vrouwe swevende op eenen boom,
die mette oogen verbonden is, en die
met eenen langen stock op de tacken dessel-
ven slaet, alwaer van boven eenige gereet
schappen nedervallen, die tot verscheyden
bedieningen behooren, als Scepters, Kroo-
nen, Edelgesteenten, Wapenen, Boecken &c.
En aldus maeltse Donus af.
Eenige noemen de Fortuyne de wercken-
de kracht der Sterren, diewelcke de natuere
der Menschen verscheydentlijck bestiert,
bewegende de sinnelijcke genegentheyt: en
daer door, buyghtse dieselve oock, op een
seeckere maniere, doch sonder de reedelijc-
ke genegentheyt geweltaen te doen, en son-
der datse daer door in 't wercken eenige
dwangh gevoelt: Maer in dese Beeldenisse,
wortse alleen genomen voor die saecke, die
by geval geschiedt, en dieder kan wesen in
die dingen, die sonder opmercken van den
Wercker altemets plaghten te gebeuren:
diewelcke, om dat dieselve dickwijls groot
quaed of groot goed, aenbrengen, soo heb-
ben de Menschen, die dit niet konden be-
grijpen, wat het voor een saecke soude mo-
gen wesen, die iets soude konnen te wege
brengen, sonder dat de Wercker daer van
weet, door haere inbeeldingen, een Vrouwe
versiert, die daer soude wesen een Heersche-
rinne van dit werck, haer noemende de For-
tuyne. En aldus wortse, door den Mond van
de onwetende, altijt geheeten. Blind wortse,
in 't gemeen, afgebeelt, om uyt te drucken,
datse d'eene niet meer als d'ander gunstigh
is, maer lieft en haet dieselve sonder onder-
scheyt, vertoonende wat teycken 't geluck
haer vertoont. Waer door het gebeurt, datse
eenen boeve op den hooghsten trap van eere
verheft, diemen behoorde aen een galge te
hangen; en een ander die groote eere waer-
digh is, doetse in groote ellende en armoede
vervallen. Maer dit segh ick, nae 't geene de
Heydenen en 't onwetende volckjen daer
van verhaelen: Doch dit is de waerheyd,
dat alles door de Godlijcke Voorsienigheyt
wort bestiert, gelijck D. Thomas seyt. De Men-
schen die onder den boomstaen, geven ge-
tuyghnisse van de oude spreucke, te weten,
dat een yder Mensch Heer of Wercker is
van sijn eygen Fortuyne. Hoewel 't waer is
dat iemant, gelijckmen seyt, kan geluckigh
wesen, nochtans soo hy niet van een goet
oordeel is, om den wegh des levens, door
een behoorlijck middel te rechten, soo is 't
niet mogelijck dat hy kan komen tot het
eynde, waer toe hy, door sijne werckinge,
begeert te geraecken.
Een oude Vrouwe van een nedrigh wesen
in korte witte kleederen, knielende met
ontslagen armen, houdende in de rechter
hand een roockend Wieroockvat, waer van
de ketens, als Pater nosters, sullen wesen,
houdende 't hoofd verheven, siende eenige
glans.
In 't wit wortse gekleet, om datse behoort,
gelijck Ambrosius seght, suyver, eenvoudigh,
klaer en blijcklijck te wesen.
Datse met opgeslagen armen geknielt is,
vertoont de eerbiedigheyt die zy aen God
den Heere behoort te hebben, en in 't beson-
der als zy in 't Gebed is.
Het verheven aengesicht dat een glans
siet, vertoont, gelijck D. Thomas seyt, is een
opheffinge des gemoeds, en een opweckinge
van de genegentheyt, door de welcke de
Mensch sprekende, Gebeden tot God stort,
openbaerende hem sijne verborgentheden
en 't verlangen van sijn herte.
Het roockende Wieroockvat is een beeld
van 't Gebed, want David seyt inden CXL
Psalm: Heere! mijn Gebed moet voor u gestelt zijn,
als een reuckoffer voor u gesichte.
De Paternosters zijn als keetens van 't
Wieroockvat, om dat het Vader onse het vol-
maecktste Gebed is, dat Christus ons selve
heeft leeren bidden, &c.
Oud wordse gemaelt, om dat in dees
Ouder meest wordt gebeden, vermits de
reyse uyt dese Werreld, den Ouden alder-
naest is.
Een bedaeghd Man, bloots hoofds, sich
uyt nedrigheyt wat buygende, en 't slinc-
ker been wat achter uyt steeckende, hy sal in
sijn rechter hand sijn Bonet of Hoed hou-
den, toonende door dusdanige mijnen sijne
gedienstigheydt en groote eerbiedigheydt,
hebbende aen de slincker hand eenen Leeuw
en eenen Tyger te saemen vast gebonden.
Bedaeghd wort hy gemaelt, want in de
bedaeghtheydt bestaet de middelmaet en
't geene betaemlijck is, en niet in de Ieughd,
als dewelcke sich selve bemint, en sich meer
laet duncken als andere, gelijck Aristoteles
seght.
Het ontdeckte en weynig gebogen hoofd,
bediet de onderdaenigheyt, waer door hy
eerbiediglijck, met een aengenaem gemoed,
hem soeckt goedgunstigh te maken, door 't
verkrijgen van vrienden. Waer over Teren-
tius in sijne Andria seyt:
dat is, Gedienstigheyt baert Vrienden.
Hy hout den Leeuw mette slincker hand,
die met den Tyger te saemen gebonden is,
om te betoonen, dat de Gedienstigheyt,
door haere minlijcke ommegangh, den
Leeuwe, Tyger en andere hovaerdige en
wreede Dieren, kan temmen. Waer van Ovi-
dius in sijne Minnekonst aldus singht:
De kromme tack buyght met gemack,
Maer domme kracht verbreeckt den tack:
Al soetjens swemtmen door een vliet,
De stroom die acht 's Schips krachten niet,
Door Min betemt men Leeuw en Beer,
De Stier ploeght dienstigh voor sijn Heer.
Een aengenaeme Ionge Dochter, die ge-
kroont is met een tack vol Geneverbee-
sien, houdende in de hand een groote Spijc-
ker, staende tusschen een Leeuw en Adelaer.
Zy wort met een Genevertack gekroont,
en dat om drie reedenen, d'eene, om dat zy
noyt wormsteeckigh, verout noch vermol-
semt wert, even gelijck een goede Memorie
nimmer eenigh verderf van vergetentheyt
gevoelt noch veroudert, en daerom wortse
jongh geschildert. De tweede reeden is, om
dat de Geneverboom, gelijck Plinius seyt,
nimmermeer haere blaeders laet vallen, also
behoort een Man de weldaed die hem is
aengedaen, nimmermeer uyte gedachten te
laeten vallen. De derde reeden is, dat dese
beesien, gedistilleert met andere kruyden, de
Memorie stercken, en dat Lavendeel mette
assche, van dese Geneverbeesien, opgesoden,
de gedachtnisse seer vorderlijck is, gelijck
haelen. Castor Durantus seyt, dat de Genever-
beesien de herssenen stercken en een goede
Memorie maecken, 't welck die geene moet
onthouden, die daer weldaet heeft ont-
fangen.
De Spijcker die zy in de hand heeft, is uyt
dit spreeckwoordt heer gekomen, datmen de
Weldaet met een spijcker in de balck moet vast maken,
dat is datmen de Geheughnisse van de Wel-
daet altijt most gedencken. Datse tusschen
den Adelaer en Leeuw in staet, bediet, dat al-
hoewel dese Dieren van de reeden zijn be-
rooft, zy nochtans een danckbaere Geheug-
nisse, tegen hunnen Weldoender, hebben be-
weesen. Voor soo veele de Leeuw belanght,
getuyght Gellius, hoe Appianus de Griexsche
Historyschrijver verhaelt, 't geene hy niet
heeft gehoort, maer dat hy met sijne eygene
oogen binnen Romen, in de groote schouw-
plaetse heeft gesien, terwijl de beestejacht
aldaer geschiede: En datter een slave Andro-
dus, of Antroclus, in 't perck wierde gestelt, al-
waer een schricklijcke en vervaerlicke Leeu-
we tegen uyt quam. Maer soo haest sagh hy
desen Antroclus niet, of hy staerooghde ver-
baest op hem, en nae dat hy hem naederde,
streelde hy hem met lecken aen handen, voe-
ten, en met quispelsteerten oft een hondeken
was geweest. Antroclus die eerst, door vreese
van dit dier, was bestorven, begost nu, uyt sijn
half doode ziele, wederom moet te schep-
pen, en staerende op den streelenden Leeu-
we, scheent niet anders of zy, hunne kennisse
vernieuwende, malkanderen, met onderlinge
liefkoserien, verwillekomen en omhelsden.
't Volck dat met groote blijdschap alle desen
handel aensag, begost met veele gejuygs sich
hier over te verwonderen. Antroclus voor
den Keyser gebracht zijnde, wierde hem af-
gevraegt, waer door dit wreede Dier tegens
hem soo sachtmoedigh was? antwoorde, dat
hy in Africa daer mede al lange hadde ken-
nisse gehad, want alsoo sijn Heere Oud Bur-
gemeester te Romen was, dat hy door menig-
vuldige slagen, sich hadde versteken in een-
saeme en woeste plaetsen, en dat hy om den
brand der Sonne, die aldaer groot is, sich in
seker hol hadde begeven, alwaer hy naulijx
was ingeraeckt, of daer quam dese Leeuwe
in, die seer gequetst was en jammerlijk huyl-
de, daer in hy seer verschrickte.! De Leeuwe
was evenwel met een nedrigh weesen, als of
hy hulpe versoch te, tot hem gekomen, en sij-
nen poot nae hem oplichtende, soo sagh hy
dat die seer was bebloet, en also hy meende
dat hy daer aen groote pijne most lijden, soo
nam hy dienselven in der hand, en trocker
een scherpe doorne uyt, de wonde suyveren
de. De Leeuw, door dese genesinge vertroost,
had hem voorts alle vriendschap bewesen, en
in sijnen schoot rustende, had hy drie gehee-
le Iaeren, in sijn hol overgebracht, levende
van sijn roof, koockende, by gebreck van
vier, het beste daer van in de Sonne, die al-
daer seer sterck was. Nae dat hem evenwel
dit wilt en beestigh leven had begost te ver-
drieten, was hy, terwijl de Leeuw op der
Iacht was, daer van geloopen, soo dat hy nae
drie daghreysen in handen van een hoop sol-
daten was gevallen, van dewelcke hy bekent
zijnde, was uyt Africa te Romen gebracht, al-
waer sijn Meester alreede was wedergekeert:
diewelcke hem als een verloopen slave ter
dood veroordeelt hebbende, om voor de
Dieren geworpen te worden, soo was dese
Leeuwe oock aldaer ! te Romen gevangen ge-
bracht: Diewelcke der verledene Weldaet
gedenckende, sijnen Weldoender met geene
ondanckbaerheyt wilde vergelden, maer hem
liever alle vriendschap bewysen. Waer over
en door 't besluyt des Volx wierde hem dese
danckbaere en beleefde Leeuwe vereert, die
hy met eenen seer braeven halsband gebon
den, door geheel Romen omme leyde: den
welcken 't Volck ontmoetende, tot hem sey-
de: Siet hier, dese Leeuwe is de Waerd van desen Man,
en dese Man is de Medicijnmeester van desen Leeuwe.
Soo veele den Adelaer belanght, daer van
verhaelt Crates van Pargameno, datter sestien
Mayers seer verdorst zijnde, seyden, tot eene
van haere Medegesellen, dat hy soude heene
gaen om Water te halen: dese vint ter syden
de Fonteyne eenen Adelaer, die by nae ver-
stickt was van een groote Slange, als die des
Aedlers hals met veele krullen hadde om
slingert, en hy sijne Seyssen by hem hebben
de, houwt den Slangh in stucken, en liet den
Adelaer vry vliegen. De Mayer dit gedaen
hebbende, keert wederomme met sijn vat
vol Waeters, gevende aen sijne kameraets
't selve te drincken, en willende daer na oock
selve drincken, soo komt de Adelaer met een
barst aengevlogen, en smijt hem 't Waeter
van den mond af, op der aerde: de Mayer
sulx tot een teycken van groote ondanck
baerheyt duydende, als hebbende den Ade
laer verlost, sagh dat sijne Mackers, die daer
van gedroncken hadden, nedervielen en hae
stigh stierven: soo dacht hy, dit Waeter most
vergiftight zijn: en hy bemerckte terstont,
dat! dit gedaen was van den Adelaer, om de
weldaet te vergelden, die hem was bewesen.
Dese saecke is oock gedenckwaerdigh te
vertellen, die Plinius gedenckt, dat in de Stad
Sesto, een Stad in Thracien, een Maeghdeken
was, die eenen Adelaer hadde opgebracht,
welcke Adelaer om danckbaerheyt, aen sij
nen weldoender te bewijsen, soo bracht hy
altijt aen 't Maeghdeken den roof, dien hy
hadde gevangen: en als 't Maeghdeken was
gestorven, en op het Lijck-hout soude wer
den verbrant, soo storte sich de Adelaer van
self in de vlamme, en verbrande te gelijck
met het Maeghdeken. Daer by maghmen af
nemen dat de Leeuw Koning is van de aerd
sche Dieren, en de Adelaer Koninginne van
alle Vogelen in de locht, en hoe eedelder dat
een Persoon is, hoe hy oock Moediger en
Manhaftiger behoort te wesen, om de danck
baere gedachtenisse van de ontfangene wel
daeden in waerden te houden
Een oude Vrouwe, die in beyde handen
een Sandlooper hout, en ter syden staet
een klippe, die met veyl of klimops-blae
deren is omwossen.
Het Rijck des tijds dat gestadigh nae on
se ondergangh ijlt, wort aengemerckt door
d'Ouderdom van dese Vrouwe, en hierom
houtse den Sandlooper, die zy noodig heeft
totte geduerigheyt, en om dat dieselve niet
soude stille blyven staen, soo keert en drayt
zy die gestaedigh om. Op de aenmerckinge
van den Rots en Klimop wil men dit seg
gen, dat die geene die sich verbinden aen
den dienst der grooten, en daer in al hunne
gedienstigheyt en plicht te wercke stellen,
dat het die gaet, gelijck de Klimop, want
dese in hunne geduyrigheyt en besigheyt al
tijt steygrende, soo klimmense allenskens
om hoogh, en sich aen de groote leunende,
gelijck de Klimop aen de Rotse, soo kan 't
niet zijn, of soo zy om hoogh klimmen, dat
zy hier en daer geen groote aenstoot sou
den komen te lijden.
Een Vrouwe van een eedel en statigh op
sicht in geestlijcke kleedinge, houdende
in de slincker hand een Crucifix, en in de
rechter hand een Iock, met het opschrift
Suave, dat is lieflijck of soet.
De Gehoorsaemheyt is uyt haere natuyre
een Deughd, want zy bestaet daer in, dat zy
haere eygene lusten, vrywilligh nae den wille
van andere buyght, en dat ten opsicht van 't
goede, 't welck van een lichthertige niet ge
daen wort, die niet gevoelt de pricklinge
van lof en eerbaerheyt.
Daerom wort zy met een eedel opsicht
gemaelt, wesende de eedele de meeste lief
hebbers van 't eerlijcke en de meeste vrien
den van de reeden.
Het Crucifix met het geestlijcke kleed,
zijn teyckens, dat uyt Liefde van den Gods
dienst, de Gehoorsaemheyt ten hooghsten
prijslijck is, en hierom seggen de Aendach
tige en Godvreesende, datmen door dese
Deughd de goedheyd Gods lichtlijck doet
nederdaelen op onse gebeden tot vervullin
ge van onse begeerten.
Het Iock met het woord Suave vertoont
de lichtigheydt van de Gehoorsaemheydt,
wanneer die vrywilligh is. Dit was de Sin
spreucke van Leo X terwijl hy noch een Ion
ge was, 't welck hy noch behiel, nae dat hy
tot het Pausdom was gekomen.
Een Maeghdeken dat haere hoofdhayren
gekrult en konstlijck geciert heeft, zijn-
de bykans naeckt, maer dat het laecken
't welck de leeden bedeckt van verscheyden
verwe zy, gevende groote schoonheyt aen 't
oogh, en die op een Cocodril sittende een
Veldhoen of Patrijs liefkoost, dat zy in
d'eene hand heeft.
De Geylheyt is een heete en ongebonden
genegentheydt totte vleeschlijcke wellust,
sonder datmen op gebruyck van wetten, na-
tuyre, ordre of geslacht past.
Met gekrult hayr konstigh verciert, en
met het bovengeseyde laecken wortse ge-
maelt, want de Geylheyt ritst aen, en is een
wegh nae de Helle, en een Schoole van alle
schelmeryen.
Als naeckt wort zy vertoont, om dat het
de Geylheyt eygen is, te verstroyen en te
gronde te werpen, niet alleen de goederen
des gemoeds, als daer zijn de goede naeme,
vrolijckheyd, vryheyd en aengenaemheyt
des lichaems, maer oock de schoonheyt,
sterckheyt, wackerheyt, gesondheyt, jae de
deughd selve, maer zy rooft oock de goe-
deren van fortuyne, als daer sijn geld, eedele
gesteenten, huysen, vee en landen.
Zy sit op de Cocodril, om dat de Egypte-
naers seyden, dat dit Dier een teycken van
Geylheyt was, want het is seer vruchtbaer
en baert veele jongen, gelijck Pierius Valer.
in 't XXIX boeck verhaelt. En het is van soo-
daenige besmetlijcke Geylheyt, datmen ge-
looft, dat als het sijn rechter kinnebacken
aen de rechter syde vast hout, dat de tanden
Men leest oock in de Magische Schrijvers,
als mede by Dioscoridem en Plinium, dat, soo
men de beck van een Land-Cocodril, die
van eenige Scincus geheeten wort, en de voe-
ten in witten Wijn leyt en daer van drinckt,
dat het den Mensch dapper totte Geylheyt
sal ontsteecken.
Zy lief koost en hout een Patrijs of Veld-
hoen: Want daer is geen dingh bequaemer
noch dat meer past, om de ongemaetighde
Wellust en ongetoomde Geylheyt te ver-
toonen, als de Patrijs, diewelcke wel dick-
wijls van sulcken rasernie, in 't by een komen,
is aengehitst, en door soodaenige ongema-
nierde Geylheyt ontsteken, dat het Manne-
ken dickwijls de eyren breeckt, die 't Wijf-
jen broet, wesende daer door in 't broeden
verhindert en verlet om sich daer mede te
paeren.
EEn Vrouwe in 't wit gekleet, met een
Helm op 't hoofd, en in haer rechter
hand houtse een ontsteecken kaersse, in een
Menschen herte, en in de slincker hand een
Tafel van de Oude Wet, met een open
Boeck.
Het Gelove, wesende eene van de Theo-
logische Deughden, draeght een Helm op 't
hoofd, om te betoonen, dat om het waere
Gelove te handhouden, het verstand moet
bewaert zijn, voor de slagen van der Vyan-
den wapenen: 't welck zijn de natuerlijcke
reedenen van de Philosophen, en de Sophi-
steryen der quaeder Christenen: sich vast
houdende aen den sin van de Euangelische
leeringe en Godlijcke geboden. Gregorius segt,
het Gelove heeft geen belooninge, waer de Menschlijcke
reeden, handgrijplijcke proeve betoont.
Het Boeck met de taefelen Moysis zijn het
Oude en Nieuwe Testament te samen, waer
in het voornaemste inhout desselven, als de
geboden Christi, en des Wets zijn begrepen,
vermits hy niet gekomen is de Wet te ont-
binden, maer om dieselve te vervullen.
Het hert mette ontsteecken kaersse in de
hand, bediet de verlichtingh des gemoeds,
heerkomende uyt het Gelove, verdrijvende
de duysternisse der ongelovigheyt en onwe-
tenheyt. Dies Augustinus seght: Blindheyt is on-
gelovigheyt, en Verlichtinge is 't Gelove. Waeromme
oock by de oude H. Godsdiensten het licht
ontsteken wort.
Een bedaeghd Man, met een langh kleed
adelijck geciert, met een gouden keeten
aen den hals, sittende met een Koopmans
Grootboeck in de hand, op welckers om-
slag of rugge geschreven is,
dat is, Vry van alle woecker of rente. En voor sijne
voeten staet een Griffoen op een berghsken.
Om dat wy elders den Debet, dat is de
Schulde, sullen stellen, soo is 't billijck, dat
wy hier den Ontfangh of Credit vertoonen.
Bedaeght is hy gemaelt, want in de Man-
baerheyt wort het Geloof of het Credit ver-
kregen, en 't lange kleed brenght oock Cre-
dit aen: en daerom gingen oock de Romein-
sche Raedsheeren met tabbaerden: soodae-
nigen kleed droegh Crassus en Lucullus, Raets-
heeren van groot Credit en aensien, diewelc-
ke daer en boven heel rijck en machtigh
waeren.
Hy draeght een goude keeten, doch daer
van is de reeden klaer, want de schijn alleen
van 't goud brenght Credit aen, waer op het
Credit eygentlijck siet.
Hy sit, want wie dat goed Credit of Geloof
heeft, kan met een gerust gemoed sitten.
Het Grootboeck verstaen wy dat alleen moet
wesen, gelijck het Horatius uytdruckt, Vry van
alle woecker of belastinge. Sulx dat in dat boeck
niet staet van uytkeeren, maer al van ont-
fangen: Want dat is een recht Crediteur,
die niet heeft te betaelen, maer die alleen
ontfanght: Het Credit bestaet niet in hande-
len en veele van ander luyden geld uyt te
tellen, gelijck eenige Koopluyden doen, om
niet van alle te seggen, die dan oock lichte-
lijck banckerot speelen, maer bestaet geheel
en al in 't besitten van sijne eygene midde-
len, sonder dat hy van iemant iets onder
hem heeft.
De Griffoen was in groot Credit of Geloof
by de Oude, en derhalven gebruyckten zy
die tot een beeld van de bewaeringe: Dat
dit waer zy, siet men aen veele heylige en
werltlijcke dingen van de Oude, als aen
Outaeren, Graeven, Emmers, aen gemeene
Tempels en besondere gebouwsels, als een
lichaem dat t'saemen gestelt is van wackere
en eedele Dieren, als daer zijn de Adelaer
en de Leeuw: sulx dat de Griffoen op desen
bergh gestelt, de bewaeringe bediet, die
iemant behoort te hebben, over de menigh-
te van sijne middelen, indien hy hem in Cre-
dit begeert te houden: En sullen doen even
als men van de Griffoenen verhaelt, die-
welcke in 't besonder sekere bergen in Scy-
tien bewaerden, alwaer kostlijcke steenen en
Goudmijnen waeren, en derhalven lieten zy
oock niet toe, datter iemant by quam, ge-
lijck B. Anglicus, Plinius, en Philostratus verhaelt
van de Indiaensche Griffoenen, &c. alsoo
moeten oock die geene die Credit hebben,
niet toelaeten, dat soodanige persoonen tot-
ten bergh van haere Rijckdomen naede-
ren, diewelcke slechts daer over uyt zijn, om
alles te vernielen, als daer zijn Roffiaenen,
vleyers en spotvogels, die haer metter tijdt
met eenige borghtocht beswaeren, ofte in
weder gegeven: noch aen pluymstrijckers,
die 't goed in gastmaelen en bancketten ver-
doen: noch aen Speelers, Hoeren, en ander
onnut gespuys, die oock een gat daer in sou-
den maecken, al waer de goude bergh noch
soo groot: sulx dat zy, dese vliedende, altijd
in goed Credit sullen blijven, en in haere goe-
de achtbaerheyt leven: andersins soose soo-
danige sorghloose en schandige persoonen
van haer niet verjaegen, soo sullense haer
goed en Credit verliesen, en al quynende
druypen in smaet en schande.
Een Vrouwe die met bloemen omkranst
is, sittende in een Koninghlijcke Zeetel,
houdende in de rechter hand de gevlerckte
Slangestaf van Mercurius, en in de slincker de
Overvloets Hooren vol vruchten en bloe-
men.
moeds, in een welstant, dat van yder be-
kent, begeert en wenschlijck is, en daerom
sitse mette Slangestaf of 't Caduceum, tot een
teycken van Vrede en van Wijsheyt.
Het Overvloets hooren bediet de vrucht,
die door den arbeyt en moeyte verkregen
is, sonder welcke het onmogelijck is, om
totte gelucksaligheyt te komen, die door
middel van dieselve gekendt en begeert
wort.
De bloemen zijn teyckens van vrolijck-
heyt, mette welcke de geluckighste staet al-
tijt is vergeselschapt. De Slangestaf bediet
oock de Deughd, en de Overvloets Hoorn
de Rijckdom. Daerom zijn die geene onder
ons, wel geluckigh, die God met soo veele
Aerdsche goederen gesegent heeft, datse
haer konnen versorgen tot nootdruft des
lichaems, en soo veel te deughdlijcker, alsse
haer met de goederen der ziele konnen
vermaecken.
Een Man die met sijn voorste vinger van
de rechter hand op een Hand of Mo-
staertmeulen wijst, die ter syden hem staet,
houdende een Oyevaer onder den slincker
arm, en voor sijne voeten sal hy een Hert
hebben.
Op dese maniere wort hy gemaelt, om
dat de Handmeule een beeld is van de werc-
kingen en Gemeenschap van des Menschen
leven: En alsoo de Meulens altijd twee
steenen hebben, waer van d'eene den an-
niet kan maelen: alsoo kan oock de Mensch
niet alles alleene doen. En daerom noemen
wy onse vriendschappen, nootwendicheden,
om dat een yder noodsaeckelijck eenigen
Vriend moet hebben, waer mede hy sijn
voorstel en meeninge kan overwegen, en
met onderlinge Weldaed d'een den ande-
ren te recht helpen en te hulpe komen.
Even gelijck de Oyevaers doen, diewelcke
om datse langh van hals zijn, soo wort haer
dieselve door 't langh vliegen moede, alsoo
datse d'een achter d'ander met haere halsen,
op malkanders rugge leunen, en d'eerste
voorgevlogen hebbende, komt dan weder
op de achterste rusten, gelijck Plinius seyt, ter
tijd de vermoeytheyt over is. Isidorus ver-
haelt even 't selve van de Herten, want als
zy eenigh Waeter over swemmen, soo wor-
den zy in korter tijd moede, door de swaer-
te der Hoornen, sulx datse 't hoofd niet lan-
ger konnen boven houden, en dan swemt
het voorste Hert weder achter aen, en rust
dan met sijn hoofd op des achtersten schoft,
en aldus verposen zy malkanderen, tot zy
alle zijn over geswommen, Alsoo zijn oock
de Menschen verbonden d'een des anderen
hulpe te soecken, nae 't spreeckwoord, dat
van de Griecken is genomen, d'eene hand wascht
den anderen, d'eene Mensch behout den anderen, jae d'ee-
ne Stad den anderen. En dit geschiet, door geen
ander middel, dan door de gemeenschap en
handelinge, te weeten, gelijck Aristoteles on-
der de vijf redenen, dese de vierde plaetse
geeft, van 't geene uyt en in de Stadt gebracht wert.
Onder welcke twee handelingen oock de
gemeenschap bestaet: Want wy krijgen in
onse Stadt 't geene ons ontbreeckt, en 't gee-
ne wy in overvloet hebben, deelen wy we-
der uyt. Daerom heeft God de Oppermee-
ster van dese Werreld wijsselijck beschickt,
dat hy in eene plaetse niet alle dingen heeft
gegeven, maer hy heeft gewilt dat dese ge-
meenschap met eene gelijckmatigheyt oft
proportie soude over een komen, te meer,
alsoo d'eene des anderen arbeyt van noode
heeft: hebbende 't eene Volck, hier door,
gelegentheyt om met het ander te handelen
en malkanderen te vergeselschappen. En
hier uyt is voorts gekomen de verwisselinge
van het koopen en verkoopen, en de ge-
meenschap van het Menschlijcke leven.
Een Dolphijn daer een kindeken op rijd.
't Is waer dat Pierius, door het aensien van
Pausanias, den Dolphijn voor 't gemoed dat
minlijck is, stelt. Overmits in de Stad Porse-
lene in Ionien, een Dolphijn was, geheeten
Simon: en dat nae de naeme van een Ionghs-
ken, 't welck het placht te voeren en te bren-
gen van d'een oever aen d'ander, want hy
was door dese Ionge genomen uyt de han-
den van de Visschers, hem genesende van
een Wonde, die de Visschers hem gegeven
hadden: evenwel soo passen wy dieselve tot
een minnelijck gemoed, overmits de Dol-
phijn den Menschen seer aengenaem, min-
lijck en goedigh is, niet ten opsicht van eeni-
ge weldaeden die hy heeft of sal ontfangen,
maer uyt sijn eygene natuyre. Dies oock
Plutarchus sich verwondert over de beleeft-
heyt van dit Dier, Dewijlse niet door opvoedinge
als de Honden en Paerden, noch door andere noodsaecke-
lijckheyt als de Oliphanten, Panters en Leeuwen, van de
menschen zijn vry gemaeckt, maer zijn door een ingebooren
genegentheyt beminders van het Menschelijcke geslach-
te. Alsoo datse van self dese goeddadigheyt
doen sonder datse eenige weldaed hebben
genooten, dat dit waer is, getuygen ver-
scheyden Schrijvers, als mede Pausanias en
andere, dat zy niet zijn gelockt, 't zy door 't
werpen van kruymkes brood, gelijck men
by boerterie den Visschen wel doet, noch
door eenigh ander voetsel, want den Dol-
phijn heeft de gantsche Zee tot sijn voldoen
om sijn kost te soecken, en hy heeft Men-
schen gedragen, niet door danckbaerheyt,
maer uyt een huyslijcke goedaerdigheyt:
gelijck hy veele persoonen, sonder onder-
scheyd, gedaen heeft, wesende van natuyren
meewaerigh en goedaerdigh. Solinus verhaelt
dat aen de Africaensche oever, ontrent Hippo
een Dolphijn sich metter hand liet grijpen,
en dickwijls op sijn rugge liet sitten, wien
het begeerde: onder andere, de Oud Bur-
gemeester Flavianus uyt Africa raeckte hem
self aen, en smeerde hem met welrieckende
salven, maer door veranderinge van den
reuck wierde hy seer duyseligh, soo dat hy
boven waeter bleef, als half dood zijnde, en
onthielt sich eenige Maenden van dien ge-
woonlijcken ommegang. En daer uyt wier-
de beslooten, dat hy sich niet door gebreck
van spijse, maer alleen door de vriendelijcke
ommegangh van die van Hippo liet handelen.
Noch verhaelen Solinus en Plinius wijder, dat
ten tijde van den Keyser Augustus in 't Rijck
van Campanien een Ionghsken eenen Dol-
phijn aesde met stuxkens brood, en wierde
soo vrypostigh met hem, dat hy dien selven
sonder schroom uyt sijn hand liet eeten, en
sittende op sijn rugge, bracht hem de Dol-
phijn naer 't Lac van Lucrinus, en niet alleene
dat, maer bracht hem oock van Baia naer
Pozzuolo, en 't selve dede hy soo veel Iaeren,
dat het een wonder gerekent wierde: maer
de Iongelingh stervende, stierf oock de Dol-
phijn, uyt grooter rouw (om dat hy den
Iongen in soo lange niet hadde gesien) voor
yders oogen. 't Selve wort bevestight door
de brieven van Fabianus en Mecaenas. Egesiderius
door de Zee met een Dolphijn vaerende,
door een onversien onweer, verdroncken
zijnde, hem de Dolphijn evenwel te Lande
brachte, en oordelende dat hy de oorsaecke
van des Ionghlinghs dood was, soo wilde
hy daer nae niet weder in Zee, maer wilde
tot een straffe oock sterven, en gaf op strand
sijnen geest, dan soo haest de Dolphijn het
Land raeckt, soo sterft hy. Voorwaer een
teycken van een vriendlijck, beleeft, en mee-
waerigh gemoed.
Een seer schoon en bevalligh Iongh Meys-
ken, naeckt, met een seer schoon ciersel
op 't hoofd. De hoofdhayren sullen blond
en gekrult zijn rontom met een groote
glants. Met beyde handen salse houden den
Hooren van Rijckdom, die haer de be-
schaemde leeden bedeckt, en daer uyt salse
storten verscheyden dingen, soo wel Geest-
lijcke als andere, tot het gebruyck des le-
vens, en van den Hemel sal een straele ko-
men tot op de aerde toe.
Een Vrouwe die oud en bedaeghd is, heb-
bende op 't hoofd een Lauwerkrans, in
de rechter hand een Haene, en in de slincker
een stock vol quasten, alwaer een Slange is
omgeslingert.
Medicine is een kennisse waer door de le-
vende en voedende kranckheden des lic-
chaems, door het toe en afdoen, worden
gekent, dat is door aderlaeten en suyveren.
Bedaeght wort zy geschildert, om dat de
Oude het voor een schande hielden, dat die
geene, die veertigh Iaeren was gepasseert,
eenen Medicijn soude tot hem roepen, want
hy behoorde, als nu, te weeten, wat sijn na-
tuyre vorderlijck was, vliedende wat quaed
is: en alsoo koste hy met het eene te mijden
en het ander te verkiesen, sich selve genesen.
Daerom onderhoud een oud Medicijn door
konst en eervaerentheyt, sijne tegenwoordi-
ge gesontheyt, en verkrijght wederom het
geene alreede verlooren is.
Haer wort een Lauwerkrans om 't hoofd
gevlochten, om dat dese boom tegens veele
gebreken voorderlijck is. Want de Romey-
nen plachten op den eersten dagh Ianuarii
aen de nieuwe Magistraten eenige Lauwer-
tacken te vereeren, tot een teycken datse
middel hadden, waer mede zy, 't geheele
Iaer door, haere gesontheyt kosten onder-
houden: want zy geloofden dat de Lauwer
totte gesondheyt seer vorderlijck was.
De Slange en de Haen, gelijck Festus Pom-
pejus verhaelt, zijn seer wackere Dieren, en
soodanigen betaemt het oock dat die geene
zijn, die de Medicijne bedienen: En waeren
oock de Slangen, by de Oude, een teycken
van de gesontheyt. Want gelijck de Slange
den ouden huyd afleght, en sich wederom
vernieuwt, alsoo schijnen de Menschen, die
gesont geworden zijn, oock weder ver-
nieuwt te wesen.
De quastige stock, bediet de swaerwich-
tigheyt van de Medicine: En de Slange was
een uytbeeldsel van Aesculapius, een God van
de Medicine, gelijck de Heydenen valsch-
lijck geloofden.
Een Ionghman prachtigh gekleet, met een
Rapier op sijne zyde vol Eedelsteenen
beset, en een Vederbos op den Hoed, heb-
bende in de rechter een spiegel en een silve-
re becken, dat hy aen sijn zyde houdt, vol
geld en kostele juweelen.
Het genoegen, dat aen dese kleyne ge-
lucksaligheyt hanght, waer door men sich in
dit leven verheught, komt voornaemlijck
door de kennisse van de goederen, die men
besit, want wie sijne eygene goederen niet
kent, hoe groot dieselve oock mogen we-
sen, die kan geen genoegen voelen: en
blijven alsoo sijne belooningen bedriegh-
lijck, by hem selven.
Daerom wort het beeld van Genoegen
gestelt, dat het sich selve in den Spiegel
besiet, en alsoo spieglende, verblijt hy sich, dat
hy rijck, schoon en prachtigh is, soo aen ziel
als lichaem: 't welck het geld en de klee-
deren, te kennen geven.
Een seer schoon naeckt beeld van Mercu-
rius met vleugels aen de voeten, en aen 't
hoofd: boven de slincker arm sal hy een
Sluyer houden: in de slincker hand den
Slangenstaf Caduceum geheeten, houdende
in de rechter het Paerd Pegasus by den toom,
't welck sich mette beyde voeten om hoogh
recht, als oft wilde vliegen.
De beeldnisse van Mercurius met de vleugels
en Slangenstaf, bedieden het goed
Gerucht: Want zy versierden dat hy een
Bode van Iupiter was, verstaende daer door
het spreecken, te weeten de kracht van de
stemme en 't geluyt, dat sich aen alle syden
verspreyt, gelijck mede door de vleugels,
te gelijck, de snelligheyt van 't spreken wort
te kennen gegeven.
Het Paerd Pegasus wort voor een helde-
re Faeme verstaen, dewelcke van Antoninus
snellijck door de Werld gedraegen en ver-
spreyt was.
De toom van 't Paerd door Mercurius vast
gehouden, bediet dat de Faem door de
woorden en door de stemme gedraegen
wort, diewelcke klinckt door de deughd
en dapperheyd der vermaerde daeden van
treflijcke Mannen, en dat soo veel meer of
min, als haer Faeme de Werld bekend is, en
door de tonge en 't spreecken verspreyt en
aengewossen is.
Medaglie, alwaer het Paerd Pegasus, bedie-
dende de Fame, die van hem, de Werreld
over, ruchtbaer was, opgeteyckent stont.
Een Vrouwe in 't wit gekleet, houdende
met haer rechter hand een Sleutel, en
voor haere voeten salse een Hond hebben.
De Sleutel is een teycken van Getrou-
houdinge en trouwe der Vriendschap. De
Hond is door een sonderlinge gave der Na-
tuyre, sijnen Heere getrouw, gelijck hier
nae sal worden geseyt.
Een Ionghman die al wandelende door
een veld dat vol kruyden en bloemen
staet, op een Slange treet, die sich omme-
krullende, wrecdelijck toeschiet, om hem in
sijn been te steecken, staende aen sijn rechter
hand een steyle hooghte, en aen de slincker
een snelloopende reviere, steunende op een
seer kranck riet, siende van den Hemel ee-
nen blixem afschitteren.
Alhoewel het leven der Iongen, soo wel
als der Ouden bedrieghlijck en twijfelach-
tigh is, nae 't geene de Heere Christus seyt,
Weest bereyt, want ghy weet noch ure noch tijt, niet te
min, soo is de Ionge in meer gevaer als de
Oude, en dat om sijne kracht, moedigheyt
en stoutigheyt, diewelcke doet, dat hy sich
onbedachtelijck waeght en in ontallijck ge-
vaer en perijckel stort.
Dese beeldnisse van dat een Iongelingh
in een bloemrijck veld gaet en van een Slan-
ge gebeten wort, is gebeurt te Bagnacavalla
1615 aen een Ionghman, die al wandelende
door een lustige plaetse met een Roer op de
schouderen gingh, en die een Slange gewaer
wordende, sijn Roer daer op aen leyt om
dienselven te doorschieten, maer het Roer
barstende, brenght hy sich selven om hals,
en de Slange ontkomt het, gelijck door een
klaghdicht is uytgedruckt.
Men soude het Roer oock wel by 't pe-
rijckel mogen passen, om datter naulijx iet
gevonden wert, dat gevaerlijcker is, vermits
het den vyanden niet met sijn wille doodet
maer oock tegen sijn wille sijn eygen vrien-
den, ouderen, jae oock den persoon selve die
het draeght, en dickwijls, als die geene, die 't
Roer draeght, sijnen Vyand oock niet wil
doorschieten, dan barst het los.
Het wandelen door eenen weg vol kruy-
den en bloemen, en van de Slange een on-
voorsiene steeck te krijgen, geeft te kennen,
dat de Mensche wandelende door de ge-
bloemde wegh van de verganglijcke voor-
spoet deses Werrelts, wort, wanneer hy daer
minst om denckt, door een ellendigh onge-
luck overrompelt. Men konde oock seg-
gen, dat de wegh vol bloemen tusschen een
steyle hooghte en een stortende reviere ge-
legen, terwijle men het wandelpat van dit
arme leven, door den wegh van genughten
en Werreltsche wellusten, passeert, bediet,
dat het seer veele gevaer, soo te waeter als
te lande, met sich sleept; en dat wy, wande-
lende sonder deughdlijcke en eedele over-
leggingen, of ons storten in de Zee der El-
lenden, of ons storten in de eeuwige ver-
doemenisse.
Het Ried, bediet de broosheyt van ons
leven, dat altijt in gevaer staet, om dat het
sich meestendeel leunt op swacke en broose
dingen, en niet op die, die te recht loflijck
en aenmercklijck zijn.
De blixem, op de maniere als geseyt is,
vertoont ons, dat wy niet alleen op det aer-
de en op 't waeter ontallijcke periculen zijn
onderworpen, maer dat ons boven dieselve
de drijvingen des Hemels, noch dreygen,
diewelcke daer in haere werckingen storten,
soo veele zy mogen: soo dat men kan seg-
gen, dat God dickwijls toelaet, dat wy om
onse sonden en misdaeden worden gestraft,
en dat door verscheyden toevallen en wan-
gunsten, die ons overkomen. Daer over segt
Paulus, als de Sonde sal vervult zijn, soo baertse den
Dood. Also dat geen Menschlijck vermogen,
kan tegenstand doen, aen de macht des gee-
nen, diewelcke wetten en paelen in alles ge-
stelt heeft. Het heeft Aeschilus de Poeet niet
geholpen, dat hy in 't veld wandelende, het
gevaer des doods, dat hem voorseyt was,
sochte te ontvlieden: Want een Adelaer dra-
gende eene Schildpadde in sijne klauwen,
sagh van boven uyte locht, den kaelen en
grijsen kop, van desen ongeluckigen Poët, en
meenende dat het een blinekende steen was,
liet dienselven, daer van boven op vallen, sulx
dat hy, op dien selven dag, om 't leven quam,
waer in hy vreesde, dat hy sterven soude, ge-
lijck Plinius in 't X boeck in 't III cap. verhaelt.
Een magere en bleecke Vrouwe, gekleet
in half Wolle van blauwe verwe, op vee-
le plaetsen gescheurt, 't hoofd op de slincker
schouder hangende, hebbende eenen sluyer
op 't hoofd, die 't voorhooft by nae deckt,
houdende in de slincker hand een Pater no-
ster en een Brevier daerse in leest, en mette
bloote rechter hand geeftse aen een arm
Mensch in 't openbaer almoessen, hebbende
beenen en voeten als een Wolf.
Hippocresia of Geveinstheyt is nae 't seggen
van D. Thomas eene sonde: waer door de
Mensche sich veinst in sijne uytwendige han-
delingen, woorden en gebaerden, heel an-
ders als hy in der daed is, en dat met een
ydele eergierigheyt om geacht te worden,
wesende droevigh.
Ambrosius seyt, de Geveynsde vraegen dear
weynigh nae, hoe datse haer lichaem uyt-
hongeren, alleen datse maer vroom en hey-
ligh mogen gehouden worden, gelijck Mat-
thaei VI verhaelt staet, als ghy vast, doet niet als
de geveynsde, &c.
Het kleed van linnen en wollen, druckt
uyt, als Ambrosius seght, haere wercken door
de welcke zy met woorden en geveynsde
handelingen de schalckheyt van haere in-
nerlijcke boosheden soecken te bedecken,
vertoonende uytwendigh de eenvoudige
onnoselheyt. En dit wort door het Laeken,
en de boosheyt door het Linnen bediet.
Het neerhangende hoofd, dat met een
Sluyer bedeckt is, mettet Rosarium of Pater
noster &c. geeft te kennen, dat de geveynsde
hem verre acht afgescheyden van Werrelt-
sche eere en goederen, maer schijnt altijt
met geestlijcke gepeinsen van de Wercken
Gods besigh te zijn.
Datse haere Aelmoesse opentlijck aen een
arm Mensch geeft, gelijck geseyt is, bediet
de ydele eere van de Geveynsde, diewelcke
om by de Werrelt in goede achtinge en eere
te zijn, soo doense haere Aelmoessen opent-
lijck, gelijck Matth. XVI verhaelt, doet niet als
de geveynsde, die in de Synagogen en op de hoecken van
de straeten Aelmoessen geven, om van den Menschen ge-
sien en geeert te worden.
De voeten en beenen als een Wolf, geven
te kennen 't geene Mathaeus VII capit. ver-
haelt, datse uytwendigh zijn als Schaepen,
maer inwendigh als grijpende Wolven.
Een Vrouwe met een Hart in de hand,
voor d'oogen sal een schrift staen met
goude letteren Oikeia
te weeten, haere eygen Conscientie, staende
midden tusschen een Weyde vol bloemen,
en een Veld vol doornen.
De Conscientie of het Gewissen is de ken-
nisse, die een yder heeft van sijn eygen doen
en van sijne verborgen gedachten, die ande-
re Menschen zijn onbekent: daerom staetse
en staert op haer eygen Herte, waer in een
yder sijne geheimnissen verborgen hout, die
zy haer alleene en voor haer selve, door een
levende kracht, openbaer maeckt.
Zy staet met bloote voeten in soodanigh
velt, om te betoonen, den goeden en quaden
wegh, waer door een yder wandelende, 't zy
door de deugd, of door de sonden, bequaem
is, om de scherpe doornen der sonde, te ge-
voelen, gelijck een soete reuck der deughd.
Een oud Man, die daer gaet, met een grij-
sen baerd, leunende met d'eene hand op
een stock, alwaer een letter-rol aen vast is
met dese woorden, Vires acquirit eundo, dat is,
al gaende krijght het kracht. Draegende op de
schouder een hoop konstige instrumenten,
en ter syden is een rad om Messen te slijpen.
De Gewoonte druckt in onse sinnen de
gedaenten van alle dingen, en bewaertse
voor de Naekomelingen, en maeckt datse
billijck en betaemlijck zijn, en stelt nae haer
believen verscheyden wetten, in 't leven en
ommegangh der Menschen.
Oud wort hy gemaeckt, vermits door het
lange gebruyck, de achtbaerheyt of het aen-
sien bestaet, en hoe ouder zy is, dies te va-
ster staetse op haere voeten, 't welck beduyt
wort door de spreucke, die de oude Man in
de hand heeft, 't welck oock past op het
rad, dat welcke soo 't niet beweeght en om-
megedrayt wort, soo heeft het geen kracht
om 't yser af te nemen noch te scherpen:
Insgelijx mede, wanneer de Gewoonte, door
de oeffeninge niet beweeght wort, soo ver-
krijght het geen aensien, maer keerende
rontom, wort de Wille in 't willen soodae-
nigh vereenight, dat sonder te verkrijgen
de kennisse van de bepaelinge der Reeden,
houtse evenwel de gemoederen vereenight
in een selve besigheyt, en bewaertse daer in
stantvastelijck. Daerom seytmen, dat de
Wetten van de Gewoonte soo vast zijn als
de Keyserlijcke Wetten selve, gelijck oock
in alle konsten en wetenschappen, om een
twijfelachtige saecke te beproeven, soo
wort het gebruyck in bedenckinge geno-
men, 't welck hergekomen is door een al-
gemeene toestemminge, als of het schier on-
mogelijck was, datter iet strijdigh soude zijn
tegen 't geene alreede beproest en goet ge
vonden was. Daerom seght Horatius dat de
heerlijcke woorden van een Poeet, moeten
genomen worden van de gewoonte. In 't
korte soo wort dit gemerckt en waergeno-
men in alle dingen; ten eynde dese noot-
wendige schoonheyt niet worde geschent in
den loop van den burgerlijcken ommegang,
en daerom draeght hy op sijne schouderen
een bondel met konstige instrumenten of
wercktuygen die de Schilder hem kan ge-
ven, nae dat het hem sal believen.
Een oude magere bleecke Vrouwe, in
wiens wesen hertzeer en swaermoedig-
heyt uytblinckt, hebbende ter syden eenen
mageren Wolf, en op de maniere van de
Waetersuchtige, salse een dick lichaem heb-
ben, alwaerse de eene hand op leyt tot
een teycken van smerte, mette ander hand
salse een Beursse vast toe-geslooten hou-
den, daerse, met groot opmercken, nae
siet.
Christophorus Landinus verhaelt, dat de Wolf
een seer vraetachtigh en gierigh Dier is,
levende niet alleen opentlijck van eens an-
ders goed, maer oock met loose en dief-
sche laeghen, en hem niet ontdeckt vin-
dende van Honden of Iaegers, soo rust hy
niet voor hy de gantsche kudde heeft om
hals gebracht, meenende altijt dat hy niet
roofs genoegh heeft: Alsoo doet oock de
Gierige, nu met bedrogh en schelmerye, dan
met openbaere rooverye, eens anders goe-
deren stelende, soo kan hy noch daer boven
soo veele niet versamelen, dat sijn lust en
begeerte versaedight zy.
Op de maniere van een Waetersuchtige
isse gemaelt, want gelijck dieselve haeren
dorst door 't veel drincken niet wordt ge-
lescht, maer aenwast: Alsoo wast de Gie-
righeyt soo veel te meer in den Mensche,
nae dat de schatten op hoopen, dies seght
Horatius in sijn tweede Gesangh in 't tweede
Boeck:
De dorst die wast te meerder aen,
En 't drincken kan geen dorst verslaen,
Ten zy de oorsaeck van de pijn,
Eerst uyt het lijf gedreven zijn.
En S. Gregorius seght, de Gierige vermeerdert den
dorst door 't drincken, want soo haest heeft hy 't eene
niet verkregen of hy janckt nae het ander. Daerom
seght Seneca: De Gierige gebreeckt soo wel 't geene
hy heeft, als 't geene hy niet heeft.
onversadelijcke lust van de Gierige, en de
onbetaemelijcke vasthoudentheyd der goe-
deren, die hy besit. Waer over Dantes seyt:
Zy heeft een boose en snoode aert,
Die altijt geld en schatten gaert,
Doch hoe zy meer nae schatten port,
Hoe dat haer honger grooter wort.
Mette geslooten Beursse isse gestelt, als
meer vermaeck scheppende om dieselve uyt
lust te besien, als om die tot nut en nodruft
te gebruycken. En hier over heeft eener
van desen sin gedicht:
Hoe streeft ghy dus om schat en vluchtigh goed,
Stelt ghy geen maet in al dit greetigh schraepen?
Hout op van schat te staeplen in 't gemoed,
Want u gebreeckt, 't geen g'hebt, en soeckt te raepen.
Hoe roemdy dan, en blijft hart op u stuck?
De Vrome Man besit alleen den zeegen.
Dan zydy rijck, als ghy soeckt schat noch luck.
Want die steets schraept blijft arm en seer verleegen.
Een Vrouwe die 't hoofd met een sijne
Sluyer heeft bedeckt, houdende in de
rechter hand een Boeck met een Kruys, en
in de slincker een vlamme Viers, ter syden
haer staet een Oliphant.
De Religie nae de bepaelinge van D. Tho-
mas en andere School-leeraers, is een deughd
der zeeden, waer door de Mensch eere en
eerbiedigheyt aen den waerachtigen God
bewijst, soo wel inwendigh in 't gemoed, als
uytwendigh door 't lichaem. En is oock de
Religie of Godsdienst den Menschen sooda-
nigh van natuyren ingeplant, datse oock, ge-
lijck Aristoteles seght, hier door, om datse
reedelijcke dieren zijn, meer van de onver-
nufte dieren verschillen, siende dit selve hier
in klaerlijck, datse in een onversiene noot
sonder datse eenige andere overweginge
hulpe aen te roepen.
Het gesichte wort haer bedeckt, om dat
de Menschen, door de Religie, op God sien,
gelijck S. Paulus seyt, door een Spiegel in een
doncker Raedsel, wesende dieselve verbon-
den aen de lichaemlijcke sinnen, en overmits
de Religie altijt bedeckt is geweest, soo isse
onderhouden, door mysterien en geheym-
nissen, 't welck zijn figuren, gebruycken en
ceremonien, als ofse onder verscheyden
kleederen verborgen waere.
Door 't Kruys wort Christus de gekruyste,
of het Wapen en Vaendel van de Christlijc-
ke Religie bediet, tottet welcke de Christe-
nen een groote eerbiedigheyt betoonen, er-
kennende, daer door de sonderlinge Wel-
daed van haere verlossinge.
Het Boeck geeft te verstaen de H. Schrif-
tuyre, de openbaeringe en overleveringe
waer door de Religie in de herten wordt
gebeelt.
Het Vier druckt uyt de aendacht van ons
suyver en oprecht gemoed tot God, 't welck
het eygen is van de Religie.
Mette Oliphant isse afgemaelt, om dat dit
Dier het Godsdienstighste van allen is, in
goeddaedigheyt geen weergae hebbende,
voorsichtigh, beminnende de billijckheyt,
en is seer beleeft, want als 't een Mensch
in de Woestijne van den wegh vind afge-
doolt, wijst het hem seer vriendlijck en
sachtsinnigh den wegh. 't Is bescheyden,
want komende tusschen een kudde beesten,
wacht het sich seer voorsichtighlijck, op dat-
tet niemandt soude beschaedigen, gelijck
Plinius verhaelt.
Maer 't geene meest tot ons voornemen
dient, soo is dit Dier een beeld van den
Godsdienst, gelijck Plinius mede seght, dat
het de Sonne en de Sterren in eeren hout,
en als de Nieuwe Maene aen komt, gaet
het sich van selve wasschen in een loopende
vliet, en kranck zijnde, roept het de God-
lijcke hulpe aen, werpende kruyden ten He-
mel, als middelen, om gunst te verkrijgen
tot sijne gesondheyt.
Een Vrouwe in 't wit gekleedt met een
vlamme Viers boven op 't hoofd, hou-
dende met haer beyde handen twee blauwe
Hemels-klooten, alwaer een vier uytgaet,
of zy sal op 't hoofd een vlamme hebben,
die in drie gelijcke deelen sal opgaen.
De wittigheyt des kleeds bediet de suy-
verheyt van 't wesen, datter is in de drie
Goddelijcke persoonen. Een ontwerp van
de kennisse der heylige Godgeleerde, ver-
toont door de drie even gelijcke vlammen,
om te bewijsen de evengelijckheyt der drie
persoonen, of van eene vlam die in drien
gedeelt is, oock om te kennen te geven de
vereeniginge der Naturen, met de onder-
scheydinge der persoonen.
De witte verwe is besonderlijck de God-
heyt eygen, vermits die gemaeckt wort, son-
der menginge van andere verwen, soo is
oock in de Godlijcke saecken geen mengin-
ge van eenige andere dingen. En daerom,
wanneer de Heere Christus, op den bergh Ta-
bor verheerlijckt was, soo verscheen hy, ge-
kleet zijnde, als in een wolcke.
De twee Hemels-klooten, bedieden de
eeuwigheyt, die by de Godheyt is onschey-
delijck. En datse dieselve in de slincker en
rechter hand houd, bediet, dat de Mensche
door de verdiensten Iesu Christi en door God-
salige wandelinge het eeuwige leven deel-
achtigh wort. En dit zy hier mede genoegh,
laetende daer van het langer verhael, aen
den Godgeleerden.
Een poeseligh blanck Maeghdeken van
schoon opsicht, met dicke oogen en een
verheven neuse, met vleugels aen de schou-
deren, in 't root gekleed met een viervlam-
me boven op 't hoofd, houdende de slincker
hand voor 't hert, en mette rechter hand
keertse een Overvloets Hooren om, dat vol
is van verscheyden vruchten, die tot des
Menschen onderhout noodigh zijn.
Zy wort als boven uytgebeelt, om dat de
Natuyrkondigers die alsoo beschrijven. In 't
rood is zy gekleet, om dat zy een medege-
sellinne en susterken is van de Liefde, en hier
om past haer dese verwe seer wel, gelijck el-
ders op sijn plaets is geseyt.
Zy draeght vleugels, om dat dese onder
alle Deughden voornaemlijck geseyt wort
te vliegen, want zy vlieght van God nae 't
Vaderland, van 't Vaderland totte Oude-
ren, van de Ouderen gestadigh op ons selve.
De vlamme die zy op 't hoofd heeft, be-
diet het gemoed dat van de Liefde Gods
vruchtigheyt, die uyter natuere vlamt nae
Hemelsche dingen.
De slincker hand op 't hert, bediet, dat een
Godvruchtigh Man plagh teyckenen te ver-
toonen van sijne liefde, en dat door levende
en eedele wercken, die gedaen worden met
een vast en volmaeckt voornemen, sonder
pochinge of begeerte van ydele eere. Der-
halven seggen eenige, dat Virgilius en andere
Poëten, dat om alle schaduwen totte Gods-
vrucht van Aeneas wegh te nemen, hy de
meeste wercken van sijne Godvruchtigheit,
gepleeght soude hebben, in de duysterheyt
van den nacht.
De Overvloets Hooren, bediet, dat men
in saecke van Godvruchtigheydt weynigh
werckx moet maecken van de Rijckdom-
men des Werrelds. 't Welck onder andere,
met een besondere voordaed in de grootste
dierte van onsen tijd betoont heeft binnen
Romen de Heer Patritius Patritii, diewelcke daer
over veel meer lof waerdigh is, als mijn
penne hem kan geven.
Een Vrouwe met twee ongelijcke aenge-
sichten, siende met het jeughdelijckste
ten Hemel, met het oudste nae der aerde,
sittende op een Hemels kloot, of een blauwe
ronde bolle vol sterren, houdende haere
rechter hand voor de borst, en de slincker
uytgestreckt nae der aerde, de slippe van
haer kleed ophoudende, alwaer een Radt ter
syden staet: 't welck is het eygen Hierogli-
phisch beeld in de H. Schriftuyre, van de
Theologische kennisse: want gelijckerwijs
het Rad de aerde niet raeckt, ten zy alleene
met den ommetreck of onderste rondig-
heyt, hoewel 't sich nochtans beweeght, also
moet een oprecht Godgeleerde, sijne sinnen
stieren nae de kennisse, doch also, dat hy die
slechts, gaende maecke, en niet alles over
hoop smijtende, verwarre.
De twee aengesichten waer mede zy nae
den Hemel en nae der Aerde siet, bedieden,
gelijck Augustinus tot Volusianum seyt, dat de
Godgeleertheyt is gevestight in 't gestadigh
opmercken en in 't stantvastigh beminnen
van God en van sijn evennaesten, en daerom
kan zy tot God niet opwaerts sien, of zy
moet oock het oogh nederwaerts op hae-
ren naesten slaen: en dit bediet, dat een
Godgeleerde niet van noode heeft, dat hy
met eenen oock niet soude dencken, dat hy
een Mensch waere, en dat hy lichtlijck in
veel doolingen kan komen te vervallen, en
daerom moet hy voorsichtlijck gaen, en met
opmercken voor hem sien, hoedaenigh hy
Gods Woort-sal uytleggen en verkondigen.
Met een jeughdigh gesicht wort zy ge-
maelt, ten Hemel siende, want gelijck hoo-
ge en wijt afgescheydene dingen nieuws-
gierigh zijn en aengenaem: also zijn de aerd-
sche en nedrige dingen, om datse veel moey-
lijckheyt en swarigheyt onderworpen zijn,
onaengenaem en verdrietigh.
Zy sit op eenen Hemel vol sterren, ver-
mits de Godgeleertheyt haer ruste niet stelt
in eenige aerdsche saecken, maer gaet regel-
recht streven nae de kennisse Godes, van
waer zy daer nae, een regel en richtsnoer
krijght van wetenschap en kennisse van alle
dingen, die haer licht maeckt, in die dingen,
die wy met groote verwonderinge, hier op
der aerde, met onse oogen aenschouwen.
De handen voor de borst, drucken de
staetigheyt uyt, om dat dese een kennisse al-
ler kennissen is.
De slippe van 't kleed die mette handen
opgehouden wort, bediet dat het eene deel
van de Godgeleertheydt, sich streckt tot
aerdsche, doch noodsaecklijcke dingen, die-
welcke daer in bestaen, dat wy onse hande-
lingen oprechtlijck nae de deughd sullen
stieren, om de sonden te mijden, om God
inwendigh en uytwendigh te eeren, en an-
dere dingen, die daer zijn als een kleed waer
onder wy niet doordringen, ten zy de ge-
moederen van God verlicht zijn.
Een jonge staetlijcke Vrouwe, hebbende
met haer rechter hand, haer slincker
Mamme gevat, als of zy die wilde uytdruc-
ken en iemant te suygen geven, aen haere
voeten sal een Kraeye staen.
De oude Romeynen willende de God-
vruchtigheyt van M. Antonius Pius uytdruc-
ken, maeckten een Medaglie van Aeneas, die
sijn Soontjen Ascanius aen sijn hand hout,
dragende op sijne schouderen sijnen stock-
ouden Vader Anchisen: Waer van Virgilius ge-
denckt. In een ander Griexsche Medaglie
van Anton. Pius, is de Goddinne de God-
vruchtigheyt, sittende afgemaelt, hebbende
een naeckt kindeken in den arm, dat zy haer
borst vertoont.
Doch is dese tegenwoordige beeldenisse
hier toe niet gemaeckt, maer wy willen al-
leen uytdrucken de Godvruchtigheyt der
Kinderen tegens haere Ouderen, die op de
maniere van de Godvruchtige Dochter ge-
stelt is, die haeren Ouden Vader, in de ge-
vanghnisse heimlijck (met haere borsten) on-
derhiel, alwaer hy veroordeelt was te ster-
ven, sulx dat het een yder verboden was
hem eenige spijse toe te brengen: Maer
't selve wierde door den stock-bewaerder
ontdeckt, als dat hy noch leefde, door de
Godvruchtigheyt van sijn Dochter. Dese
trouwe en Godsdienstige daed behaeghde
den Burgemeesters C. Quintio en M. Attilio soo
seer, dat zy, boven de misdaed, die zy hem
quijt scholden, en dese weldaed ter eeren,
eenen Tempel, in plaets van de gevangenis
deden bouwen, en heylighden dienselven, de
Kinderlijcke Godvruchtigheyt toe. Sextus
Pompejus en Solinus verhalen diergelijcke daed
van een slechte Dochter tegens haren Vader
mus verhaelt diergelijcke daeden meer.
Hier en elders is geseyt dat de Oyevaer
een Hierogliphisch beeld is van de Vader-
lijcke Godsvruchtigheyt: niet te min soo
dient ons tegenwoordigh de Kraye voor een
beeld van Godvruchtigheyt tegens Vaeder
en Moeder. Want als haer Vaeder of Moe-
der door d'ouderdom de veeren uytvallen,
soo decken haer de kinderen met haer ey-
gen pennen, haer spijse toebrengende, waer
mede zy worden onderhouden, en wanneer
haer Ouders machteloos zijn te vliegen, soo
dragen zy dieselve op haere wiecken, en be-
wegen haer totte vlucht, ten eynde zy haere
leeden wat reppen, en tot haer selve mogen
komen, gelijck sulx B. Anglicus verhaelt.
Welck aensien is genomen uyt Ambrosius, die
den Kraeykens een Godvruchtige Natuyre
toeschrijft. Hier door moeten alle ondanck-
baere en verbasterde kinderen beschaemt
worden, die haere Ouders lastren, schelden
en slaen: Daer een Kraeyken, een onvernuf-
tigh beesjen, meer bescheydenheyt en God-
vruchtigheyt toont tegens die geene die 't
heeft ter Werlt voort gebracht.
Een schoone jonge lachende Vrouwe met
een braef verciersel en blonde hoofd-
hayren met een goude kroone en een Sonne
op 't hoofd, en een luchtigh gouden kleed,
met een opper-rock, die met purper geboort
is, alwaer drie silvere wassende Maenen op
staen: Zy sal nae de rechter hand gekeert,
sich wat buygen, mette armen open, en sal
in de rechter een tack van een Pijnappel
houden, schijnende ofse in een goude Zee-
tel wierde opgelicht, ter syden staet een
Elephant.
De Goedertierentheyt is niet anders, voor
soo veele men uyt de leeringe van Aristote-
les kan bemercken, als een natuyrlijcke ge-
negentheyt van een doorluchtigh persoon,
om teyckenen te vertoonen, dat hy de eere
groot acht, die hem van slechter persoonen,
als hy is, wort aengedaen. En dit is een ey-
gen deughd van groote Mannen voor soo
veel zy grootmoedigh zijn. En de groot-
moedigheyt wil niet anders uytdrucken als
een Man die in glans en cieraet van een vol-
maeckte deughd uytblinckt. En gelijck het
swaer is, grootmoedigh te zijn, om datmen
alle goede hoedaenigheden daer toe van
noode heeft, alsoo eedel is 't oock goeder-
tieren te zijn. De genegentheden van een
grootmoedigh Man zijn vierderleye, welcke
genegentheden wy die dingen moeten noe-
men, die geen verkiesinge hebben: Als Wel-
dadigheyt, Heerlijckheyt, Sachtmoedigheyt
en Goedertierentheyt; waer toe alle andere
moeten werden gebracht. Want een groot-
moedigh Man acht sich selve niet hoogh,
noch hy veracht niet, als eene die noch vreest
noch hoopt: Voor soo veele hy niet veracht,
is hy goeddaedigh, voor soo veele hy sich
kleyn acht, is hy heerlijck, voor soo veele hy
niet vreest, is hy sachtsinnigh, voor soo veele
hy niet hoopt, is hy goedertieren. En om dat
de Goedertierentheyt haer ooghwit sonder
middel uyt haer self heeft op de eere en om
te eeren, soo kan men seggen, dat de Goe-
dertierentheyt de alderwaerdste hertztocht
is, die in een grootmoedigh Vorst kan ko-
men. En dit is nae de leeringe van Aristoteles
in 't II boex XX cap. daer hy seyt, dat hoogheyt
in een Man niet anders is als een seeckere aengenaeme en
eedele staetigheyt. En hier door ontdeckt sich
dese deugd sonderlinge in de doorluchtigste
Vrouwe Magdalena Strozzi, die gehoulijckt is
aen 't heerlijcke Huys van den Marckgraef
Salviati, die my oock bewogen heeft in dese
besondere beeldnisse, daer van gewagh te
maken, die onder veele uytblinckentheden,
die haer 't Vaderland geluckigh maeckt, het
doorluchte Huys van hare voortteelders, die
seer deughdigh geweest zijn, oock in dese
goedertierentheyt uytmunt, datse de eerbie-
digheyt van slechter persoonen met een vro-
lijck gemoed aenneemt: en datse door hare
Goedertierentheyt meer uytrecht, als andere
met haere grootsheyt: derhalven maghmen
van haer wel schrijven, 't geene Claudianus
schrijft over 't Burgemeesterschap Manlii:
Hy drijft met rust sijn heerschappy,
Daer dwingeland leyt in de ly.
De drie Maenen, die rontom den boord
van den Opper-rock staen, vertoonen het
waepen van het doorluchtigh Huys van de
Strozzi, waer op sonderlinge het beeld van
de Goedertierentheyt past: Want gelijck
het licht van de Maene, niet anders is als
het selve licht van de Sonne, alsoo heeft
oock de Goedertierentheydt geen ander
licht, als het selve van de grootmoedig-
heyt, zijnde de Sonne van de Deughd, ge-
lijck wy hebben vertoont: en daerom wort
de beeldnisse van de Sonne op 't hoofd van
dese beeldnisse gesien, te weeten in de op-
perste plaetse en in de eedelste zeetel van 't
verstand, waer van daen de verstandelijcke
krachten en de sinlijcke of bevindelijcke Or-
gelen worden getrocken, en waer in de zee-
delijcke sich grondvesten.
Het getal van drie Maenen, bediet de
Volmaecktheydt van dese uytsteeckende
Deughd: Want het getal van dryen, be-
diet altijd volmaecktheyt, gelijck Aristoteles
't selve verhaelt, en is het eerste oneffen ge-
tal, en het begin van de ongelijckheydt,
waer mede de Heydenen seyden, dat God
was te versoenen, gelijck Virgilius seyt, Numero
in oneffen getal.
En de Pythagoristen seyden, dat het drie
mael drie, waer in het twee begrepen is,
was van ongelooflijcker macht. Waer mede
Plato oock overeen stemt, seggende dat de
ziele van het getal van drie, drie mael ver-
dubbelt, haere oorsprongh hadde: en oock
self de Maene, wort van de Poëten drie-
vormigh genoemt, gelijck men by Ausonium
in sijn boexken Griphus kan lesen, waerom hy
van dit drie-tal verhael doet. Ick sal niet
naelaeten te seggen dat dese Maenen nae de
rechter hand zijn gekeert, dat is ten Oosten,
't welck een teycken is, dat de Maene aen 't
wassen is, volgende de Sonne: alsoo wast
mede het doorluchtigh Huys van Strozzi,
volgende den glans van de grootmoedig-
heyt, in de eere gestaedigh aen. Als mede in
den glans van den goeden naeme, door die-
selve Goedertierentheydt. En de Maene
wort oock Lucina van de Oude geheeten,
om datse het licht brenght aen de nieuwge-
booren kinderkens, en dat zy als Vroetwijf,
dieselve voor den dagh brenght, wesende
goedertieren, en een vochte Planeet, ko-
mende den Vroukens, door haer instortin-
ge, in 't baeren te hulpe, gelijck Horatius seyt.
En van de Maene kan men seggen datse
goedertieren is, want zy licht in de duyster-
heyt van de nacht, zy verseeckert en moe-
dight den armen wandelaers, en den Har-
derkens op de wacht van haere kudde: En
daerom is zy van den Ouden een geleytster
en helpster genaemt. En de Egyptenaers
beelden haer, Hierogliphischer wyse, in,
dat dese twee Planeten, als Sonne en Maene,
waeren de Elementen of beginselen van alle
dingen, als die door haere eygene kracht
baerden, onderhielden, en alle benedenste
dingen geduyrigh maeckten: Boven dat,
dat oock onse leven door haere bestieringe
wierde beleyt, en door de vochtigheyt des
eenen, en de warmte des anderen, onder-
houden.
Ieughdigh, vrolijck, lachende, luchtigh
en beleeft isse gemaelt, om datter geen
dingh aengenaemer noch lieflijcker is, als
de Goedertierentheyt. Waer over Terentius
seght, Ick hebt metter daet bevonden, datter niet be-
ters voor den Mensche is als goedertierentheyt. Daer-
om is zy oock heerlijck gekleedt en met
goud gekroont, als die soodanige heerschap-
pye, gelijck de Godertierentheyt is, wel past:
en het neygen van de voeten, en 't buygen
van 't hoofd, als mede de open armen, zijn
in den Princen teyckens van grooter Goe-
dertierentheyt, verre afgescheyden van de
grootsheyt des gemoeds en der straffigheyt.
De tack met Pijnappels houtse, om dat
dese boom een beeld is van de goedaerdig-
heyt, want alhoewel dese boom hoogh is
en een breede schadu maeckt, soo isse noch-
tans geene plante, die daer onder staet,
schaedelijck, maer yder tiert en bloeyter
vrolijck. Want zy is tegen een yder goe-
dertieren, gelijck de Philosooph Theophrastus
verhaelt lib. 3, c. 15, van de Planten, daer hy
seyt, Men hout dat de Pijnboom daerom tegen een yder
goedaerdigh is, om datse een slechte wortel heeft en hoogh
is. Daer wort Myrthe en Laurier onder gesaeyt, en
watter onder staet wort van haer Wortel niet belet, dat
de kruyden sich niet vrylijck souden vermeerderen. Waer
by men kan verstaen, dat de Wortel even wel meer hin-
derlijck is als de schadu: Want alsoo de Pijnboom een
breede schadu maeckt, en de Wortels hier en daer hoo-
ger uytsteecken, soo weygertse nochtans niet, naer haere
maete, andere in haer geselschap aen te nemen. Waer
uyt is aen te mercken, dat de eedle Pijn-
boom, met een hooge slechte wortel, seer
goedertieren onder haere schadu, de slechte
kruyden en planten ontfanght, gelijck oock
de andere boomen van een hooge wortel
doen, die oock niet weygeren mindere plan-
ten in haer geselschap te hebben: 't welck
ons tot een beeld sal verstrecken, dat een
eedel Persoon van een hooge wortel, dat is
van hooger stam en afkomst, onder de scha-
du van sijne bescherminge moet aennemen,
oock andere, die minder van staet zijn, en
dat met alle Goedertierentheyt, en dat hy
haer eenig deel geve, soo in sijne vriendschap
als geselschap: En dat doen geen verachte
persoonen, die uyten dreck zijn opgeklom-
men, alhoewel die door de fortuyne zijn
verheven: Maer dese blijven, in 't gemeen,
plomperts, en als dobbelde en geen eenvou-
dige Menschen, gebruyckende veel liever,
tegen andere Menschen, haere quaedaerdig-
heyt als Goedertierentheyt.
De Elephant, een eedel Dier en grooter
als eenigh ander, sullen wy stellen voor de
Goedertierentheydt van Princen en groo-
te Heeren; van wiens Goedertierentheyt
alle andere Dieren het sachtmoedighste en
goedighste is. B. Anglicus seght, dat de Oli-
phanten uyter natuyren goedertieren zijn,
om datse geen galle hebben. Maer wy seg-
gen dat de Elephant daerom niet goeder-
tieren is, om dat hy geen galle heeft, aenge-
sien de Cameel oock geene heeft, nochtans
heeft dieselve sulcke eedele goedertierent-
heyd niet als de Elephanten. Want de Na-
tuyre heeft dieselve met een seecker licht
van een wijs verstand en sinnen begaeft, die
bynae Menschlijck zijn. Dit Dier sal nimmer-
meer, iemant die in de Woestijne, van den wegh is afge-
dwaelt, verschricken, met sijn vreeslijck gesicht, maer
keert sich seer aerdigh wat van verre van den wegh af,
en om den Wandelaer moet te geven, bewijst hy dien alle
beleeftheyt en sachtmoedigheyt, en gaet hem al soetjens op
den wegh voor, hem dienselven wijsende: gelijck
Barth. Anglicus en Plinius verhaelen. 't Welck
voorwaer in der waerheyt een goedertiere-
ne en vreemde daed, in een Dier is, 't welck
macht hebbende om te beschaedigen, noch-
tans niet wil, maer veel liever wil helpen en
vorderlijck zijn. Van deses Diers eedele en
vriendelijcke aert, mogen haer mede dese
Heeren toepassen, diewelcke gedreven zijn-
de, door haere ingeborene vriendlijcke Na-
tuyre, haere Onderdaenen en Dienaers be-
schermen, en haer geleyden in den wegh
van 't gelucksaligh genoegen, haer te hulpe
komende in haere uyterste behoeftigheden.
Want een eerbaer Prins heeft dit ooghwit, dat hy sijne
onderdaenen geluckigh maecke, seyde Antipater. En
boven dat, sullen de eerbaere en goedaerdi-
ge Princen en Heeren om te meer gevreest
en geeert te wesen, haer voegen om een
yder te hooren spreecken, en de minste ge-
hoor te geven: 't welck oock de dapperste
Princen hebben gedaen, naelaetende van
haer, een goed lof aen den naekomelingen.
Alexander Severus was strengh van Naeme,
doch vriendlijck van aert, en dat tegens die
geene die 't niet dorsten wagen om iets van
hem te begeeren: En roepende dieselve tot
hem, seyde haer, Waerom begeerdy niet? Meendy
mogelijck dat ick u schuldenaer blijve? eyscht doch, op
dat ghy over my niet hebt te klagen. Want Alexander
verstont, dat een Prins gehouden was goe-
dertieren gehoor te geven, en onderstand te
doen aen geringe en mindere persoonen: en
daerom vertoonde hy sich vriendlijck, vrae-
gende watse begeerden, ten eynde hy haer
niet soude schuldigh blijven. En om dat dese
Keyser een Heyden was, soo worden hier
door beschaemt die harthoofdige en stuyrse
Heeren, die haere Onderdaenen gehoor
weygeren, en soo haest zy dieselve maer
eerst aenspreecken, soo verjaegen zy diesel-
ve, en dat tot smaet van haere persoo-
nen, van haer wegh, en verschricken die
door haere strenge en bittere gebeerden.
Laet ons een voorbeeld nemen van Titus de
Soone van Vespasianus, diewelcke sich altijd
vriendlijck tegens 't Volck heeft vertoont,
alsoo dat hy oock door dese goedaerdig-
heyt genaemt wierde De Liefde en de geneughte
van het Menschlijck geslachte. Noyt liet hy iemant
ongetroost van hem gaen: Waer over hy
oock van sijne besondere Vrienden aenge-
sproken wierde van dat hy meer beloofde
als hy koste houden: daer op hy antwoor-
de, dat het niet betaemde, dat iemant, als hy den Prince
hadde gesproken, daer van treurig behoorde wegh te gaen.
Suetonius voeghter noch by, dat hy in alle
voorvallen het Volck met soodanige vriend-
lijckheyt en aengenaemheyt bejegende, dat
hy oock de feesten van de Swaerdvechters,
niet nae zijn, maer nae der omstanders goet-
duncken toestelde. En nimmermeer wey-
gerde hy iets aen die geene, die 't van hem
versochten: haer daer by vraegende, of zy
oock meer begeerden? En sittende aen 't
avondmael, schoot hem eens in 't gedachte,
van dat hy dien dagh sijn gewoonlijcke
Goedertierentheyt niet hadde gebruyckt,
soo borst hy uyt met dese gedenckwaerdige
spreucke: Vrienden! desen dagh hebben wy verloo-
ren. Achtende dat dit des Princen schuldige
plicht was sich dagelijx in de Goedertierent-
heyt te oeffenen. Niet min goedaerdigh is
geweest de Keyser Marcus Aurelius, waer van
Herodianus schrijft, dat hy aen ygelijck, die
wilde, en hem tegen quam, vriendelijck de
hand gaf, en wilde oock niet lijden, dat sijn
lijfwacht, iemand soude verhinderen, by
hem te komen. Dit zijn Princen, die in haer
leven bemint, en nae haer dood geroemt
worden, die de Volckeren, door haere Goe-
dertierentheyt, tot willige slaven maecken.
En voorwaer soo een Heer alleen, vier da-
gen soude mogen regeeren, soo behoorde
hy hem een gedachtenisse van sijne goeder-
tierentheyt nae te laeten, want sijn heer-
sal eeuwigh geduyren: Een waerdige
spreucke voorwaer, van dien grootmoedi-
gen Prince, Philippus van Macedonien, Vaeder
van Alexander de Groote, daer hy seyt: Ick
wil veel liever lange tijd goedertieren, als een korte tijd,
Heere genaemt werden. Waer uyt aengemerckt
kan werden de beleefde ziele van dese on-
verwinnelijcke en goedaerdige Princen, als
mede de eedele Natuyre van den Oliphant,
het grootste Dier van allen, dat met sulcke
Goedertierentheyt is begaeft: Hier uyt be-
sluyt ick dan, hoe een Persoon eedelder en
grooter is, hoe dat hy beleefder en vriende-
lijcker behoort te wesen, en 't welck het al-
dermeeste is, behoort hy sich te voegen nae
de goedaerdige natuyre Godes, wiens ey-
genschap het is, Goedertieren te wesen:
Want daer niemant is, die sijne Goedertie-
rentheyt in 't uytdeelen, van sijne goederen,
gelijck hy dagelijx doet over alle sijne schep-
selen, meer in 't werck stelt: Also kan oock
een Heer of Prins voor soo veele de sterf-
lijcke aert belangt, de Goddelijcke Natuyre
in geenen deele naerder komen, als door
Goedertierentheyt. En 't is buyten twijfel,
of God bemint meerder eenen goedaerdi-
gen, als een hovaerdigen Heere, jae hy haet
den opgeblaesenen: gelijck Plutarchus klaer-
lijck, in sijnen onwetenden Prince, getuyght,
seggende, dat gelijck God in den Hemel ge-
stelt heeft de Sonne en de Maene, als teycke-
nen van sijnen glans, alsoo is oock het beeld
en het licht van een Prince in de Republi-
que, die een rechtvaerdigh en oprecht ge-
moed draeght, en geen blixem of drietand,
gelijck eenige plachten te doen, om alsoo
vreeslijcker en hooger te schijnen, als zy
zijn. Dese mishaegen God, die zijn donder,
blixem en straelen willen nae aepen. Maer
daer en tegen behaegen dese den Heere, die
sijne deughd nae volgen, en haer soecken,
hem gelijck te stellen in de eerbaerheyt, zee-
digheyt en Goedertierentheyt: en haer meer
en meer verhoogende, maeckt hy haer deel-
achtigh, van sijne billijckheyt, gerechtigheyt,
waerheyt, sachtmoedigheyt en Goedertie-
rentheyt: door welcke Deughden, zy dan,
als de Sonne en Maene sullen uytblincken, niet
soo seer by de Menschen, als by God, die-
welcke een Vaeder is van alle Goedertie-
rentheyt.
Een Vrouwe met een blaeu kleed vol
goude sterren, druckende de borsten met
beyde handen, waer uyt veel melx vloeyt,
't welck verscheyden Dieren drincken, aen
de slincker syde staet een Autaer met een
brandend Vier.
De Goedertierentheyt verschilt niet veele
van de gespraecksaemheyt, goeddaedigheyt
en beleeftheyt, en voornaemlijck wordtse
geoeffent tegens de Onderdaenen. En 't is
een Medelijden datmen heeft door de Ree-
den, om de Wetten sonder eenige hardig-
heyt uyt te leggen. En is by nae 't geene de
Griecken
delijcke en goedertierene uytlegginge der
Wetten.
Zy heeft een blaeu kleed vol sterren, nae
de gelijcknisse van den Hemel, die welcke,
hoe meer zy van sterren is uytgespreyt en
verciert, te meer seytmen datse ons toege-
daen en gunstigh is, gelijckmen oock een
Man goedaerdigh noemt, die met een
vriendlijck gesicht sijne groetenisse aen an-
dere doet, sonder te sien op profijt of werlt-
lijcke vergeldinge, maer voert het uyt door
een meedogende Rechtvaerdigheyt.
Zy druckt melck uyt haere borsten, daer
veele Dieren van drincken: want het is te
gelijck een werck van Goeddadigheyt en
Liefde, datmen vriendlijck mededeelt, het
geene de Nature heeft gegeven, nae de
spreucke Pauli, de Liefde is weldaedigh. Hier door
wort vertoont, dat om Goedertierentheyt
tegens d'Onderdaenen te oeffenen, gelijck
geseyt is, soo moetmen de hardigheyt van 't
Recht of de Iustitie te rugge setten, nae 't
getuyghnis van Papinianus de Rechtsgeleerde:
Wesende de Goeddaedigheyt een Medege-
sellinne van 't Recht, gelijck Cicero seyt, daer-
om behoorense beyde omhelst en gepresen
te zijn. 't Welck Plutarchus oock bevestight,
seggende: Wie de Goeddadigheyt niet prijst, die
heeft voorwaer een staelen of diamanten hert in 't lijf.
Het Autaer met het Vier, bediet, datmen
de Goeddadigheyt sal gebruycken uyt oor-
saecke van Godsdienst, die insonderheyt met
offerhanden gepleeght wort, of ten minsten
niet sonder dieselve, sulx datmen soude in
gevaer komen, alsse wierde opgehouden of
de Gerechtigheyt verhindert, om alsoo God
selve nae te volgen, diewelcke te gelijck is
Rechtvaerdigh en Goedertieren.
Een schoone Vrouwe, in 't goud gekleed,
met een krans van Ruyte op 't hoofd,
hebbende de oogen ten hemel gekeert, hou-
dende in de armen een Pellicaen met haer
Iongen, en ter syden is een groen boomken
op de kant van een Waeterstroom.
Goedigheyt in den Mensche, is een t'sae-
menvoeginge van goede deelen, als van ge-
trouwigheyt, waerachtigheyt, oprechtigheit,
vromigheyt en lijdsaemheyt.
Schoon wortse gemaelt, om dat de Goe-
digheyt gekent wort door hare schoonheyt,
overmits 't gemoed de kennisse krijght door
de sinnen. Het goude kleed beteyckent goed-
heyt, alsoo 't goud het uytmuntenste is van
alle metallen. Horatius seyt de gulden Middelmaet,
en daer uyt vloeyt de goedheyt in alle din-
gen. De Boom by den Waeterstroom is 't geene
David in sijnen I Psalm seght, dat die de Wet
volght, sal gelijck zijn eenen boom, staende
aen een klaere waeterstroom, also daer geen
ander Goedheyt is, als die sich voeght nae
licaen hier by geset, vermits dieselve uyt
loutere goedheyt, hare eygen borst oppickt,
om haere Iongen in haere nootwendigheyt
te voeden, gelijck sulx verscheyden oude en
nieuwe Schrijvers verhaelen. En de Waeter-
stroom is een eygen beeld van Goedigheyt.
Sy staet met haere oogen ten Hemel opgeslagen, als we-
sende besigh met heylige overwegingen, om
te verjagen de vuyle gedachten, waer mede
zy staedigh heeft te strijden. Daerom wor-
ter de Krans van Ruyte by gedaen, om dat dit
kruyd de quaede geesten verdrijft, en de
Minne lusten vermindert. Waer door open-
baer is, dat de Goedigheyt al haer eygen
liefde en voordeel laet vaeren, die de Goe-
digheyt plagh te verstooren, en de goede
overeenstemminge van desen sang te verbre-
ken diewelcke andersins overeenkomt mette
lieflijcke melodye van alle andere deugden.
Een jonge Vrouwe, ros van verwe en duy-
ster van gesicht: en om dat dit past totte
lijck Aristoteles in sijn VI en IX cap. van sijn
Physiogn. verhaelt, soo sal zy met breede
schouders, opgeblasen kaecken, vierige roo-
de oogen, een rond voorhooft, en een scher-
pe neuse met wijde gaeten geschildert zijn,
soo men 't kan te passe brengen. Zijnde op
haeren Helm gewapent met een Beyre kop,
die vier en roock uytspouwt, houdende in
de rechter hand een bloot sweerd, en in de
slincker een brandende toortse, heel in 't root
gekleet.
De Gramschap wort jongh gemaelt, want
Aristoteles seght, dat de Iongelingen haest tot
Toorn en Gramschap konnen werden ver-
weckt, en zijn oock vaerdigh om haeren
toornigen aenval uyt te voeren, waer van zy
dickwijls overwonnen werden. Maer om
datse eergierigh zijn, soo konnen zy niet lij-
den, datse werden veracht, waerover zy bit-
terlijck sullen treuren alsse bevinden datse
worden gelastert.
Het Beyre hoofd staet op sijnen Helm,
om dat dit Dier, boven maeten, tot Gram-
schap is genegen, waer uyt dit spreeckwoort
voortkomt,
Raeckt den roockigen neuse van den Beyr niet aen. Als
zijnde vol roock en vier, dat daer by ge-
schildert wort, om dat de Gramschap een
ontsteltnisse van 't gemoed is.
De bloote Deegen bediet, dat de Gram-
schap de hand haestigh aen 't geweer slaet,
om sich te wreecken.
Door de ontsteecken Fackel wort het
hert van den toornigen Mensch verstaen,
't welck gestadigh aen, verbrant en verteert
wort.
De opgeblaesen kaecken bedieden, dat de
Gramschap sich dickwijls ontstelt, en 't lic-
chaem verandert door de opsiedinge van 't
bloet, die oock de oogen, als vier, doet ont-
steecken.
Een Vrouwe gekleet in roestige verwe,
hebbende een lange hals als een Kraen en
een seer dicke buyck.
De Gulsigheyt of Slocklust, gelijck Thomas
seyt, is een ongemanierde genegentheyt nae
eenigh dingh, dat totte smaeck behoort, en
daerom wortse met sulcken langen hals ge-
maelt ter gedachtnisse van Philoxenus, die sulc-
ken gulsigaert was, dat hy wenschten dat
hy een hals hadde als een Kraen, om alsoo
de spijse langer te mogen smaecken, eer die
in den buyck daelde.
De grovigheyt en dickte des buyx, wor-
den de kracht van de Gulsigheyt toege-
schreven; En van de Gulsige wordt ge-
seyt, datse haer hooghste goed in den buyck
stellen, om als die ledigh is, weder op den
leest te slaen, en alsoo den Pampsack stadigh
te vullen en te lossen.
Het roestige kleed dient totte oneedel-
heyt van 't gemoed, dat van dese lelijckheyt
is overwonnen en t'ondergebracht en van
alle Deughd berooft. En gelijck de roest het
yser verteert, waer uyt het selve voortkomt,
alsoo verteert de Gulsigert sijne middelen
en Rijckdom, waer van hy behoorde te
leven.
Een Vrouwe die op een Vercken sit, om
dat de Verckens boven maeten gulsigh
zijn. In haer slincker hand houtse een Folica
of een aert van een Reyger, zijnde een seer
gulsige Vogel, mette rechter hand leuntse
op een Struys, waer over Alciatus singht:
De Struys heeft met een gulsigh Mensch,
Een vaste Vree, een goede vvensch.
Een Ionghman van een eedel opsicht,
Keyserlijck gekleet in 't blau vol sterren,
hebbende een Mantel of Wapenrock, met
een Scepter in de rechter hand, en in de
slincker een vat dier een vlamme viers uyt
vlieght: alwaer in 't midden een Hert leyt,
dat niet verbrant wort. Op de rechter borst
is de Sonne gemaelt, en op de slincker de
Maene. Hy sal omgort wesen met een gor-
del daer de twaelf teyckens van den Zodiac
op gesien worden, dragende op 't hoofd een
kostele kroone, vol verscheyden eedelge-
brooskens.
Coelum, of de Hemel, is in seven deelen on-
derscheyden, gelijck B. Anglicus seyt, als
Aereum de luchtige, Aethereum de Hemelsche,
Olympicum de verhevene, Igneum de vierige,
Firmamentum de gesternde, Aqueum de waetrige
en Empyreum de salige. Maer het past ons niet
te herhalen 't gene hy heeft geseyt, als mede
van 't getal der Hemelen. Daer toe wy den
Leser selve wijsen, als tot Plutarchum, Pererium
over Genesin, tot Clavium, Sacroboseum, Tholossanium
en verscheyden andere. 't Is ons genoegh te
seggen, dat de Hemel de geheele kreyts en
ommeloop is van het Aerdrijck af, totte
Empyreesche Hemel toe, alwaer de salige
zielen haere woonplaets hebben. Hesiodus de
Griexsche Poeet seyt in sijne Theogonia, dat de
Hemel een Soone van 't Aerdrijck is, op de-
ser maniere:
Het Aerdrijck bracht voort haers gelijck,
Een Hemel schoon en sterre-rijk:
Op dat haer kleed het al bedeck,
En 't saligh volck een Burgh verstreck.
En hierom hebben wy hem een Hemels-
blauwe Mantel vol sterren gemaeckt, om
dat de blauwe verwe Hemels genaemt wort,
en als men een schoone en heldre Hemel wil
noemen, seghtmen datse blauw is.
Koninghlijck is hy oock met een Scepter
in de hand gemaelt, om de Heerschappye die
hy over de benedenste dingen heeft, uyt te
drucken, gelijck Aristoteles in 't I boeck van
sijne Meteoren seght. En Apollodorus wil dat
de eerste, die de Heerschappye over de ge-
heele Werreld gevoert heeft, is genaemt
Vranos, en van ons geseyt Hemel. Nu de Hemel
of de eerste Coelus seyt hy, heeft het eerste gebiet
over de geheele Werreld gehat.
Een Iongelingh wort hy gemaelt, om te
vertoonen, dat alhoewel de Hemel een be-
ginsel gehadt heeft, soo blijftse nochtans in
dienselven stand, en sal oock door de lanck-
heyt des tijds geen eynde hebben, om datse
onbederflijck is: gelijck Aristoteles in 't I b.
seght. Hier uyt komt het dat de Egypte-
naers, om de geduyrigheyt des Hemels te
kennen te geven, en die oock nimmer oud
wierde, een Hert stelden in 't midden van een
vlam, gelijck Plutarchus in sijn Isis en Osiris ver-
haelt. En daerom hebben wy hem in de slinc-
ker hand een Hert in 't midden van den vlam
gestelt. En om dat wy in 't geheele hemelsche
lichaem geen schoonder lichten sien als de
Sonne en Maene, soo hebben wy dieselve als
op 't eedelste deel des lichaems, op de borst
gestelt, de Sonne ter rechter, zijnde de opper-
ste van alle Planeten, van de welcke oock de
Maene haer licht ontfanght, die op de slincker
tepel gestelt is: En so veel te meerder om dat
de Egyptenaers door de beeldenissen van de
Sonne en Maene, den Hemel uytdruckten.
Met het gordel van den Zodiac wort hy
omgort, om dat datselve het voornaemste
Hemels gordel is.
Een kostlijcke kroone van veelderleye
eedelgesteenten wort hem op 't hoofd ge-
stelt, om te vertoonen, dat daer door, hier
en elders, op veele manieren, kostelijcke en
verscheydene gaeven der natuyre, worden
voortgebracht.
Met goude brooskens wort hy gemaelt,
om dat het goud een metael is, dat boven
alle andere onbederflijck is, tot bevestinge
van de onbederflijckheyt des Hemels.
Een welgemaeckt Man van lijf en leeden,
en van treflijck aensien, bedaeght van
Ouder, gekleet in goude brocade met pur-
per ondermenght, wesende gekroont met
een krans van bloemen of roode Hiacinten,
draegende aen den hals een goude keeten,
eunende mette rechter hand op de kodse
van Hercules, houdende met groote beval-
ligheyt in de slincker hand een ontsteecken
fackel.
Welgemaeckt en schoon van leeden is hy
gemaeckt, om dat de lichaemlijcke schoon-
heyt, nae de meeninge van Plato, een bewijs
is, van een dapper gemoed. En Aristoteles
seght in sijne Zeedekonst, dat de schoonheyt
des lichaems een kenteycken van de ziele
is, die in een schoon lichaem is verborgen,
over een komende met het geene uytwen-
digh vertoont wort.
Van Manlijck Ouder is hy, want die tijd
bevat al het goede dat van de Iongheydt
en van d'Ouderdom afgescheyden is, want
Ouder is 't middelst en alderbequaemst.
Met goude brocade is hy gekleet, want
het eerste metael dat sijn verwe vertoont, is
het goud, wesende uyter natuyre klaer en
doorluchtigh, en daerom wierde het gedra-
gen van luyden die uytblinckende eere had-
den verkregen, gelijck Tarquinius Priscus, die
d'eerste was, die onder de Romeynsche Ko-
ningen in triumph inreede, komende binnen
Romen met eenen gulden rock: Maer hier
wortse gemenght of met purper geweven,
om dat de triumphkleeden van soodanigen
stoffe en laecken waeren. Plinius seght datse
met goud gemenght waeren. By verschey-
den Poëten, als mede by Homerum, leestmen,
datter geschilderde kleederen waeren, waer
uyt de triumphkleederen zijn voortgeko-
men, gelijck Alexander ab Alexandro, in sijne
geboortdaegen te kennen geeft, datse van
purper en met goud waeren doorweeven:
en datmen den Triumpheerders uyt het Ca-
pitolium en uyt het Paleys geene andere plagh
te geven. De Heydenen gaeven niet alleene
een purper kleed, maer oock selve wast in de
Heylige Schrift gebruycklijck, gelijck Exodus
XXVIII te lesen is: En zy sullen goud en Hyacint
nemen, en daer nae, zy sullen den Lijfrock maecken
van Goud en Hyacint, dat is van goud en pur-
per, om dat de Hyacint ros van verwe is, ge-
lijck Ovidius verhaelt. En is 't datmen sooda-
nigh kleed aen treflijcke personagien plagh
te vereeren, soo past het seer wel totte door-
luchtigheyt van den naem. Hy is oock met
soodanige bloemen gekroont: want Hyacin-
tus wesende een seer schoon Iongelingh,
wierde van Apollo in een schoone purpre
bloeme, geheeten Hyacintus verandert: En
om dat Apollo een beschermer was van de
Zangh-Goddinnen, van 't verstand en van
de konsten, soo worter geseyt, dat dese
bloeme een beeld is van voorsichtigheyt en
wijsheyt, die een lieflijcke reuck van sich
geeft, sulx dat dese bloeme, niet buyten ons
voorstel, tot een krans bequaem is, aen
Mannen, die daer uytblincken in loflijcke
daeden, de Werreld een goede reuck, van
haer selve, naelaetende: daerom stelt Apollo
dieselve bloeme tot een roem en eere van
sijnen naeme.
De goude keeten wierde, tot een veree-
ringe, aen dappere en treffelijcke Mannen
geschoncken, op wiens naeme de Romey-
nen, dickwijls haere opschrijvingen daer
nae stelden, maeckende oock gewagh van
goude keetens, die hun wierden vereert, ge-
lijckmen insonderheyt sien kan, tot de eede-
le gedachtnisse van L. Sicinius Dentatus, gelijck-
men by A. Gellium in sijn II boeck kan lesen.
Hy leunt mette rechter hand op de kodse
van Hercules, om dat de Oude hier door
't ontwerp van alle deughden wilden uyt-
drucken. Waer over alle die daer lof en een
heerlijcke Naeme soecken, sich oock aen de
Deughd moeten leunen, verwerpende alle
gebreken die de duysternisse veroorsaecken
en de goede Naeme verdonckeren, gelijck
Cicero mede seyt in 't III boeck van de on-
derlinge plichten, soudemen wel eenige saecke of
profijt soo seer begeeren, datmen daer door de heerlijcke
glants en goede Naeme eens vromen Mans soude willen
verliesen? Wat isser doch dat geseyt magh worden, soo
veel profijts aen te brengen, als het schaede soude zijn, de
goede Naeme eens vromen Mans, sijn geloove, trouwe en
gerechtigheyt te rooven en wegh te nemen.
Hy hout mette slincker hand en met groo-
te bevalligheyt, een ontsteecken Fackel, pas-
sende op 't geene Mathaei 5 staet, Laet u licht
voor de Menschen lichten, op dat zy u goede wercken
sien, en daer over uwen Vaeder, die in de Hemelen is,
mogen prijsen. En de Oude waeren gewoon het
licht, Hierogliphischer wijse te nemen, om
een Man uyt te drucken, die door de kracht
des Verstands of des Lichaems, loflijcke en
treflijcke daeden hadde uytgerecht. En de
uytleggers druckten door soodaenige be-
teycknisse de eere en glans van de oprechte
en deughdlijcke Mannen uyt, die altijd en
by alle naekomelingen uytbloncken, nae de
spreucke der Wijsheyt cap. III, Zy sullen uyt-
blincken en daer heene vaeren als de vlamme door de
stoppelen, en dit niet alleen op dese vergangh-
lijcke aerde, maer oock in 't eeuwige leven.
Waer over de H. Mathaeus XIII seyt, De
Rechtvaerdige sullen in 't Koninghrijck haers Vaeders
uytblincken, als de Sonne. Derhalven als ick
dencke op de heldre lichten en den grooten
glans van de onsterflijcke naeme van 't door-
luchtige Huys van Salviati, dunckt my, son-
der dat ick een stip van de waerheyt afwijc-
ke, dat soo wel in 't gemeen als in 't beson-
der, in de doorluchtige Hoogheyt van den
H. Marquis Salviati, alle deughd en eere uyt-
blincken, die hem een eeuwige naeme en
salighste is voor een Man. Waer over men
seer wel dit eedel dicht van Virgilius hier op
kan passen:
V lof, u naem en eer, sal eeuvvighlijcken duyren.
Een Man sittende op een Leeuwe, dien
hy den toom in den mond hout, voe-
rende mette eene hand den toom, heb-
bende in d'ander eenen prickel, waer mede
hy hem steeckt en voortdrijft.
De Leeuw is by de Oude Egyptenaers
voort gemoed en desselfs kracht en sterck-
heyt afgebeelt. Waer over Pierius Valerianus
verhaelt, dat in eenige oude plaetsen een
Man wort gesien, even gelijck die boven is
vertoont, om uyt te drucken, dat de Reeden
het gemoet, indien 't te stout wort, moet
in den toom houden, of soo 't te traegh
of slaeprigh is, aen pricklen en voort-
drijven.
Een treurigh en swaermoedigh Man, die
seer slordigh is, openende met beyde
handen den borst, laetende sijn hert sien, dat
met verscheyden Slangen omslingert is. Hy
is in duyster grau uyten swarten gekleet,
heel bescheurt, alleen om te toonen het mis-
noegen sijns selfs, oock om dat die geene
die droefheyt in 't gemoed heeft, niet acht
op 't cieraet des lichaems. De swarte verwe
bediet den laesten ondergangh en de duy-
sternisse van de dood, waer in sich de hert-
knaegers storten. De opene borst en 't hert
met Slangen beset, bedieden het verdriet,
digh het hert knaegen, daer in stortende het
vergif van rasernye, vol verborgen haet en
afgonst.
Een Vrouwe met vleugels, in 't wit ge-
kleet, die te rugge siende een boeck in
de rechter hand hout, daerse schijnt in te
schrijven, stellende haer slincker voet op
eenen vierkanten steen, en ter syden haer
sal een Saturnus staen, op wiens schouderen
't boeck leyt, daer zy in schrijft.
Historia is een konst, door de welcke men
schrijvende uytdruckt de gedenckwaerdige
handelingen der Menschen, de deelingen der
tijden, de Natuyre, en de verleedene en te-
genwoordige toevallen van persoonen en
saecken: begrijpende in sich drie dingen, te
weten, Waerheyt, Ordre en Overeenstem-
minge.
Gevleugelt isse gemaelt, wesende dieselve
een gedencknisse van vervolgende dingen
die waerdigh zijn te weeten, en die sich
verspreyt door alle deelen des Werrelts,
rennende van tijd tot rijd op de naekome-
lingen.
Dat zy sich omkeerende over de schou-
deren siet, vertoont dat de Historie een ge
heughnisse is van gepasseerde saecken, die
geschapen en geboren wort voor de naeko-
melingen.
Zy wort schrijvende gestelt, op de ma-
niere als geseyt is, om dat de geschreven
Historien gedachtnissen zijn van de gemoe-
deren, en beeldenissen van 't lichaem. Waer
over Petrarcha in sijn LXXXIV Klinckdicht
aldus singht:
Pandulph dit werck is veel te broos,
Om te duyren voor altoos,
Doch onse konst die altijt blaeckt,
Is 't die den Mensch onstersflijck maeckt.
Zy hout haeren voet op eenen vierkanten
steen: Om dat de Historie altijd moet vast
staen, en sich niet laeten omkopen of onder
het jock brengen, door d'een of d'ander sy-
de, 't zy door logens of eygen baet: en hier-
om wortse in 't wit gekleet.
Saturnus wort aen haer syde gestelt, om
dat de Historie van Cicero genaemt is een
getuyghnis van de Tijden, een Meestersche
van 't Leven, een licht van de geheughnisse,
en de geest of leven van alle handelingen.
Historia
TIPE emblempictura NEXT embstma_1450_emblem078 SEQ 77 IIHIM GUL ; MNE ; EMBLEMS ; ILL_BOOK ; ARTTHEORY CAPTION_EN Historia: a winged woman writing on a large tablet that rests on the back of Saturn SOURCE_FILE embstma_1450.dmp LINK_FACSIMILE embstma_1450_fac200 MOTTO_LA Historia TYPE emblem pictura IC 31AA247 ; 31D15:25F(+342) ; 47G52(+0) ; 49K10:5(+1131) ; 49L11 ; 49L511 ; 49L641 ; 49MM32 ; 86(HISTORIA) ; 91B111 PREV embstma_1450_emblem076 URL_IMAGE embstma_1450_pic200.jpg ID embstma_1450_emblem077 MOTTO_LA_NORM Historia _IC {'n': '31AA247', 'p': ['3', '31', '31A', '31AA', '31AA2', '31AA24', '31AA247'], 'b': '31AA247', 'l': ['31k0', '31k1', '31k2', '31k3', '31k4', '31k5', '31k6', '31k7', '31k8', '31k9'], 'txt': {'en': 'looking over the shoulder - AA - female human figure', 'de': 'über die Schulter blicken - AA - weibliche Figur', 'fr': "regarder par-dessus l'épaule - AA - figure féminine", 'it': 'guardare oltre la spalla - AA - figura umana femminile', 'pt': 'olhar sobre o ombro - AA - figura humana feminina', 'jp': '振り返る - AA - 女性の人体'}, 'kw': {'en': [], 'de': [], 'fr': [], 'it': [], 'pt': [], 'jp': []}} ; {'n': '47G52(+0)', 'k': '47k0', 'p': ['4', '47', '47G', '47G5', '47G52', '47G52(+0)'], 'b': '47G52', 'l': [], 'txt': {'en': 'stone ~ building material (+ variant)', 'de': 'Stein (Baumaterialien) (+ Variante)', 'fr': 'pierre ~ matériaux de construction (+ variante)', 'it': 'pietra ~ materiali da costruzione (+ variante)', 'pt': 'pedra ~ materiais de construção (+ variante)', 'jp': '石 ~ 建築材料 (+ 異形)'}, 'kw': {'en': ['stone', 'variant'], 'de': ['Stein', 'Variante'], 'fr': ['pierre', 'variante'], 'it': ['pietra', 'variante'], 'pt': ['pedra'], 'jp': []}} ; {'n': '49L11', 'c': ['49L111', '49L112', '49L113'], 'r': ['48C911', '49C32', '49L7'], 'p': ['4', '49', '49L', '49L1', '49L11'], 'b': '49L11', 'l': ['49k0', '49k1', '49k2', '49k3', '49k4', '49k5', '49k6', '49k7', '49k8', '49k9'], 'txt': {'en': 'handwriting, writing as activity', 'de': 'mit der Hand schreiben, Schreiben als Tätigkeit', 'fr': "écrire en tant qu'activité", 'it': 'scrittura manuale, scrittura come attività', 'pt': 'caligrafia, a escrita como actividade', 'jp': '手書き, 執筆活動'}, 'kw': {'en': ['handwriting', 'writing'], 'de': ['Handschrift', 'schreiben'], 'fr': ['écrire', 'écriture'], 'it': ['scrittura a mano', 'scrivere'], 'pt': ['caligrafia', 'escrevendo'], 'jp': []}} ; {'n': '49L511', 'r': ['49L112'], 'p': ['4', '49', '49L', '49L5', '49L51', '49L511'], 'b': '49L511', 'l': ['49k0', '49k1', '49k2', '49k3', '49k4', '49k5', '49k6', '49k7', '49k8', '49k9'], 'txt': {'en': 'quill', 'de': 'Federkiel', 'fr': "plume d'oie", 'it': 'calamo', 'pt': 'cálamo', 'jp': '羽軸'}, 'kw': {'en': ['quill'], 'de': ['Federkiel'], 'fr': ["plume d'oie"], 'it': ['calamo'], 'pt': ['franzir'], 'jp': []}} ; {'n': '49L641', 'c': ['49L6411', '49L6419'], 'r': ['46E221'], 'p': ['4', '49', '49L', '49L6', '49L64', '49L641'], 'b': '49L641', 'l': ['49k0', '49k1', '49k2', '49k3', '49k4', '49k5', '49k6', '49k7', '49k8', '49k9'], 'txt': {'en': 'paper (writing material)', 'de': 'Papier (als Schreibmaterial)', 'fr': "papier (support d'écriture); papier à lettres", 'it': 'carta (materiali su cui scrivere)', 'pt': 'papel (material de escrita)', 'jp': '紙 (文房具)'}, 'kw': {'en': ['paper'], 'de': ['Papier', 'Schreiboberfläche', 'Zubehör'], 'fr': ['papier'], 'it': ['carta'], 'pt': ['papel'], 'jp': []}} ; {'n': '49MM32', 'c': ['49MM321', '49MM322'], 'p': ['4', '49', '49M', '49M3', '49M32', '49MM32'], 'b': '49MM32', 'l': ['49k0', '49k1', '49k2', '49k3', '49k4', '49k5', '49k6', '49k7', '49k8', '49k9'], 'txt': {'en': 'book - MM - book open', 'de': 'Buch (geschlossen) - MM - geöffnetes Buch', 'fr': 'livre - MM - livre ouvert', 'it': 'libro - MM - libro aperto', 'pt': 'livro - MM - livro aberto', 'jp': '本 - MM - 開いた本'}, 'kw': {'en': [], 'de': [], 'fr': [], 'it': [], 'pt': [], 'jp': []}} ; {'n': '86(HISTORIA)', 'c': ['86(BEWARE THE GEESE WHEN THE FOX PREACHES)', '86(LIGHTLY COME, LIGHTLY GO)', '86(OMNIA MECUM PORTO)'], 'p': ['8', '86', '86(...)'], 'notation_with_name': '86(...)', 'bracketed_text': '(HISTORIA)', 'b': '86(...)', 'l': ['8k0'], 'txt': {'en': 'proverbs, sayings, etc. (HISTORIA)', 'de': 'Sprichwörter, Redewendungen etc. (HISTORIA)', 'fr': 'proverbes, dictons, etc. (HISTORIA)', 'it': 'proverbi, detti, ecc. (HISTORIA)', 'pt': 'provérbios, ditos populares, etc. (HISTORIA)', 'jp': '諺, 格言 等々 (HISTORIA)'}, 'kw': {'en': [], 'de': [], 'fr': [], 'it': [], 'pt': [], 'jp': []}} ; {'n': '91B111', 'c': ['91B1111', '91B1112', '91B1113', '91B1114', '91B1115', '91B1116', '91B1117', '91B1118', '91B1119'], 'r': ['23A1', '23A4', '24C211', '24C221'], 'p': ['9', '91', '91B', '91B1', '91B11', '91B111'], 'b': '91B111', 'l': ['9k0'], 'txt': {'en': '(story of) Saturn (Cronus)', 'de': 'die Geschichte des Saturn (Chronos)', 'fr': '(histoire de) Saturne (Cronos)', 'it': '(storia di) Saturno (Crono)', 'pt': '(história de) Saturno (Crono)', 'jp': 'サターン(クロノス) (の物語)'}, 'kw': {'en': ['Saturn', 'time'], 'de': ['Saturn', 'Zeit'], 'fr': ['Saturne', 'temps'], 'it': ['Saturno', 'tempo'], 'pt': ['Saturno', 'Tempo'], 'jp': []}} ; $ TEXT_EXPL_XMLEen Iongelingh prachtigh met een Iock
om den hals, en boeyen aen de beenen,
met een gulde Trouwringh aen den vinger,
houdende in dieselve hand een Quee-appel,
en onder sijne voeten een Slange.
Door 't Iock en de Boeyen wort ver-
staen, dat het Houlijck een lastigh en seer
swaer pack voor den Man is, en een hinder-
pael om in veele handelingen met vryheyt
te treden, wesende het Houlijck een verko-
pinge sijns selfs, en een verbintenisse aen een
geduerige Wet: boven dit alles isset noch-
tans aengenaem en behaeghlijck, en dat om
veele insichten, doch insonderheyt om erf-
genaemen tot zijne middelen te verkrij-
gen, diewelcke als rechte erven souden zijn,
van de goederen, van het goed gerucht, van
de eere en van 't aensien dat hy in de Stadt
heeft verkregen. Nemende dese last daerom
aen, datse, door haer, soude werden onder-
houden; En om in de Liefde haer vermaeck
en vrolijckheyt, die geoorloft is, te plegen.
Daerom is hy met een Ringh gemaeckt,
't welck een teycken is, van voortreflijck-
heyt en eere-stand.
De Quee-appel wierde, door 't bevel van
Solon, te Athenen, aen de Bruydegoms ver-
toont, als zijnde door de vruchtbaerheyt
Venus toegewijt: Zy wort oock in veele Me-
daglien daer toe gesneden, want zy is een
bewijs van onderlinge Liefde, gelijck Pierius
seyt. Dese worden oock op eenige plaetsen
de Eedel-Iuffers toegeworpen, door een
Minnekracht en met handkussinge van we-
dersyden. Of veel liever, om dat een Man
die vrucht geniet, wanneer hy Wetlijck dat
eynde verkrijght, dat door middel van 't
Houwlijck is geoorloft: Wesende andersins
een swaere sonde, die ons van Gods Rijcke
vervreemt.
De Adderslange onder sijne voeten, be-
diet, dat men alle quaede gedachten met
voeten moet treden, die tot schaede van sijn
medegesellinne, met wien hy in 't Houwlijck
verknocht is, souden strecken: Vliedende
den aert van de Adderslange, diewelcke
door een Minnetochtigh vermaeck, haeren
Man doodet, gelijck elders geseyt is.
Een Vrouwe die een krans van Wijnranc-
ken om 't hoofd heeft gevlochten met
een Olmtack in haer hand, of aen haer borst
salse houden het Zeevogeltjen Alcion ge-
heeten.
Een yder weet hoe seer de Wijnstock den
Olm, en weder de Olm den Wijnstock be-
mint, waer van Ovidius singht:
De Wijnranck heeft den Olm bemint,
En d'Olm heeft vveer den ranck besint.
En om de Minnelijcke Goedwilligheyt en
Vereeninge, wort de Olm, den Man van den
Wijnstock geheeten, en de Wijnranck wort
Weduwe genaemt, wanneerse niet by den
Olm staet of leunt. Catullus seyt in sijn Bruy-
lofts-dichten:
Wanneerse eensaem staet op 't veld.
En noch lager seyt hy, mogelijck is de Wijn-
stock met haeren Man den Olm vereenight. En
Martialis in 't vierde boeck over de bruyloft
van Prudentius en Claudia, willende vertoo-
nen haere Vereeninge en Goedwilligheyt,
seyt hy:
De Ranck aen d'Olm niet beter voeght,
Dan als dit jonge Paer genoeght.
Columella, Horatius, Catullus, en Bembus verhae-
len 't selve.
Op dese gedancken gaet oock Tasso, wan-
neer hy seyt, de boomen beminnen malkan-
deren mede, en men kan sien, met wat gene-
gentheyt de Wijnstock haeren Man om-
armt en bemint. Dit selve doet niet alleen
de Wijnstock en Olm, maer oock de Essche
en Populier. Hier wort de Olm alleen ge-
nomen om niet al te overvloedigh te zijn,
noch de krans met al te veel tacken te ver-
warren. Maer alderbequaemst sal de Wijn-
ranck met haeren Man den Olmboom, om-
slingert zijn: tot een beeld van Goeddae-
digheyt en Houlijxe Vereeninge.
Het Vogelken Alcyon datse in de hand
heeft, is een weynig grooter als een Musch,
by nae geheel Hemels blaeu, hebbende al-
leen eenige witte en purpere pennekens, en
eenen dunnen en langen hals, swervende aen
den Oever van de Zee, klagende en ker-
mende met een beweeghlijcke stemme, al-
waer het oock sijn nest maeckt, broedende
seven dagen, diewelcke om datse geluckigh
zijn, wordense de Alcyonische dagen ge-
heeten, want in die tijd, staet de Zee gantsch
stille: gelijck Plinius en Isidorus verhaelen,
waer over verscheyden Poëten als Vngarus,
Rota, Petrarcha en andere, daer over Dich-
ten hebben gemaeckt, gelijck Zanazarus op
dese maniere mede gedaen heeft:
't Alcyon temt de Zee, en stilt de dolle vvinden,
Misschien sal 't oock den brand in mijne borst ver-
slinden.
Men seyt dat Alcyone de Vrouwe geweest
is van den blinden Koningh van Thracien,
en alsoo zy dienselven in den droom hadde
gesien, dat haer Man, die zy soo hertlijck
beminde, in een groulijcken storm schip-
breeckinge geleden en gestorven was, soo
heeft zy sich mede, uyt groote droefnis,
in de Zee geworpen. De Poëten hebben
versiert datse in soodaenigen Vogel her-
schept was, en datse in Zee op het doo-
de lichaem van haeren Man heene vloogh,
jammerlijckaen den Oever weenende. Met
groot oordeel heeft Ovidius in 't X boeck
van sijne Herscheppinge, dese Vrouwe in
een Alcyon herstelt, om dat dese Vogel, uy-
ter Natuyre, aen haeren Man soodaenige
goetgunstigheyt betoont: en dat niet voor
een wijl, maer soeckt alle tijd met haeren
Man vereenight te blijven, niet uyt geyl-
heyt of dertelheyt, maer uyt vriendlijcke
toegenegentheydt, die een Vrouw haeren
Man behoort toe te dragen, en neemt oock
geenen anderen aen, alwaer 't schoon, dat
d'Ouderdom haer de kracht, om te vlie-
gen, hadde benomen. Waer over Plutarchus
in de verhandelinge van de naerstigheyt der
Dieren, van desen Vogel Alcyon aldus seght:
Wanneer d'Ouderdom het Manneken swack maeckt en
traegh om te volgen, dan neemt zy hem op den rugge,
jae draeght, en voet hem, hem noyt verstootende noch
alleen laetende, maer ter dood by hem blijvende.
Men behoort de vriendlijcke natuyre
van dit Vogeltjen Alcione te volgen, wesende
daer mede, door de liefde en door goedda-
men eene ziele, en eenen wille, en dat d'eene
sich herscheppe in d'ander, levende vrolijck
en blijde, sich genoegende met sijn weder-
paer, die hem van God is toegevoeght. En
tot dien eynde sal ick het Dicht hier by voe-
gen dat op de Bruyloft van Baptista Garzoni en
sijn Bruyd is vereert, 't welck aldus is nae-
gevolght:
Waer hebdy doch Natuyr soo schoonen beeld gesneden,
Soo Hemels, soo volmaeckt, soo aerdighlijck van leden?
Een ziel, het wit der deugd, een richtsnoer van de Min,
Soo saligh, jae gelijck de hooghste Koningin:
Die met haer glants verheught, en met veel saligheden,
Haer Bruydegom herschept in haer volmaeckte zeden:
En leyt hem op het spoor, om dat hy 't lieve kind,
Astraea 's Hemels licht, soo vierighlijck bemint.
O onverwonnen Held! in Wijsheyt wel bedreven,
Gy zijt van 's hemels Choor, al lang haer voorgeschreven,
Van waer een vrolijck hert, het lieflijck gaet te moet,
En waer gestadigh bloeyt, het alderschoonste goet.
Door u sal Roma steets gelijck een Lente bloeyen,
En hier uyt sal dan voorts een gulden eeuwe groeyen,
Een treffelijck geslacht, en kinders nae u wensch,
Tot ciersel van dees Stad, van werreld en van mensch.
En voorwaer daer kan geen grooter ge-
lucksaligheyt tusschen twee mede-gesellen
wesen, als Eenigheyt en Goedwilligheyt,
waerdigh om gedruckt te worden in de ge-
moederen van die geene, die door den band
des Houlijx met een ander verknocht zijn.
Phocilides seght:
Waer is gevvenschter Stand, dan als getroude lieden,
De onderlinge min en gunst malkander bieden:
VVaer d'Ouderdom, noch tijd, de Liefde niet ver-
stoort,
En vvaer dat noch verschil noch tvveespalt vvord
gehoort.
Hier uyt komt het dat de Oude Romey-
nen ons veele gedachtnissen hebben naege-
laeten van die geene die lange tijd in den
Houlijcken staet geleeft hebben, en dat met
onderlinge liefde, sonder twist of geschil:
waer van verscheyden grafschriften zijn te
vinden, als van Iulius Primogenius, die van sijn
Huysvrouwe Iunia een grafschrift gestelt is,
van dat zy 15 Iaeren en 6 Maenden met
hem sonder eenigh geschil, geleeft hadde.
Flavius heeft met Flavia 45 Iaeren sonder twist
geleeft, en veel meer andere. Plinius verhaelt
aen Geminius, O, seyt hy, Onse Macrinus heeft een
diepe wonde in sijn herte gekregen, verlooren hebbende sijn
Huysvrou, van soo sonderlinge deugd, alsser oyt geweest is,
mette welcke hy 39 Iaeren sonder eenige onrust heeft ge-
leeft, andere seggen, sonder eenige quetsinge des ge-
moeds. Noch isser een ander grafschrift by
den eersten Wijnbergh buyten de Latijnsche
Poorte gevonden, alwaer hy totten Leser
seyt, Ick weet dat ghy benijt 't geen ghy hier leest, en
dat om drie oorsaecken. 1. Ick heb mijn eere gehadt
terwijl ick leefde. 2. Ick ben gesont geweest. 3. Ick
hebbe middelen gehadt terwijl ick leefde, en daerenboven
heb ick gehadt een seer lieve Huysvrouwe.
Hebben de Heydenen dese Deughd ge-
hadt om met haere Vroukens sonder eenigh
verschil, twist, aenstoot of ergernis te leven,
en haer met alle vriendlijcke goeddadigheyt
te omhelsen, hoe veel te meer behooren de
Christenen te versorgen, om heylighlijck en
vreedsaem in den band des Houlijx te leven,
en dat in alle eendrachtigheyt en goeddae-
digheyt, op datse hier nae in het ander le-
ven, 't welck is de eeuwige heerlijckheyt, in
Christo mogen blijven vereenight.
Een Vrouwe van een eerwaerdigh opsicht
met Olijftacken geciert, houdende in de
een Stock of Rijsken, ter syden sal een Roer
van een Schip staen.
Om dat totte gelucksaligheyt van 't ge-
meene Burgerlijcke leven vereyscht wordt
een vereeninge van veele Huysgesinnen, die
onder gelijcke Wetten leven, en waer door
zy werden bestiert, soo is 't noodigh dat
yder Huysgesin met behoorlijcke Ordre
worde onderhouden, en onder besondere
Wetten gebracht, die veel nauwer gaen als
de algemeene. Daerom is dese nauwe ma-
niere van 't Huysgesin te bestieren, van de
Griecken Oeconomia geheeten: En heeft alsoo
yder Huysgesin in sich drie insichten, om
datse tot het leven als tot haere leeden be-
hooren, te weeten de Meester en sijne Die-
naers, de Vaeder en sijne Kinderen, de Man
en sijn Vrouwe. Daerom wort dit beeld met
een stockjen gemaeckt, om de Heerschap-
pye die de Meester heeft over sijne Die-
naers. Het Roer bediet de sorge en bestie-
ringe die een Vaeder behoort te hebben
over sijne kinderen, op datse in de Zee van
de kindsche dertelheden, van den wegh der
Deughde niet souden af wijcken, waer in
men haer met alle vlijt en naerstigheyt be-
hoort te stieren.
De Olijf krans bediet, dat een goed Huys-
bestierder voor al moet besorgen datter
vreede in sijn Huys onderhouden worde.
De Passer leert, hoe een yder sijne macht
en midlen moet meeten, en dat hy daer nae,
soo wel in 't uytgeven als in andere dingen,
sich daer nae moet voegen, om sijn Huysge-
sin te onderhouden, en door de maete van
geduyrigheyt te versorgen. En daerom wort
de Huysbestieringe een bedaeghde Vrouwe
afgemaelt, die oock in soodaenigh Ouder,
dese bestieringe best past, als hebbende eer-
vaerentheyt van de Werreldsche handlin-
gen. Hier van heeft eener den inhout deser
Dichten ingestelt:
Dit Huys heeft een gevvenschte stand,
VVaer troulijck vvaeckt eens Moeders hand:
En die met teugels vast bevvaert,
't Geen suynigh is by een vergaert:
Die vreedsaem alles oversiet,
Die 't Huysgesin met tucht gebiet,
En die met oordeel en met maet,
Op alle dingen gaede slaet:
VVat Huys een sulcke Moeder derft,
Dat gaet verloren en versterft.
Een lichthertigh Iongelingh, gekleedt in
verscheyden verwen, met een krans van
slechte bloemen, hebbende van d'eene syde
een Windhond, en van d'ander syde een
welgesadelt Paerd, staende als of hy mette
rechter hand geld stroyde.
Nae dat Aristoteles seght, is de Ieughd dees
Ouder die van twintigh Iaeren begint tot
vijf en dertig toe: in welcke tijd de Mensch
verstand heeft, en alles nae de Deughd kan
aenleggen: Maer door de frischeyt en het-
tigheyt des bloeds, is alle sijn lust nae din-
gen, die in de sinnen vallen: en oock werckt
de Reeden niet in de Deughd, dan met
groote tegenstand, 't zy door de begeer-
lijckheyt of door de treck van eere.
Lichthertigh wort hy met de Dieren aen
de syde geschildert, en met het bewijs van 't
geld stroyen, om de besondere genegent-
heyt van den Iongelingh uyt te drucken:
't welck is om lichthertigh, een liefhebber
van der Iagt, en een geldverquister te wesen:
gelijck Horatius in sijne dichtkonst uytdruckt:
Hier met een Valck of Hond, daer met een paerd ter Iagt,
Lichthoofdigh, sonder raed, die 's Vaeders raed veracht:
Versmaeder van het goed, verquister en hoveerder,
Vol opgeblasen tocht, een slemper en verteerder.
De verscheydentheyt van verwen, bedie-
den de menighvuldige veranderingen van
de gedachten en jeughdige voorstellingen:
Daerom wort hy met een slechte bloeme-
krans, sonder vruchten, gekroont, om te
vertoonen, dat de Iongelingen begeeriger
zijn op de schoonheyt en den schijn, als op
het noodige, en 't geene in der daed, goed is.
Een Vrouwe in 't blauw Camelot, als met
Zeebaeren geciert, wiens kleed vol oo-
ren en oogen sal zijn, met vleugels aen de
schouderen, hebbende een Haen in den
slincker arm, en in de rechter hand een door-
nen struyck.
Ialousie is een quellinge en een vreese, die
daer doet dat de dapperheyt der Deughd
of van eens anders verdiensten, te boven
die hy mint, niet wegh neemt de besittinge
van de beminde saecke.
Men schildert de Ieloursheyt met eenen
Haen op of onder den arm, om dat dat Dier
het alderjelourste, wackerste en looste is van
allen. De vleugels bedieden de vaerdigheyt
en snelligheyt van haere wispeltuyrige ge-
dachten. De oogen en ooren op 't kleet ge-
maelt, beelden af de gestadige sorge van de
jaloursche lieden, om alles te sien en hoo-
ren, en op de alderkleynste dingen scherp te
letten, jae op de ooghwencken, van die men
bemind. Waer over Tasso aldus singht:
't Ieloursche Meysken loert met hondert oogen uyt,
En duysent ooren staen te luystren op 't geluyt.
De struyck met doornen, betoonen de
moeylijcke pricklingen, waermede de ja-
loursche niet anders gepijnight worden, dan
ofse met scherpe doorens worden gesteken.
En daerom worden haer dese in de hand
gegeven.
Een Vrouwe in verscheyden verwen ge-
kleet, hebbende steyle hoofdhayren, en
wiexkens aen beyde hoofdslaepen, gelijck
Mercurius, en tot een kroon heeftse verschey-
den beeldekens van helder bruyn, hebbende
de oogen ten Hemel gekeert, staende in ge-
dancken, als ofse in den geest was opgeto-
gen, houdende d'eene hand boven d'ander
op de borst.
De inbeeldinge, seght Aristoteles in 't III b.
van de ziele, is een beweginge, die in der
daed, van de sinnen heerkomt: te weten een
kennisse van 't geene dat de andere sinnen,
soo wel de gemeene als oock de uytwendi-
ge hebben gehoort, en gelijck hy oock in
sijn II boeck van de ziele seyt, isse gemeen
mette Menschen en Dieren. 't Welck oock
van Themistius te gelijck in sijn III boeck van
de ziele is uytgeleyt, alwaer hy seyt dat de
inbeeldinge volmaeckt en onvolmaeckt is.
En om dit van stuck tot stuck te verklaeren
en haere beeldnisse uyt te leggen, sullen wy
wen, bediet, dat de inbeeldende kracht, de
fantasien of inbeeldingen, van al 't geene
haer oock vertoont wert, door de uytwen-
dige sinnen, ontfanght. Daerom bediet dese
verscheydentheyt van de verwen, het groot
onderscheyt van dese voorwerpsels.
Met steyle hoofdhayren, en met vleugels
aen de hoofdslaepen wortse geschildert, ten
aensien van de snelle en haestige werckinge
van dese kracht, in 't aenvatten van de fan-
tasien, als mede om dieselve aen 't verstand
te vertoonen: Wy sullen daer by voegen dat
dese inbeeldinge sich stadigh beweeght, soo
wel in 't slaepen als in 't waecken.
De kroone met verscheyden beeldekens
verciert, bediet, dat de inbeeldende kracht,
gelijck de Medicijns seggen, haere sitplaets
heeft in 't eerste velleken van de herssens,
't welck in 't voorhoofd is, en dat de gemee-
ne sinnen aen de inbeeldende kracht ver-
scheyden gedaenten, of fantasien, die alsoo
van de Philosophen genaemt zijn, overleve-
ren: en door dese kracht komt de inbeel-
dinge, welcke kracht, als de aldereedelste,
alle de andere sinnen onderdanigh zijn.
Zy staet als in gedancken en afweesigh,
houdende beyde handen over den anderen,
om te betoonen, dat terwijl de andere uyt-
wendige hoedanigheden en sinnen, geene
werckingen doen, niet te min soo werckt
dese kracht dickwijls, als wy slaepen, waer
van wy veele voorbeelden hebben, die van
Valeriola, in 't 2 boeck van sijne observatien of
waernemingen, als mede van Sextus Empiricus
in 't leven van Pyrrho en veele andere zijn
beschreven. En alhoewel C. Galenus dickwijls
hadde geseyt, dat sulx niet kost geschieden:
niet te min, in sijn 2 boeck van de beweginge
der Musculen, soo bekent hy, also hy 't door
de eervaerentheyt hadde beproeft, dat het
de waerheyt was. En dit geschiet, om dat
de geseyde kracht, die fantasien, dieder zijn
ingedruckt, overbrenght aen de sinnen in
de nachtwaecken. En dat plagh veeltijts te
gebeuren, aen die geene, die vol van opstij-
gend, schuymachtigh en heet bloed zijn, en
die overvloet hebben van seer heete gee-
sten: oock aen snelle, weeck-gebacken en
kleyne persoonen, die een groote vluchtig-
heyt van geesten, en een heel wreet gemoed
hebben.
Aristoteles seght van de gemeene bewegin-
ge der Dieren: het Gesicht en de Inbeeldinge behou-
den de kracht van de werckende dingen, en door de
beginselen van 't woord, komense totte sin
van 't gesichte, als tot het eedelste, en om dat
het gesichte niet kan doen sonder licht, soo
hebben de Griecken het woort Fantasie
genomen, 't welck van
Lichten heerkomt.
De wonderlijcke werckingen die dese in-
beeldinge doet, zijn van Marcellus Donatus, in
sijne wonderlijcke Medicinale historie over-
vloedigh verhaelt.
Een seer schoone Vrouwe verheven in de
lucht, wesende naeckt, doch met een
witte en sijne sluyer bedeckt, diewelcke op
de kruyn van 't hoofd sal houden een brand
ende viervlamme, hebbende 't voorhoofd
met een gouden Hoep, die met kostele
steenen en paerlen beset is, omwonden.
Zy sal in den arm houden de beeldenisse
van de Natuyre, die welcke zy, als een
jongh kindeken, uyt haere borsten te suy
gen geeft, wijsende mette voorste vinger
van de rechter hand, op een seer schoone
maelt met Steden, Bergen, Vlackten, Wae
teren, Planten, Boomen, met Vogelen in de
locht en andere aerdsche dingen.
Idea ofte eerste voorwerp, nae D. Thomas
seyt, is een voorbeeldend patroon in den sin
of begrijp des konstenaers, door wiens mid
del de dingen worden gemaeckt en bekent:
Want soo de konstenaer, aleer hy de han
den aen 't werck slaet, niet te vooren, 't selve
door de inbeeldinge, als een geestigh model
of ontwerp van sijn voorgenomen werck,
hadde versiert, hy soude tot sijn opset niet
geraecken, jae soude sich te vergeefs, met
veel moeylijcke besigheden belaeden, om
in 't werck te stellen, 't geene hy soude wil
len uytbeelden. Maer Plato verstaet, door
dese naem Idaea, een weesen in 't Godlijck
gemoed, afgescheiden van alle stoffe, 't welck
de gedaente geeft aen alle dingen, die ge
schaepen of noch te scheppen zijn, en die is
d'oorsaecke dat alle geschapene dingen haer
weesen hebben, gelijck Plutarchus verhaelt.
Van dese dan spreeckende in sijnen Timaeo,
seyt hy, dat het is een dingh, dat altoos het
selfde blijft, sonder begin en sonder eynde,
en dat niets van andere ontfanght, noch sich
oock niet wijder uytstreckt, noch van ie
mants sin kan worden begrepen. Maer om
den sin van Plato beter te verklaeren, moet
men dit weeten, dat hy seyt, dat drie dingen
te saemen eeuwigh zijn, te weten, het Goe
de, de Sin en de Ziele van de Werreld. Door
het Goede, verstaet hy God, Werckmeester
van alles, die hy, in 't boeck Parmenides, ver
klaert te wesen enckel en onbeweeghlijck,
en dat boven 't verstand en de Natuyre van
alle dingen. Van dit Goede, als van een Va
der, komt voort de Sin als een helder licht,
van het ingeboren licht der Sonne. Van de
Sin komt wijders vloeyen, de ziele der
Werlt, gelijck een glans van 't licht, diewel
cke sich over alle verspreyende, dieselve in 't
leven behout. In 't eerste dan als een Vader
van alles, bevint sich, eene enckele en onver
deelijcke Idea van Goedheyt. En uyt dese
Idea of ontwerp, als uyt een onmetelijcke en
onuytputtelijcke fonteyn, ontspringen on
telbaere verscheydentheden van eerste ge
daenten, niet anders als men door een slecht
straeltjen lichts, aen den Hemel, siet voor
komen verscheyden straelen, die onder een
ander verdeelt zijn. Dese Idaea versamelt in
sich den Goddelijcken Sin, diewelcke in sich
bevat oneyndelijcke Ideen van alle dingen,
soo wel van die daer geweest zijn;
noch zijn, en naemaels wesen sullen: Waer uyt voorts
vloeyen verscheyden gedaenten van Ideen
die in de ziele der Werlt ingegrift zijn, die
welcke daer nae veroorsaecken het begin
en eynde aller dingen, niet anders als de zie
le van ons lichaem de levendige kracht uyt
werpende, het werck, de sterckte en de natu
re van alle de deelen desselven, onderhoudt
en bestiert. En wort aldus de oorsprongh en
de bedieninge van alle dingen overgebracht
aen dat eenige begin 't welck is de Idaea in
den sin Gods: 't welck gestelt zijnde, worden
alle dingen vast gestelt, gelijck dieselve, wegh
genomen zijnde, moeten vergaen. Daerom
seyde Xenocrates, Idaea is een eeuwigh patroon
van de dingen die in of nae de Natuyre be
staen. Maer om dese beeldenisse uyt te leg
gen, soo moetse schoon gemaelt zijn als een
Voedster, voor soo veel daer wat schoons is
in dese lichaemlijcke Werreld. Boven dat,
soo noemtse Plato in 't boeck van 't gemeene
beste, seer schoon, seggende, maer dit, 't welck den
geenen de waerheyt, van die dingen die ver
staen worden, vertoont, en de verstandige den wegh aenwijst om te ver
staen, seght dat dat selve een Idaea is van 't Goede, te
weten van Wetenschap en Waerheyt, waer uyt door 't
verstand, de oorsaecke wort gevat. Dewijl dan dese twee
dingen soo schoon zijn, te weten de Kennisse en de Waer
heyt, soo suldy recht oordeelen, soo ghy het Goede, te we
ten God self, anders en schoonder sult schatten, als dese
dingen. Sulx datmen niet kan ontkennen, dat
in de Idaea niet soude wesen, een uytnemende
schoonheyd: 't welck oock blijckt aen Por
phirius in sijne Philosophische Historie, ter
wijl hy besigh is van den Sin te spreken, soo
seyt hy, dat in dieselve zijn Ideen en selfstandigheden
aller dingen, die ten eersten schoon,
en door sich self schoon zijn, hebbende oock de gedaente van schoonheyd.
Zy wort gemaelt, in den locht opgeheven
te zijn: zijnde een wesen sonder stoffe, en
daerom is zy de veranderinge niet onder
worpen, wesende onafmetelijck van wesen,
en daerom niet verwart door de grootheyt,
zijnde haer wesen sonder eenige hoedanig
heyt, en derhalven heeftse oock geen begin
van tegenstrijdigheyt in sich.
Naeckt wortse geschildert, om datse vry
is van alle lichaemlijcke quellinge, en om
datse een seer enckele selfstandigheyt is, ge
lijck Marsil. Ficinus in den VII brief over de
Platonische Philosophie seyt. En hy leert
ondertusschen, dat de Idea van d'andere ver
re verschilt, en dat voornaemlijck in vier manieren. Want de
Idea is eene selfstandigheyt, diewelcke is Enckel, onbe
weeghlijck en niet vermenght met het tegenstrijdige.
De witte sluyer bediet de suyverheyt en
de oprechtigheyt van de Idea, als die onder
scheyden is van de lichaemlijcke en gevoe
lijcke, waer van de stoffen met veele gebre
ken zijn besoedelt, en duysent veranderin
gen onderworpen. Maer de Ideen zijn af
gescheyden van alle materiele of stoffige
vermengingen, hoedanigh die oock onder
sich zijn vereenight, als hebbende in sich
noch beweginge noch afmetinge, wesende
verre van alle lichaemlijcke grootheyt of
kleynheyt, oock soodanigh dat in haer een
oprechte eenvoudigheyt, en een eenvoudige
oprechtigheydt is, gelijck Thomas Iannin in 't
boeck van de voorsienigheyt seyt, Indiender
geene Idea was, soo souder niets oprechts, noch niet suy
vers in 't gebou des Werelts konnen wesen, want alle din
gen, met de stoffe vermenght, en begost, zijn manck en on
volmaeckt: en 't is swaer, gelijck Plato in sijne
Timaeus seyt, iet seeckers of vast daer van te beweeren.
Pythagoras, misschien op dese Eenvoudigheyt
't oogh slaende, vergelijckte de Ideen, die in
den sin zijn, by de getallen, die alle aen de
Eenheyt hangen, 't welck het alderenckelste
is. Want gelijck door de getallen alles tot
sijn bepaelde ordre wordt gebracht, alsoo
wordt oock door de mededeelinge van de
Idea, alle dingh gelijck gemaeckt, en tot haer
aert, ordre, schoonheyt en eenigheyt ge
bracht. Waer over dieselve Pythagoras, ons
dese bepaelinge bybrenght, die seer wel met
de werckinge van de Idea, overeen komt, als
hy seyt, Idea is een uytbreydinge, of handelinge van
saeylijcke, dat is, verbreydende reedenen, die in de eenheyd
regeeren. Maer om wat naerder tot onse ver
klaeringe te geraecken, soo bediet het Vier
datse op haer hoofd heeft, het eerste van de
bovengenoemde dingen, diewelcke eeuwigh
zijn, nae de meeninge van Plato: en dit was
het Goede, waer door hy verstont God den
Schepper van alles, gelijck boven geseyt is,
en van wien alle Ideen heerkomen. Gelijck
dan oock Iustinus de Martelaer en Philo
sooph in de vermaeninge totte Heydenen
geseyt heeft, dat Plato verstont dat God een
selfstandigheydt van Vier was. Mogelijck
daerom, om dat het Vier onder alle Ele
menten en onder de benedenste wercklijcke
dingen het alderwercklijckste is, alle dingen
verteerende, en selve onverrottelijck blij
vende, onder alles wat hier beneden is, ge
lijck Aristoteles verhaelt. Alsoo is God oock
alleen Almachtigh, sulx dat hem niet kan
tegenstaen, maer alle dingen hebben van hem
haer wesen. Coelius Aurelianus, verhaelt, dat de
Persianen en andere Volcken, het Vier voor
haeren God hielden, gelijck oock veele Phi
losophen gedaen hebben, onder de welcke
zijn Hippasus Metapontinus en Heraclius Ephesius,
gelijck Clemens Alexandrinus verhaelt. En eeni
ge Stoici hebben geseyt dat de Natuyre Go
des Vierigh was: gelijck Ioan. Damascen. van
de Ketteren verhaelt. Maer laet de Heyde
nen vaeren: In de H. Schriftuere wort God
dickwijls onder den naeme van 't Vier ver
staen. Waer over in 't boeck Deuteron. in 't IV
Cap. van den Vader geseyt wort, uwe Heere
is een verteerend Vier. En S. Paulus tot den He
breen aen 't eynde van 't XII Capittel spre
kende van den Soone, seyt, u Woort is te seer vie
righ. En aen 't 2 Capit. van de Handelingen
der Apostelen, van de derde Persoon spre
kende, seyt, en daer verscheenen op henlieden ge
deelde tongen als van Vier, en zijn vervult gevvor
den met den Heyligen Geest. Daerom is 't geen
wonder, gelijck Ioan. Damascenus verhaelt, dat
het Vier in de Templen bewaert wierde, op
dat het een teycken soude wesen van de
Godlijcke Natuyre: en 't waer een hals
straffe wanneer de Priesters het Vier in de
Tempelen lieten uytgaen: en zy hieldent
daer voor, als of de Godheyd uyt die plaetse
gedreven en uytgebluscht waere. En ten
dien aensien, worden daer eenige reedenen
by gevoeght: de eerste is, dat het Vier is de
oorsprongh van de warmte, waer door alle
geschaepene dingen haer kracht en leven
hebben. En daerom seyt Varro, dat ignis het
Vier, komt van gignendo, dat is, van baeren,
overmits daer door alle dingen voortkomen
en bestiert worden.
De goude hoep die zy om 't hoofd heeft,
met eedel steenen en daer by een seer groote
glans, bediet de volmaecktheyt van 't ge
moed, wesende het aldervolmaecktste dat
men vind, om dat daer in alle de voorbeel
den zijn van de dingen, als mede de gedaen-
ten, soo wel die natuerlijck als konstigh zijn,
en die meer in den wercker bloeyen en uyt
blincken, alsse wel in 't werck of in het
wercktuygh doen: Alsoo zijn oock de for
men en gedaenten van het AL of Geheel,
veel volmaeckter en krachtiger in den
Werckmeester desselven, als in de beson
dere oorsaecken of in de stoffe; gelijck Tho
mas Iannin van de Voorsienigheyt seyt: Soo wy
door Godes toelaetinge, of vlijtige overpeinsinge, totte
verstandelijcke VVerrelt sullen opvvaerts klimmen:
vvaer in het heerlijckste licht van de Ideen seer hel
blinckt, en het vvaere VVesen der dingen vvort begre
pen, vvy sullen buyten tvvijfel, dese dingen die ons in
de sinnen vallen verdicht en valsch houden; en ons
sal dit leven verdrieten, in 't vvelcke vvy al te licht
gelovigh geweest zijnde, door de sinnen, van de val
sche inbeeldingen der dingen, sullen bedrogen vvorden,
jae vvy sullen naulijx de teedere glans desselven lichts
konnen aenschouvven, 't vvelck in de verstandelijcke
VVerrelt soo klaerlijck licht, alsoo dat oock haer licht
sich seer vvijd uytbreyt, en tot alle dingen behoort.
En dit geschiet om dat dit licht seer nae by
God is, uyt wiens onuytputtelijcke fontey
ne, het ontallijcke lichten ontfangt. En daer
over seyt Plato: By den Koningh van alle dingen, is
alles. En hier by is aen te mercken, dat Plato
verstaet datter twee Werrelden zijn, eene
verstandelijcke en eene gevoelijcke, de eer
ste is de voorbeeldelijcke, de tweede is het
naemaecksel, die lichaemlijck en van stoffe is
gemaeckt. Maer boven dit sal ick om de
kortheyds wille by brengen, de verklaringe
van Philo. Over het gebouw des Werrelts,
seggende: Nae dien God door sijne Godheyt voor
sien hadde, dat geene naemaeckinge schoon koste vve
sen, sonder een schoon voorbeelt, en dat geen gevoeligh
dingh sonder eenige uytvlucht, koste voor goed gekent
vvorden, indien het niet met sijn voorbeelt (van de
verstandelijcke Idaea) over een quam: Nae dat hy
dan beslooten hadde dese sichtbaere VVerrelt te schep
pen, soo heeft hy eerst sijne verstandelijcke beeldenisse
gemaeckt, ten eynde hy nae het voorbeelt van de on
lichaemlijcke VVerrelt, die God gelijck vvas, de lic
chaemlijcke VVerrelt opmaeckte en volvoerde: die
vvelcke in sich soude begrijpen soo veele geslachten van
gevoelijckheden alsser verstandlijckheden in dieselve
souden gevonden worden. En nae eenige woorden
voeght hy daer by: Indien iemandt noch klaerder
redenen vvilde gebruycken, soo soude men seggen, dat
de verstandelijcke VVerreldt niet anders is als het
VVoort van de scheppende God: VVant eene verstan
delijcke Stad, is niet anders als de reeden van den
Bouvvmeester, dievvelcke by sich selve overleght hoe
hy de Stad bouvven sal, die by hem alreede in de sin
nen is begreepen.
Zy hout het beeld van de Natuyre in den
arm, 't welck zy den borst geeft te suygen,
om de Ziele des Werrelts uyt te drucken,
diewelcke de derde was onder de te gelijck
eeuwige oorsaecken, dieder hanght aen den
Godlijcken sin, gelijck de glans aen 't licht:
Waer van Fernelius in de verborgene oorsaec
ken der dingen in 't I boeck, aldus spreeckt:
Noch soude, te vveten dat Licht, soo 't by avontuyr
de kracht haerder instortinge soude te rugge trecken,
en het leven mocht ontbreken, alles vervallen en sterv
en, vvant dit is het leven Gods, dit is sijne vver
ckinge, de dingen nae de bevveginge van ygelijx na
tuyre vervvecken, en het leven een yder in te blaesen:
Hy besaeyt voorvvaer den Hemel met de saeden der
onsterflijckheyt, maer de aerde mette saden der ver
anderinge.
Derhalven is de Werreld, die alle dese
vier beginselen en Elementen van de Natuy
re, in sich begrijpt, een seecker lichaem, dat
in sich is vereenight, wiens deelen in sich
selve zijn verknoopt, door de hulpe van den
eenigen Geest en ziele des Werrelts. Waer
van Virgilius singht in 't VI boeck van Aeneas:
De Geest voed in sich d'aerd, den Hemel mette Meeren,
Den lichten kloot des Maens, de Sonne met de steeren:
De Geest dus heel verspreyt, beweeghden al dien romp,
En't groote lichaem sweefd' en mengd' sich met dien klomp.
En Cicero seyt in sijne Tusculaensche vrae
gen, dat alle dingen, door eenen Godlijcken en gestadi
gen Geest worden begrepen: En dese Geest ver
spreyt sich en doorsoeckt den geheelen AL,
op de maniere als een leven van de Werlt,
dat vergeselschapt is met een Hemelsche
warmte; waer aen, een voortteelende, voe
dende, vermeerderende en onderhoudende
selfstandigheyt, vast is: gelijck men die ter
stont siet in alle geschaepene dingen, instor
ten, als oock in alle Dieren die door den
melck leven, wassen en onderhouden wor
den, en daerom seyt de Poeet in de verhael
de plaetse:
Daer uyt heeft Mensch en Visch, de Vogels en de Dieren,
Haer oorsprongh en haer kracht, haer saeden en haer
vieren.
Doch daerom zijn de Metallen, steenen en
andere ruwe dingen daer van niet berooft:
want daer wort geen saecke, hoe veracht die
begonstight; want doordringende verspreyt
hy, verspreyende vervult hy, en vervullende
soo voed hy en bestiert alle dingen: En tot
desen einde, hebben wy dieselve gestelt, datse
melck geeft aen de Natuyre, als een beginsel
van alle beweginge, en van de ruste, en by
gevolgh van de voortteelinge, verdervinge,
vermeerderinge, verheffinge en plaetslijcke
veranderinge: begrijpende in sich alle de
natuyrlijcke dingen.
Het Land met de bovengeseyde dingen,
waer dese beeldnisse schijnt op te wijsen,
bediet, de benedenste gevoelijcke en van
stoffe te saemen gestelde Werreld, diewelcke
in alles en door alles van de Ideale, of van de
eerste gedaente, hangt. Maer om veele din
gen in weynig woorden te begrijpen, en van
alles een kort besluyt te maken: segh ick, dat
het Goede is een seer uytmuntent Wesen in
God. De Schoonheyt is een seeckere werc
kinge ofte eene straele, die alle dingen doo
rdringht. De eerste schoonheyt is in der En
gelen Sin. De tweede is in de ziele van dit
geheele AL. De derde is in de Natuyre. De
vierde is in de lichaemlijcke stoffe. En zy
pronckt de Ideaelsche Sin op, met ordre. De
ziele volmaecktse met een schoon gevolgh
van Ideen. En de stoffe verciertse mette for
men of gedaenten. En gelijck een enckele
Sonnestrael alle de vier Elementarische of
hoofdstoffige lichaemen kan verlichten, also
verlicht oock de eenige Godlijckestrale de
n Sin, de Ziele, de Natuyre, en de stoffe. Der
halven waer men in dese vier Elementen of
Beginselen, het licht siet, soo komt men te
sien op de straelen der Sonne, en hier door
soo keert men sich, om haer licht te sien. Al
so beschouwt men van gelijcken, in dese vier
dingen, den Sin, de Ziele, de Nature en 't lic
chaem, yder in haere overeenkominge: En
men bemint daer door, dien Goddelijcken
glans, en komt alsoo God te sien, te lieven en
tot hem te keeren, als zijnde Schepper van
alle dingen.
Een seer schoone Vrouwe geciert met een
kostel en rijcklijck kleed, en een Mantel
daer boven: sittende op een kloot, hebbende
't hoofd gekroont met toorens en muyren,
houdende in de rechter hand eenen Scepter
of een Spiesse, die soo wel op d'een als d' an
der syde van de Medaglie vertoont wort, en
met de slincker hand houtse een Overvloets
Hooren, vol verscheyden vruchten, en boven
dat, sullen wy haer een seer schoone sterre
op 't hoofd stellen.
Italien is een deel van Europa, en is eerst ge
naemt Hesperia, van Hesperus den broeder van
Atlas, diewelcke van sijnen broeder verdre
ven zijnde, gaf hy den naeme aen Hispanien
en aen Italien: Ofte het is genaemt Hesperia,
nae 't gevoelen van Macrobius van de sterre
van Venus, die des avonts Hesperus is genoemt,
om dat Italien gelegen is ten Westen van
dese sterre. Het wierde oock eertijts Oene
tria geheeten, of van den goeden Wijn die
aldaer wast, van οινος, 't welck by de Griec
ken Wijn bediet, of van Oenotrio der Sabinen
Koningh: eindlijck wierdet Italien genaemt
nae Italus Koningh van Sicilien, die den Ita
lianen leerde de maniere van 't Land te bou
wen, en gaf haer oock de Wetten, overmits
hy aen dat deel te lande quam, daer Turrius
regeerde, en noemde alsoo het land Italien
nae sijnen naeme, gelijck Virgilius in 't I boeck
van Aeneas verhaelt. Nu noemen wy 't Italien,
nae diens naeme die daer regeerde: maer
Timaeus en Varro willen dat het alsoo genaemt
is van de Ossen, die inde oude griexsche tale
Itali wierden geheeten, om datter schoone en
groote menichte van Ossen waeren. Maer
om met de naemen niet verdrietigh te we
sen, die dit eedelste deel der Werreld magh
gehadt hebben, sal ick alleen kortlijck tree
den totte verklaeringe van het kleed, en van
andere dingen, die totte voorseyde beelde
nisse gehooren. Ick segge dan, datse schoon
wort geschildert, door de waerdigheyd en
groote heerlijckheyd der dingen, die aldaer
in voortijden en gestaedigh oock by onsen
tijde, noch werden gevonden. Waer over
Petrarcha weder keerende uyt Vranckrijck, en
Italien naederende en 't selve siende, met
seer groote vrolijckheyt uytriep:
Salve cara Deo tellus sanctissima salve,
Tellus tuta bonis, tellus metuenda superbis,
Tellus nobilibus multum generosior oris.
Vheyligh God gevalligh Lant,
Zy heyl gewenscht aen alle kant:
[p. 225] origineel
Een Land waer in de Vrome leeft,
Een Land waer in de trotse beeft,
Een Land dat elck sijn luyster geeft.
En Virgilius sich oock verwonderende over
haere groote schoonheyt, seght: Salve magna
parens frugum, Saturnia Tellus, Magna virum &c.
En Strabo in sijne Landbeschrijvinge, als mede
Dionys. Halicarnas, in 't begin van sijne Historie
van Romen, sprekende van Italien, soo vertoo
nen zy hoe lofwaerdigh dat het selve zy, om
dat in dit aldergeluckighste Landschap de
locht ten meestendeele seer is gematight;
waer uyt volght dattet vol lijftocht en seer
wel te leven is, vol verscheyden Dieren en
Vogelen, soo wel tamme als wilde, tot het
gebruyck des Menschen, niet so seer tot haer
nodruft, als wel tot haer lust en vermaeck.
De sterre wort haer boven 't hoofd gestelt
om reedenen boven geseyt.
Zy wort met een rijck en prachtigh kleet
gemaelt, om dat men in dese Provintie veel
revieren, staende waeteren en meeren vint,
als mede vermaecklijcke fonteynen, aederen
of baeden van gesonde waeteren, soo wel
heete als warme, van verscheyden krachten,
die soodanigh uyter natuyre zijn voortge
bracht, en dat tot onderhoudinge en herstel
linge van de gesontheyt des Menschen, als
mede tot sijn vermaeck. Waer van Virgilius in
sijne 2 Georgica seyt:
An mare quod supra memorem &c.
Sal ick, seght hy, spreecken van de Zee, die dit Land
boven en beneden bespoelt? of van soo veele staende wae
teren? als daer zijn de groote Laer en de Benacus die
met een groot gedruys en baeren opswelt? of sal ick ver
haelen van de haevens, of van de Lucrinsche sluysen? of
hoe de verstoorde luchtruchtige golven, by dit werck van
Iulia, te rugge storten, en soo tot te Tyrrenische Zee en de
Avernische enghten invloeyt? Daer zijn oock niet
alleen tot meerder rijckdom en kostlickheit
verscheyden kopermijnen, maer oock vee
lerhande marmor en andere kostle sijne stee
nen, gelijck Virgilius mede seyt: Haec eadem ar
genti rivos &c. als datter oock zijn revieren
daer silver en goud in is, en aederen van ko
per en metael.
De kroone van toorens en muyren, be
diet het cieraet en de eedelheyt van de Ste
den, Landen, Casteelen en Vlecken, die in
dese uytblinckende en besondere Provintie
zijn, gelijck Virgilius in sijne Georgica seyt:
Adde tot egregias urbes &c.
De Scepter of Spiesse, die zy in de rechter
hand hout, daer door wort beyde regeerin
ge en heerschappye, die zy heeft boven alle
andere Volckeren uytgedruckt, niet alleene
door de voortreflijckheyt van haere onge
meene dapperheyt in de Wapenen, maer
oock in de geleertheyt: naelaetende veele
treflijcke dingen die tot haer lof dienen. En
om den leser niet verdrietigh te zijn: sal ick
alleene stellen 't geene Virgilius in sijne 2 Geor
gica seyt, Hoc genus acre virum Marsos, &c. dat is,
hier uyt dit land is voortgekomen het dappere Mannen
geslacht de Marsii, de Sabellische Ieughd, de Liguren
die totten arbeyd gewent zijn, de Spiesdragende Volscen,
hier uyt zijn gesproten de Decii, de Marii, de groote Ca
milli, als mede de Scipiones en die dappre Krijgs Helden,
en eyndlijck oock ghy aldergrootste Caesar, die als over
winnaer tot aen de uyterste paelen van Asien, den ontwa
penden Indiaen met u Burghen en vaste Steden bedwingt.
De Overvloets Hooren, vol van verschey
den vruchten, bediet de groote vruchtbaer
heyt boven alle d'andere Landen des Wer
relts, vindende daer in alle goede hoedanig
heden, zijnde bequaem om alles voort te
brengen, wat tot het Menschlijck gebruyck
noodigh is, gelijck Virgilius in 't selfde boeck
mede seyt: Sed neque Medorum &c.
Zy sit op een globe of kloot, om te ver
toonen dat Italien is een Heerscherinne en
Koninginne van de geheele Werreld, gelijck
de oude Romeynen dat klaerlijck hebben
bewesen, en gelijck zy als noch meer, als
oit, bewijst, en dat door den oppersten Prie
ster, die grooter en hooger is als eenigh per
soon oock magh wesen.
Een Vrouwe van een bestandigh ouder,
beknopt en in 't groen gekleet, hebbende
in de rechter hand een pael, diewelcke in de
aerde is vast gemaeckt, alwaer een teedre en
jonge spruyt is aengehecht, houdende in de
slincker hand een Pinceel, en een Beytel.
De Konst is een bequaemheyt of geschickt
heyt des verstands, hebbende haer oorsprong
van 't gebruyck, van onderwijsinge, en van de
reeden, die in 't gemeen geoeffent wert on
trent de nootwendige saecken tot des Men
schen gebruyck. Dese bepalinge is getrocken
uyt Diomedes, Aristoteles en D. Thomas. Maer om
dieselve besonderlijck uyt te drucken, sullen
wy seggen dat dese naeme van Konst, kan
drie dingen te kennen geven, ten eersten het
ontwerp of de gelijckenisse, te weten de in
gebeelde en bevatte gedaente der dingen in 't
gemoet: en in dese eerste maniere sullen wy
seggen, dat zy is een geschicktheydt van 't
Verstant. De tweede saecke is, het Meester
stuck of Konst-werck, door dieselve maniere
in 't wercken uytgedruckt, door welcke de
Konst was in 't Verstand als een begrijplijck
heyt. De derde is het werck of de uytvoe
ringe selve, die door konstigheyt is t'saemen
gestelt. Soo dat wy sullen seggen, dat de
Konst schuylt in de sinnen of in 't verstand,
maer het Meesterstuck blijckt door 't gesich
te, en het werck in de uytvoeringe.
De Habitus of geschicktheyt des Verstands
heeft twee deelen: voor eerst de spieglende,
dieder is de overweginge, wiens eynde is de
Wetenschap, waer van wy tegenwoordigh
niet sullen spreecken, de tweede is de ge
schicktheyt van 't werckende verstand, datter
heeft twee wegen om tot het eynde te gera
ken, 't welck is het werck selve. De eerste
weg is de gestadige oefninge in de gemaeckte
wercken, waer uyt dan spruyt eene geschick
theyt, die 't Verstand, in de werckinge, be
quaem en vaerdigh maeckt. De tweede wegh
is de Wijsheydt, die 't werck bestiert nae de
waerheydt, en maeckt dat de Konstenaer,
in sijne handelinge geschickt en vast zy.
Wy hebben geseyt dat de Konst haer oor
sprongh heeft van 't gebruyck, van de Wet
ten, en van de reeden. Waer uyt te mercken
is, dat het woord, gebruyck, twee dingen kan
beteyckenen. Voor eerst de eervaerentheyt,
ten tweeden de oefninge des konstenaers.
Dat de eervaerentheyt nootwendigh zy, seyt
de Philosooph, datse is 't begin van alle be
wijs der Konsten en Weetenschappen. De
Poeet Manilius seyt, de eervaerentheyt heeft, door 't
langh gebruyck, den wegh gebaent tot alle konsten. En
Cardanus seyt, door eervaeringe is de Konst voortge
komen, wanneer die door 't Verstand is bevestight. Aristo
teles seyt, dat de Konst door de Oefninge en Wetenschap
wort verkregen. Vegetius betuyght mede, dat alle
Konst en Wercken door gestadige oefningen, en het dage
lijx gebruyck werden gevordert. Dat de Konst, on
derwijsinge en oordeel van noode heeft, daer
aen is niet te twijflen. Daerom sullen wy
seggen, dat de Wetten van de Konst gehaelt
zijn, door lange eervaerentheyt, gelijck het
gebeurt in alle konstige handwercken, uyt
haere natuyre, als mede in de Schilderkonst:
Oock door de reeden, gelijck 't in seeckere
konsten, die geene konsten genaemt worden,
geschiet, ten waere oneygentlijck: Datmen
haer liever Weetenschappen als Konsten
magh noemen, gelijck onder andere de Me
dicine, welckers Wetenschap niet anders is,
als de dingen te kennen door haere oorsaec
ken, gelijck de Philosooph seyt. Oock vint
men geene Konst die niet haere regulen en
opmerckingen heeft, gelijck Diomedes seyt,
overmits zy alle dingen door nauwe regulen
en Wetten besluyt. Daer worden oock kon
sten gevonden, die van de reeden gedient
worden, gelijck Aristoteles seyt, de Rederijck-konst
is een Konst die in Reeden bestaet: En dat in der
waerheydt. En hoewel het schijnt dat alle
konsten haere grond hebben door de eer
vaerentheyd, gelijck boven geseyt is, soo is 't
nochtans noodigh datse oock mette reeden
zijn vergeselschapt, sonder welcke geen kon
stenaer eenigh goed werck kan uytvoeren.
Waer over Triverius in sijne spreucken seght,
soo veel de rechter hand stercker is als de slincker, soo veel
krachtiger is de Reeden als de eervaerentheyt. Om dese
reeden, zijn de Vrye en aldereedelste Kon
sten noodigh, diewelcke men daedwercken
de Wetenschappen magh naemen, 't welck
van Aristoteles is bepaelt, seggende, de Konst
is eene seeckere bequaemheyt, om alles te doen mette waer
achtige reeden. En voorts: de Konst is de rechte
reeden van 't werck, gelijck oock D. Thomas seyt.
Wy hebben geseyt dat de naem Konst het
algemeen aengaet, maer de eervaerentheyt
gaet een yder in 't besonder aen. En de Konst
oeffent sich ontrent nootwendige saecken
die 's Menschen leven aengaen, en om dat
dieselve veel en verscheyden zijn, soo is 't dat
de konsten oock veelderleye zijn. Wy heb
ben geseyt dat de Konst sich in 't gemeen
oefent, om te verstaen de bequaemheyt van 't
Verstand, in de mogentheyt van te wercken,
en niet in het werck of handelinge van de
Konst: waer van zy veele eer kan genaemt
worden een proefstuck van de Konst, als
zijnde een besondere saecke. En derhalven
seyt de Philosooph, de Konst is van de algemeene,
maer de proeve is van besondere dingen. Ten laesten
sullen wy seggen, dat zy sich oefent ontrent
de noodwendige dingen tot des Menschen
leven, en vermits dese dingen veelerleye en
verscheyden zijn, daer uyt geschiet het, dat
de konsten oock veelerleye zijn. Aristoteles
onderscheytse in dryerleye slagh, terwijl hy
seyt, de gebruyckende konst is 't seylen ter Zee door de
eervaerentheyt, 't werckende is als die daer 't hout klooft,
en die gebiedende is als de Bouwkonst. Plato onder
scheytse in twee, als die 't werck opmaeckt en die 't
oeffent. Maer voor als nu wil ick geen ander
onderscheyt nemen, als 't selve datter geno
men wordt van de eyndlijcke oorsaecken:
Wy mogen in 't beeld van de Natuyre wel
seggen, dat het eynde en 't wit van de Na
tuyre was, het goede te beoogen, en om
dat de Konst een Naevolghster van de Na
tuyre is, soo sal 't geen wonder zijn, dat zy
mede het goede beooght. Het goede nu, nae
de onderscheidinge der Philosophen, is oock
tweederley, 't eene, dat geheel en voor sich self goed
is: 't ander, dat iemant ten goede en ten nutte kan ge
bruycken. Het eerste is het goed datmen het
eerbaere noemt, het ander dat ten dienste
van den Mensch, nut en vermaecklijck is:
en daerom seggen wy, dat sich alle konsten
oeffenen in nutte en nootwendige of in ver
maeckelijcke dingen, die tot het leven der
Menschen behooren.
Om nu dese beeldnisse uyt te drucken, sul
len wy seggen, dat de Konst bedaeght wort
afgebeelt, om dat een Ionghman, van veele
dingen, geen eervaerentheydt kan hebben,
vermits hy hem daer in weynigh heeft ge
oeffent: Oock om dat de oude luyden, door
haere swackheyt, de kracht niet konnen te
werck leggen, 't geene zy met groote arbeyt
en moeyte, door lange tijd, hebben geleert.
't Welck insonderheydt gebeurt, in swaere
wercklijcke konsten. Xenophon seyt, de leeden
door den arbeyt ontsenuwt, moeten noodsaecklijck de ge
moederen verswacken, en soetjes aen wercken.
Met groen wort zy om veele reedenen
gekleet. Ten eersten, dewijl door 't mid
del van de konsten, alle dingen, die tot het
leven der Menschen noodigh zijn, van nieuws
worden hermaeckt, als wanneerse door de
quaedheyd des tijds zijn verdorven, even
gelijck de Natuyre het aerdrijck, alle Iaeren,
wederom herkleet, met kruyderen, boomen
en met nieuwe bladeren. Ten tweeden, om
dat een konstenaer altijd sal in hoope leven,
van dat hy door zijne konst, tot meerder
volmaecktheyt sal komen, en daer toe sal hy
alle zijne vlijt en neerstigheyd aenleggen:
willende niet anders seggen, dan dat het
groen de hope bediet, van de eere, nutticheyt
en profijt, die de konstenaer van zijnen ar
beyd sal verkrijgen. Ten derden om de
wackerheyd des verstands, en de vaerdig
heyd der vindingen uyt te beelden, en de
vrolijcke arbeyd die in een goed konstenaer
vereyscht wort. Boven dat soude men oock
daer door eene lijdsaemheyt, of soo men
wilde seggen eene stijfsinnigheit konnen uit
drucken, die altijd frisch en groen is in 't uyt
wercken; en van dese beteyknisse, krijghtse
den naem van 't groen. Petrarcha singht:
Om 't werck altijd te doen,
Zijn mijn begeerten groen.
Met een beknopt kleed is zy gemaelt, om
dat dat selve den handwercker minst in de
wegh is.
De pael mette Ionge en teedere spruyt,
bediet de Ackerbou, een konst waer uyt alle
nutticheyt totten Mensch komt, gelijck wy
boven gesegt hebben, datse een aert is van 't
goed, 't welck het ooghwit en merckpael is
van alle konsten. Dese konst is van Xenephon,
boven andere, de heerlikste en nootwendigste
genoemt, als waer uyt de Mensche onder
houden en gevoet wort. Laet ons horen wat
Cicero in 't eerste boeck van zijne Burger
plichten segt. Vyt alle dingen, daermen wat uyt on
dersoeckt isser niet soeter, niet vruchtbaerder, dat een vry
man beter past, als de ackerbou. Maer om niet al te
verre te lopen in 't verhaelen van de nuttig
heyt en nootwendicheyt van dese konst, sal
't my genoegh zijn, de woorden van Vitruvius
hier by te voegen, daer hy seyt, gelijck een Iongh
kindeken sonder des Voesters melck niet kan gevoet, noch
tot zijne volle jaeren gebracht werden, alsoo kan oock een
Stad sonder Velden en Vruchten niet aen wassen, noch son
der overvloed van spijse haer volck noch de gemeente be
schermen.
Het tweede deel van 't goede sal het ver
maecklijcke zijn, gelijck geseyt is. Maer wat
saeck is doch ter werreld die schoonder en
vermaecklijcker is, als de Schilderkonst en
de Beeldhouwerie. Dese hebben wy door
het Pinceel en den Beytel willen uytdrucken.
Konsten die voorwaer seer eedel en nimmer
meer te volprijsen zijn. Waer over oock de
eedele Schole van Athenen, die selve verma
kelijckheyt in de eerste trappe van de Vrye
konst vermaecklijck is, om datse een Nae
volgster is van onse algemeene Meestersche
de Nature, niet alleen in de tastelijcke, maer
oock in alle sienlijcke dingen, vertonende
door de verscheydentheyt der verwen alle
sinlijcke voorwerpsels. Xenephon seyt, de Schil
derkonst is een Naevolghster van dingen dit leven. Plato
seyt, de Schilderie staet ofse leefde.
De Beeldhouwerie daer na stelt alle de lee
den toe niet anders, dan ofse de nature taste
lijk hadde gemaekt, sulx datse niet alleen het
oogh voldoet, maer oock volkomelijck het
gevoel: Waer over dese twee eedele konsten
wel susters mogen werden genaemt, als van
een Vaeder herkomende, die het ontwerp is,
hebbende oock beyde een ooghwit, te wee
ten, een konstige naebootsinge van de Na
tuyre.
Een Man kostelijck gekleet en seer kon
stigh gemaeckt, hebbende de rechter hand
op een Meule of Windaes, wijsende met de
voorste vinger van de slincker hand op een
korf, die ter sijden staende, vol Byen is. Waer
van men oock verscheyden Byen boven dit
werck in de locht siet vliegen.
Konstigh en eedel wort hy gekleet, om
dat de konst door haer selven eedel is, die
men oock de tweede Natuyre kan heeten.
Hy wort gemaelt de rechter hand op een
windaes of Vijsel te hebben, wesende 't selve
een instrument, 't welck van de konst door
Menschlijcke naersticheyd gevonden zijnde,
seer verre de Natuyre overtreft, doende met
weinigh kracht seer groot geweld. Antiphanes
de Poeet verhaelt in seeker gedicht waer van
Aristoteles in zijne Mechanica of konstwercken
leert, dat wy door de konst die dingen te bo
ven gaen, waer tegen de Natuyre van de sake
selve schijnt te strijden, want men beweegt
daer mede sware gebouwen van hare plaet
sen, doende door Windaesen, Vysels, Domme
krachten, en Heyblocken wonderlijck ge
weld.
De Byekorf worter gestelt, om dat dese
dierkens een beeldenisse van een konst-stuck
en van de naerstigheyt zijn. Waer over Salo
mon seer wel seyt, Gae totte Byen en leer van haer hoe
besige wercksters zy zijn. Virgilius beschrijft oock
seer wijtloopigh het konst-stuck en de naer
stigheyt vande Byen in zijn eerste boeck van
Aeneas, en overvloediger in zijn vierde Geor
gica of boerewerck, daer toe ick den Leeser
wijse: want het soude anders te langh val
len. Derhalven sal 't genoegh zijn te seggen,
dat wy willende van 't konst-stuck en van de
natuyrlijcke naerstigheyt der Byen spreken,
alleen verhaelen, hoe Virgilius zijnen Maecenas
noodight, dat hy van dese stoffe soude horen
singen, als van een wonderlijcke en groote
saecke.
Maecenas schou dit wonder aen,
Der lichte Dierkens, die bestaen,
Den Vorst en Princen voor te schrijven,
Om leeren 't Volck de ord' en tucht,
Met wackerheyt, om steets ter vlucht,
Den Vyand van haer schans te drijven.
Een jeughdige Vrouwe met een mager en
uytgeteert aengesicht met swarte hoofd-
hayren, houdende den mond open, al waer
een vierige damp uytgaet, die als een vlam
me Viers omcingelt is, wesende met vier
Verwen gekleet: te weten van 't begin des
hals totte gordriem toe moet het geel of
cijtroenigh van verwe wesen, van den gord
riem af totte navel, sal het wit zijn, en al 't
overblijfsel van 't kleed sal root wesen, de
soom of boord van 't kleed sal swart zijn,
hebbende op 't hooft een ronde Maene, voor
haere Voeten heeftse een Leeuw, die swaer
moedigh en kranck by haer leyt. D'eene
hand houtse voor de borst, aen de sijde van 't
hert, en aen d'ander hand houtse een ysere
boeye of keeten, met een letter rol, waer in
dese woorden geschreven staen, Membra cuncta
fatiscunt, dat is, alle mijne leeden zijn machteloos.
De Febris of koortse wort in 't Griex Πυρ
, 't welck Vier bediet, geheeten, en de Latinen
nemen 't woord Febris van fervor, dat is van de
hette, 't welck anders niet beteykent, als een
groote opwellinge en overvloet van hette.
Waer van Galenus in zijne grondstellingen
seght. De koortse is een veranderinge van
een ingebooren en gematighde hette, tot een
vierige en brandige Natuyre, herkomende
uyt te grooten overvloedt van hette en
drooghte. En dieselve soude geschieden
om vijf oorsaecken. De eerste spruyt uyt al
te overtollige en te geweldige beweginge.
De tweede is uyt de verrottinge van de vocht
igheden. De derde is uyt de groote nae
dringe van een ander brand. De vierde is door
de inhoudinge der dampen van dingebo
rene warmte. De vijfde is door de t'saemen
-menginge van eenige dingen, 't zy dat het
voedsel of medicijnen zijn. De koortse is
van driederleye aert, nae de drie selfstan
digheden van des Menschen lichaem. De
eerste is de een-daeghsche koortse, geheten
Ephimera, die uyte geesten van 's Menschen lic
chaem haer oorsprongh heeft. De tweede
is Putrida of verrottige, heerkomende uyte
vochtigheden die meest verrot en bedorven
zijn. De derde is Hectica, spruytende uyte
vleessige en vaste deelen des lichaems, als
Galenus 't selve in veele plaetsen uytleyt.
Ieughdigh wortse geschildert, om dat
de jeughd veel meer de koortse als ander
Ouder is onderwaerigh, hebbende meer
brands by haer: welcke brand, om de boven
verhaelde reedenen, meer als gewoonlijck,
lichtelijck komt aen te wassen, en uyt de
se overvloed komt de koortse voor den
dagh, gelijck de voorseyde Schrijver over
Hippocratem seght, de Ionghe luyden zijn meest mette
koortse gequelt, om datse van een heete en galachtige Na
tuyre zijn. Gelijck Hippocrates en Fernelius mede
verhaelen.
Het magere en uytgeteerde aengesicht,
vertoont ons de Febris Hectica of de uytteren
de koortse, diewelcke eerst de vochtigheyt
van de vleesachtighe deelen verteert, daer
door 't lichaem moet worden onderhouden:
en van daer dringhtse tot in 't vlees, en ver
teert haer eygen voedsel, gelijck Fernelius seer
wel aenwijst.
Door 't oopen houden van den Mond
wort verstaen de Noodwendigheyt van de
aessemhaelinge, totte ververschinge van den
ingesloten brand.
De heete of levendige damp, die van haer
uytgaet, behalven datse ons de daeghlijxe
koortse bediet, gelijck geseyt is, is gegrond
op de geesten des lichaems, diewelcke niet
anders zijn, als het eedelste en aldersuiverste
bloed, dat sich gemeenlijck in de arterien,
diemen slagh-aderen of hart-aderen noemt,
besluyt. Wort oock vertoont de uytwaese
mingen van 't verrottige roet, die altijd van
de verrottende vochtigheden voortkomen.
Zy is als met een vlamme Viers omcin
gelt, om de eygenschap van de koortse uyt
te drucken, die sich op de maniere van 't vier
sodanigh ontstelt, dat het schijnt, datter geen
grooter brand kan wesen.
De vier verwen van 't kleed, drucken de
verrottige koortse uyt, die uyt vier vochtig
heden of humeuren veroorsaeckt is: en
daerom wort het geel by de Cholerique of
galachtige vochtigheyt uytgebeeld, die oor
saecke is van de derdendaegsche koortse:
want soo de verrottinge komt inde groote
aders, en nae by het herte, soobrenghtse een
gestadige derdendaeghs koortse: en soose
in de kleyne en uitgespreide aderkens komt,
soo maecktse een ophoudende of verposen
de koortse, en om dat dese vochtigheyd de
aldersubtijlste en snelste is van allen, soo is
oock het bovenkleed met dese verwe af
gemaelt. De witte verwe, in haer tweede
plaetse, beeld de Phlegmatique of slijmige
vochtigheyt af, die welcke de daeghlijck
sche koortse veroorsaeckt. Het meestendeel
van 't kleed is rood 't welck het bloed be
diet, wesende dat selve alsdan in meerder
overvloed als d'andere vochtigheden, en
dat maeckt een gestadige koortse Sinocha ge
heeten, diewelcke of zy bespringht den
Mensch heftelijck, gaende al soetjens en slij
tende af totten eynde toe, of zy blijft in een
derleye kracht totten eynde toe.
De swarte boorde van 't kleed, bediet de
Melancolische of swarte vochtigheyt, die
door haere grovicheyt, als wesende de heffe
van 't bloed, altijd sackt nae de benedenste
deelen, en daer uit heeft de quartane of vier
dedaeghsche koortse haeren oorsprongh. En
om datter d'andere vochtigheden niet soo
veele zijn, so ontsteeckt hier door de koort
se altijd, op den vierden dagh. De Maene
op 't hoofd, bediet, dat de beweginge van
de koortse geheelijck aen de Maene hanght,
want gelijck sich de Maene van seven tot se
ven daegen beweeght, te weeten van de
Nieuwe Maene af, tot het eerste quartier,
alsoo vervolghtse voort, totte volle Maene
toe, en van tijd tot tijd. Van gelijcken doet
men oock in de Critische of oordeel bewe
gingen in de koortse van seven tot seven da
gen. Want Galenus vertoont klaerlijck, dat
de oorsaecke van de Critische of gisdaegen
niet hanght aen 't getal der daegen, maer aen
de Maene. Waer van aldus geseyt wordt:
Noch het getal van seven of van vieren is de oorsaecke
van 't Crisis of van 't gissen niet, maer om dat de Maene
vernieuwende, en de aerdsche dingen veranderende, oock
den ommeloop der bewegingen tot dese hoofdgetallen doet
komen, in welcke getallen zy billijck vinden de vaste tijden
der veranderinge. Boven dat soo komt het Crisis
niet alleen door 't getal van sevenen als ge
seyt is, maer oock door de vierde dagh, die
voor de sevende is gegaen, en voor de vierde
dagh, die voor de viertiende is gegaen, zijn
de de elfde dagh, gelijck oock Galenus en Hip
pocrates seggen, dat wanneer zy de swaere
sieckten voorsichtlijck hadden waergeno
men, bevonden zy dat de vierde dagh een
aenwijser was van de sevende, niet anders als
of de vierde dagh van de Maene ons ver
toont de hoedanigheyt van de geheele Mae
ne loop; gelijck sulx Aratus in sijne Dichten
ons oock te kennen geeft. Zy wort met een
volle Maene geschildert, om datter in de
volle Maene meer veranderingen voorvallen
als op andere tijden.
De treurige en swaermoedige Leeuwe,
wort by haer geschildert. Want Pierius seght
dat de Leeuw gestadigh de koortse heeft,
waer in veele Schrijvers met hem overeen
stemmen. 't Is wel te geloven, dat de Leeuw,
om zijn groote hittigheydt, nu en dan de
koortse heeft, maer soo hy dese ongetem
pertheyt gestadigh hadde, soo maghmen die
selve geen koortse, maer wel de natuyre en
eygenschap van den Leeuwe, noemen. Wat
meer is, onder de twaelf teyckens van den
Zodiac, zijn de teyckens van Leo, Aries en Sa
gittarius van alle Sterre-raeders genoemt, de
Oostlijcke, de Manlijcke en Vierige, te we
ten, heet en drooge, van welcke hette en
drooghte eygentlijck het weesen van de
koortse heerkomt, en om dat de Leeuw de
middelste is van dese andere, soo kan men
met reeden seggen en oordeelen, dat hy is
de krachtighste van allen, in dese gelegent
heydt. Veele Sterre-gissers seggen dat de
Leeuwe heerschappye over 't Herte voert,
't welck is de voornaemste wooninge van de
koortse. Waer over Avicenna seght, de Koortse
is een uytwendige brand, die in 't hert is aengesteken.
De hand die zy op de borst heeft, druckt
niet alleen uyt, de rechte woonplaets van de
koortse, als geseyt is, maer wijst oock aen de
uytspreydinge van de hertaderen en intrec
kinge der selve, om den brand uyt te drij
ven, 't welck van de Medicijns sistole of diastole
genaemt wert, diewelcke in de tijd van de
koortse rasser gaen, also de noodsaecklijck
heyt van de voorgeseyde uytdrijvinge groo
ter is. En met dese beweginghe, die haer
oorsprongh in 't herte heeft, en die te ge
lijck in een selve tijd door alle de hertaderen
verspreyt wort, soo maecktse de Polse, die
welcke om datse, in de hand, aldergevoe
lijxt is, so wort de hertader die naest aen de
hand is, de Pols geheeten. En daerom heb
ben wy haer de hand voor 't herte geleyt.
Datse de keeten met de bovengeseyde
spreucke hout, is om dat de koortse in der
waerheyt, alle de deelen des lichaems quelt
en bind, en dat door de hertaders die sich
door alle de leedmaeten verspreyden, ge
lijck sulx Avicenna seer wel uytleyt.
Een schone Vrouwe van een eerbaer op
sicht, hebbende in de rechter hand een
geessel opgeheven, als of zy daer mede wil
de slaen, leggende voor hare voeten een Cu
pido, die mette oogen verbonden is, wesen
de met lange kleederen, als een Vestaelsche
Maegd, gekleet, en met een gordel in 't mid
den opgebonden, als tegenwoordigh de We
duwen te Romen gekleet gaen, waer op de
se woorden geschreven staen, Castigo corpus
meum, dat is, Ick tuchtige mijn lichaem, met een
Seeve in de slincker hand wortse gemaelt ter
gedachtnisse van de Vestaelsche Maeghd, die
haere Kuysheyt voor de Werreld willende
betoonen, waeter op een Seeve goot, dat zy
daer in behiel.
Een Maeghdeken in 't wit gekleed, heb
bende op 't hoofd een sluyer van dieselve
verwe, diewelcke haer aengesicht bedeckt
tot aen den gordel. In de rechter hand
houtse een witte Lely, en onder haer rechter
voet een Schildpadde.
Met wit wortse gekleet, want onder dese
verwe, wort de Suyverheyd afgebeeld, als
mede de oprechtigheyd des levens, waer uyt
de Suyverheyd voortkomt. Waer over Salo
mon, willende de oprechtigheyd en Suyver
heyd des gemoeds uytdrucken, seght, u kleede
ren sullen alle tijd wit wesen. Zy is bedeckt, op de
maniere als geseyt is, want een kuysche Vrou
we behoort de schoonheyt van haer persoo
ne te decken, en de gelegentheyt van de oo
gen wegh te nemen, die veeltijts oorsaecke
zijn, van dat de Suyverheyt besmet wort, en
ten dien aensien, noemt Tertullianus dusdanigen
sluyer een Waepenrustinge voor de vrees van schande,
ende een Harnas van eerbaerheyd, een Bolwerck van zee
digheyd, een muyre voor 't Vrouwelijck geslachte, waer
in eens anders oogh noch niet was gaen weyden: Die
selve Schrijver bepaelt de maniere waer toe
en hoe langh de sluyers souden gestreckt
hebben, te weten soo langh als de hoofdhay
ren streckten, wanneer die neergestreelt zijn,
en alsoo langh mosten oock dese sluyers we
sen, sulx datse totten gordel toe, mosten ko
men: Totte navolginge van de Romeynsche
Heydenen, die de Goddinne van de Kuys
heyd met het aengesicht bedeckt plachten af
te beelden, gelijck in veele Medaglien te
sien is.
De Romeynsche Bruyden, tot teycken
der Suyverheyd, oock wanneerse tot den
Man over gingen, bedeckten het hoofd: een
maniere die de Romeynsche Vrouwen ge
bruyckten. Poppaea Sabina, de Vrouwe van
Nero, dese om dat zy kuysch soude schijnen,
hoewelse onkuysch was, quam altijd gedeckt
voor den dagh.
Cajus Sulpitius Gallus een Romeyn, verliet sijn
Huysvrouw, om datse ongedeckt was uyt
gegaen: en niet alleen de Romeynen, maer
oock de Griecken gingen bedeckt, om haere
schaemachtigheyt te betoonen, gelijck Hero,
Penelope, en Helena, als by Homerum en andere te
sien is. Tertullianus seght dat de Vrouwen in
Iudaea haer aengesicht decken, waer door zy
onderkent worden. Paulus seyt van de Vrou
wen die daer nae Christenen zijn geworden,
Corinth. II, datse souden bidden met gedec
kten hoofde, andersins souden zy haer hoofd
onteeren. Platina verhaelt dat S. Petrus soude
bevolen hebben, dat de Vrouwen gedeckt
souden ter Kercken gaen, 't welck zijn Nae
volger Linus soude hebben uytgevoert. Wie
hier van wijders begeert, lese Tertullianum.
Doch 't is ons genoegh dat wy tot bevestin
ge van de Kuysheyd, geseyt hebben, datse
gedeckt moet wesen.
Zy houdt een witte Lely in de rechter
hand, want Hieronymus schrijvende tegens Io
vinianum, seyt, dat de Lelye een bloeme is van
de Suyverheyd en van den Maegdom: Om
dat in het Hooge-Lied Salomonis de Hemel
sche Bruyd singht, Zy wort onder de Lelien opge
voet, dat is, onder suyvere en kuysche persoo
nen. De Schildpadde onder de rechter voet,
bediet dat de staetige Vrouwen, gestaedigh
sullen by huys blijven, als de Schildpadde
uyter natuyre doet, gelijck Phidias het beeld
van de Kuysheyd afmaelde: en Thucididis
spreucke by Plutarchum is gedenckwaerdigh,
door de Vroulijcke schoonheyt seyt hy, moet een vrome
Vrouvve haere naem en lichaem, tusschen de huys
muyren laeten besluyten.
Een naeckt kindeken met vleugels aen de
schouderen, houdende hahain de rechter hand
eenen Visch, en in de slincker een bloeme
krans, gelijck Alciatus 't selve uytet Griex
overgeset heeft.
Pierius Valerianus verhaelt, dat hy een oude
Medaglie heeft gesien, diewelcke by zijn
en tijde gevonden was, waer op een Vrou
we stont seer Koninghlijck gekleet, met een
kroone op 't hoofd, sittende op den rugge
van een Leeuwe, maeckende mynen om de
hand aen 't geweer te slaen, 't welck van die
selve Pierius op de Iustitie uytgeleyt is, en de
macht door een Leeuwe.
Een Vrouwe die in een Zeetel sittende,
een ontsteecken toortse hout, hebbende
een open Boeck by haer, daer op zy, mette
voorste vinger van de rechter hand, wijst.
De ontsteecken toortse bediet, dat gelijc
kerwijs onse lichaemlijcke oogen, het licht
noodigh hebben om te sien, alsoo heeft ins
gelijx ons inwendigh oogh, 't welck het ver
stand is, om de kennisse van de verstandelijc
ke deelen te vatten, noodigh de uytwendige
gereetschappen van de sinnen, en insonder
heyt die van 't gesicht, 't welck door de ont
steecken toortse wort te kennen gegeven.
Daerom seght Aristoteles, daer is niet in 't verstand,
dat niet eerst geweest is in de sinnen. Hierom ver
toontse het opene boeck: Want door het
gesichte en door het hooren lesen, verkrij
gen wy de kennisse der dingen.
Een Vrouw in 't groen gekleet met een
krans van kooren-ayren om 't hoofd,
houdende in de slincker hand een circkel
mette twaelf hemels teyckenen, omarmende
mette rechter hand een boomken, 't welck
bloeyt, siende daer op dat het selve vast staet.
Ter syden haer leyt een ploegh.
Het groene kleed bediet de Hope, sonder
dewelcke niemant soude gevonden werden,
die immermeer de sloverye van den arbeyd
en 't land te bouwen, soude willen by der
hand nemen.
De krans met kooren-ayren, wort voor
het voornaemste wit van dese konst geno
men, 't welck is, om het graen te vermenigh
vuldigen, dat noodigh is, om den Mensche
by 't leven te onderhouden.
Het omarmen van 't bloeyende boom
ken, datse sterck aensiet, bediet de Liefde
van den Ackerbouw ontrent de boomen,
diewelcke zijn als haere Dochters, waer van
zy de rijpe vruchten verwacht, die de bloey
sels haer beloven.
De twaelf Hemels teyckenen zijn de ver
anderingen en de saysoenen van 't Iaer: waer
nae de Landbouwerye wort aengemerckt.
De Ploegh worter, als een voornaemste In
strument, by dese konst gevoeght.
Een bedaeghde Vrouwe in Violet of Pur
per root gekleet, sittende, met opgeslagen
armen, als ofse iemant wilde omhelsen, hou
dende in de rechter hand een Scepter, waer
dat boven op een Sonne staet. Hebbende in
haere schoot een opgeslagen boeck; en men
siet, uyt den klaeren hemel, groote menichte
van dauw druppelen neder vallen.
't Bedaeghd ouder vertoont, dat de lee
ringe lange tijd behoeft eer zy kan gevatt
worden.
't Purper rootbediet deftigheyt, 't welcke
een cieraet is van de leeringe.
't Opene boeck en de opgeslagen Armen
drucken uyt dat de leeringe, uyt haer selve,
seer mild is.
De Scepter mette Son, daer boven, is
een kenteycken van heerschappie, die de
leeringe heeft over de verschrickinge van
den Nacht der onwetenheyt.
Het nederdaelen der dauws druppelen
uyten hemel, vertoont door 't aensien der
Egyptenaeren, gelijck Orus Apollo verhaelt,
de Leeringe, want gelijck de dauw de jonge
planten murw maeckt en de oude hart, al
so maeckt oock de leeringe, de buyghsaeme
verstanden, doch met haer eygen wille, van
haer selve vast en rijck, maer die uyter na
tuyre plomperts zijn, laetse verloren gaen.
Een Vrouwe van een oud opsicht, en op '
ouds gekleet, houdende haer rechter
hand op een Hert, dat seer groote hoorens
heeft, met veele uytgespreyde tacken, heb
bende in de slincker hand een kraeye.
Het antijcsche kleed op de oude wijse be
diet den verlopen tijd van veele Iaeren. Zy
hout haer rechter hand op 't hoofd van een
oud hert of hinde, dat hoorens heeft met
veele tacken, om daer door de langheyt des
levens te vertoonen, want dit Dier leeft
lange, en nae enige seggen, soo werpt het al
le Iaeren een taxken van de hoorens af, en
dit is seeker, dat hoe 't ouder wort, de hoo
rens oock te dicker en tackiger worden. Zy
leven drie hondert Iaeren en meer. Plinius ver
haelt in 't VIII boeck XXXII cap. dat het be
kent is dat de Herten een langh leven heb
ben, en hy voeghter by, dat voor hondert
Iaeren Herten gevangen zijn met goude
halsbanden, dieder van Alexander Magnus
waeren gestelt geweest, daer de huyd al was
over gewossen. 't Selve verhaelt hy van
Agatochleus den Tyran van Syracusa, die op
de jacht een Hart om hals bracht, dat een
kopere ringh om den hals hadde, alwaer
dese naeme was ingesneden, Diomedes
Artemides. Wy hebben in de nieuwe
Historien, dat Carolus de VI Koningh van
Vranckrijck, by 't bosch van Senly een Hert
gevangen hadde, dat een vergulde Metale
halsband hadde met dese omschrijvinge, Hoc
me Caesar donavit. Waer uyt dit spreeckwoord
is voortgekomen, Noli me tangere, Caesaris sum,
dat is, Roert my niet aen, ick hoor den Keyser toe.
Waer van Petrarcha in zijn klinck-dichten
oock gewagh maeckt. Voordaeden, die
het lange leven der Herten te kennen ge
ven: gelijck oock het leven der kraeykens
langh is: want zy leven veele Iaeren. En
daerom hebben wy een kraeyken op de
slincker hand, van dese Vrouwe, gestelt. Van
welckers ouder als mede van der Herten,
Virgilius gewagh maeckt in eenige dichten
van 't ouder der dieren, die hem worden
toegeschreven, dat een Man ses en negentigh
Iaer leeft, maer dat de klapachtige kraeye
dit negenmael te boven gaet, en dat het Hert
vier mael soo lange leeft als de kraeye.
Een Vrouwe van een jeughdigh opsicht,
gekroont met verscheyden groene blae
deren, hebbende voor de borst een kleyn
beestjen als een Vliege, Hemorobium genaemt,
of om beter te seggen, het kleed sal vol soo
danige beestjens wesen, en inde rechter hand
salse een taxken met Roosen hebben, met
dit opschrift, ipsa dies aperit, conficit ipsa dies, dat
is, dieselve dagh opent de bloeme, en die selve dagh brengt
se ten eynd; 't welck een spreuke was van den
Heere Frederico Cornaro Bisschop van Padua,
en in de slincker hand salse het Vischken
Calamoro of Seppia hebben.
De Mensch, gelijck oock alle andere die
ren, is soodanigh Lief hebber van 't leven, dat
hy dickwijls treurt, om dat het soo kort is.
Theophrastus op zijn sterven leggende, klaegde
over de nature, van datse den herten en kray
kens, daer doch niet aen gelegen is, een langh
leven hadde verleent, maer den Mensche
die soo waerdigh was, hadse een soo kort le-
ven gegeven, een tijd waer in hy wel langer
konde zijn, om alle konsten en wetenschap
pen volmaecktelijck te leeren: Maer dat hy
stierf, wanneer hy eerst kennisse begost te
krijgen. Tegens dese woorden van Theophrastus
die van Cicero in sijne Tusculaensche vraegen
zijn voortgebracht, strijd Salustius, in 't begin
van den oorlogh van Iugurta, alwaer hy seyt:
Dit Menschlijck geslachte klaegt al te onrecht over zijne
natuyre, van datse swack en kort is, maer aen de Mensch
lijcke natuyre gebreeckt veel eer de naerstigheyt, als de
sterckheyt of de tijd. Willende te kennen geven,
dat de Mensche altijd tijds genoegh heeft
om deughdigh te worden, wanneer hy maer
zijn gemoed en naerstigheyt wil aenwenden,
om de Deughd te verkrijgen. 't Welck Seneca
oock bevestight, als hy seyt, Waerom klagen wy
doch over de Natuyre der dingen? dieselve draeght sich
doch goedertieren tegen ons. Soo ghy 't leven wel weet te
gebruycken, dan isset langh. Maer het laet daerom
niet nae dat het leven niet kort soude zijn.
Wy hebben onrecht om te klagen, maer wy
behooren ons te laeten genoegen mette be
paelinge van dit leven, 't welck ons van den
Oppersten Schepper is voorgestelt, die alles
ten besten, van zijn schepsel, uytdeelt en
rijcklijck voorsiet: En van dat selve, van da
ons leven kort en onseecker is, wil God, dat
wy dit voordeel sullen trecken, dat wy altijt
tegens den Dood mogen vaerdigh staen, en
versorgen dies te meerder, in dit korte le
ven, dat wy mogen besigh zijn met gestadige
oefningen, van goede wercken, om de beloo
ninge van 't eeuwige leven te verkrijgen.
Sonder twijfel is onse leven kort. Dit aen
merckt Zeno seer wel, als hy seyde, In der waer
heyd, onse leven is kort, en wy hebben niet meer gebreck
als den tijd. Aeneas Sylvius, die daer nae Paus
Pius II genaemt wierde, vergeleeck het kor
te leven by eenen droom, want hy seyde, het
Leven des Menschen is als een snellen droom, niemant kan
hem den Morgen versckeren, wy zijn niet als een wind en
schaduw. Op dese spreuck van Pius II past dit
zeedelijck gedicht van mijn Landsman Franc:
Coperta, 't welck hy schrijft aen zijn Moeder,
wiens broeder gestorven was, en om dieselve
te troosten, sant hy haer een Sandloper, in
een kasse, die met rouwkleederen overtroc
ken was, luydende aldus:
Hy, die door konst en soet bedrogh,
't Verdriet (dat in de VVerreld noch,
Des Menschen Leven komt bestrijden:)
Soo matight, dat hy kan den tijd.
En 't sloven, dat ons ruste slijt,
Verdeelen, en stil laeten glijden:
VViens rouvvkleed recht op droefheyd past,
Dat tot bevvijs van naere last,
Met traenen is geheel bedoven:
Die komt nu en verlicht u smert,
Die totte klachten drijft u hert,
En u de soete rust quam roven.
Hier kondy in een spiegel sien,
Dat snel en onbeschoulijck vlien,
Van die daer gaen en nimmer keeren:
En hoe ons leven is als glas,
Ons hoop, een schadu, stof en asch,
VVaer uyt ons broosheyd is te leeren.
Te recht is des Menschen hoope een broos
glas, en derhalven is oock het leven kort,
't Welck ons doet vermaenen, dat wy niet
soo diep onse gedachten in dese verganck
lijcke en nietige dingen sullen inwicklen:
Een groote ellendigheyt van de Menschen,
die in haer gemoed een webbe van Werrelt
sche begeerlijckheyt aenvangen, dat door de
kortheyt van dit leven, doch onvolmaeckt
blijft. Sulx dat wy te gelijck met Petrarcha
seggen, de tijd is kort, maer onse begeerte is langh. Al
onse lange begeerten doet een kort leven barsten, en veele
dingen draeghtmen vergeefs en tot schaede, overmits, het
nae by is, waer nae toe men sal moeten reysen: te weeten
totte Dood, gelijck Gregorius seyt. Ick wil my
niet te verre uytstrecken om de kortheyt
des levens aen te wijsen, van het welcke niet
alleen de Griecken, Latijnen, Italianen, en
veel duysent geleerde boecken getuyghnisse
geven, maer oock onse Ouderen en lieve
Vrienden, die al te saemen in korte tijd daer
van zijn berooft geweest.
De Krans met groene blaederen, hebben
wy 't leven toegevoeght, want wy vallen in
korter tijd, als de blaeders van de boomen,
en soo haest als de kracht van 't leven ver
gaet, soo haest vergaet oock de groente van
de blaederen, die in korter tijd verwelcken
en verdorren. Simonides vergelijckt oock on
se leven by de blaeders, te weeten dat der
Menschen geboorte is als der blaederen. Dit verstaen
de Menschen vveynigh, noch drucken 't selve niet in 't
herte, hoe korte tijd van Ieughd en leven dat den
Menschen is gegeven.
Het Hemorobium is een kleyn vliegend beest
jen, grooter als een Vliege, 't heeft vleugels
en vier beenen, gelijck Plinius segt, soo wastet
tium, als de Sonne op 't hooghste is, seeckere
swacke biesen voortbrenght, waer uyt het
Hemorobium voortkomt, en dat selve kan ons
dienen tot een beeldenisse van de kortheyt
des levens: Want het sterft in de selve dagh
als het wort gebooren. En alhoewel wy in
dieselve dagh niet sterven, soo is nochtans
onse leven kort, en wort geheeten het leven
van eenen dagh. En aldus noemt het Anti
phon: Onse leven is als een gevangenisse van eenen dagh,
en ick soude het geheele Menschlijcke leven, een gelijcke
tijd van een dagh mogen noemen, waer door wy slechts
in de Werld sien, en den Naekomelingen het licht en
het leven overleveren. En Petrarcha seyt in zijne
Triumph over den Tijd aldus:
Ick schick my alsoo veel ick kan,
En sie het eind' van verre an:
Ick overweegh mijn korte tijd,
Die schielijck vlieght en 't leven slijt:
't Is 's morgens als een Ieughdigh kind:
Maer nu soo word ick oud en blind:
Ons leven is maer eenen dagh,
Vol rouw, en pijn, en naer geklagh,
Vol stormen, dampen en verdriet,
Het schijnt wel schoon, maer 't isset niet.
En om dat het leven alsoo kort is, soo
vergelijckten de Griecken dat selve, by een
vinger, span en elleboge. Van Iuno en van
Mimnermus, wort de Tijd een ellebooge ge
noemt: van Diogenes, het leven een span, en van
de Poeet Alceus de dagh by een vin
ger: om de kortheyt van 't leven uyt te
drucken: 't welck hoewel het selve sich tot
veelen uytstreckt, soo vernietight noch
tans een korte uyre dat selve. Dit is seer
wel overwogen in een oude beschrijvinge,
die in 't Paleys van den Cardinael Caesius be
waert wort, aldus luydende:
Dit's Caesius die meer als eene Eeuwe leeft,
Maer een te korte uyr, 't geluck den doodsteeck geeft.
Waer over Petrarcha in de Triumph van de Godheyt singht:
O schoone ziel! hoe vast ghy dus benout,
Waer toe gepeins en al dit naere suchten?
Een uyr verstoort, wat eeuwen was gebouwt,
Wie kan den dood en zijn geweld ontvluchten?
Dieselve singht in een ander gedicht:
De hooge rots leyt in den grond,
Ons leven dat soo heerlijck stond:
Een uyr, een morgen heeft verdaen,
Dat soo veel eeuwen had gestaen.
Van onse broose aert, is de Roose een
Hieroglyphisch beeld, want zy komt laest
onder de bloemen op, en zy vergaet eerst,
gelijck Athaneus seyt. En met groot recht
wort onse leven by een Roose vergeleeken,
die wel schoon en aengenaem is, maer zy
verslenst en verdort in dieselve dagh, gelijck
in de spreucke, die om de Roose staet, wort
uytgedruckt, en 't is een vers van Virgilius
waer in hy van de schoonheyt en broosheyt
des Rooskens aldus singht:
Soo veelderleye aert, gewas en nieuwe dingen,
Ontsluyt ons eene dagh, en kanse t'onderbringen:
Wy klagen dat Natuyr 't bevalligh Roosken dooft,
Dat in haer jonge vreugd ons schielijck wort ontrooft.
Soo lang als eene dagh, soo lang is d' eeuw der Roosen,
Dat d' Ouden even druckt als Ionge die daer bloosen.
Te recht was de Roose voor eenige Maen
den, een devijs van de kortheyt des Levens,
in den Pauslijcken stoel van Alexander Cardi
nael de Medices, daer nae Leo de XI, die altijd,
de Roose voor zijn devijs gebruyckte, met
dese spreucke, sic florui, aldus heb ick gebloeyt.
Een devijs dat nae lichaem en ziele hem nae
zijn dood best paste, als in 't leven, want hy
bloeyde opgehoopt van aengenaemheyt en
Majesteyt, en seer korte tijd, in sijnen Paus
lijcken stoel als een Roose, een seer soete
reuck van sich, aen al de Werelt, naelaetende.
De visch Seppia en Calamora, zijn van de
Griecken Theutis genaemt, en van den Latij
nen Loligo; zy worden beyde voor de korthe
yt van 't Leven genomen, want zy leven
een seer korte tijd, gelijck Aristoteles in zijn
Dierboeck te kennen geeft.
Een Vrouwe in 't root gekleet, houdende
in de rechter hand een brandend herte,
en in de slincker een kindeken datse om-
armt.
De Liefde is een bequaemheyt van den
wille, die van God is ingestort, ons bewe-
gende om hem boven al, en onsen naesten,
als ons selven, te beminnen.
Met het brandende herte en 't kindeken
in den arm wortse geschildert, om dat de
Liefde eene suyvere en brandende werckin-
ge in 't gemoed is, tot God en de schepselen.
Het hert wort geseyt te branden wanneer
het bemint: Want de Geesten beweeght
wordende door eenigh waerdigh onder-
werp, doen het bloed te gelijck nae 't hert
optrecken, 't welck door de hette ontstelt
wordende, soo wort het geseyt te bran-
den, daerom seyden de discipulen van Emaus
oock, branden onse herten niet als hy met ons sprack?
En dit wort gemeenlijck van de Poëten me-
de geseyt, van de geyle Liefde.
Het kindeken worter gestelt door ge-
lijckheyt der woorden Christi, Wat ghy den
minsten hebt gedaen dat hebdy my gedaen.
Het roode kleed, hebbende gelijcknisse
van 't bloed, toont dat de waere Liefde, sich,
nae 't getuyghnisse Pauli, totte stortinge des
bloeds toe, uytstreckt.
Een naeckt kindeken met vleugels, heb-
bende een Lauwerkrans om 't hoofd, en
drie andere kranssen in de handen. Want van
alle andere Liefden, die soo verscheyden
van de Poëten werden afgemaelt, gaet dese
Liefde totte Deughd, alle andere in Eedel-
heyt te boven, om datse oock alle andere
dingen overtreft. Het wort met een Lau-
werkrans gemaelt, tot een teycken van eere,
die dese Deughd toebehoort. En om te be-
toonen dat de Liefde tot dese Deughd on-
verderflijck is, oock hoe de Lauwer altijd
groen blijft, en oock hoe de krans, die van
een Sperische rondicheyt is, geene bepalinge
heeft, soo soumen oock konnen seggen, dat
de krans op 't hoofd Wijsheyt bediet, en an-
dere Zeedelijcke of Hooftdeughden, als
Gerechtigheyt, Wijsheyt, Dapperheyt en
Maetigheyt, en om dieselve Deughd dubbel
te vertoonen, soo wortse door den circkel
en te gelijck door 't getal van dryen, 't welck
een volmaeckt getal is, door de kroonen
uytgebeeld.
Een Man aendachtelijck met het gesichte
ten Hemel gekeert, alwaer hy mette
slincker hand nae wijst, en mette rechter
toont hy zijn bloote borst.
Een sittende Cupido, die onder zijne voe-
ten een boge, pijlkoocker en een uytge-
bluschte fackel hout, hebbende in de rechter
hand een Sandloper, en in de slincker een
mager en teeder Vogeltjen Cinclus geheeten.
Hy hout den boogh, pijlkoocker en uyt-
gebluschte fackel onder zijne Voeten, tot
een teycken dat hy is getemt. Want zijne
wapenen af te leggen, is een teyken, dat
men t'ondergebracht is en verneerdert.
Daer is ter werreld geene saecke die de
Liefde meerder kan temmen en uytblus-
schen als de Tijd en d'Armoede. De Sandlo-
per die hy in de hand heeft, is een beeld van
den Tijd, die een Leermeester is van alle
Menschlijcke hertztochten en ontsteltnissen
des gemoeds, insonderheyt van de Liefde:
ten welcken einde hy verlanght om zijne
beminde, swacke en broose schoonheyt te
genieten, maer als de schoonheyt door den
tijd is verandert, soo verkeert oock de Lief-
de in andere gedachten. Ick hebbe haer eertijts
bemint, seyt Plautus in zijne Epidicus, maer nu leyt
my een ander sorge in 't gemoed. Voorts seyt hy in
zijne Mustellaria: Ghy zijt een rechte Sottinne, dat ghy
meent, dat ghy hem geduyrich tot uwen goedgunstigen
Vriend sult hebben. Ick waerschouw u, dat hy u door
den tijd, of als hy u satt is, sal verlaeten. En noch
laeger vertoont hy, dat de gelegentheyt op-
houdende, oock de Minnekracht sal ophou-
den, wanneer de Ieughdlijcke verwe, door
den tijd sal werden verandert. Als d'Ouder
dom dit hoofd van zijne verwe hadde verwisselt, is hy
van my gegaen, en heeft my oock verlaeten, en dit sal u
oock gebeuren. Ick gelove dat dit het seggen is
geweest van Demosthenes, dat de Minnebrand
die binnen de borst is ontsteecken, niet door
naerstigheyt maer door traegheyt, en door
middel van den tijd, wort uytgebluscht en
versmolten. Mijn Landsman Coppetta, be-
danckt den Tijd, die hem had ontbonden
van de Minnestricken, als volght:
Vermits ick Grijse Tijd kan Kerck noch Autaer sticht-
en,
Voor u die vvonder vvrocht en dooft dees schoone
lichten,
Die ons in smert en rouvv en in veel quelling voen:
Vervul mijn vvedervvraeck, en vvilt mijn vvensch voldoen.
Drijf vvegh haer hooge trots en opgeblasen quicken,
En breeck der Minnen kracht en rijt van my haer stricken.
Ghy doet doch al vvat konst en reeden niet vermagh,
Iae meer als raed, gekijf of vrienden naer geklagh.
Ghy kont mijn ziel, die brand, en kil is vveer genesen,
Als die nu van 't gevaer sal gantsch ontledigt vvesen,
Soo datse gaet ter vlucht verheven nae de locht,
En streeft met u om hoog nae een veel beter tocht.
Den Tijd dan is de breydel der Liefde,
die sich ten laesten verkeert in berouw van
den verlooren tijd, die, in de ydelheyt der
Liefde, is versleten.
Het Vogeltjen Cinclus is mager en
teer, en dit bediet, dat een Vryer, die alle zijne mid-
len aen de Liefde heeft gehangen, uytteert,
en blijft daer door dor en kael, en dat door
d'armoede, honger en den ellendigen staet,
waer in hy sich bevint. Dit Vogeltjen is een
beeld van d'Armoede, gelijck Suidas seyt, het
Cinclus is een kleyn en mager Vogeltjen, en 't
spreeckwoord luyt, Hy is armer als een Cinclus.
Dit Zeevogeltjen is soo swack dat het zijn
eygen nest niet kan maecken, en daerom
broeyt het in eens anders nest. Waer over
Cinclus in de spreeckwoorden een arm Man
en Bedelaer genaemt is.
Crates de Philosooph van Theben seyde, dat-
ter drie dingen waeren, die de Liefde be-
temden, de Honger, de Tijd, en de Bast. En
om dese reeden soumen oock Cupido een
bast konnen om den hals doen, want dit is
gemeenlijck de aert van de Vryers, dat zy
uyt mistroostigheyt terstont nae den dood
verlangen, waer van oock al eenige zijn ge-
sneuvelt. Phaedra in de Hippolitus van Euripides
niet konnende het geweld van de Liefde
verdragen, vermeende sich te dooden, daer
zy seyt:
VVanneer ick eerst bestont, nae dat ick vvas gevvont,
Mijn Liefde te verheelen:
Mijn tonge dvvaes en mal, mijn droesheyt en misval,
Gingh yder mede deelen:
Ick vvon mijn sotte lust, in Zeedigheyt geblust,
Door reeden overvvinnen,
Maer als 't my oock begaf, doe vvenscht' ick na het graf
Met heel vermoeyde sinnen:
V Venus ick verstoot, ick vvil u door mijn dood,
Seyd ick, ten grond' vernielen:
Dit's my de beste raed. VVie vvederspreeckt dees daed,
De ruste mijner zielen?
Wy hebben de Liefde vertoont, die alleene,
door den tijd en door d'armoede wert ge-
temt, als dingen die meest gebeuren, naelae-
tende de twijfelmoedigheyt die selden ge-
schiet, dat sich de Vryers van kant willen
helpen: Doch yder bemint zijn eygen le-
ven: alhoewel het waer is, dat alle Min
aers mette gedachten terstont na den doot
dieselve. Hierom voert de Ridder Guarinus
zijnen Mirtillus in, die in zijne heftige Liefde
aldus klaeght: Ick vind' geen raed als door den dood.
Waer op Amarillis antwoort:
Den Dood? ey luystert 't is maer wind,
't Zijn woorden van een Venus kind,
Die door de Liefd' is aengebrant,
En wenscht sich, uyt verdriet, van kant.
En Torquato Tasso in zijn Hardersangh van
Aminta, seyt, Ick sie dat yder dieder mint, sich strax met
den dood dreygt, doch de daed volghter selden. 't Is ons
dan genoegh dat wy hebben vertoont, hoe
de Liefde voornaemlijck, van de rampsalige
Armoede, en door den Tijd, wort getemt en
t'ondergebracht.
Een jeugdigh Ionghman, staende tusschen
opgeresene roock en viervlammen, maer
die sich met een vrolijck gesicht na den rook
keert, houdende in de rechter hand een krans
van Gras, in de slincker hand eene van Eyc
ken: voor sijne voeten, van d'eene sijde is een
diepe kuyle, vertredende van d'ander syde
seer onversaeght Sabels, Wapenen, Schilden,
Harnassen, en Messen, en overmits dit over
een komt met gelijcke omstandigheden, als
wy sullen seggen, soo hebben wy hem op de
oude krijghsmaniere afgebeeld.
geschildert, om dat hoe de Liefde tot het
Vaderland ouder is, hoe zy krachtiger wort
en meerder bloeyt, want zy verswackt, noch
verliest haer kracht nimmermeer, daer noch-
tans alle de andere Minne-Liefden ophou-
den. Een Ridder nae dat hy lange tijd, zijn
Beminde sal hebben gedient, soo sal de Min-
nefackel door de kille tijd en door d'oude-
re Iaeren uytgebluscht zijnde, andere ge-
dachten mede brengen, en metter tijd ver-
koelen: maer de Liefde tot het Vaderland,
nimmermeer. Een koopman door de winst
en geldhonger aengelockt, sal zee, onweder,
noch eenigh gevaer aensien, maer sal ten lae
sten noch verlangen, om den Oever zijns
Vaderlands te betreeden. Een Hovelingh
verleckert zijnde, door eersucht en staet, en
hooghdravende te Hove levende, gevoet
zijnde door een bedrieghlijcke hope, denckt
niettemin dickwijls om zijn nest daer hy ge
broet is. Een Capiteyn nae dat hy veele
Iaeren in den krijgh sal zijn geweest, om een
heerlijcke naeme en eere te verkrijgen, keert
noch ten laesten nae zijn Vaderland, om ru-
ste. Laet ons hier de schrandre Vlysses tot
een voorstel dienen, diewelcke verkeert heb-
bende, gelijck een doorluchtigh Capiteyn
betaemt, in de aldereedelste deelen van
Grieckenland, en boven maeten lieftalligh,
zijnde aen des Keysers Hof, verlanghde al-
tijd nae Ithaca, zijn Vaederland, te keeren,
hoe klippigh, leelijck en dorr' het oock was.
Dese Liefde tot het Vaderland is een eeu-
wige en gedurige verbintenis en eere, die een
ygelijck van natuyr schuldigh is, gelijck een
kind aen zijn Vaeder, wesende daer in ge-
teelt, hebbende locht en leven daer in ont-
fangen: En voor soo veele Plato in Critone, en
Hierocles beweeren, soo is het meerder ver-
bintnis en eere diemen bewijst aen 't Vader-
land, als aen Vaeder en Moeder, waer van
't Vaederland den naeme heeft. Van 't selve
gevoelen is mede Plutarchus in zijne Zeede-
handlingen, daer hy seyt, Voorwaer het Vaeder-
land, op dat ick nae der Cretensers maniere spreecke, is
meerder in u als u Moederland, en heeft meer recht als u
Vaeder of Moeder. Door soodaenigen treck en
natuyrlijcke genegentheit komt het, dat een
ygelijck zijn Vaderland, sonder uytneminge
van plaetse, hoe slecht of groot dat het oock
magh wesen, bemint. Iae Vlysses ylde soo seer
nae de harde klippen van Ithaca, als Agamemnon,
nae de eedele muyren van Mycenen. Want niemant
bemint zijn Vaederland, om dat het groot, maer om dat
het zijn Vaederland is, seyt Seneca de Philosooph.
De Liefde wast noch soo veel te meerder in
de herten van de Burgeren, dat zy oock, als
verblint zijnde, niet aensien de heerlijckheyt
van eens anders Vaderland, maer een yge-
lijck bemint zijne daelen, weyden, bergen,
hoyblocken, jae zijn woest en wild Land,
meer als de eedele stad van Romen: en hier
uyt komt het gemeene spreeckwoort, dat de
Vaederlandsche roock ons doorluchtiger schijnt, als der
vreemden vier, en daerom is hy by den roock
gestelt, daer de vlam hem over de schoude-
ren vlieght. Hier uyt spruyt het geene dat
Homerus van Vlysses verhaelt, dat hy wenschte
te sterven, wanneer hy slechts den roock van
zijn Vaederland mocht sien. En dit singht
Ovidius mede in zijne Dichten, de Ponto:
Vlysses zijnd' een Man vol wijsheyt en geeert,
Wenscht wederom te sien den roock aen 's Vaeders
heert:
Ick weet niet hoe de sucht des Vaederlants kan trecken,
Die in elx hert gegrift, dees vreughde kan verwecken?
Wat overtreft doch Room? waer 's kouder Land
als Schyt?
Het snootste hy verkiest, en 't schoonste hy versmijt.
Lucianus seyt mede in 't lof van 't Vaederland,
dat de Vaederlandsche roock veel luchtiger brand, als der
vreemden vier. Dit 's dan geen wonder, dat alle
vreemdelingen Roomen lasteren, als die dan
hier in, dan daer in haer Vaderland prijsen:
Want de Liefde verduystert haere oogen,
datse eens anders grootheydt niet konnen
onderscheyden: En daerom slaen zy geen
acht op het waerdige lof, waer door zy
haer onverstant te kennen geven: alhoewel
Euripides zeght, dat zy niet recht verstandigh zijn, die
eens anders manieren en Vaederland meer prijsen, als haer
eygen. Doch nae mijn oordeel acht ick die
verstandiger, die de hoedaenigheyt van de
zeeden en verschillen van plaets tot plaets
recht onderscheyt. Laetse dan het decksel
van de verblinde Liefde tot het Vaderland,
van haere oogen, weghdoen: Laetse het
waerachtige sien, sonder sucht: Laetse met
Athanaeus, die hoewel hy selve een Heyden
en Grieck was, seggen, dat Romen een Hemels
Vaederland is, en een kort begrijp van de geheele Werrelt.
langht de schoonheyt en lieflijckheyt van
haere gelegentheyt en de vriendlijckheyt
van de locht, maer voor soo veele, om dat
God aldaer zijne Heylige Kercke heeft wil-
len bouwen, zijnde dit de sitplaetse van zij-
nen Stadhouder, die de sleutelen des Hemels
houdt en de Hemelsche schatten uytdeelt.
't Is oock een kort begrijp van de Wereld,
om dat in dese plaetse niet alleene verschey-
dene Volckeren te saemen loopen, soo uyt
Vranckrijck en Hispanien, maer oock soo
sietmen aldaer, Griecken, Armeniers, Duyt-
schen, Engelschen, Hollanders, Switsers,
Muscoviters, Maroniten, Persianen, Africa-
nen, Traciers, Moren, Iaponesen, Indianen,
Sevenbergers, Vngeren en Schyten, en ge-
lijck Athanaeus seyt, Soo woonen in die Stad geheele
Volckeren, als Capadociers, Schiten, uyt Ponto, en ver-
scheyden andere, welckers inwoonende toeloop is, van 't
Volck des geheelen bewoonlijcken aerdbodems. Op dese
maniere komen alle de deelen des Aerdrijx
van self, om vrywilligh met haer bloed en
met haere kinderen dienstbaer en burgers
van Romen te wesen, als het hoofd van de
Werld: Waer over met groote reeden Ro-
men genaemt magh worden een Toevlucht,
een Tonneel, een Tempel en een kort be-
grijp van de geheele Werlt. En wy konnen
bevestigen 't geene Petrarcha seyt, dit getuygh ick
dat Romen de opperste woonplaets is, van de Mensch-
lijcke heerlijckheyt, noch daer is oock geen soo verre afge-
scheyden hoeck Lands, die 't selve soude derven ontkennen.
En of wel dieselve Petrarcha in eenige klinck-
dichten daer van qualijck spreeckt, soo ver-
betert hy nochtans soodanige doolinge, met
een overvloedigh lof in zijne Latijnsche
wercken, alwaer hy dapper uytvaert tegens
Gallum, waer in hy Romen noch dit eedel lof
geeft, dat Romen is het hoofd des Werrelds, Ko-
ninginne der Steeden, Zeetel des Rijx, de Burgh des Ca-
tholijcken geloofs, de fonteine van alle gedenckwaerdige
geschiedenissen. En soo hy 't hadde gesien, in soo
heerlijcken stant, als het nu is aengewossen,
en boven maeten verciert, hy soude niet
minder geseydt hebben, als dat de Muyren en de
Palleyssen wel waeren te needer gestort, doch dat de eere
van haere naeme onsterflijck was. Iae hy soude veel
liever geseyt hebben, dat tot de eere van een
onsterflijcke naeme, de eeuwigheyt en de
verheven Majesteyt met dese Stad wel over
een quam. Want in dieselve Stad blinckt uyt
de glans van de nieuwe gebouwen, die als
benijders zijn, van de oude heerlijckheyt,
wiens voetstappen een verwonderinge en
een regel stellen aen de Bouwkonst. Daer
zijn de wijde straeten, daer sietmen de ver-
heventheyt van de trotse Paleysen, Obeli-
scen, Columnen, Bogen en Tropheen, daer
worden de wonderlijcke en selsaeme statuen
bewaert, van de alderoudste beeldhouwers,
die van Plinius genaemt zijn, Niobe met haer
Soonen, Laocon, Dirce aen den Stier gebonden
en veel andere: waer toe sich oock voegen,
de nieuwe beeldhouwerien en schilderien,
diewelcke tegenwoordigh de goede naem
van de Oude niet wijcken. Boven dat isser
de gewoonlijcke loop van den Tiber, de Ko-
ningh van de Revieren, daer zijn menighte
van buysen of waterleydingen, en lopen ver-
scheyden springende sonteynen, met schoo-
ne waterbacken: daer bloeyen de vermaek-
lijcke Lusthoven door de hovaerdige en
breede bergen en heuvelen. En 't welck noch
meest betreft, soo sietmen menighte van
Kloosteren, heylige plaetsen, Collegien en
heylige Kercken 't hoofd in de locht steken.
Voor soo veel 't Roomsche Hof belanght,
soo kanmen dat by een Hemelsche Hierarchie
of Engelordre vergelijcken: gelijck Pius II
schrijvende aen Martinum, seyt, ghy sult seggen
dat het Roomsche Hof een Hemelsche Hierarchie ge-
lijck is: doorloopt en doorsiet de Wereld, doorsnuffelt
der Princen gewelven en let nau op der Koningen Hoven,
en verhaelt ons dan offer een Hof is, dat by het Aposto-
lische magh werden geleecken? Voor soo veele de
eedele verstanden belanght, die altijd daer-
inne bloeyen, daer van is 't onnodigh te spre-
ken: Want daer in worden geboren en ko-
men oock van buyten in, de aldergeluckigh-
ste verstanden, die aldaer, als het goud in den
oven, gesuyvert en gesijneert werden: Hier
uyt komt het, dat veele met een broeck vol
winds en opgeblasen van hovaerdye in Romen
verschijnen, en vermetelijck haer laeten
duncken, datse wat weeten, diewelcke daer
nae soo needrigh als een Lam, en dat vol be-
schaemtheyd, daer uyt scheyden, maeckende
geen rekeningh aldaer te blijven, om datse
aldaer haer naeme en glants verliesen, even
gelijck de Revieren die sich in een groote
Zee storten. Swijgh Iustus Lipsius, die in u
eerste boeck in den XXIII brief, Romen derft
verwijten dat het is een woeste en verwarde
ongebouwt is, soo van lof als van schriften.
Al even eens als of al zijne wijsheyd niet ge
grondet waere op de oude Romeynsche
Schrijvers, hebbende oock geleert by de
nieuwe Italianen, soo van Beroaldus, M.A. Sa-
bellicus, &c. en ontallijcke andere. Maer hoe
kan hy Italien ongehavent van schriften nae-
men, daer het alle andere Landen, wel dob-
bel in de schriften te boven gaet? Want het
is niet alleen overvloedigh in de oude Ro-
meynsche, maer oock in haere eygen taele,
vol van schoone Wercken, doorwrochte
Poësien, gehavent en bevalligh tot vergelijc-
kinge van de oude Griecken en Latijnen. En
om niet te gaen weyen door den verleede
n tijd, soo vintmen tegenwoordigh alleen in 't
Collegie van de Cardinaelen, Historischrij-
vers, Redenaers, Rechtsgeleerden, Philoso-
phen en Theologanten, so eervaren en over-
vloedigh in de schriften, datse alle andere
Volckeren daer door konnen beschaemt
maecken, als Bellarmin in de Theologie en
Philosophie, Mantica en Tuscus in de Rechten,
Ascan. Colonna in de Welsprekentheyt, en Ba-
ronius in de Historien: waer van men kan seg-
gen 't geene Varro van Augustinus seyde, dat hy
soo veele hadde gelesen, dat het te vervvonderen vvas,
dat hy tijd hadde om te schrijven, en dat hy soo veele
hadde geschreven, datmen qualijck konde geloven dat
iemant soo veele konde lesen. En soo men alle an-
dere Schrijvers wilde ondersoecken soo Ro-
meynen als Italianen, en dat soo wel in ver-
scheyden Collegien, als besondere Huysen,
men soude buyten twijfel een oneyndlijck
getal vinden: Ick swijge noch soo men Ita-
lien soude willen doorloopen, dat vol ge-
leerde Mannen steeckt, doch insonderheyt
Romen: waer over Petrarcha met groote reeden
staende hielt, dat het goed was een Italiaen
en een Rooms burger te wesen. Ick ben, seght
hy, een gebooren Italiaen; Ick roeme my een Roomsch
Burger te wesen, waer van niet alleen soo veele Vorsten en
Princen des Werlds hebben geroemt, maer selve Paulus
die daer seyde, dat wy hier geen blijvende stad hebben,
maeckte nochtans Romen tot zijn Vaederland. Doch
laet ons totte beeldnisse keeren: En soo de
Liefde van 't Romeynsche Vaederland, ge-
scheurt zijnde van sekere nijdsuchtige, over-
bergsche Schrijvers, die 't weynigh zijn toe-
gedaen, my heeft gedrongen om 't selve te
verdedigen en te prijsen, soo sal 't nochtans
niemant verdrieten, dat het ons gemeen Va-
derlant is. De kroone van gras is een teyken
van de liefde des Vaderlants, diemen aen ee-
nen Burger plagh te vereeren, die sijn Vader-
land van de belegeringe der Vyanden hadde
verlost. En dit wierde aldus onderhouden,
en quam heer van de plaetse daer de bele-
gerde waeren ingesloten. Dese kroone wier-
de van den Raed vereert aen Fabius Maximus,
die in de tweede Carthagineesche oorloge,
de stad Romen van de belegeringe verloste: en
dese was de eedelste en eerlijxte belooninge,
diemen aen een krijghsman, voor zijne ver-
dienste, kost vereeren: jae men kost niet
meerder doen. Want wie 't geheele lichaem
des Vaederlands helpt, die helpt oock een
yder Burger, zijnde die een lidt aen 't Vae
derland. Ick segh meerder, dat die geene,
die aen een lidt hulpe betoont, geeft oock
heyl aen 't geheele lichaem: En derhalven
wie eenen Burger verlost, helpt oock het
Vaederland. Want het is een vorderlijcke
saecke aen een stad, de behoudenisse van een
treflijck en behulpsaem Burger. En hierom
wierde noch een andere van eyken loof, aen
die geene vereert, die eenen Burger in den
slagh by 't leven hadde behouden. Van Eyc-
ken wierdese gemaeckt, om dat de alder-
oudste haer voedsel van de eyckels trocken,
en daer by leefden, gelijck A. Gellius verhaelt:
En Plutarchus segt mede, datmen de Liefde van 't
Vaederland, voor eerst behoort te omhelsen, doch in 't
gemeen, het geheele Vaederland, en ten tvveeden een
yder Burger in 't besonder, ten meesten voordeel, vert-
roostinge en ruste van de stad.
De diepe poel voor zijne voeten, en de
wapenen, die hy onverschrocken vertreet,
drucken uyt, dat hy alle gevaer des levens
veracht, die hem uyt Liefde des Vaderlands
soude mogen overkomen; gelijck Anchurus
de soone van den Koningh Miclas van Phri-
gien, en de Romeyn Marcus Curtius, die sich
vrywilligh, voor de behoudenisse van 't Vae-
derlant, storte in de pestilentiale aerdklove:
en duysent andere, die in mannelijcke aen
vallen en tochten, haer bloed, voor de Lief-
de van 't Vaederland, hebben uytgestort.
Nestor de vermaerde Capiteyn, willende den
vermaerde Trojanen moet geven, om tegen
de Griexsche scheeps-vloot ridderlijck te
vechten, vermaent haer, soo iemant hier-
over soude komen te sneuvelen, dat het soet
te sterven, alwaer hy seyt:
Gaet vry dees groote vloot te keer,
Want wie gewont of stort te neer,
Hy sterft met lof. Het is geen schand,
Te sterven voor zijn Vaederland.
Horatius seght mede, dat hen soet en betaem
lijck is, voor 't Vaderland te sterven. Lucianus
seght in 't lof van 't Vaderland, dat het in de
krijghs-aenmaeningen seer voorderlijck is,
wanneer men seyt, dat de krijgh voor 't Va-
derlant wort aengenomen: En hy seyt datter
niemant is, hoe bangh en versaeght hy oock
zy, vreesende voor gevaer en den dood, die
hoorende de kracht van 't soete woord Va-
derland, niet terstont soude moedt scheppen
en manhaftigh zijn, om door verbintnisse en
Liefde zijn Vaderland te helpen, aengepric-
kelt zijnde, door de spoore van eere, om in
sijn leven, een naeme voor sich selve, en voor
sijn geslachte te verkrijgen; gelijck Pindarus
het selve in sijne Isthmische speelen, met een
soet gesangh, overvloedigh verhaelt, en dat
over de overwinninge van Sterpsiades van The-
ben, wiens Oom Maternus voor 't Vaederland
stierf, daer hy singht: zijns Ooms toenaem heeft het
gemeen, een groote glans gegeven, wiens dood de vermaer-
de Mars een gulde Helm heeft toegebracht, maer zijne
eere kan oock in 't tegendeel met zijne daeden over een ko-
men. Want hy sal voor seker weeten, dat die geene, die in
dese duystere wolcke, een hagelbuy van bloet van 't waerde
Vaederland afkeert, en den ondergangh van den burgeren,
door een tegenstrijdige heerkracht verdrijft, die sal groote
eere ophoopen, en dat niet alleen terwijl hy 't siet, jae oock
als hy sal zijn gestorven. Maer na my dunckt, kost
Sterpsiades weynigh aenwas van eere hier uyt
trecken, ter gedachtenisse en name van sijnen
Oom, overmits het sonder eenige vergelijc-
kinge is. Meerder eere is het voor 't Vaede-
rland te sterven, als te leven in de Isthmische,
Nemeische, Pythische en Olympische feest-
strijden, die van Pindarus zijn gesongen. Om
dese reeden laet ons dencken, dat de Wet-
gever Licurgus, en de Koning van Lacedemo-
nien belaft hebben, datmen geene naemen op
de graven mocht houwen, dan van doorluch-
tige Mannen en Vrouwen, die eerlijck, in den
strijd, voor 't Vaderland, waren gestorven. En
dat die dan alleene der gedachtnisse waerdig
wierden geacht. Het ontstelde den Philo-
sooph Xenophon van Athenen, al een weinig, dat
terwijl hy de offerhande pleegde, en hem de
tijdinge wierde aengebracht, dat zijn soone
Grillus was gestorven, hy de kroone van sijnen
hoofde nam: maer strax daer op vragende, op
wat wijse hy was gestorven, wierde hem ge-
antwoort, dat hy kloeckmoedig in den strijd
voor 't Vaderland vas omgekomen: als hy
dit hadde verstaen, sette hy van nieuws de
kroone weder op 't hoofd, vertoonende dat
hy meer blijdschaps hadde door de eere en
dapperheyt van sijnen soone, als smerte over
sijn doot en verlies, seggende tegens die gene
die hem de droeve tijdinge aenbrachte, Ick
hebbe den Goden gebeeden, dat zy my geenen onsterflijcken
noch langlevenden Soone wilden geven, alsoo ick niet weet
of hem dat nut is, maer dat hy mocht vroom zijn, en een
Liefhebber des Vaederlands.
Vyt dese besondere dingen kanmen oor-
deelen, dat het krijghsmans kleed, seer wel
totte Liefde des Vaderlands past, staende al-
tijd en in alle voorvallen, als een goed bur-
ger, vaerdigh en bereyt om met de wapenen
in de vuyst, voor 't Vaederland te sterven, en
sijnen openbaeren Vyand door alle middel
tegen te staen: In der waerheyt, indien een
goed vriend, in der nood, wort gekent, alsoo
wort oock de Liefde des Vaederlands niet
beter gesien, als in dringender nood des oor-
loghs: alwaer een yder, die 't selve bemint,
sijn leven en welvaert voor 't Vaderland stelt.
Hier van hebben ons de Oude een sonder-
linge voordaet naergelaten, in de Liefde des
Vaederlands, als hebbende daer in klaere en
blijcklijcke teyckenen van Liefde vertoont,
gelijck de Horatii, Decii, en de Driehondert,
oock de ses Fabii, die van duysent Liefheb-
bers gevolght wierden, diewelcke al te sae
men met eere en lof kloeckmoedelijck haer
leven in de waeghschaele hebben gestelt, om
de groote Liefde, die zy Romen, haer Vaeder-
land, toedroegen.
De Liefde, gelijck die van Seneca in zijne Octa-
via is beschreven, naegebootst.
DE Mensch sich selve seer bedrieght,
Als of de Liefd' op vviecken vlieght:
En zijn een God die fel en vvreed,
Zijn boogh en pijlen houd gereet:
VViens vlam en fackel 't al verslint,
En zijn Vulcaens en Venus kint.
't Is Ydelheyt: Liefd' is een brand,
Een kracht in sinnen en verstand,
Die in de teere Ieughde groeyt,
En vvort door vveelden opgeboeyt,
Door Overdaed, en Ledigheyt,
En al vvat totte lusten leyt.
Indien ghy dese stutten scheurt,
Terstont vervalt hy en hy treurt,
In korter tijd soo sal zijn kracht,
Verdvvijnen en zijn t'onderbracht.
Een seer schoone Vrouwe met een heer-
lijcke en luchtige kleedinge van wit sa-
tijn, en die op de borst een kostlijcke Bagge
heeft, alwaer een Iaspis in 't midden staet: en
seyt Plinius dat het een klaere en groene steen
is. Op 't hoofd salse een Roosekrans heb-
ben, en in haer hand een Trompet om te
blaesen, waer uyt een seer groote glans
vlieght. Houdende haer slincker arm recht
uyt, wijsende mette voorste vinger nae eeni-
ge besondere persoonen.
Zy wort schoon gemaelt, om datter geen
saecke is die aengenaemer en verheughlijc-
ker is als het Lof. Want onse ooren bemin-
nen de woorden veel meer, die tot ons Lof
geschieden, als de alderlieflijxte Musijck of
Snaerenspel. Met wit wortse gekleet, om
dat het waerachtige Lof behoort suyver en
oprecht te zijn, en niet als de Vleyinge, die-
welcke een Vyandinne en konstige bedrieg-
ster is van de Waerheyt. En hierom moet-
men letten, dat het Menschlijcke Lof van
tweederleye slagh is, te weten, waerachtigh
en bedrieghlijck. Het waerachtige Lof, is,
waer door de deughdsaeme Menschen in
der daet en waerheyt worden gepresen. Het
valsche Lof is het geen, waer mede de on-
deugende met een waerschijnend Lof wor-
den geroemt. Maer wy verstaen 't van de
goede, en daerom moetmen weten dat die
geene, die in der daed prijswaerdigh zijn,
dese hoedanigheden behooren te hebben, als
vromigheyt des levens, oprechtigheyt des
gemoeds, openhertigheydt, geleertheydt,
wijsheyt en diergelijcke dingen, doch bo-
ven al de vreese Gods en Liefde tot zijn
evennaesten, met suyverheydt des herten.
Hier over seght David, de oprechte sullen gepresen
worden, gelijck oock Salomon seyt, en elders
over al is te lesen. Maer men vint van 't lof
der boosen in de H. Schriftuyre recht het
tegendeel, als Syrach seyt, daer is geen oprecht lof
in den mond des Sondaers. En daerom moetmen
sche Philosophen daer over een schrick ge-
hadt. Waer over een ander Philosooph seyt,
acht dat soo schandigh dat ghy van den boosen wort ge-
presen, als of ghy om schandige dingen waert gepresen.
De Bagge mette Iaspis, gelijck de Natuyr-
schrijvers verhaelen, wort voor de bevallig-
heyt genomen, dese seggen dat dese steen,
door een verborgen kracht, dieder in ge-
vonden wort, aengenaemheyt aenbrenght,
in die, dieselve by sich draeght, en tot meer-
der klaerheyt, om dat het Lof dese kostele
Bagge draeght: en dit sullen wy bevestigen,
mette verklaeringe van de Roose, die oock
dieselve Hierogliphische aert heeft.
De krans van Roosen worter vertoont,
om datse seer schoon en soet van reuck zijn.
Soo verkrijght oock het Menschlijck Lof,
door haere schoonheyt, haere aengenaem-
heyt als een Roose, van andere luyden. En
door den krans en de kroone, wort het Lof
Godes verstaen, wesende 't selve een Spheri-
sche beeldnis, sonder begin en sonder einde:
alsoo is het Lof Godes oock eeuwigh son-
der begin of einde, en daerom moetmen
weeten, datmen tweederleye maniere van
Lof vind, te weten, het Menschlijcke en
Godlijcke. Het Godlijcke Lof is, waer door
God wort gepresen en groot gemaeckt. Het
Menschlijck Lof is, 't welck den Mensche
prijst en verheft: Maer van 't Godlijcke,
daer van is de H. Schrift vol. Looft God alle
ghy Volckeren, seyt de Propheet ende door-
gaens. Augustinus seyt dat dit Lof niet alleen
van de H. Mannen en Propheten wort uyt-
gesproken, waer dat datselve oock vertoont
wort door alle geschapene dingen: Alles wat
God gemaekt heeft looft den Heere. Noch seit hy, sien
wy dit uytdrucklijck aen de Vogeltjens, die
nimmermeer ophouden het Lof Godes te
singen, op de beste maniere als zy konnen.
Singht niet de Leeuwerck en de Nachte-
gael het Lof haers Scheppers totter dood
toe? Maer niet alleene de Vogels en de an-
dere Dieren loven God, maer oock de Pla-
neeten en de Hemelen, gelijckmen, by Iob,
klaerlijck leest XXXVIII cap. Waer waerdy doen
my de Morgensterren loofden, en alle kinderen Godes
vrolijck waeren? En soo dit waer is, gelijck 't
seer waerachtigh is, dat alle schepselen Go-
des God loven, waerom gaen wy niet met
David, en seggen, alle Geest love den Heere. En
dit Godlijck Lof wort door de kroone en
Roosekrans vertoont.
Het bewijs van 't blaesen van de Trom-
pet, waer uyt een groote glants vlieght, be-
diet het goed geruchte en de doorluchtig-
heyt van de naeme der geener, die in der
waerheyt lofwaerdigh zijn. En hier over
stelden de Romeynen, op de spitse van den
Tempel van Saturnus, de drietoonige Trom-
petten met de steerten, die bedeckt en ver-
borgen waeren. Willende daer mede uyt-
drucken, dat de Historie van de verleden
geschiedenissen, in den Tempel van Saturnus,
tot onsen tijde, bekent en klaer waeren, als
met levender stemme. En datse alsoo wae-
ren uytgebreyt, datse nimmermeer konden
uytgewischt werden. Maer dat de dingen
die voor Saturnus tijd geschiet waeren, duy-
ster en onbekent waeren, staende onder de
duysternisse verborgen. En dit wort door de
steerten van de Tritons uytgebeeld, die ver-
borgen zijn en sich nae de aerde buygen.
De slincker arm hout zy recht, wijsende
met den vinger op eenige besondere per-
soonen, om dat het Lof een reeden is, die
eens anders grootheyt doorluchtig maeckt;
gelijck S. Thomas seyt, want alles wat eenige
deughd over sich heeft is prijselijck. En daer
om seyt Persius in 't eerste Schimpdicht:
Vweeten is een ydel niet,
Soo 't geen ghy weet geen ander siet:
't Is heerlijck dat m'een dapper Man
Strax metten vinger wijsen kan.
En tot meerder verklaeringe, verhaelt de
Philosooph in 't eerste van de Welsprekens-
konst, dat het Lof een uytspraeck is, dieder
vertoont de hoogheyt en grootheyt van de
Deughd: Daerom worter geseyt, dat Cato
Lof en prijswaerdiger was, om dat hy
de snoode gebreecken uyt Romen hadde verdre
ven, als Scipio, die die van Carthago in Africa
hadde overwonnen. En dit geschiet, gelijck
dieselve Philosooph seyt, om dat het Lof eygent
lijck op het werck siet.
Een Vrouwe in gemenghde verwen ge-
kleet, houdende in de rechter hand een
kroone van goud, met een beursse vol geld,
en in de slincker hand een bast of strick.
De goude kroon en de strick zijn teyc-
en den anderen het ongeluck aenbrenght.
Maer om te spreken offer het Lot is, en hoe-
daenigh, dat vereyscht een breeder uytleg-
ginge: doch dit is alleene genoegh, dat wy
't Lott noemen, die selsaeme geschiedenissen
van dingen, die buyten 't opmercken of de
meeninge van den Wercker, gebeuren;
't welck van Ausonius seer aerdigh uyt het
Griex is vertaelt: Want eener die mistroo-
stigh was, meende sich met een strick te ver-
hangen, en op de plaets komende merckt
hy iets, waer nae hy begost te graven en
vind een schat die aldaer was verborgen,
waer over hy blijdelijck den buyt wegh
draeght, en leyde den strick in de plaets. De
ander die den schat hadde begraven, vont
den schat wegh gedragen en een strick in
de plaets geleyt, waer over hy mistroostigh
zijnde, sich selve verhingh; gelijck dees
Dichten luyden:
Hy die kampt met den dood vind een verborgen schat,
Dies laet hy daer den strick en kiest het blijde padt:
Maer die eylaes! het goud daer selver had gegraven,
Vind voor het goud een strick, en word een aes der Raven.
Anders.
Pleun wil sich hangen, vind een schat,
Hy laet den strick en kiest het padt:
Maer die 't begroef, die vind den strick,
Dies hy sich hanght aen eene mick.
Een jonge lelijcke Vrouwe, konstlijck in 't
weerschijn gekleet, wesende geheel met
Momaensichten of Maskus van veelderleye
gedaenten, en met veele tongen bemaelt,
zijnde kreupel, met een houte stelte, hou-
dende in de slincker hand een ontsteecken
bossel stroo.
S. Augustinus schildert de Logen aldus af,
dat zy is een valsche bediedenisse van haer
eygen stemme, die met een quaede meenin-
ge, een valsche saecke ontkent of beweert.
Daerom wortse een jonge Vrouwe, doch
leelijck afgebeeld, als wesende een slaefs
gebreck, dat insonderheyt in den omme-
gangh der Eedelen, gelijck het nu tegen-
woordigh in swange gaet, moet geschouwt
worden, die haer Eedeldom bewaerheeden
en bevestigen, als door een eed, houdende
't geene zy seggen soo vast, als oft de waer-
heyt selve was.
Zy is konstigh gekleet, om dat zy haer
konstelijck benaerstight, om yder die din-
gen te doen geloven, die in der daed niet
waer zijn.
Haer weerschijne kleed met veelderleye
slagh van Momaensichten en tongen, ver-
toont de ontstantvastigheyt van den Leuge-
naer, die in zijne vertellingen van de waer-
heyt afwijckende, geheel vergeet wat hy
geseyt heeft, en daer uyt is het spreec-
kwoort gekomen Mendacem oportet esse memorem,
de Leugenaer behoort een stercke memorie te hebben.
Het bondelken met aengesteecken stroo,
bediet niet anders, dan gelijck het stroo
licht ontfonckt en licht weder uytgaet, dat
alsoo de Logen oock snellijck wort geboo-
ren en haest wederom vergaet.
Dat zy op stelten gaet, wil seggen dat de
Logen heeft korte beenen, of dat zy gaet
op stelten.
Een Vrouwe die in de rechter hand een
toom en in d'ander een uyrwerck hout.
Ter sijden staet een Elephant.
Mette toom wortse in d'eene, en met het
uyrwerck in d'ander hand, geschildert, om
de plicht van de Maetigheyt te vertoonen:
die daer in bestaet, datmen de tochten van 't
gemoed, nae den tijd breydle en betoome.
Oock wort door den tijd verstaen, de maete
van de beweginge en van de ruste: Want
door de Maetigheyt worden de bewegin
gen des gemoeds gemeten, die dieselve, soo
wel van d'een als d'ander sijde, bepaelt.
Want anders als men de Maetigheyt over-
treet, soo gaet het even als de vloeden die
Dijcken en Dammen overloopen.
De Elephant is van Pierio voor de Mae-
tigheyt gestelt, om dat hy tot seeckere
maete van spijse gewent zijnde, zijn ge-
woonlijcke maniere niet wil overtreden,
nemende alleen soo veele als hy gewent is.
Hier van verhaelt ons Plutarchus een aerdige
geschiedenisse, die in Syrien soude gebeurt
zijn; Dat een knecht van zijnen Meester
last hadde, om een Elephant seeckere maete
met Rijs of Kooren voor zijn daeghlijxe
kost te geven: maer de knecht gaf den Ele-
phant meestendeel alleen een halve maete:
Maer op seeckere tijd, als de Meester daer
eens tegenwoordigh was, soo gaf hy hem
een geheele maete te gelijck, 't welck de
Elephant vermerckende, deelde hy den Rijs
in twee gelijcke deelen, en 't eene laetende
leggen, att hy alleene zijne gewoonlijcke
maete: waer op de Meester terstont letten-
de, was hy over zijnen ontrouwen knecht
verstoort, en dat wegen zijne gierigheyt,
verwondert zijnde van des Elephants Mae-
tigheyt en temlust.
Een bedaeghd Man in 't goud gekleet,
hebbende een Lauwer tack boven een
Scepter in de rechter hand, mette slincker
streelt hy een Leeuwe, die aen zijn slincker
sijde leunt.
Aen een bedaeghd Ouder, leunt sich de
Dapperheyt seer lichtlijck, want zy plagh
door haer selve de vastigheyt des gemoeds
en de sterckheyt des lichaems te dragen.
Met goud wort hy gekleet, want gelijck
het goud in het vier wort gesuyvert, alsoo
wort de volmaecktheyt van een Man oock
verkregen door den vlam van een opge-
stoockte haet of wrock, of door de nijdig-
heyt of door de fortuyne.
De Scepter worter gemaelt, want aen de
vromigheyt moeten sich de regeeringen en
de heerschappien, nae de reeden, buygen:
sonder bleeck te worden, bediet het ampt
van een dapper Man, nae 't seggen van Ho-
ratius:
Nil conscire sibi, nulla pallescere culpa.
Dat is:
Het hert niet quaets bewust,
Verbkleeckt wort noch ontrust.
De bleeckheyt in gevaer, is een teycken van
kleynmoedigheyt.
De Leeuw mette welcke hy speelt, is een
werck van waere dapperheyt, weetende de
beestige en wilde gemoederen der Men-
schen, om dieselve tot goedgunstigheyt te
locken, en tot sich te trecken, haer bero-
vende, met een aerdige bevalligheyt, van
de quaede manieren en schandelijcke ge-
woonten.
Een Maeghdeken met Roosen gekroont
en prachtigh gekleet, die mette rechter
hand en seer vrypostige gebeerden een gou-
de keeten overgeeft, voor wiens voeten
twee Rammen schrap staen om metten kop
tegens malkanderen aen te stooten.
Zy wort jongh en met Roosen geschil-
dert, want de Boele went al zijne naerstig-
heyt aen, om met bevalligheyt voor den
dagh te komen, en een schoone reuck van
sich te geven, gelijck de aengenaeme en wel-
rieckende Roose is, diewelcke nochtans niet
is, sonder dooren: willende daer mede te
kennen geven, dat de lieflijcke Minnege-
dachtjens, die een Medeboel in 't hoofd
heeft, niet zijn sonder doornen van jalousie.
Prachtlijck wortse gekleet, en datse gou-
de keetens geeft, als geseyt is, om dat iemant
die daer mint, en andere Medevryers heeft,
wil betoonen dat hy niet minder is als zijn
Medeboeler, maer soeckt in der daed en
schijn meerder te wesen, soeckende om strijd
en dat mildelijck kostlijcke geschencken aen
zijne beminde te vereeren.
De twee Rammen, die mette hoorens
malkanderen uytdaegen, bedieden, gelijck
Pierius verhaelt, de Medeboelschap: want
zy vertoonen hier door dat dit uyt Minne-
Liefde is veroorsaeckt, gelijck die Beestjes
doen, die sich hier over verstooren, als zy
vermercken dat haere Schaepkens van an-
dere Rammen werden besprongen. Doch
van dese Medeboelschap en Minne-strijd,
zijn meest alle de Harderklachten vol.
Een Vrouwe houdende in haere slincker
hand een nest, waer in een Gier, of als an-
dere seggen een Pellicaen sit, diewelcke zij-
ne sijde op pickende, vaerdigh is, om zijne
Ionxkens met zijn eygen bloed te laven, die
oock daer toe begeerigh zijn in 't nest daer
nae staen te jancken, zijnde met haer rechter
hand besigh, om den behoeftigen in haere
armoede iet toe te reycken.
Dees Vogel wierde, als boven geseyt is,
by den Egyptenaers, op soodanige wijse, by
de Meedogentheyt uytgebeelt, want in hon-
dert en twintigh dagen als zy haere Iongen
moet opbrengen, vlieghtse niet verre. En om
haere Iongers niet te verlaeten, soo haeltse
ontrent het nest haeren buyt, en aldaer niet
langer iets konnende vinden, soo opentse
haere syde en geeft den Iongen haer bloed
te drincken: soo groot is de Liefde, waer
van spijse, die niets souden ontbreecken.
Mette rechterhand vertoontse een waer-
achtigh teyken van een meelijdigh Mensch,
diewelcke eenige gaven met Godvruchtige
mijnen schijnt uyt te reycken, om door de
Liefde, uyt haere eygene middelen, den be-
hoeftigen onderstant te doen.
Een Vrouwe met holle oogen, en een vier-
kant voorhoofd met een Arents neuse,
wesende in 't wit gekleet, met een Adelaer
op 't hoofd, in de rechter hand een Passer
houdende. Ook een omgekeerde overvloets
hooren, waer uyt eedele steenen, geld, goude
keetenen en andere kostelijckheden vallen,
in de slincker houd zy een ander Overvloets
hooren vol bloemen en vruchten. Men kan
haer oock een dobbelsteen in de hand geven.
Mildheyt is een middelmatigheyt, om al-
les uyt te deelen, door een deughdigh en ge-
matight weesen.
Zy wort met holle oogen en een vierkant
voorhoofd geschildert, door de gelijcknisse
van den Leeuw, wesende het mildste onder
alle onvernuftige Dieren, en met een Arents
neuse door de gelijcknisse van een Adelaer,
wesende de miltste Vogel van allen, waer van
zy oock de beeldnisse op den hoofde draegt,
om te betoonen, dat dese mildigheyt niet by
geval bestaet, om also sijne eygene goederen
uyt te deelen, maer alleen uyt een inwoonen-
de bequaemheyt des gemoeds, gelijck als an-
dere deugden. Plinius seyt dat dese Vogel den
roofhaelt van alle dieren, en dat door eygen
naerstigheyt, niet soo seer om zijn lust, maer
uyt liefde, om andere Vogelen mede te dee-
len, sich daer in verblijdende, dat door zijne
vlijtigheyt, veele mogen werden onderhou-
den. De twee overvloets hoornen bedieden,
dat de volheyt der rijckdommen, het rechte
middel is om de mildheyt te oeffenen, wan-
neer die neffens haer macht en vermogen,
met een edel gemoed is vergeselschapt.
Het witte kleet wil seggen, dat gelijck dese
verwe slecht en suyver is, dat alsoo de mild-
heit moet wesen sonder hope van eigen baet.
De Passer betoont, datmen de Mildigheyt
moet afmeten na de Rijckdommen die men
besit, en nae de waerdigheyt van de persoo-
nen, aen diewelcke men dieselve uytdeelt.
De dobbelsteenen worden gestelt om te
betoonen, dat die Mensch even mild is, die
uyt zijn weynigh, weynigh, als die geene, die
uyt zijn veel veel geeft, want zy blijven van
alle sijden altijd in haere volle macht.
Een seer brave en schoone Ionghvrouw
met een dobbelde Vioole van vijftien
snaeren, hebbende een kroone op 't hoofd,
met seven eedelgesteenten, die al gelijck
zijn, het kleed sal zijn van seven verschey-
den verwen, geheel met gout geciert, en met
veelerleye eedelgesteenten omset.
en Vrouwe die wacker is van opsicht,
houdende in de rechter hand een taxken
Tijm, alwaer een Bijken opvlieght, in de
slincker houtse een Amandel tack, die met
een hooge Moerbesien tack is vereenight,
voor haere voeten salse een Haene hebben,
die op de aerde staet en schrafelt daer in.
Diligenza of Naerstigheyt wort van eenige
geseyt van diligere heer te komen, 't welck
bediet beminnen. Want de dingen diemen
bemint, zijn aengenaem, waer over men
oock alle Naerstigheyt doet om die te be-
komen. Dit is wel een gelijckmatige heer-
komst van 't woord, maer niet de oprechte:
overmits Diligenza of Naerstigheydt van 't
woord lege of delego, dat is van 't verkiesen
zijn oorsprongh heeft, gelijck oock M. Cicero
seyt, om dat de Naerstige altijd dat geene
voor hem verkiest, wat best is. Sulx dat dese
Naerstigheyt die Vlijtigheyt is, die wy stel-
len in 't verkiesen en uytkeuren van 't geen
in alle onse handel vorderlijxt is. Van dese
vlijtige Naerstigheyt leesdy by Stobaeum, datse
noodiger is als een goed verstand. En 't is oock veel
Vlijt verkregen, als 't geene dat door 't geval
of de fortuyne wort aangebracht: Dese vlijt
is in alle dingen seer vorderlijck, en daer is
niet, dat daer door niet wert verkregen, aen-
gesien, door haer, alle andere dingen wor-
den begrepen; gelijck Cicero in zijn 2 boeck
van den Reedenaer verhaelt, Naerstigheyt ver-
magh in alle dingen seer veele: dese behooren wy altijd
te eeren, en altijd aen te hangen, want daer is niet of het
wort door haer verkregen, om dat in eene deughd alle
andere deughden worden begrepen.
De vlijtige Naerstigheyt of naerstige vlij-
tigheyt, in 't verkiesen, versamelen en 't be-
ste uyt te keuren, wort door de Bye, die
boven den Thym vlieght, afgebeeld: we-
sende dese Thym van tweederleye aert,
nae 't seggen van Plinius. D'eene dieder op
de bergen wast, is wit met een harde wor-
tel. En d'ander is wat swarter met een swar-
te bloeme. Plutarchus seyt in 't verhael van
de rust des gemoeds, dat de Thym een dor
en seer bitter kruyd is, en niet te min, soo
suygen de Bykens hier uyt haeren honigh:
En ditselve past hy op de dappere en herti-
ge gemoederen, die uyte wederwaerdighee-
den haer profijt trecken. Maer wy passen
het op de vlijtige Menschen, die met alle
Naerstigheyt uyt haere handelingen, hoe
hart en swaer dieselve oock zijn, weeten te
trecken 't geene haer nutst en profijtelijxt
is: even gelijck de naerstige Bye, die van
de bittere en dorre Tym, een soet sap ver-
saemelt. Dat de Tym den Byen is aen-
genaem, kondy by Plinium en Theophrastum
lesen.
De Naerstigheyt wordt oock genomen
voor de gestaedigheyt en de sorge. Want
D. Thomas seyt: Naerstigheyt is 't selve dat de Sor-
ge is: oversulx wort de Sorge in alle dingen, soo wel
vereyscht als de Naerstigheyt. En om dat eenige
om naerstigh en besorght te wesen, al te
voortvarende en te gestadigh aen 't blocken
zijn, soo wort hier mede gewaerschout, dat
al te overtollige Naerstigheyt schadelijck is.
Want den Mensche is voor al de ruste en de
verquickinge van 't gemoed, noodigh: om
dat dieselve de kracht versterckt en de moe-
de gedachtnisse verpoost. 't Welck Ovidius
oock wil te kennen geven, als hy seyt:
De Rust herstelt van nieuws haer macht,
En geeft de moede leeden kracht,
Ey volght Dianaas raed doch knap,
Of al u waepens worden slap.
Insonderheyt soo behoort by de studie, de
ruste, om dat de lome sinnen het beste niet
konnen onderscheiden, vermits die verstroyt
en ontstelt zijn. Indien Protogenes de beroem-
de Schilder van Rhodes, niet soo voortvae-
rende en al te naerstigh waere geweest, hy
hadde in alle deelen wel soo treflijck, en
Apelles gelijck geweest: diewelcke hem oock
daer over berispende, seyde, dat hy de hand
van 't penneel niet koste lichten. Waer door het ge-
schiet, dat al te groote vlijtigheyt schaede-
lijck is. En hierom behooren wy niet al te
voortvaerende in onsen handel en studie te
wesen, en ons niet laeten vervoeren om strax
het eynde daer van te sien: Maer wy sullen
bedacht, voorsichtigh, en te gelijck besorght
zijn, alsoo, dat de Naerstigheyt mette rijpig-
heit vermengt zijnde, gestelt worde tusschen
traegheyt en rassigheyt: Waer uyt dan een
prijslijcke Naerstigheyt voortkomt. Daer-
om seght A. Gellius seer wel, Om een saecke wel
uyt te voeren, moet by de snelle Naerstigheyt, de traege
vlijtigheyt gevoeght worden.
Dese soo gemaeckte Naerstigheyt beelde
Augustus met een Kreeft en een Mugge af:
hebbende dit spreeckwoord gestaedigh in
den mond, Festina lente, dat is, Al soetjes.
Titus Vespasianus maelde daer voor een Dol-
phijn, die om een Ancker geslingert was.
Paulus de derde stelde eenen traegen Cameleon,
die aen eenen snellen Dolphijn gebonden en
vast gemaeckt was.
De Groote Hertogh Cosmus maeckte een
Schildpadde met een Seyl daer boven. En
wy voegen een Amandel met een hooghe
Moerbeesien tack te saemen. Want de
Amandel-boom, bloeyt voor alle andere
boomen, oock in de Maend van Ianuarius:
En om dat die veel besorghder is, als d'an-
dere, soo schietse, als sot en te seer verhae-
stende, haere bloemen in den Winter uyt;
waer van zy, in haest, door de hardigheyt
van den tijd, berooft wordt. En hierom
is 't van noode, datmen de al te besorghde
Naerstigheyt, vereenige mette traegheyt:
waer van de Moerbeesienboom een beeld
is. En om dat zy de langhsaemste van allen
bloeyt, soo wortse de wijste van alle andere
boomen geheeten, gelijck oock Plinius ver-
haelt.
diewelcke de vaerdigheyt mette langhsaem-
heyt vereenight, waer in oock de Naerstig-
heyt bestaet.
De Haen is uyter Natuyre naerstigh en
besorght, en in 't schrafelen en soecken ver-
toont hy groote naerstigheyt, ter tijd toe hy
vind, 't geene hem behaeghlijck is, onder-
scheydende alsoo de onnutte koorentjens
van de nutte, die hem tot zijn kost en voed-
sel strecken. Waer over oock de Poeet Au-
sonius schrijvende aen Symmachum, den Haen van
Euclio, tot een spreeck woord inbrenght. Wil-
lende daer mede te kennen geven, een uyt-
gesochte Naerstigheyt. En men vind dese
spreucke onder de spreeckwoorden, dat de
Haen van Euclio alles naerstigh doorsnuffelt,
niet laetende een sandeken ongeroert, ter
tijd toe, hy gevonden heeft, daer hy met
groote Naerstigheyt nae sochte.
Een Vrouwe met vleugels aen 't hoofd,
wiens kleederen geheel gespreyt zijn vol
Mieren, houdende de rechter arm en den
voorsten vinger van dieselve hand, om
hoogh, wijsende daer mede nae een Kraen,
die in de locht vlieght, en metten slincker
vinger nae een Hond, diewelcke met zijn
snuyte rontom ruyckt, om 't Wild op te
soecken.
De vleugels die zy op 't hoofd draeght,
bedieden de verheffinge van 't verstand, ver-
mits zy door 't verkrijgen van roem, eere
en onsterflijckheyt opstijgen, en totte ken-
nisse komen van hooge en Hemelsche saken.
Wy hebben haere kleederen vol Mieren
gemaeckt, vermits de Egyptenaers hier door
wilden uytbeelden de Naespeuringe, wesen-
de dese Dierkens vlijtige naespeurders totte
besorginge haeres levens. Zy wijst nae de
Kraen die daer vlieght, vermits d'Egypte-
naers hier door uytbeelden een seer nieuws-
gierigh Man, en een ondersoecker van hoo-
ge en treflijcke saecken, en van sulcke, die-
welcke als van der aerde zijn afgescheyden:
vermits dese Vogel oock seer dickwijls om
hoogh vlieght, met groote snelligheyt, sien-
de veele dingen van verre. De beteyckenis-
se van den Hond, druckt de Philosooph
Sextus Pironaeus by de Naespeuringe, gelijck wy
seggen sullen, aldus uyt: Want als de Hond
komt, en niet hebbende gesien wat wegh
het Wild is ingeloopen, soo sal hy ruycken
op d'eene wegh, en van daer op den twee-
den, en niet ruyckende dat hy den tweeden
ingeslagen is, sal hy den derden wegh niet
ruycken, maer met een vast opset den der-
den wegh inslaen, hem versekert houdende,
dat het Wild dien wegh is ingeloopen.
Een naeckte Vrouwe, die de borsten vol
melck heeft, hebbende eenen Gier op de
hand, gelijckse in de Medaglie van den Key-
ser Adrianus vertoont is.
De Natuyre, nae dat Aristoteles dieselve in
zijn tweede Physica bepaelt, is het beginsel in
dat dingh, waer in zy gevonden wort van de
beweginge en veranderinge, door welcke
veranderinge alle verderflijcke dingen wor-
den voortgebracht.
Zy wordt een Vrouwe gemaelt en dat
naeckt, deelende dit beginsel in active of
wercklijcke, en in passive of lijdlijcke. Het
wercklijcke wort met den naem van forme
of gedaente uytgebeeldt, en het lijdlijcke
metten naem van materie of stoffe.
Het active of wercklijcke, wort met de borst
vol melck afgemaelt, want de forme of ge-
daente is het geene datter voed, en alle ge-
schaepene dingen onderhoud, gelijck de
Vrouwe, die haere kinderkens, met haere
borsten, voed en onderhoud.
Roof is, bediet in 't besonder het tweede
beginsel, genaemt de materie of stoffe:
welcke stoffe, door de begeerte van zijne
gadaente of forme sich bewegende en ver-
anderende, vernielt metter tijd alle verderf-
lijcke dingen.
Een Vrouwe die in de rechter hand een
bondel Pinceelen houd, en in de slincker
een Momaensicht, en aen de voeten een Aep.
Naevolginge wort gespeurt in ygelijcke
handelinge, of dat een yders gemaeckt
werck gelijckt: En daerom wort zy gemaelt
met een hand vol Pinceelen, als werckge-
reetschappen van de konst, naebootster van
de verwen, en van de beeldnissen, die de Na-
tuyre en de konst hebben voortgebracht.
Het Momaensicht en de Aep vertoonen
de Naebootsinge van de Menschlijcke han-
delingen, om dat dese zijnde een Dier dat
bequaem is om den Mensch met zijne ge-
beerden nae te volgen, d'ander te weten de
Masque, om in de speelen, en daer buyten
de veranderlijckheit van verscheyden beeld-
nissen en personagien, te vertoonen.
Een Vrouwe met een root en blauw
kleed, waer op veele Ooren en Kick-
vorschen gespreyt zijn: hebbende de hoofd-
hayren recht over eynde, de handen om
hoogh, 't hoofd voor uyt stekende, wesende
gevleugelt.
Nieuwsgierigheyt is een ongetoomde
begeerlijckheyt in die geene, die meer soec-
ken te weeten als haer wel betaemt.
De Ooren betoonen, dat de Nieuwsgie-
rige alleene lust heeft om die dingen te hoo-
ren, die van andere verhaelt zijn. En Bernar-
dus willende eenen nieuwsgierigen Monnick
afbeelden, beschrijft hem met dit teycken,
Indien ghy, seyt hy, eenen Monnick hier en daer siet
soo denckt dan vry, dat hy Nieuwsgierigh is.
De Vorschen om datse groote oogen heb-
ben, zijn een kenteycken van Nieuwsgie-
righeyt, en in dese beteycknisse zijnse van
de Oude genomen: om dat de Egyptenaers,
wanneer zy een Nieuwsgierigh Mensch wil-
den uytbeelden, een Kickvorsch vertoon-
den. En Pierius seght, dat de oogen van
Kickvorschen op een Hertshuyd gebonden,
met het vleesch van een Nachtegael, den
Mensch wacker en vaerdigh maken, en hier
uyt komt dan de Nieuwsgierigheyt voort.
Zy houd de handen om hoog en 't hoofd
voor uyt, vermits de Nieuwsgierige knap en
gau is, om van alle kanten te luysteren en te
weeten watter nieuws is. 't Welck oock de
vleugels en steyle hayren, zijnde de wackere
gedachten, uytdrucken. En de verwen van 't
kleed bedieden de begeerte en 't verlangen,
van allerley nieuws te weeten.
Een jeughdigh Man met beknopte klee-
deren van verscheyden verwen, zijnde
de armen naeckt, hebbende op 't hoofd een
slaend' uyrwerck, en in de rechter hand een
Circkel, in de slincker een Letter-rol, waer
op geschreven staet Enciclopaedia,
hebbende aen zijn gordel een Pater noster, en
aen yder voet een vleugel: op der aerde
leggen verscheyden waepenen, en aen de
slincker sijde veele instrumenten of schoon-
blinckende gereetschappen die totte Land-
bouwerie noodigh zijn. En hier door wert
te kennen gegeven, dat dieselve veel ge-
bruyckt en wel geoeffent zijn.
Oefninge is dieselve wercklijcke besig-
heyt, die de Mensch aenneemt om totte vol-
komentheyt van zijne werckinge, of ampt
te geraecken: waer toe het seer swaer valt,
sonder oeffeninge, te geraecken, alwaert
schoon dat de Natuyre daer toe genegen
waere, en de onderwijsinge dieselve onder-
stutte.
Aristoteles plagh te seggen, om Wijsheyt
te verkrijgen, zijnder drie dingen van noo-
de, de Natuyre, de Onderwijsinge en de
Oefninge: Maer ten zy dat de Oefninge
sich by de Natuyre en Onderwijsinge voe-
ge, ghy sult van alle geene leeringe scheppen.
Hy wort een Iongelingh afgebeelt, om
dat de Iongelingh den arbeyt en oefninge
veel beter verdragen kan, als eenigh ander
Ouder, alhoewel wy, hier door, de Man-
lijcke Iaeren niet uytsluyten, om dat haere
wesende nu in de volmaecktheydt, waer
door hy saecken van gewichte manlijck
kan oefnen.
Door de verscheydentheyt van de ver-
wen des kleeds, wort de verscheydenheyt
van de Oefningen vertoont, en door de
naeckte armen de vaerdigheyt en gauwig-
heyt by de oefninge.
Het uyrwerck op 't hoofd bediet, dat, ge-
lijck door de oefninge van de verscheident-
heyt der raeders, de tijd en uren worden
onderscheyden, dat oock alsoo onse oefnin-
ge der sinnen, in ons te wege brenght, dat wy
ons verstand konnen leyden om het waer-
achtige te konnen onderscheyden en te ken-
nen, 't welck soo wy 't niet kosten doen, soo
soude de lust die de Mensch totte Wijsheyt
heeft, te vergeefs zijn; gelijck Dantes ver-
haelt. Waer van seecker Dichter dese dich-
ten daer van heeft ingestelt:
In des Werrelts besigheeden,
Als de Mensch wil zijn in vreeden,
Heerscht de oefningh in 't gemoed:
Daer meed' hy ten Hemel oopen,
Komt van d'aerd nae God geloopen,
En schouwt daer het hooghste goed.
De goude Circkel die hy in de rechter
hand heeft, bediet de volkomentheyt, we-
sende onder de Mathematica of Wiskonste
de beeldnisse en de forme volmaekt, gelijck
mede de stoffe is, te weten het goud, onder
de andere metallen: Waer over dese Circ-
kel met reeden gestelt wort in de hand van
de Exercitie of oefningh, om dat zy alle din-
gen totte hooghste volmaecktheyt brenght.
De Rolle in de slincker hand met het
woord Enciclopaedia, bediet den omloop van
alle Wetenschappen, sulx dat de Oefninge
soo wel van de konsten als van de wapenen,
gelijck wy in 't bewijs van de rechter sijde
hebben gestelt, te kennen geeft, dat soo wel
d'eene, als d'ander, den Mensche vermaert
en onsterflijck maecken.
Aen 't gordel draeght hy een Pater noster,
om de geestlijcke Oefningen uyt te druc-
ken, diewelcke, al is 't datse veelderleye zijn,
soo nemen wy nochtans een voor alle, sulx
dat ons de oefninge leyt op den wegh en
plaetse van onse behoudinge, want het leven
der Menschen bestaet in den Godsdienst, ge-
lijck de H. Schriftuyre seyt.
Hy houd aen yder voet een vleugel en
geen twee, om te vertoonen, datmen de
Oefninge in zijne behoorlijcke maete moet
gebruycken, en niet al te geweldigh, op dat-
men daer uyt, groote nuttigheyt magh trec-
ken: Want gelijck de leedigheyt den Men-
sche traegh en luy maeckt, en dat al te groo-
te forse of geweld des gemoeds het lic-
chaem te gelijck verswackt, alsoo maeckt
daer en tegen de oefninge, die gematight is,
sterck en gesont, gelijck Arnold. de Villa Nova
seyt: De gematichde Oefninge maeckt gesont, bewaert
en versterckt de natuyrlijcke hette. Aristot. seght,
de Oefninge is oorsaecke van de gesontheyt, en dat in der
waerheyt.
De verscheydenheyt van 't Boeretuygh,
dat ter slincker hand leyt, glat en niet be-
roest zijnde, vertoont de oefninge en de ar-
beyt, die met dese instrumenten gedaen
wort, in 't bearbeyden en beploegen van 't
Land en van de planten: door welcke oef-
ninge het leven des Menschen wort te sae-
men gevoeght. Waer over Salomon seght:
Wie zijn land bouwt, sal met brood versadight worden.
Men soude veele dingen over dit eedele
voorwerp konnen by brengen, maer alsoo
dit seer veele in sich bevat, willen wy, om
geene verwarringe daer in te mengen, 't sel-
ve andere laeten doen, ons vernoegende dat
wy de voornaemste hebben aengewesen.
Een Man van een deftigh en eerwaerdigh
opsicht, met een langh kleed en vol van
grootmoedige staetigheyt, hebbende een
spiegel in de hand, waerom geschreven is:
Inspice, cautus eris, dat is, sieter in, en ghy sult wijs
werden.
De Onderwijsinge is een oefninge, die
men doet om deughdlijcke en prijslijcke
hoedaenigheden te verkrijgen, 't zy door
middel van de levende stemme of door de
schriften, en daerom is hy staetigh van op-
sicht gemaeckt: want de eedele gemoede-
ren buygen sich lichtlijck onder de moey-
lijckheden, die haer totte deughd leyden.
Het lange en uytgestreckte kleed vertoont,
dat aen een schoone geschicktheyt een ge-
stadige oefninge vereischt wort: En de spie-
gel geeft te verstaen, dat alle onse wercken
de handelinge van andere luyden, die in die-
selve saecke, in 't gemeen, worden gepresen;
gelijck de spreucke boven verklaert.
Een Vrouw in 't goud gekleet, met een
krans van Olijven op 't hoofd, houdende
in de rechter hand een bondel met Rijs of
Geers, en in de slincker een goude circkel.
Het goud en de Olijve bedieden de be-
houdinge; d'Olijf om datse 't lichaem van
alle bederfnisse bewaert, en 't goud, om dat
het alderlanghst duyrt van alle metallen.
Door de Rijs of Geers wordt vertoont,
dat daer door de Steeden en Volckeren
worden onderhouden.
Door de circkel, also dieselve noch einde
noch begin en heeft, kan men bequaemlijck
de behoudenisse en geduytigheyt van alle
dingen afbeelden.
Een Vrouwe in 't wit gekleet, doch de
kleederen seer gevlackt, houdende in de
rechter hand een swaerd, en in de slincker
een Padde, op de aerde sullen eenige gebro-
ken wetten en taferelen leggen, als mede een
boeck, wesende aen 't rechter ooge blind,
houdende een Waeghschaele onder haere
voeten.
Het witte bevleckte kleed vertoont, dat-
ter geen ander ongerechtigheyt is als ver
derfnis en besmettinge van de ziele, door de
verachtinge van de Wett, diewelcke van de
quaeddoenders wort verscheurt en vertre-
den: en daerom wort zy mette gebroken
tafelen der Wett, en mette schaele, als ge-
seyt is, afgemaelt.
De Ongerechtigheyt siet alleen met haer
slincker oogh, want zy past alleen op 't ge-
mack van 't lichaem, ter sijden stellende die
dingen, die heerlijcker en volkomender
zijn, en die sich uytstrecken totte goederen
der ziele, diewelcke in der daed het rechter
ooge is, en het beste gesichte van den gehee-
len Mensch.
De Padde is en beeld van gierigheyt, om
redenen die elders geseyt zijn, leerende dat
de ongerechtigheyt haere oorsprongh ge-
vestight heeft, op het voordeel, de begeerte
en het aerdsche gemack, en derhalven isse
niet een gebreck alleene, en in 't besonder
een deel van 't gebreck, maer 't is een quaed-
aerdigheyt, waer in alle schelmeryen zijn
begrepen, en waer in sich alle boosheden en
gebreken versamelen en ophoopen.
Men schildert een gewapent Man die op
den Helm dese spreucke heeft: aut
Marte aut Arte, dat is, door list of door macht.
Hebbende op de slincker sijde een Rapier, en
aen de slincker arm een Schild, waer in een
Kickvorsch gemaelt is, die een Riet over
dwers in den mond heeft, waer tegens een
Waeterslange, die den Vorsch soeckt op te
slocken, afgemaelt is, hebbende de rechter
hand, met een groote moedigheyt in zijne
sijde; ter sijden hem, sal een Luypert staen,
die seer vreeslijck metten hoofde opge-
streckt is, hebbende eenen Dolphijn op den
Helm.
Dese beeldnisse is regelrecht gemaeckt
tegen het goedduncken van Alexander de
Groote, diewelcke de Oorloghs-treecken
boven maeten Viand was, en oversulx als
hy van Parmenio overredet was, dat hy zijne
Vianden op 't onversienste, en by nachte,
soude overvallen, antwoorde hy, dat het een
schandlijcke saecke was voor een Capiteyn, de Overwin-
inge te steelen, en dat het Alexander toestont, voor de
vuyst te winnen; gelijck 't selve Arrianus ver-
haelt. Niet tegen-staende dese moedige
woorden, is te overwegen, dat Alexander in
zijne handlingen al te voorbarigh was, heb-
bende gemeenlijck meer reuckloosheyt en
stoutigheyt, als kracht van dapperheyt, die
altijd met wijsheyt en goede raed wil te
saemen gevoeght zijn. wy hebben dese
beeldenisse willen passen, als datse een Ca-
piteyn niet alleen nut, maer oock noodigh is:
den welcken toekomt, niet soo seer met ge-
weld en stoutigheyt zijne Vianden te be-
springen, als wel in de voorvallende nood,
tot behoudenisse des Vaderlands en van zijn
eygen Heyrkracht, door kloecke raed en
door verstand (waer in de Oorloghstreeken
bestaen) te overwinnen: Want de Oorloghs-
treck is anders niet, als een dappere Oor-
loghsdaed, die meer met raed en verstand
als met macht en geweld wort uytgevoert.
Want dit is dapperheyt wanneer iemant zijnen Vyand met
macht en sterckheyt overwint: Maer dit is kloecke raed,
wanneer iemant buyten den strijd of slagh, de Overwinninge
van zijne Vyanden wegh draeght met list of kloeck-
heyt. Poliaenus een oud Griex schrijver, die ten
tijde van de Keyseren Antoninus en Verus ge-
leeft heeft, seyt, dat dit de besondere wijs-
heyt van een Capiteyn is, dat hy de Over-
winninge sonder perijckel of gevaer, magh
verkrijgen: En 't is seer goed datmen eenige
saecke oock midden in den strijd gaet over-
wegen en bedencken, ten eynde men te voo-
ren door raed en krijghs-list magh beleyden,
dat de slagh met Overwinninge magh uyt-
vallen. Dit schijnt oock, dat Homerus haer
wil vroet maecken, wanneer hy seyt, of door list of door
macht. En dit is oock de spreucke
die wy boven 't Helmet geset hebben. Men
leest in Poliaenus het selve; 't welck van Virgilius
schijnt heergekomen te zijn, als hy seyt, Laet
ons de Schilden veranderen, en der Griecken Helmen en
Vaendels voeren, 't is alleens of wy den Vyand door geweld
of door loosheyt overwinnen. En de uytlegger van
Virgilius seyt, dat het niet schandigh is zijnen Vyand met
listige laegen te overmeesteren, en het tegenwoordige ge-
vaer behoorde dat oock geleert te hebben, als mede de
voordaed die van de Griecken was genomen. Iae 't is
oock geen schande, maer prijswaerdigh:
want het verstand en de vlijtigheyt gaen bo-
ven de sterckheyt, en de Oorloghs-treck
wijslijck beleyt zijnde, overtreft de groote
menichte der krijghsluyden. Euripides seyt in
zijne Antiope, de Raedslagh met weynigen wijslijck in-
gegaen, overwint, maer onbedachtheyt met een groot hoop
Volx, is een grooter quaed. En hy seyt voorts in
zijn Aeolus, de kleyne macht van een Man sal door de
naerstigheyt boven drijven, want ick heb min vreese voor
een grof, sterck en oneervaeren Man, als voor een loos en
swack Man. By Stobaeum leestmen veele spreuc-
ken tot voordeel van de Oorloghs-treken.
En hier uyt komt het, dat als Lisander verwe-
ten wierde, dat hy veele dingen met loos-
heyt en bedrogh uytvoerde, antwoorde hy
daer op, dat wanneer hem de Leeuwenhuyd niet konde
helpen, dat hy dan het Vossevel most aentrecken. Wil-
lende daer mede te kennen geven, waer in
de macht te swack was, dat mostmen met
loosheyt van den Oorloghs-treck vervullen.
Poliaenus verhaelt dat de eerste die by de
Griecken de Oorloghs-treecken gebruyckt
heeft, geweest is Sisyphus de soone van Aeolus,
de tweede Antolicus de soone van Mercurius,
de derde Proteus, de vierde Vlysses, die Homerus
de listige en loose heet, waer van hy selve al-
dus spreeckt:
Ick ben Vlysses, Laertis Soon,
Wiens loosheyt yder staet ten toon,
Geacht tot in den hooghsten top,
Wiens lof klimt tot de Sterren op.
Hannibal de Veldoverste van Carthago, was een
listigh Man en seer geestigh om nieuwe oor-
loghstreken te vinden, gelijck Ae. Probus in
zijn leven verhaelt. Want als hy tegens zij-
ne Vianden te swack was, dan vocht hy met
verstand en loosheydt. Maer om tot onse
beeldnisse te komen, soo beelden wy de
Oorloghs-treck met een swaerd aen de sijde
af: om dat een Capiteyn, hebbende groote
of kleyne macht by hem, evenwel moet
vechten met macht en met loosheyt, als
moetende nootwendigh gereet en op zijn
hoede wesen, waerom zy oock Omgorde, dat
is wackere en dappere Soldaeten genaemt
zijn, als zijnde in haere Wapenen gegespt,
sulx dat een yder krijghsman zijne Wapens
most neffens hem vaerdig hebben, en bereyt
staen om te strijden. Ontgorde worden die
bloets geheeten, die totten Krijgh onbe-
quaem zijn, 't welck oock Servius de uyt leg-
ger van Virgilius seght, dat het van Augustus
niet alleen als schandlijck wierde gehouden,
wanneer de Soldaeten haere Wapenen had-
den afgeleyt, haer onwaerdigh achtende de
Wapenen te dragen, maer lietse oock stren-
gelijck straffen, die willens en door traeg-
heyt of luyigheyt haere Wapenen, doch in-
sonderheyt, haer sijdgeweer, hadden afge-
leyt. Corbulus een Capiteyn van den Keyser
Claudius, liet een Soldaet, die sonder sijdge-
weer voor den dagh quam, dooden: Noch
een ander, diewelcke, terwijl hy de schantse
groef, alleen een poock op zijn sijde hadde;
't welck Tacitus mede verhaelt: En hoewel
dees Historyschrijver, dit niet kan geloven,
maer hem al te wreed schijnt, niet te min
houd ick dat Corbulus in 't weder-oprechten
van den Krijghstucht, dit niet uyt hoofdig-
heyt of straffigheyt, maer nae de Krijghs-
wetten gedaen heeft: Naedemael het de
plicht van den Soldaeten was, wanneerse
groeven of hutten toestelden, datse 't Rapier
op haere sijde mosten hebben, wanneerse
haer schild en bagagie hadden afgeleyt, blij-
vende yder binnen zijne voet-maeten, die
voor yder bende waeren afgesteken, nae 't
verhael van Frontinus, die veele Iaeren, nae
Tacitus, van de Krijghs-konst heeft geschre-
ven. Boven dat, wierden zy door de Wet-
ten aen den hals gestraft, die haer sijdge-
weer hadden verkoft, vervreemt of verloo-
ren. Zy waeren oock gewapent, wanneerse
haer Middagh-mael hielden: en alsse daer
nae metten Veld-Overste haer Avondmael
deden, dan waerense ontwaepent, gelijck
1. Capitolinus, in 't leven van den Keyser Solo
ninus Galienus verhaelt: ten wiens tijde, die
geene, die by den Veldoverste ten Avond-
mael genoot waeren, op zijn Soldaets be-
gosten gewapent te zijn: Want Soloninus een
kind zijnde, ontnam de genoode Soldaten,
terwijl zy het gastmael hielden, haere gor-
dels, die van goud bloncken, en om dat het
qualijck was te weeten, wie in 's Keysers
Hof de wapenen hadde wegh gedragen, soo
vedroegen de Soldaten sulx gerustlijck:
Maer van nieuws genoodight zijnde, soo
wilden zy haer sijdgeweer niet afdoen; ge-
vraeght zijnde, waerom? soo seytmen dat
zy geantwoort hadden, vraeght dat aen So-
loninum: En hier van quam dees maniere,
datse altijd metten Veld-Overste gewapent
gingen aen sitten. En voor soo veele de af-
gebeelde Dieren belanght, aleer ick totte
uytlegginge kome, sal ick te bedencken ge-
ven, dat een Capiteyn, sich, door twee mid-
delen, sal dienen van de Oorloghstreecken:
somtijts om sich alleen te redden, wanneer
hy kleyn van macht is, sonder dat hy opsicht
heeft, om zijnen Viand te overwinnen, ach-
tende dit overwinninge genoegh, dat hy sich
selve en zijn volck uyt het gevaer helpe:
ten tweeden als hy machtiger is, dat hem
dan de Oorloghslist diene, om zijnen Viand,
met een dapper gemoed, te verstroyen en
overwinner te blijven; En dese twee mid-
delen, worden door de Natuyre van dese
twee voorgestelde Dieren uytgedruckt. En
Aelianus dat de Vorsch in Egypten met son-
derlinge Wijsheyt is begaeft, want dieselve
stelt sich tegen den Hyder of Egyptische
Waeterslange: en kennende haer eygen
swackheyt, soo neemtse in der haest een ried
in den mond, en houd dat over dwers, om
dat haer de Slange niet soude in slocken,
want zijn beck is soo wijd niet, en door de-
se listigheydt ontgaet zy de macht van de
Slange, want het een Slange is wel schoon
van opsicht, maer van doodelijck venijn.
Onder dese slagh past oock de Oorloghs-list
van de Engelsche, diewelcke sich swacker
bevindende als Caesar was, hieuwen een groot
deel boomen af, en stopten daer mede den
wegh die Caesar door 't bosch most passeeren.
Een ander list gebruyckte Pompejus in Brundu-
sium, verbaest wesende door de komste van
Caesar, en om de macht van Caesar te stutten,
dede hy de poorten toe metselen, en maeck-
te grachten dwars over den wegh, stellende
op dieselve verscheyden paelen met scherpe
pinnen, en deckte die wederom met aerde
toe. Zijn soone Sextus Pompejus by Ategua in
Hispanien, de komste van Caesar oock vree-
sende, maeckte eenen Wagenburgh op den
wegh, om des Viands krijgsheyr op te hou-
den, terwijle hy mocht te rugge deisen en
sich in Corduba vast maecken, daer hy nae toe
trock. Hannibal siende dat hem, tot groot
nadeel, alle de wegen van Fabius Maximus wa-
ren gesloten, hielt hem den gantschen dagh
verbaest op, en 's nachts daer aen ontstack hy
eenige bosselen houd, die op de hoorens van
eenige Ossen gestelt waeren, drijvende die-
selve tegens de bergen op: welck schouw-
spel, het machtigh Romeyns leger soo dede
verschricken, datter oock niemant soo stout
was, die uyt haere bolwercken dorst gaen:
en door dese Krijghs-list hielt hy het Leger
van den Viand op, en vluchtede sonder
schaede van zijn Heyrleger. Het tweede
middel is, wanneer hem een Capiteyn be-
vint, wel van macht voorsien te wesen, maer
door dat de Viand eenigh meerder voor-
deel van hem heeft, soo soeckt hy dat te ver-
vullen met verstand en loosheyt, poogende
zijnen Viand te verleyden, en hem op eenen
wegh te brengen, daer hy niet om denckt,
en 't selve soo te bestieren, dat hy zijnen
Viand met sekerheyt kan t'onderbrengen,
en 't hoofd tot een eerlijcke overwinninge
opsteken. Van soodanige Natuyre is de wil-
de Luypert, diewelcke zijne sterckheyt te-
gens den Leeuw mistrouwende, soeckt sich
door een gemaeckte listigheyt te versekeren:
want hy maeckt een hol dat twee gaeten
heeft, 't eene om in te gaen, dat seer wijd is,
't ander dat in 't midden seer nauw is, en als
hy sich van den Leeuw siet besprongen,
vlucht hy door het gat, alwaer de Leeuw,
op hope van overwinninge, hem met sooda-
nige macht vervolght, dat hy door de gro-
vigheyt van zijn lichaem, in 't gat blijft ste-
ken, konnende noch voorwaerts, noch ach-
terwaerts, keeren: 't welck de loose Luy-
pert wetende, kruypt wederom door het
nauwe gat, bijt, scheurt en rijt den Leeuwe
van achteren, met zijne tanden en klauwen:
alsoo dat B. Anglicus seyt, dat de Leeuw
dickwijls van den Luypaert wert overwon-
nen, meer door loosheyt als door geweld.
Van gelijcke loosheyt zijn oock de kloecke
Soldaten, die de Vianden in haere hinder-
lagen weeten te verleyden, gelijck Hannibal
aen Titus Sempronius Gracchus, en Caesar aen den
Swijtsers gedaen heeft, diewelcke met hem
oorlogende, quaemen op de grenssen van
Vranckrijck, en de Romeynen wesende on-
trent t'achtentigh duysent Mannen sterck,
waer van 20 duysent de waepenen kosten
voeren, soo ontweeck haer Caesar altijd, te
rugge deinsende: Maer op sekere dagh, soo
vervolghden hem de Barbaren, door 't groot
vertrouwen datse schepten: en willende de
Rhosne passeeren, soo hadde Caesar, niet lange
te vooren, zijn Leger aldaer neder geslagen:
Waer over als de Barbaren met groote
moeylijckheyt, dese onstuymige reviere ge-
passeert waeren, soo wilden zy daer al te
saemen, voor des anderen daeghs, niet over-
trecken, waer van Caesar dertigh duysent
Barbaren, die de reviere gepasseert waeren,
seer moede zijnde, en sich te ruste leggende,
overviel, en by nae alle versloegh, sonder
dat zy eenigh middel hadden, weder over
de reviere te komen. Wy souden veel meer
Krijghs-listen konnen by brengen, maer wie 't lust, magh Poliaenum, Frontinum, V. Maxi-
mum en andere schrijvers lesen.
De Dolphijn op den Helm is 't waepen
van Vlysses de vinder van de Krijghs-listen:
alhoewel hy dieselve in zijn Schild plagh te
dat een Dolphin, zijnen soon Telemachus uyter
Zee hadde verlost, daer in hy was gevallen,
gelijck Plutarchas verhaelt. Niet te min kan
men seggen, dat dit arge en kloecke Dier
Vlysses niet qualijck past, als een beeld, dat
een goed Capiteyn betaemt: Want de Dol-
phijn is 't hoofd en de koningh van alle Zee-
dieren, snel, vaerdigh, kloeck en wijs, om alle
swaere voorvallen snellijck uyt te voeren;
heeft groot verstand, en weet wanneer 't tijd
is, om metten Crocodil, een wreed en dood-
lijck beest, sich sonder perijckel, in den strijd
te geven: Want als hy sich uyte Zee in den
Nijl wil begeven, soo kan de Crocodil niet
lijden, dat hy zijn rijck soude innemen, dies
soeckt hy den Dolphin te verjaegen, tegens
den welcken hy met kracht niet vermogen-
de, overwint den Crocodil, door listigheyt,
en alsoo hy op den rugge scherpe vinnen
heeft als vlijmen, want de Natuyre heeft
een yder Dier ingestort, niet alleen wat hem
behulplijck, maer oock wat zijnen Viand
schaedlijck is, soo kent hy dan de scherpig-
heyt van zijne vinnen, en de weeckheyt van
den buyck van den Crocodil, en gaet hy niet
met den Crocodil voor de vuyst in 't ge-
vecht, want hy heeft eenen wijden beck,
met schricklijcke tanden, op de maniere als
kammen, hebbende vreeslijcke klauwen, en
om dat hy eenen harden huyd heeft, en met
een scherpe rugge-graed, die tegens alle sla-
gen gewapent is, soo bespringt hy hem niet,
maer als een loose en deurtrapte, veinst hy
sich, dat hy vreese heeft, vluchtende snel-
lijck onder 't waeter, slaende zijne scherpe
vinnen in den buyck van den Crocodil, en
brenght dienselven alsoo om den hals, ge-
lijck Solinus seyt. Waer uyt klaerlijck blijckt
dat de Dolphijn zijnen Viand met een Stra-
tagema of Krijghs-list overwint. De Dolphijn
dan op den Helm dient voor een goed Ca-
piteyn, dat hy met oordeel, sorge en vaer-
digheyt moet vernemen nae de ordre en ge-
legentheyt des Viands, om hem van die sijde
te bespringen, waer dat hy swackst en lichtst
is om te verdrijven en te verstroyen: wesen-
de de Dolphin veel minder van macht om
den Crocodil te overwinnen, diewelcke in 't
gemeen twee en twintigh elbogen langh is;
't welck dienen kan tot een beeld, voor die
van minder macht zijn, om haeren Viand
niet te vreesen die machtiger is, als zy zijn.
Daerom moeten die geene die van meerder
macht en sterckheyt zijn, hier door gewaer-
schouwt wesen, datse op haere kracht niet al
te trots zijn, om haer minder te verachten,
en door vermetentheyt en hooghmoed, die-
selve geweld en overlast te doen: Want
daer is niet een, oock hoe groot hy zy, die
niet door eenige loosheyt, van soo slechten
persoon, als 't oock magh wesen, kan werden
t'ondergebracht:
Een kleyne Hond kan 't wilde Swijn,
Een hinder en beletter zijn.
Kleyn is de Torre of Schaelbijter, evenwel
kan sich dieselve over den Adelaer wreeken,
gelijck Alciatus seyt. Kleyn is de Ichneumon,
een Dierken als een Weselken of Indische
Ratte, 't welck sich in 't waeter doopende,
rontom in de krijte wentelt, maeckende
daer van een Helmet, droogende datselve in
de Sonne, waer mede hy den Aspis te keer
gaet, schuttende de steecken met zijnen
staert, en bijt terwijlen den Aspis, met zijnen
scheeven kop, den keel af. Datselve Dier,
wanneer het den Crocodil met den Mond
open siet, en hem het Vogeltjen Trochilus of
Koninxken de tanden suyvert en lieflijck ke-
telt, daer in vermaeck scheppende, soo loopt
dit Dier hem snellijck in den mond, en de
ingewanden en den buyck door-geknaeght
hebbende, komt het als door een scherp ge-
weer, daer wederom uyt kruypen. Van ge-
lijcken Egithus dat kleyn Vogeltjen, van som-
migen Sala, Acanthus en Cardellus geheeten,
geeft sich op den Esel, wanneer hy tusschen
de doorens loopt en haere nesten verstoort,
pickende dienselven op den rugge, hals, en
in de oogen. De Dolphin selve, wort we-
derom van een kleyn Vischjen overwonnen,
maer wat het voor een Vischjen is, weet ick
niet seker, maer dit schiet my in den sin, dat
de Dolphijn viand is, van Pompilus, van ande-
re Nautilus geheeten, een kleyn Vischjen, waer
van Athanaeus gedenckt, dat, soo de Dolphin
't selve Vischjen op eet, soo eet hy 't niet als
ter nood, want soo haest als hy 't selve heeft
gegeten, soo wort hy treurigh en onrustigh,
sulx dat hy moedeloos en swack zijnde, van
de baeren aen den Oever wort geworpen,
alwaer hy dan een roof wordt van andere
Visschen. Maer laet dit Vischken soo kleyn
zijn als 't wil, soo sal dit het besluyt wesen,
den overwonnen. Daerom seyt P. Mimus
, 't is voorsichtigh gedaen, zijnen Vyand, oock hoe kleyn
hy zy, te vreesen. Die geene, die te seer op
haere kracht vertrouwen, soo in 't betoo-
nen van wreedheyt als in 't plegen van al-
lerleye schelmstucken, die sullen gewaer-
schouwt zijn, sich te onthouden van een
ander ongelijck te doen, en geloven, dat al-
sulcke overlast, als zy een ander gedaen
hebben, wederom aen haer kan gebeuren,
en gedencken, of wel 't selve met geweld
niet kan geschieden, dat zy dan door loos-
heyt en treecken konnen werden overwon-
nen. En die niet kan van eene, die kan van meerder
overwonnen werden. Een spreucke, die van den
wreeden Maximinus, geseyt is, en die door
zijne grootheyt van persoone en sterckheyt
onverwinnelijck wierde gehouden. De Oli-
phant is groot, nochtans wort hy om hals gebracht. De
Leeuw is sterck, nochtans wordt hy doodgeslaegen.
Wacht u voor veelen, soo ghy weynigen niet vreest.
Dit heeft de moedwillige Keyser Maxi-
minus seer wel beproeft, want als hy te ge-
lijck met zijnen soone, op den middagh in
zijn tente in de belegeringe van Aquilea ru-
stede, is hy, met zijnen soone, van de solda-
ten vermoort, en beyde de hoofden zijn nae
Romen gesonden, en dat niet alleen van veele
persoonen, maer oock door eene van de
minste, kan een groot Heer werden t'onder-
gebracht, even gelijck de Crocodil van den
Dolphin, door listigheyt wort verrast. Ehud
in 't III capit. der Rechteren, dragende ge-
schencken aen Eglon, den Koningh der Moa-
biten, veinsde heymlijcke saecken met hem
te willen spreecken, stack den Koningh met
een tweesnijdend Mes dat hy stierf. Dese
saecke schijnt by onsen tijde vernieuwt te
wesen, by Iacob Clement van de Ordre der
Preekebroers, diewelcke onder schijn van
brieven aen den Koningh Henric de III over-
te leveren, sich tot de knyen toe buygende,
als of hy hem eerbiedigheyt wilde bewijsen,
soo duwde hy hem van gelijcken met een
Mes in de buyck. 't Is wel waer dat hy een
ander uytkomst hadde als Ehud, want Ehud
vluchtede veyligh, maer dese wierde terstont
van den ommestanders gedoot, eer noch de
Koningh den geest gaf. Behouden keerde
oock Iudit, de moedige Weduwe, in haer
Vaederland wederom, met het hoofd van
Holosernes, Vorst van Assyrien. Pausanias de
Iongelingh, daer niemant eenigh quaed ver-
moeden op hadde, gelijck Iustinus seyt, klaegt
dickwijls aen Philippus, Koningh van Mace-
donien, over het geweld, dat van Attalus ge-
daen wierde, en siende dat de Koningh het
selve niet strafte, maer dat hy met dien
dwarspael lachte, en hem noch eerde, nam
de wrake aen van een onbehoorlijck Rech-
ter, doode hem in een nauwe straete verre
van zijn wacht. Een oude Vrouwe siende
van het dack, dat haer soone van den Ko-
ningh Pirrus benart wierde, wierp een tegel-
steen, van boven neer, doodende Pirrum,
waer door haer soone wierde verloft; ge-
lijck Plutarchus verhaelt. Een Persiaen door-
stack den Apostaet Iulianum listlijck met een
spiesse. Stephanus de Voorspraeck, quam als
of hy kranck was, mette slincker arm ver-
bonden, voor den Keyser Domitianus, diewelc-
ke, alsoo hy met opmercken eenige schriften
las, die hy hem hadde gegeven, is van hem
in zijn ingewand, met een Mes gewont, en
met dese listigheyt heeft de Procureur, een
Monsterdier der wreedheyt, getemt: want
hy was een yder schricklijck, door 't bloed-
vergieten van soo veele eedelen, die hy de-
de om hals brengen. Alsoo dat de leelijcke
en schandelijcke overlasten, soo in 't gemeen,
als in 't besonder, oock van de alderminste
persoonen, door den wegh van arghlistig-
heyt, konnen werden gewroken.
Een Vrouwe die een doorschijnende ron-
de Spiegel in de hand heeft, die dick en
swaer is, houdende dieselve tegen de strae-
len van de Sonne, diewelcke daer door
schijnende een Fackel ontsteecken, die zy in
de slincker hand heeft, alwaer aen 't hand-
vatsel een rolle komt met dit opschrift:
Sic in corde facit amor incendium, dat is, aldus ontsteeckt
de Liefde den brand in 't herte.
De oorsprongh der Liefde spruyt uyt het
oogh, uyt het gesicht, en van een schoon
ontwerp te sien. Eenige souden konnen be-
wijsen, dat oock door 't gehoor de Liefde
geboren wert, en dat door dese reedenen:
vensters zijn van de ziele, door de welcke,
zy de gedaente, die in onse sinnen valt, ver-
krijgende, soo oordeelt zy ofse schoon of
leelijck zijn. En 't geene de ziele als dan
schoon bevalt, dat prijstse gemeenlijck, en
't geene haer leelijck dunckt, dat mishaeght
haer: En gelijck dieselve, uyter natuyre,
van 't leelijck een af keer heeft, also jancktse
in 't tegendeel wederom, nae 't geene haer
schoon dunckt. Is 't dan dat de Liefde door
de tralien van de oogen, in ons herte dringt,
soo komtse oock dickwijls door de venste-
ren van de ooren, wanneerse de uytmunten-
de schoonheyt van eenige Iuffrouw hoort
beschrijven: van welcke beschrijvinge, en de
begeerte tot haer, aengelockt zijnde, soo
kan men oock, in 't gemoed, een hertlijck
verlangen krijgen: welck verlangen van de
schoonheyt niet anders is als de Liefde.
Het aensien van twee voornaemste Tos-
caensche Minnaers, sal ons genoegh wesen,
te weten van Boccatius en Petrarcha, waer van
de eerste ons verhaelt de Nieuwicheeden
van Ludovico, Gerbino, en van Anechino, die
door 't gehoor verlieft zijn geworden: en
wanneer de ander opentlijck in zijn gesangh
prijst de dapperheyt van Cola de Rienzo Ro-
meyns hoofdman, alwaer hy seyt, gelijck als
een Man verlieft wort, door de faem of het
goed geruchte. In welcke woorden de
Dichter verstaet van de Liefde der deughd,
gelijck oock M.T. Cicero van gevoelen is, dat
wy door de Liefde der Deughd en goed-
aerdigheyt oock in seeckere maniere, die
geene beminnen, die wy noyt hebben gesien,
niet te min kan dit selve in 't gemeen, tot
alle soorte van Liefde der deugd en schoon-
heyt getrocken worden. Waer by wy 't ge-
tuyghnis van Athanaeus sullen voegen, alwaer
hy seyt, 't is niet te verwonderen datter eenige alleen
door 't gehoor zijn verlieft geworden: Voerende daer
op in de Liefde van den Koningh Zariadre en
Odate, de Dochter van den Koningh Omarthe,
alle beyde van soodanige uytblinckende en
volmaeckte schoonheyt, datse oock schee-
nen van Venus en Adonis te zijn voortgeko-
men. Dese verliefden alleen op 't gerucht en
door de vertellinge van andere, waer door
oock eens yders beeld, soo vastlijck was ge-
drukt in 't gemoed van d'andere, datse oock
malkanderen in den droom lieflijck ver-
scheenen. 't Gebeurde dat de Koning Omar-
the zijn Dochter Odate, ten houwlijck willen-
de besteden, een openbaer gastmael toestel-
de, gevende zijn Dochter een gulden beker
met Wijn in handen, tot haer seggende, siet
naerstigh toe: Wie dat u onder alle dese
Ridders wel bevalt, en dien ghy desen beker
met Wijn overlanght, dien suldy tot uwen
Man genieten. Odate, siende de Vorsten en
Heeren rontom te saemen loopen, begost te
weenen, dewijl zy onder dieselve dat ge-
wenschte beeld niet sagh, dat haer in den
slaep was verscheenen: Maer sich daer nae
wat van 't weenen onthoudende, komt Za-
riadre, die zy door eenen brief hadde ontbo-
den, en haestigh verscheenen zijnde, sprack
hy haer toe, seggende: o Odate! ick ben die
geene, die u belieft heeft my te ontbieden:
Waer over zy hem blijdelijck ontfangende,
gaf zy aen Zariadre, al lachende en vrolijck,
den beker over, en hem, onder soo veelen,
tot haeren Bruydegom verkoren hebbende,
leyde zy dienselven in haer Rijck.
Ganfre Rudel, bruyckt riem en boot,
Om te soecken nae zijn doot:
Verlieft wesende, door 't geruchte, op de
nedichtjes hadde gevrijt, sonder dat hy die
oyt hadde gesien, wort met soodaenige be-
geerte ontsteecken om haer te sien, dat hy
daer nae toe vaert, en op de reyse kranck
wordende, wort de boodschap van zijne on-
geluckige overkomst aen de Gravinne over-
gebracht, die hem in haer Paleys liet bren-
gen, en hem seer beleeft en goedgunstigh in
hare armen ontfangen hebbende, en hy haer
vriendlijck aensiende, als wetende dat zy
niet weiniger de oorsprongh van zijne Lief-
de als van zijn dood was, danckte haer over
de meewaerige onthaelinghe van haeren
Vryer, en gaf alsoo den geest.
Maer hier is op te letten, dat of het wel
schijnt, dat door 't gehoor de inbeeldinge
van de Liefde in desen is gekomen, niet te
min soo kan men door 't hooren alleen niet
uytrechten, ten zy saecke, datmen dat beeld
van de vertelde schoonheydt in de sinnen
drucke, also datmen in sich als een getuygh-
nis heeft, en dat het voor de oogen klaer-
lijck blijckt, dat het Odate is, die Zariadre al-
leen in den droom, en niet te vooren, hadde
gesien, en zy kende hem oock terstont in 't
gastmael, al ofse hem langh te vooren hadde
gekent: 't welck hy niet soude hebben kon-
nen doen, ten waere de beeldenisse door 't
seggen van andere in 't gemoed haer setel
hadde genomen. Alsoo sal oock Ganfre Rudel,
Heere van Balia, nae de maniere der Vryers,
het afdrucksel van zijn beminde, sich hebben
ingebeeld: om daer uyt de schoonheyt van
het levende beeld te aenschouwen: waer
over men oock niet alleen door 't gehoor,
maer oock verborgender wijse, door dien
het ons dunkt, datmen de gehoorde schoon-
heyt voor oogen heeft, verlieft wort. Daer-
om kan men niet volkomen seggen, dat door
de venstren van de ooren, de Liefde in 't her-
te dringht, om dat dieselve door 't middel
en d'inbeeldinge van 't gesichte heerkomt,
en niet, sonder middel, door het gehoor: En
dat dit waer is, moetmen verstaen, dat, in-
dien de gehoorde schoonheyt, daer na door
de oogen niet wort goed gekent, soo sal de
Liefde niet in wortelen, maer wel soose met
het geruchte overeen komt, daerom seght-
men, de tegenwoordigheyt vermindert het geruchte: dat
is, als men de saecke besiet, soo isse soo breet
niet, als men daer van geroepen heeft. De
ooren zijn de venstren van de ziele, soo wel
als de oogen, maer daer door verkrijghtmen
soodaenige gedaenten niet, alsser wel totte
oogen behooren, te weten de gelijckmatig-
heyt van de verwen en trecken, diewelcke
een volmaeckte schoonheydt uytbrengen,
't welck alleen door de oogen wort geoor-
deelt. Door de vensters van de ooren wort
de Liefde geboren, en dat slechtlijck door
een vriendlijcke, lieflijcke en engelsche stem-
me: Maer door 't verhaelen van de schoon-
heyt van een derde persoon, soo sal dat in
ons een inbeeldinge baeren, nae 't geene wy
gehoort hebben, alleens of wy 't gesien had-
den, en door sulck duncken en inbeelden,
worden wy bewogen om te minnen: Maer-
daer nae, als wy dat beeld, ih der daed, sien,
soo verkoelt de Liefde terstont, sulx dat het
gehoor wel gelegentheyt geeft om te min-
nen, maer 't is daerom geen oorsaeck van de
Liefde: Want de Liefde van de gehoorde
schoonheyt vormt sich in de inbeeldinge, en
zy wordt daer nae in der daed bevestight,
door 't gesichte van de ingebeelde schoon-
heyt: daer door het geschiet, dat de Liefde
van de gehoorde schoonheyt, geen kracht
heeft, soo de gehoorde schoonheydt niet
wort gesien: En dat de oorsaeck en de ge-
legentheeden verscheiden zijn, dat wort van
Ficinus over het Gastmael van Plato uytge-
druckt, alwaer hy bewijst dat het oogh ge-
heel de oorsaeck is van de Minnesieckte, als
wanneer de Menschen haer oogen dickwijls
op 's anders oogen slaen, voegende het licht
met het licht te saemen, drinckende daer
door also ellendelijck de Liefde in. De over-
eenstemminge van d'andere leeden, behalven
de oogen, seyt hy, dat niet eygentlijck de
oorsaecke zijn, maer de gelegentheyt tot
dieselve sieckte. Want soodanige t'saemen-
voeginge, treckt die geene, die hy van verre
siet hem te naederen. En om dat hy hem
van verre siet, soo wort hy, door soodanigh
aensien, als opgehouden en verbaest, en ter-
wijlen hy verbaest staet en siet alleen de op-
slagh van de oogen, soo is dat het geene,
't welck hem de wonde geeft. Daerom sul-
len wy seggen, dat om een seer schoone
schoonheyt te hooren beschrijven, soo sal
het gehoor de gelegentheit wesen eener ont-
stekinge totte Minne, naedien door sooda-
nige beschrijvinge slechts de eerste gedaente
schoonheyt, en soo wort hy dan door een
begeerte gelockt, om dese schoonheyt te
sien, waer van alleen 't aensien en 't ontmoe-
ten der oogen de oorsaeck is, dat wy in de
sotheyd van de Minne betoovert blijven.
De opslagh of 't ontmoeten van de oo-
gen, waer uyt de Liefde haer oorsprongh
heeft, wort door een spiegel uytgebeeld, die
tegens 't oogh van de Sonne staet. De spie-
gel is van soodaniger aert, gelijck Orontius Fi-
naeus in zijn beschrijvinge van de brandspie-
gels afmaelt. Van dieselve verhaelt Plutarchus
mede in 't leven van Numa Pompilius, de twee-
de Roomsche Koningh, dat de Vestaelsche
Nonnen van hem onderwesen zijnde, wan-
neer haer Vier was uytgegaen, soo kosten
zy, hier door, het selve ontsteken, even als
ofse een nieuw Vier uyten Hemel hadden
ontfangen. Van gelijcken verhaelt Zonaras,
dat Proculus de Wiskonstenaer, de Scheeps-
Armaede onder Constantinopel verbrande, die
van den oproerigen Vatilianus tegens den Key-
ser Anastasius toegerust was. Van welcke konst
Archimedes de eerste Vinder geweest is, tegen
den Romeinen, die zijn Vaederland Siragusa
hadden belegert.
Dit tegenwoordige beeld is een gelijck-
nisse: Want gelijck door dese spiegel, zijnde
het oogh van de konst, gestelt zijnde tegens
het oogh van de Sonne, de straelen soo hef-
tigh schieten dat zy den fackel ontsteecken,
alsoo wort oock door onse oogen, die als
spiegels zijn van de natuyre, tegens het oogh
van een schoone Sonne, daer de straelen
van 't licht door schijnen, de fackel der Lief-
de in 't herte ontsteecken. En daerom wort
haer een fackel in de slincker hand gegeven,
en dat aen de slincker sijde na 't hert, 't welck
verklaert wort door de spreucke, met dit
opschrift: Sic in corde facit amor incendium, dat is,
aldus ontsteeckt de Liefde den brand in 't herte. Een
spreucke die van Plautus is ontleent. Hoeda-
nigh nu de brand uyte oogen nae 't herte
schiet, dat bewijst Marsil, Ficinus, seggende,
dat de geesten, dieder voortkomen door de
hette van 't hert, en van 't suyverste bloed,
altijd in ons soodanigh zijn, als de aert van 't
bloed is. Maer gelijckerwijs dese damp
van 't bloed, die wy den geest noemen, en
die uyt het bloed geboren werden, sooda-
nigh is, als 't bloed is, soo schiet het oock
door de oogen, als door glaese vensteren,
gelijcke straelen die 't bloed gelijck zijn. En
de Sonne die 't hert van de Werrelt is, ge-
lijck C. Rhodiginus seyt, verspreyt, door haere
ommegangh en loop, het licht, en door het
licht stort zy haere kracht op der aerde. En
also beroert oock 't herte van onse lichaem,
door een gestaedige beweginge, het bloed,
van die daer nae by is, en van daer spreyt
het de geesten door 't gantsche lichaem, en
door dieselve geesten verspreyt het de glin-
sterende voncken, door alle de leeden, doch
insonderheyt door de oogen: Want de geest
seer licht wesende, stijght oock lichtlijck nae
de bovenste deelen van 't lichaem: en 't licht
van den geest glinstert aldermeest door de
oogen; om dat de oogen, boven alle andere
leeden, helder en doorluchtigh zijn, in sich
hebbende licht, glants, dampen en viervonc-
ken. Soo is 't dan geen wonder, dat een open
oogh, met groot opmercken op iemant ge-
stiert, de pijlen van zijne straelen schiet in
de oogen, van die 't oogh beschout: Welcke
straelen door de oogen van haere tegen-
Minnaers schietende, dringen door tot in 't
herte toe van dese ellendige Minnaers: En
met reeden maghmen tot in 't herte seggen,
want zy zijn gewont van 't herte, dat de pij-
len werpt. En dit alles is nae de leeringe van
Plato, diewelcke verstaet, dat de wonden van
de Liefde, zijn seeckere fijne straeltjens, die
uyt het binnenste van 't herte spruyten, al-
waer het aldersoetste en heetste bloed is, aen
de welcke de wegh geopent zijnde, door de
oogen, soo loopense wederom door de oo-
gen van de Minnaers, en dringen tot het
binnenste van 't hert. Waer over de Plato-
nische Poeet aldus seyt: De wegh is oopen, door
de oogen, naer 't herte.
De spiegel, die van ons is afgebeelt, is de
holle spiegel niet, die van achteren doncker
is, maer dese is doorluchtigh, hel en klaer-
schijnende van alle sijden, doch van d'eene
sijde hol, die een groot en langh beeld ver-
toont, maer van d'ander sijde een grof en
vollijvigh beeld, dat sich oock vergroot,
doch in 't rond verschietende. De straelen
der Sonne, die op desen spiegel steecken, die
van achteren duyster is, branden door den
weerschijn op de stoffe, die haer wort voor-
gestelt: Maer als de Sonne, op onse ande-
ren spiegel, met haere straelen aen d'een en
dieselve straelen in een seecker gemeen punt
te saemen vereenight, om dat die van alle
sijden hel en klaer zijnde, met haere rechte
stralen, steeckt of brand op den fackel, daerse
van achteren op schijnt. Want men houd den
Spiegel by 't handvatsel, tusschen de straelen
der Sonne en den fackel of de stoffe, daerse
dan op steeckt. En alsoo dringht oock de
straele van de levendige Sonne, door de oo-
gen recht nae 't herte toe: alhoewel dien
eedelen Heere Cignus Parthenoprus Caraffa, beter
behaegen heeft in de reflexie of weerslagh;
gelijck hy doet in zijn bloeyend verhael, van
de schoonheyt der oogen, dat hy 20 Iaeren,
nae dat dit was uytgegeven, in 't licht heeft
gebracht. Want gelijck 't oogh des Hemels, seyt hy,
steeckt op 't holle Cristal, om een weerslagh te geven aen
de naestgelegene stoffe, om die te ontvoncken, die haer dan
verteert, door een vier, dat haer verslint: alsoo doet oock
het sterflijck oogh, terwijl het mette straelen van de ge-
siene schoonheyt in den hollen boesem van onse gedachten
doordringht, en stoockt daer op de levendige vlammekens
van de Minnebrand: diewelcke nu vast hangende aen de
stoffe der ziele, so wort die allenskens, allenskens ontsteken,
en maecktse onderdanigh, en een dienstmaeghd der Liefde.
Wy sullen antwoorden, dat dit sterflijck
oogh niet klaer is, alwaert van een Minnaer
die 't siet, of van de Sonne die bemint en
gesien wordt. Mijn sterflijck oogh kan uyt
sich selve niet doorbooren in den hollen
boesem van mijne gedachten. Noch min
kan het oogh van de Sonne, die van my be-
mint wort, met haere straelen soodaenigen
weerslagh veroorsaecken. De weerslagh of
't weerschijn te rugge gestelt zijnde, soo
sou 't geschieden, door een uytwendig voor-
werp van een schoon blinckend oogh, dat
zijne straelen op mijn sterflijck oogh soude
uytschieten in den hollen boesem van mijne
gedachten. En in sulcken geval soo kost het
dan geen weerslagh wesen, want de weer-
schijnende straele keert altijd wederom
daerse van daen komt, en blijft niet daerse
wort geschoren. Gewis dese gelijcknisse van
den weerslagh is niet evenreedigh. Want de
werckinge van den weerslagh geschiet, ter-
wijl de straele wort geschoten: en van 't te-
gengestelde voorwerp, door een harde en
dicke duysternisse te rugge gehouden zijnde,
soo keertse wederom tot diese heeft ver-
oorsaeckt, en op soodaenige wijse geeftse
wederom een weerslagh aen 't voorgestelde,
en verbrant de stoffe, diese in 't wederkeeren
vint. In 't tegendeel soo gebruyckt de strae-
le der Liefde haere kracht, alwaerse geen
wederstant vint, maer zy gaet vry weyden.
Doch daerom wercktse niet met een weer-
schijnende strael, maer met een rechte strae-
le, dieder valt ontrent de innerlijcke Geest
van 't herte. Want boven dat, soo de straele
van de gesiene schoonheyt, den hollen boe-
sem van de gedachten doordrongh, en al-
daer den Minne-brand verweckte aleerse
aen 't hert raeckte, soo soude Petrarcha niet
geseyt hebben, dat de wegh, door de oogen, tot het
hert, oopen is. Maer soude seggen van de oo-
gen, totte gedachten, en van de gedachten
tot het herte. De holle boesem van 't ge-
dachte sit in 't hoofd, en de hoofdhayren,
zijn Hierogliphischer wijse, afbeeldingen
van de gedachten, waer mede sich de ziele
verciert en 't gemoed ontdeckt. Want selve
de ziele, gelijck Pierius seght, brenght de ge-
dachten voort, niet anders als 't hoofd de
hoofdhayren, waer mede het sich verciert
en deckt. De Reeden, het reedelijck over-
legh, en 't gemoed, hebben haer sitplaets in 't
hoofd. Plutarchus seyt in de Platonische vra-
gen, te recht heeft de Natuyre het aldereedelste deel in
de opperste plaets, en als een Stierman in 't hoofd gestelt.
En Zeno seght, Het voornaemste deel van 't gemoed,
woont in 't ronde van het hoofd, als in een Werreld. De
gedachten dan komen uyt het hoofd. Petrar-
cha getuyght sulx mede. 't Hoofd dat met swaere
gedachten is belaeden, druckt en vernedert my. Ariosto
beschrijft Sacripante, dat hy geen gedachten
hadde, ongevoelijck als een steen, aleer hy
de smerte van zijne suchten kost uytbraec-
ken. Tot naevolginge van Homerus, die Vlysses
soo bedachtsaem afmaelde, dat hy d'oogen
nae d'aerde sloegh aleer hy sprack. Alhoewel
de inbeeldingen en de gedachten, die in 't
hoofd werden toegestelt en gevat, en die
van 't gemoed werden goed gekent en be-
houden, daer nae in 't hert daelen, die oock
aldaer soo lange blijven gewortelt, als zy in 't
gemoed zijn, dat in 't hoofd is. Van gelijc-
ken spruyten uyt het hert de uytvoeringen
van alle gedachten. Maer de verbolgen en
geweldige Liefde, die geeft geen tijd aen de
gedachten, maer gaet alleen door een op-
slagh van 't oogh, snellijck regel-recht van 't
oogh nae 't hert; alwaer de ziele haer plaets
in 't midden van haer webbe. Calchidus seyt
over de Timaeus van Plato: Gelijck de Spinne die
midden in haer webbe sit, eenige beweginge gevoelt, 't zy
datse uytwendigh of inwendigh geschiet, soo doet oock de
ziele die haer plaets heeft in 't middelpunt van 't hert, en
door uytstreckinge soo maeckt zy 't geheele lichaem le-
vendigh, en bestiert de beweginge van alle ledemaeten.
In 't middelpunt van 't hert voeltmen dan
seer snellijck de beweginge der Liefde, die
door de oogen in sluypt: en de oogen, als
opene vensters, gevoelen sulx niet, maer
't hert alleene voelt het, en de Liefde aldaer
gekomen zijnde, als tot haer middelpunt,
soo sluytse sich daer en rust. Het verlangen
dat de Liefde door de oogen instort, wort
gedistilleert in 't heete forneys van 't herte,
alwaer de ziele in soete Liefde versmelt. Het
Choor van Euripides de Treurspeelder, singht
in zijn Hippolitus, O Liefde! o Liefde! die door de
oogen mijn verlangen stooft, en voert de soete Liefde in
mijne ziele. De soete Liefde in de ziele en in 't
hert gebruycken de Poëten, en andere
Schrijvers, in eenen sin; de ziele voor 't hert,
en 't hert voor de ziele. Heliodorus in zijne
Moorsche geschiedenisse, ondertast den oor-
sprongh der Liefde, beweerende, dat het ge-
sicht alleene, de oorsaecke van de Liefde is,
en dat de Minnetochten zijn als windbuyen,
die door 't gesichte 't hert aenwayen; 't welck
al niet seer van 't wit is geschoten. Want
zijnde het gesichte het aldereedelste en al-
derheetste van alle onse uytwerpingen en
sinnen, soo moet het oock alderbequaemst
zijn om tot sich te trecken, en een vryen
gangh te maecken aen de ontfonckende
geesten der Liefde. Laet u de oorsprongh der Liefde
tot een bewijs strecken, waer toe het voorgestelde gesicht
den aenvangh en gelegentheyt geven, en werpen de schie-
lijcke hertztochten, door de oogen, in de ziele. Dit alles
is nae de Theorie of Prastijc van de Platonische
Minnaers.
Dese leeringe van Plato heeft haer oor-
sprongh van dien seer ouden Minnedichter
Musaeus, die de eerste van allen is die het oogh
voor de oorsaeck en oorsprongh, van de
Liefde, stelde, wanneer hy 't beginsel van de
Liefde van Hero en Leander beschrijft:
In de straelen van haer oogen,
Wies de fackel van de Min:
En het hert van groot vermogen,
Blaeckt door 't vlammen van haer sin,
Schoonheyt uyt een eerbaer wesen,
Schiet veel snelder als een schicht,
Vyt haer ooghjes kondy lesen,
Wat het oogh voor wonden sticht,
't Oogh dringht midden door de nieren,
Door het herte, door 't gewricht,
't Oogh doorsteeckt der Helden spieren,
Door het branden van haer licht.
Hier uyt hebben alle Poëten gelegentheyt
genomen, om te seggen, dat het oogh is de
Voorste, de Leydsman, de Weghwijser, de
oorsaeck en oorsprongh der Liefde, gelijck
men wijtlopigh over al kan lesen. Waer over
Propertius seght:
Wel! kendy niet den rechten sin,
Het oogh is Leydsman in de Min.
Seggende voorts:
Diana heeft eylaes! my met haer soete oogen,
Noyt van de Min gewont, te wonderlijck bedrogen:
De sorge van mijn Lief wast stadigh door 't gesicht,
Want Liefd, in my haer Min en al haer voedsel sticht.
Ovidius seght in zijne Minnebrieven:
'k Sagh u en wierd gewaer dat ghy my hebt bedorven,
En dat ick door u vier ben levendich gestorven:
Ick sagh u, en eylaes! nu hebdy my verdaen,
Een onbekende vlam, daer ben ick in vergaen.
Dieselve seght wijder in zijne Minnekonst:
Door u oogen, die, als voncken,
My verleyden tot u Min',
Door u oogen kondy loncken,
En my trecken na u sin.
Voorts vloeyen d'Italiaensche Poëten over,
van dat de oogen oorsaecke zijn van het
Minne-vier, want als men de schoonheyt
door de oogen siet, en daer in behaegen
schept, soo dringen de straelen strax nae 't
herte. Petrarcha seyt noch soeter:
V ooghjens werpen uyt veel doodelijcke schichten,
Waer tegens dat my kan noch tijd noch plaets verlichten,
Van u alleen komt voort, 't schijnt een te vreemde klucht,
De Son, het vier, de wind, waerom ick staedigh sucht.
V oogen zijn de Son, gedachten zijn de pijlen,
't Verlangen is het vier: En hier met onderwijlen
Soo pijnight my cylaes! de Liefd' in mijn gemoed,
Met treecken vol bedroch en stoot my onder voet.
Het sou te langh vallen wanneer men al de
Poëten, die vol van dese stoffe zijn, soude
voor den dagh brengen: Maer een gedicht
van een treflijck verstand, sullen wy hier al-
leen by voegen, dat hy aen zijn Vrijster ge-
liep, wanneer haer Vryer daer voor by ging,
siende door de spleet van de deure.
Dit hert, o schoone Maeghd! dat hebdy soo doorschoten,
Dat evenwel is vriend van u te moedich licht,
Door een verborgen slach en vlammen uytgegoten,
En door een oud Tyran, dat is, u schoon gesicht.
Dees Schutter wreed en hart, Verraeder, sonder trouwe,
Zijn sichtbre krachten trock, seer krachtelijck by een,
En schoot met aller macht: 't geen andren dood vol rouwe,
Dat doedy door een spleet, en dat op my alleen:
My kosty immers wel in 't vrye Veld bevechten,
Vermits mijn herte trilt, en dat mijn ziel bevreest,
Niet voor u trots gesicht haer voorhoofd op derf rechten,
Maer schuylen moet voor 't licht en voor u schuwe geest.
Doch ghy misgunt my laes! een soete dood te sterven,
En weygert, hoofd voor hoofd, te treeden in 't gevecht:
O wreede' en trotse Maeghd! och mocht ick dit verwerven,
En worden, voor de vuyst, van u te neer gelecht.
Niet alleen de Poëten, maer oock de geesti-
ge schrijvers, hebben den oorsprongh van de
Liefde het oogh toegeschreven, want Achil-
les Tatius en Heliodorus verhalen van de oogen,
dat dieselve zijn vereenigers van de Liefde. Iae dat der
Minnaers onderlinge opsicht, een herdenc-
kinge en vernieuwinge van de Liefde is, en
dat dieselve de sinnen niet anders opstoockt
als of het vier by eenigh stroo geleyt waere.
Iae wy sullen noch meerder seggen, dat de
brand, die door de oogen ontsteecken wort,
van meerder kracht is, als het rechte Vier,
want datselve ontsteeckt niet, ten zy dat het
geleyt worde by de stoffe: Maer het Minne-
vier dat door de oogen komt uytglinsteren,
ontsteeckt het hert en sinnen, al is 't schoon,
datmen daer verre af is: Even gelijck als de
vlamme van de Babilonische bloeme Naftha
ontsteeckt en naedert, hoewel men daer ver-
re af is, alsoo ontsteeckt, schiet en verspreyt
oock de afwesige vlamme van twee glim-
mende ooghjens, den brand in de gemoe-
deren, van die daer op siet. Waer over Plutar-
chus in 't gastmael, seyt, dat de Liefde die
met een seer geweldige beweginge in de
Menschen valt, haere oorsprongh en begin,
van 't aensien verkrijght, oock soodaenigh
dat de Minnaer schier versmelt, als hy zijn
beminde siet, en daer in wandelt en veran-
dert. Want het onderlinge gesichte van de
schoone, en 't geene uyt de oogen voort-
komt, het zy dat het een licht of een sekere
instortinge zy, verderft den Minnaers en
verteert haer door een smerte, die met ge-
neughte vermenght is; 't welck van Orpheus
genaemt is Bitter-soet, en van Petrarcha, te
recht, gesmaeckt is, als hy in zijn klinck-
dicht seyt:
Wanneer ick sagh de Son, door 't straelen van haer oogen,
Doen is mijn moede ziel verr' uyt mijn hert gevlogen,
En sweefd' in 't aerdsch prieel, zijn lusthof in 't gemoed,
Om vinden, 't geen zy socht, het bitter met het soet:
Door dees soo gantsch versche'en en harde strijdigheeden,
Soo weet ick geene raed, en worde vast bestreeden:
Nu met een heete wil, dan met een kille sin,
En stae soo tusschen 't luck en tusschen droefheyd in.
De soetigheyt van de Liefde is vol bitte-
re alst en galle, en haere vergenoegingen
zijn de klachten en smerten van de ellendige
Minnaers. De Liefde is bitter, want die daer
mint, sterft al minnende, wesende de Minne
een vrywillige dood, en voor soo veel zy een
dood is, soo isse bitter, maer soo veele zy
vrywilligh is, soo isse soet. Hy sterft al min-
nende, te weten die daer mint, want zijne
gedachten vergetende, soo wort hy veran-
dert in die geene, die hy bemint; gelijck
M. Ficinus verhaelt. Daer by voegende dat
die geene, die in 't kamp-gevecht van de
Liefde eervaeren zijn, wel beproeft hebben,
hoe bitter de Liefde is, soo wel voor die
daer verre af is, alsse bitter is, voor die daer
tegenwoordigh is. Want de Vryers, verre
van haere Sonne afgescheyden zijnde, leven
door haer afwesen in duysternisse en quel-
lingen, verlangende om haer licht te sien.
Zy is oock soet van verre, om de herdenc-
kinge van 't vermaeck van 't gesiene licht.
In de tegenwoordigheyt, oock van 't bemin-
de licht, is de Liefde bitter, want door haer
wort de Minnaer verbrant, verteert en ver-
smolten: Van d'ander sijde weder isse soet,
aengesien dieselve in soo schoonen Vier ver-
teert wort, en in de vlam, die van hem soo
geacht is, in de welcke het hem soeter is
straffe te lijden, als daer buyten vrolijck te
zijn. En 't is veel soeter, want keerende in
de geminde persoone, soo sterft hy daer in.
En zy is wel dobbel bitter, want hy sterft,
niet konnende door 't hert dringen, en sich
in haer geheel en al herscheppen, en met
haer vereenigen. Zijnde onmogelijck, datse
soo geheel souden gescheyden en gantsch en
gaer afgesondert werden; gelijck men door
verlanght, om met de groote eendrachts
wille, rontom het beminde licht, te sweven;
gelijck verscheyden Dichten getuygen. En
om dat de Liefde bitter-soet is, soo verblij-
den sich de Minnaers in een oogenblick
over de soetigheyt, en zy versmelten strax
in de bitterheyt van haer schoone Sonne,
die zy soecken en daer nae verlangen. Maer
hoe soo? De Minnaers hebben soo wel het
soete als het bittere. Het bittere is hun soet
, en 't soete is hun bitter. Van dit gemenghde
soet en bitter, dood en leven, vrolijckheyt
en smerte, daer van zijn alleene de twee
schoone oogen de oorsake en de oorsprongh
van de Liefde. Wy sullen dan besluyten met
de bedachte woorden, van die Vrijster, daer
van Apulejus in 't X boeck van zijnen gulden
Esel, aldus spreeckt, De oorsaeck en de oorsprongh
van dese mijne droef heyt, als oock de Medicijne en mijne
behoudenisse zijt ghy alleene, want dese uwe oogen, die
door mijne oogen tot in 't binnenste van mijn hert, en
door 't mergh zijn ingedrongen, hebben my een bittere en
felle brand veroorsaeckt. D'oorsprongh dan van
de Liefde, komt door 't oogh en door 't ge-
sichte. Dit verhael sal niet vergeefs noch
ydel zijn, maer nut en profijtigh, als wy be-
dencken dat de genegentheden van de Lief-
de door 't gesicht komen en door den weer-
slagh van twee schoone oogen: en om dat
wy in desen doolhof niet souden geraecken,
sullen wy de oogen sluyten voor de schijn-
baere glans van de sterflijcke lichten: Want
te staeren op een uytnemende schoonheyt,
doeter op verlieven en in de Minnesieckte
vervallen: Maer daer en tegens zijn oogh
daer van af te keeren, bevrijd ons van die-
selve. Keert uwe oogen af, op datse de ydelheyt niet
sien, seght David. 't Is een wijse raed die ons
in dese Dichten gegeven wort:
Wat raed soo Venus self haer dreutsche schoonheyt biet?
Ey staet niet, maer gaet ras, en voor 't verderven vliet.
Soo moeten wy dan niet blijven sitten
noch vertoeven om op een schoon gesicht
te staeren, maer moeten ons uyt haere oogen
wegh packen, en sorge draegen dat onse oo-
gen niet ontmoeten de schoone oogen van
andere, ten einde wy in dese schaedelijcke
kranckheyt niet vervallen: En als wy daer
in mogen gevallen zijn, dat wy daer uyt we-
derom mogen opstaen. Hier van geeft ons
Marsil.Ficinus soo wel als de Meester der Lief-
de Ovidius, een heylsaeme raed als hy seyt:
Soo Swavel slechts de assche raeckt,
De minste vonck die brand en blaeckt:
Soo gaet het als men Min' niet acht,
Wat dood schijnt, krijght weer nieuwe kracht.
Het voorgestelde einde van de Platonische
Liefde is gevaerlijck, te weten datmen te
gelijck mette oogen de lusten sal gebruyken,
aengesien de Liefde de trappen van 't welbe-
hagen gemaeckt heeft, naer 't seggen van
Lucianus, het is niet genoegh, seyt hy, die aen te sien
dien ghy bemind, noch tegens hem over te sitten, hem te
hooren of te spreken, want de eerste trappe schept het ge-
sichte, dan het verlangen, van by te zijn, daer nae het
aenroeren, en ten laesten het kussen om verder te gaen.
En Socrates die 't Orakel van de Platonisten
was, koste niet ontkennen, nae dat hy gesien
hadde de schoone Theodata, te seggen, 't geene
van Xenophon in 't leven Socratis beschreven is,
Maer wy, seyt hy, begeeren te veelen 't geene wy sien,
doch wy sullen door liefde treurende wech gaen, en daer
af zijnde, sullen wy daer nae verlangen: uyt alle dese sal
gebeuren, dat wy sullen dienen, en dese sal gedient worden.
Siet doch hoe Socrates, die de ziele was van
Plato, bekent, dat hy door 't sien verlanghde
nae 't gevoel, en evenwel leede hy groote
smerte, alhoewel hy verre van de beminde
saecke af was, en verviel also in de slavernie
van de Liefde. Hier op past 't geene men
leest van Araspade, Ridder van den Koningh
Cyrus, hoe dieselve hem hadde vermeten, dat
hy een Iuffer dienen en besien soude, sonder
dat hy eenigh werck van haere Liefde had-
de: Neen seyde de Koningh, dat is een sake
die al te gevaerlijck is, want het kan gebeu-
ren, dat het vier wel niet terstont ontsteeckt,
wanneer het geraeckt wort, maer ick sou-
de het vier niet willen handelen noch de
schoonheyt willen sien: Doch u Araspade
raede ick, dat ghy uwe oogen niet wilt hech-
ten aen al te schoonen ontwerp, want het
vier brand alleen den geenen die 't aenroert,
maer de schoone ontsteeckt oock den gee-
nen, diezy van verre siet, sulx datse als van
de Liefde raesen. Araspades onthielt den
goeden raed van Cyrus niet, hem inbeelden-
de dat hy de Liefde kost tegen staen, en dat
hy niet verder als tot de trappe van 't ge-
sichte gaen soude: Maer allenskens, allens-
kens voelt hy in zijne borst, sulcken fellen
uytnemenden Minnebrand, tot Panthaea, die
hy beminde, dat hy oock van smerte ween-
gesichte van den Koningh weder te keeren,
door de lasterlijcke dreygementen die hy
dede aen de eerbaere Iuffer, die hem in zijne
Liefde niet wilde behagen; sulx dat de on-
voorsichtige Araspades niet denckende, om
de kracht van 't gesichte, hebbende den voet
op den eersten trap geset, door 't gesichte
aengedreven zijnde, socht door een on-
draeghlijcke begeerte, oock voorder tot de
daed te komen, waer toe hem de genegent-
heyt der Liefde overredede. O! wat is het
sien een aengenaem dingh voor die geene
die gedreven worden door de lusten? even
als de Schockebacken verlangen om haere
handen te slaen, nae 't geene zy voor haer
sien? Waer van men sich moet wachten als
van een vier. Megabizus, Veldoverste van Da-
rius, sant seven Persianen, die neffens hem de
voornaemste in 't leger waeren, als Gesanten,
aen Aminta den Koningh van Macedonien:
diewelcke heerlijck ontfangen zijnde, hiel-
den aen, om, nae de maeltijd, de schoone
dochteren van Macedonien te sien, diewelc-
ke niet soo haest gekomen waeren, of de
Persianen wierden door haere Liefde ont-
steecken, en baeden Aminta, hy wilde diesel-
ve tegens haer over setten, 't welck de Ko-
ningh, gelijck Herodotus seght, wel beviel:
Maer soo haest waeren zy niet aengeseten,
of zy begosten, sonder eenige zeedicheyt de
handen by hare borsten te steecken: 't welck
de Koningh seer onbeschaemt dachte, en
zijnen soon Alexander niet weyniger: diewel-
cke door seeckere aerdigheyt den Vae-
der deede vertrecken, die vertrocken zijn-
de, seyde hy tot den Persianen: Nae dien
ghy geseten zijt, in een Koninghlijck banc-
ket, en de uyre naedert om te gaen rusten,
soo wil ick u oock bereyden een vermaeck-
lijck bedde in 't geselschap van dese Iufferen,
op dat ghy uwen Koningh mooght vertel-
len, hoe wel ghy onthaelt en gefesteert zijt
van den Koningh van Macedonien, daerom
laet eerst toe, dat dese Iuffren haer in haere
seraglie of vertreck mogen wasschen en op-
potsen. Alexander doet daer nae ongebaerde
Iongelingen in Vroulijck cieraet oppronc-
ken, met Ponjaerts onder haere kleederen,
die totte kamers, daer de Persianen waeren,
intreedende, meenden zy, dat dit dese Iuf-
fers waeren, die oock terstont van haer on-
eerbaerlijck wierden omarmt. Maer dese
ellendige, wierden in dese hittigheyt te sae-
men doorsteken. Een ellende, alleene door 't
sien van de oogen veroorsaeckt, een oor-
sprongh van ontallijcke quaeden, stifters van
den val en van droeve ongelucken, waer uyt
oock 't begin van het bederf en de gemeene
ellendigheyt van 't Menschlijcke geslachte is
gesproten: Want de Vrouwe sagh dat de vrucht goed
was om te eeten en schoon in de oogen. Om welcke
oorsake God daer nae van boven neer, plas-
sen en revieren stortede, om de Werreld te
versuypen, en dat door de dertelheyt van 't
oogh, siende de kinderen Gods dat de kinderen der
Menschen schoon waeren. Sampson die overstercke
hoofdman, van wien wierde hy overwon-
nen? door het sien van de schoonheyt, eerst
van de Philistinne te Thimnat, van de welcke
hy totten Vader seyde, zy heeft mijne oogen welge-
vallen, en daer na van Delila de Hoere, in wiens
schoot de hoofdhayren van zijne sterckheyt
wierden afgesneden, en de oogen, die als
dienaers waeren van zijne Liefde, uytgeste-
ken, als oorsaecken van zijne blindheyt en
dood. De Koningh die soo oprecht was, en
een Man nae Gods herte, hoe is hy een on-
rechtveerdigh overspeelder en doodslaeger
geworden? alleen door het onvoorsichtigh
sien, uyt zijn paleys, nae de schoonheyt van
BathSeba, want hy sagh haer baeden, en de Vrou-
we vvas seer schoon. Soo dat het oogh David de-
de overtreden, hoe rechtvaerdich, en Sampson
oock hoe sterck hy was. Wat konnen wy
dan anders seggen, dan dat het gesichte van
de Menschlijcke schoonheyt, de Gerechtig-
heyt verbreeckt en de sterckheydt neder-
werpt. En wie sal 't wesen, die sich sal kon-
nen verseeckeren, van dat hy niet soude
struykelen, in 't aenschouwen van een schoon
voorwerp? Noyt sagh Augustus, Cleopatra
met een goed oogh aen, die nae de dood
van haeren M. Antonius, gelijck Suidas ver-
haelt, gedachte 't herte van Augustus, door
haere schoonheyt, tot haer te trecken: Maer
hy haetede haer dies te meer in zijn herte,
en belaste aen Proculejus, dat hy haer soude
wegh voeren, en levendigh bewaeren, om
haer in triumphe om te voeren. Het welck
de Koninginne Cleopatra, die met haere
schoonheyt soo veele Vorsten en dappere
Krijgs-Oversten verwonnen hadde, gehoort
hebbende, soo wanhoopte zy van dat zy
O Werreld! o gepeyns! o ydele gedachten!
O wanckelbaer geluck! hoe kondy my verkrachten!
O dagh! waer 't schoone licht, mijn herte soo bescheen,
Dat met een strenge hoop, druckt mijn beswaerde le'en.
Hier ben ick door u kracht geperst en toe getogen,
V is de schuld, maer my de schand en straf voor oogen.
Dies draeg ick van de Min, maer swaerigheyt en pijn,
En bidd' dat 's anders quaed my magh vergeven zijn:
Om dat ick had behoort mijn oogen af te wenden,
Op dat een grooter licht die nimmermeer mocht schenden.
Een yder keere dan zijn gesicht af van de kracht der helblinckende Sonnestraelen, en vliede de ontmoetinge van twee schoone oogen, en wende zijn gemoed, nae de maniere van de Cariadre, een groote Zee-vogel, diewelcke (soo Aelianus en Plutarchus verhaelen) van de Natuyre geleert zijnde, weet, dat soo hy zijne oogen slaet, op die geene die verstopt zijn, soo verkrijght hy de verstoppinge van haer, waer over hy te rugge keert met gesloten oogen, andersins soude de verstoppinge by hem blijven, als een diepe geslagene wonde: aldus moeten wy oock onse oogen sluyten op het ontmoeten van twee over een komende lichten, ten einde wy, door onse oogen, haere vlammen in onse herten niet ontfangen, 't welck anders door de verstoppinge der Minne verdruckt en versmoort wort, gesteecken zijnde door een vinnige straele, en gebrant van den blixem en pijlen, die als krijghsgereetschappen zijn van de Liefde. Waer van de Poeet aldus spreeckt:
V pijlen waeren 't lodder oogh,
Waer uyt d'onsichtbre vlamme vloogh,
Daer in ghy uwe pijlen doopt,
En door de wijde Werreld loopt.
Een gewapent Ionghman die een Kat op
den Helm heeft, en onder zijne wapenen
een Rapier dat gevleugelt is, hy sal in de
perspectijf of verr-sicht zijnen rugge ver-
tonen, siende met het hoofd over de schou-
deren, met een hovaerdigh, trots en drey-
gend opsicht. Hy sal met beyde handen en
met wreede mijnen een spiesse houden, die
aen beyde spitsen scharp van yser is. Op der
aerde, als tot verachtinge, sal een kroone
leggen, en onder zijne voeten sal hy
een jock houden.
De oorsaecken waer uyt de Rebellie of
oproer ontstaet, zijn seer verscheyden, on-
der welcke dese is, dieder ter oorsaecke van
een Tyran heerkomt, en die door de aert,
van zijne regeeringe, boos, ongerechtigh,
wreed en veracht is, en dat door de on-
draeghlijcke lasten en andere handlingen
van snoode hoedaenigheden: gelijck de re-
geeringe was van Caligula, Vitellius, Domitianus
en andere, sonder getal: diewelcke, als zy
deser Tyrannen aert niet langer konden ver-
dragen en tegenstaen, soo was het dan geen
wonder, dat de Onderdaenen oproerigh
worden. 't Plagh oock dickwijls wel by den
Onderdaen toe te komen, diewelcke als ho-
vaerdigh en opgeblaesen zijnde, en niet wil-
lende onder de gehoorsaemheyt van haeren
Prince staen, soo verachteden zy dienselven,
en staender tegens op. Van dese wil ick al-
leene spreecken, en niet van andere. En hier-
om wordt hy jongh gemaelt, om dat dees
Ouder niet wil lijden, datse wort t'onder-
gedruckt, en dat door de wackerheyt en
kracht van 't bloed, dat hy in sich gevoelt:
maeckende sich stout en sterck, niet vreesen-
de eenige tegenstand. En Aristoteles seght,
dat een Ionghman een Liefhebber is van
overwinninge en van dapperheyt.
Hy wort gewapent afgebeeld, om te ver-
toonen, dat hy met zijne wapenen vaerdigh
staet, van wegen het gestaedigh quaed ver-
moeden en van vreese die hy heeft, om aen-
gerant te worden of om andere te over-
vallen.
Hy draeght den Kat op 't hoofd: om dat
dit Dier een beeld van de Vryheyt is, niet
willende in bedwangh staen, maer vry zijn,
en daerom voerden de oude Alanen, Burgun-
diers en Swaben, gelijck Merodius seyt, een Katte
in haere Vaendels, om te betoonen, dat zy,
gelijck de Katten, het onlijdlijck achteden,
van iemant onderdruckt te werden. De roe-
stige Maelrock, onder de rustinge, betoont,
dat gelijck de roest altijd wil boven zijn,
waer zy oock geleyt wort, dat oock alsoo
de oproerige soeckt boven te drijven, en
niet wil onderdanigh zijn. Dat hy in 't ver-
schiet over de schouderen siet, als boven ge-
seyt is, druckt uyt, de verachtinge, die een
oproerige, aen zijn Overigheyt, doet, met
dat voornemen om hem gestaedigh tegen te
zijn: 't welck door 't hovaerdigh, trots en
dreygend gesicht, wort uytgedruckt, moe-
tende altijd vaerdigh en gewapent staen, om
dat hy in geene plaets seecker is.
Door de beteycknisse van de Kroone,
seght Pierius, dat het een kenteycken van de
Wett is, waer aen oock onse leven, als met
seeckere banden, gebonden en onderhouden
wort. Oock seyt Pierius, dat by het Iock
oock de Wetten worden verstaen: Want by
de naem van 't Iock, verstaet de H. David het
gewichte van de Wet. En in der waerheyt
neemt het Virgilius oock soo, wanneer hy seyt
dat hy de Wetten op de Menschen en steden
leggen sal. Oversulx die geene, die de Wet-
ten onderdanigh zijn, leggen haere halsen,
die geene, die op 't welgevallen van een
Prins of een Machtige, sich onderwerpt,
schijnt dat hy in 't Iock gaet: Waer tegens,
d'oproerige, van natuyren hovaerdigh en
opgeblaesen zijnde, sich kant, wesende een
verachter van de Wetten: En niet op het
geruste en burgerlijcke leven passende, soo
weygert hy den Heere en opperste macht,
daer hy wettelijck en uyt plicht aen verbon-
denis, te gehoorsaemen. Wy dan, willende
de quaede Natuyre van de oproerige ver-
toonen, seggen, dat dese de kroon, met ver-
achtinge ter aerden werpt, en 't Iock met
voeten treet.
Een staetige Vrouwe in eerlijcke kleedin-
ge, met een schoon hulsel op 't hoofd, al-
den aen de tonge sal een oogh wesen, zijnde
gestrickt met veele touwen en goude ban-
den. Met beyde handen salse een koorde
houden, alwaer een dier met drie hoofden
aengebonden is, wesende 't eene een Hond,
't ander een Kat, het derde een Aep.
De Tonge is boven op 't hulsel gestelt,
om dat dieselve het voornaemste werck-
tuygh is, om den Mensch te overreeden.
't Welck de oude Egyptenaers plachten te
gebruycken, om de onkonstige Overreedin-
ge en woorden uyt te drucken, die alleen
geschieden door de hulp van de Natuyre:
Maer om te vertoonen het spreecken, dat
door veele oefningen en konst geholpen
was, maelden zy daer een oogh onder, wat
uyten rooden: Want gelijck het bloed de
sitplaets is van de ziele, gelijck eenige Phi-
losophen seggen, alsoo is het konstigh spre-
ken een sitplaets van haer werck en uyrvoe-
ringe, even gelijck het oogh het venster is,
waer door de ziele siet, alsoo is oock de
spraecke het venster, waer door zy van an-
dere gesien wort.
De goude banden zijn de vereeniginge
van de ziele, en vertoonen dat de Overre-
dinge niet anders is, als datmen van een an-
der gevangen en gebonden is, door een be-
hendigheyt en soetigheyt van 't welspreken.
Het Dier met drie hoofden vertoont de
noodwendigheit van drie dingen die iemant
moet hebben om een ander te overreeden.
Ten eersten moet hy seer vriendlijck zijn,
't welck door 't Hondshoofd wort bediet,
die om zijn eygen profijt een yder lief-
koost. Oock moet hy leersaem zijn, te we-
ten kloeck en bequaem om andere te over-
reeden, even als de Aep, diewelcke onder
alle Dieren de meeninge van een Mensch,
ten alderbesten kan vatten. Oock moet hy
opmerckende zijn, 't welck door de Kat be-
diet wort, om dat die in haere handelingen
wacker en opmerckende is. Zy houd de
koorde van dit Dier met beyde handen, om
dat, soo de Overredinge dese geseyde die-
naers en boden niet heeft, of zy sal geen
vrucht schaffen, of zy sal slaplijck voort-
gaen.
Een bevallijcke Vrouwe, hebbende een
krans om 't voorhoofd, die met verschei-
den schoone bloemen is geciert, in 't groen
gekleet en met goud geborduyrt, mette
rechter hand houd zy een Overvloets-hoo-
ren vol vruchten, Druyven, Olyven, en ver-
scheyden andere, in de slincker arm een bos-
sel met Kooren-ayren, Geersse, Rijs, Erten
en andere diergelijcke: Waer van men siet
veele ayren op der aerde vallen, die hier en
daer gestroeyt leggen.
Schoon en bevalligh isse gemaelt, om dat
dingh is en een yder aengenaem, gelijck
daer en tegens de diere tijd leelijck en ver-
vloecklijck is, strijdig tegens de Overvloet.
Zy heeft een bloeme-krans, om dat de
Bloemen en Vruchten, die den Overvloet
maecken, als Gesanten of Voorboden zijn:
zy konnen oock bedieden, de vrolijckheyd
en de geneughte van dit brave geselschap.
De groene verwe en de goude boorden
van haer kleed, bedieden de verwen van de
schoone bloeyrijcke Velden, die ons een
overvloedige Ooghst beloven, en de Saffra-
nige boorden bedieden de rijpigheyt van 't
kooren en van de vruchten, die den Over-
vloet veroorsaecken.
De Overvloets hooren wordt genomen
uyt de fabel van Amalthea, gelijck Natalis Co-
mes en Ovidius in 't IX boeck van zijne Her-
scheppingh verhaelt, 't welck een blijcklijck
teycken is van Overvloet. Waer over dit
van den Overvloets hooren gestelt is:
Najaden hebben my, met appels, bloem en vruchten,
Geheylight en verrijckt, in weelden en genuchten.
En vermits de Overvloed, een volheyt ge-
naemt wort, om datse soo wel in de slincker
als rechter hand geladen is, soo stroytse haer
Overvloed, hier en daer, op der aerde.
Dominicus Ancajanus heeft op den Overvloed
Latijnsche dichten gemaeckt, die by ons zijn
naegevolght:
Siet aen 't Saffranigh Veld, en Ceres met haer vruchten,
Die duysentvout ons schenckt haer zeegen en genuchten:
De taxkens van den boom met appels zijn gelaen,
En 't bolle Druyfken swelt, en neemt het voetsel aen.
Hier loeyt de Os in 't veld, hier gaen de Koeytjens grasen,
Hier schencktmen vette room uyt frissche Mellick-blasen.
De Bosschen voeden 't wild, en 't visken spijst de Zee,
En 't Vinxken in de locht dat quinckeleert in vree.
‘Segh nu eens dertel Mensch! wat soudy van den Heere,
‘Van Hemel, Aerd en Zee, noch eenighsins begeeren?
Nae de Beschrijvinge van Boëtius, mette uyt-
legginge van den Heere Giov. Zaratino Castel-
lini, die hy in de Academie der Philopinen van
Faenza opentlijck verhaelde den IV Octob. 1613,
in de tegenwoordigheit van den Doorluchtigen
en Eerwaerdigen Cardinael Valens, en de gant-
sche Vergaederinge van de E. Heeren Magi-
straeten.
Boetius beschrijft de Philosophie, door een
seer schoone en geleerde Poëtische vin-
dinge, op deser maniere: Hy versiert dat
hem een Vrouwe met glinsterende oogen
verscheen, die boven 't gemeen vermogen
der Menschen snel en scherpsichtigh wae-
ren, wesende van levender en ondoorgron-
delijcker wackerheyt, nochtans seer bedaegd
van Iaeren, soo dat niemand soude gelooft
hebben, of zy was van ons Ouderdom. De
langhte haeres lichaems was twijfelachtigh,
want als nu voeghde zy haer nae de gemee-
ne maete der Menschen, korts daer nae
scheent, dat zy met den top haeres hoofdes
den Hemel geraeckte: Iae als zy 't hoofd
noch hooger op hefte, drangh zy daer mede
oock selve in den Hemel, en bedroogh alsoo
't gesichte der geener, dieder op ooghden.
den met scherpsinnige konste, en van onver-
scheydelijcker stoffe geweeven, en nae dat zy
selve seyde, soo hadse dieselve met haer ey-
gen hand toegestelt, en dese scheenen als
rookige beelden, die een veracht Ouderdom
hadde verduystert. In de uyterste boorde
van 't kleed was een Griexsche Π. P. gewe-
ven, en in de bovenste een Θ. Th. en tusschen
dese beide letteren scheenender eenige trap-
pen uytgesneden, waer mede men van de
onderste totte bovenste letter moght klim-
men. Dit selve kleed hadden de handen ee-
niger geweldenaers gescheurt, en yder hadde
eenige lapkens, soo veele als elck konde me-
de krijgen, wegh genomen. In de rechter
hand hadde zy eenige boexkens, maer in de
slincker voerde zy eenen Scepter of Rijx-
staf.
Wel te recht is zy van eerwaerdigh op-
sicht, want de Philosophie is groote eere en
eerbiedigheyt waerdigh, om dat zy een Moeder is
van alle vrye konsten, een Meestersche van alle zeeden en
van alle tucht, een Wet van 't leven, een uytdeelster van
de gerustheyt en een sonderlinge gave Godes. De Philoso-
phie der goede konsten, is niet anders, soo Plato seyt,
als een geschenck en vindinge der Goden; gelijck
M.T. Cicero en Augustinus in zijn Stad Godes
in 't XII boeck en XXI cap. aldus daer van
spreeckt: Naedien nu de Philosophie soo gr-
oot is, gelijck zy selve bekennen, datter geen hooger gaeve van God
is gegeven, soo moetmen oock gelooven, datse van niemand
anders als van dien God gekomen is, dien zy selve, alhoe-
wel zy veele Goden eeren, seggen, geen grooter God te
wesen. Willende te kennen geven, dat de Phi-
losophie zy een geschenck, van een waerach-
tigh en eenigh God: En om haere treflijcke
aert, so wortse eerwaerdigh genaemt. Daer-
om seyt oock Seneca de zeedige Philosooph
in zijnen XIV brief aldus: Nimmermeer sal de
snootheyt soo veele Mans worden, nimmermeer salse sich
tegens de Deughden soo te saemen rotten, dat de naem van
de Philosophie niet soude eerwaerdigh en heyligh blijven.
Zy heeft glinsterende oogen, van veel door-
sichtlijcker kracht, als wel 't vermogen is
van andere Menschen, en door haere kennis-
se, soo sien en bekennen de Menschen, door
de oogen des Verstands, veele verborgene
dingen der Natuyre, soo wel van 't Aerd-
rijck als van den Hemel, gelijck Cicero in die-
selve plaetse uytdruckt, seggende dat de
Philosophie ten eersten in den Godsdienst
onderwijst, en daer nae in de zeedigheyt en
grootmoedigheyt, en datse, uyt ons ge-
moed, als van de oogen, de duysternisse ver-
jaeght, ten einde wy konnen sien alle He-
melsche, Aerdsche, eerste, laeste en middel
dingen.
Zy is van levende verwe, alhoewel zy be-
daegd is, en ons ouderdom verre overtreft:
om dat de Wijsheyt is van de opperste en
eeuwige Wijsheyt, te weten van God, aen
onsen eersten Vaeder geschoncken, soo haest
als hy geschaepen was, en gaf hem kracht
om over alles te heerschen, gelijck in 't boek
der Wijsheyt X cap. te leesen is. Van wiens
groote Wijsheyt, die veel grooter is als Salo-
mons, kondy by Pererium over Genesin nae sien.
Dieselve is van den beginne des Werrelts
geweest en sal altijd wesen, als Meestersche
van alle Creatuyren, altijd levende en wac-
ker, altijd op haere voeten staende, om door
haer de duysternissen der onwetentheit, uyte
gemoederen der Menschen te verdrijven.
Soo is dan de Wijsheyt bestandigh en onbe-
derflijck, diewelcke aen ygelijck persoon,
hoe oud van jaeren, dat hy oock magh we-
sen, macht en wackerheyt geeft, tegens alle
ramp en verwarde ongelucken, en maecktse
hertztochten des gemoeds; gelijck S. Aug.
de Civit. Dei lib. IX in 't III en IV cap. daer van
spreeckt. Wy willen in dese plaetse geen on-
derscheyt maecken van de Wijsheyt totte
Philosophie, gelijck van Seneca in zijnen 89
brief gedaen is, te weeten, dat de Wijsheyt
een volmaeckt goed is van 't Menschlijck
gemoed, maer dat de Philosophie zy een
Liefde, begeerte en vlijt om dese Wijsheyt
te bekomen. En dat is waerachtigh, soo
veele de beteycknisse van haeren naem be-
langht, want de Philosophie bediet niet an-
ders als een Liefde tot Wijsheyt en Deugd:
oock is een Philosooph niet anders, als een
Minnaer en Liefhebber van Deughd en van
Wijsheyt: Maer soo 't geheele lichaem van
de Philosophie wort aengemerckt, soo sul-
len wy seggen, nae de meeninge van Boetius,
dat zy datselve is, dat de Wijsheyt is. Dies
hy die oock in zijn derde Prose noemt, een
Meestersche van alle deughden. In 't 2 b. 4 Prose:
Een voedster aller deughden. In 't 4 b. 1 Prose, Een
weghbereydster van 't waerachtige licht. Al te saemen
bynaemen, die op de Wijsheyt passen, gelijck
oock in der daed het geheele lichaem van
de Philosophie is: dieder drie deelen in sich
begrijpt, te weeten het wercklijcke deel,
't welck het gemoed bequaem maeckt in
de goede manieren: Het spieglende deel,
't welck alle de geheymnissen, van de Natuy-
re, doorsnuffelt: Het reedelijcke deel, waer
in de Reeden bestaet, door de welcke men
ondersoeckende, het waerachtige van 't val-
sche onderscheyt. En dit vereyscht de t'sae-
menvoeginge en eygenschap van woorden
en bewijs-reedenen. Deelen, die alle drye
een volmaeckte Wijsheyd maecken. Dit
komt oock overeen mette andere bepaelin-
gen van de Wijsheyt, diewelcke Seneca op die-
selve plaetse invoert, tot een onderscheyt
van de Philosophie, daer hy seyt: Dit is Wijs-
heyd datmen kenne de Godlijcke en Menschlijcke dingen
en haere oorsaecken. Welcke beschrijvinge, nae
mijn gevoelen, in sich begrijpt de drie dee-
len van de Philosophie. Des Wijsheyts ampt
is de Godlijcke dingen te kennen: siet daer
op aen het Contemplative of spieglende deel,
't welck niet alleen door de Physica of Na-
tuyrkennisse, alle natuyrlijcke dingen, door-
snuffelt, die van Pererius voor werckingen van
een Godlijck gemoed werden gehouden,
maer oock door de Metaphysica, of boven
Natuyr-kennisse, die van Aristoteles gehouden
wort voor de aldergodlijxste: Want zy
schouwt door de kennisse de afgescheyden
substantien, wesentlijcke selfstandigheeden,
en de Natuyre selve, te weeten God. Zy
kent oock de Menschlijcke dingen. Siet aen
de morale activa, het zeedige wercklijcke deel,
dat kent de oorsaecken van alle beyde. Siet
het rationale of het redelijcke ondersoeckende
deel, daer door komt men in de kennisse van
de Godlijcke en Menschlijcke dingen. De-
wijl dan de Philosophie, eenderleye bepae-
linge als de Wijsheyt in sich begrijpt, soo
komt het datse oock eenderleye saecke als
de Wijsheyd is, insonderheyt in de kracht
van de boven-natuyrlijcke kennisse, die zy in
haer bevat: die, door 't aensien van Aristoteles,
de eygen naeme van Wijsheydt verdient.
M. Tullius redeneerende in zijne Tusculaen-
sche Vraegen van de Oudheyt der Philoso-
phie, seght dat die seer oud, maer haere nae-
me nieuw is, en acht die als de Wijsheyt sel-
ve. Oversulx, seyt hy, wie derf ontkennen
dat de Wijsheyt niet oud van daed en van
naeme zy? te weten de Philosophie, die-
welcke door de kennisse van de Godlijcke
en Menschlijcke dingen, van de beginselen
en van de oorsaken, by den Ouden, de seer
heerlijcke naeme van Wijsheyt behiel. Iae
de seven Wijsen van Griecken wierden Sophi,
dat is Wijse genaemt, en dat veele eeuwen
voor haer. Licurgus, Homerus, Vlysses en Nestor
zijn voor Wijse gehouden geweest, van ge-
lijcken mede Atlas, Promotheus en Cepheus, en
door de kennisse die zy hadden van de He-
melsche dingen, zijn zy Wijse genaemt ge-
weest. En al die geene die haere vlijt, in de
spiegelingen der dingen, hadden aengewent,
zijn altijd Wijse geheeten, totte tijd van Py-
thagoras, die desen naeme van Wijse, al te
hooghmoedigh schijnende, lietse Philosophi
heeten, dat is, beminders van Wijsheyt. Sulx
dat de Philosophie even 't selve is, dat de
Oude, Sophia, dat is Wijsheyt, hebben gehee-
ten. Waer over men by Diog. Laertium in 't
leven van Plato leest, dat hy de Wijsheyt en Philo-
sophie noemt een seeckere lust en begeerte van Godlijcke
Wijsheyt.
De twijfelachtige gedaente die nu kleyn
dan groot was, bediet, datse als nu in de ken-
nisse der dingen besigh is, soo wel die bene-
mel zijn, en dickwijls stijghtse soo hoogh
op, om de verborgene stoffen te ondersoec-
ken, dat het Menschlijck vernuft niet mach-
tigh is, dieselve te vatten. En daerom seyt
Boetius dat de Philosophie haer hoofd dick-
wijls soo hoogh opsteeckt, den Hemel door-
dringende, dat het gesichte der aenschou-
wers niet machtigh was haer te beoogen,
om dat de geheymnissen Godes, als oock sijn
weesen dat in den Hemel verborgen is, door
geen Menschlijcke reeden of vernuft kan
werden begrepen, gelijck de H. Gregorius Na-
zianzenus seght. Wat wonder is 't? Als wan-
neer Simonides de Heydensche Griexse Poeet,
van den Tyran Gerion wierde gevraeght, wat
God was? dat hy een dagh of twee uytstel
hebbende verkregen om sich te beraeden,
noch daer nae wederom driemael soo veele
tijd eyschte als van te vooren, hy noch ten
laesten antwoorde, hoe ick het weesen Gods meer
aenmercke, hoe het my duysterder dunckt te wesen; ge-
lijck Cicero in de Natuyre der Goden ver-
haelt.
Het kleed van seer fijne draeden, bediet
de scherpsinnigheyt van de voorstellen in 't
disputeeren, van de onoplosselijcke stoffe,
door de Philosophische stoffen, die door
haer selve bondigh en vast zijn, insonderheyt
in de wercklijckheyt ontrent de goede zee-
den; het kleed is van haer hand geweven,
want het kleed der Wijsheyt is onoplosse-
lijck, onveranderlijck en vast uyt haer ey-
gen wesen en hoedaenigheyt, en niet door
Menschlijcke konst.
Het is oock van gelijcken duyster, voor
soo veele de ondersoeckinge van de verbor-
gen dingen van de Natuyre belanght, en dit
schijnt dat M.T. Cicero in zijnen Redenaer stelt;
de Philosophie, seyt hy, is in drye deelen gedeelt, in de
duysterheyt van de Natuyre, in de spitsvindigheyt van 't
redeneeren en in 't leven, en in de manieren. En soo wy
de Philosophische wijse willen aenmercken,
soo sullen wy seggen, dat het kleed door de
duysterheyt van een versloft ouderdom ver-
donckert is, om dat de Philosophen gemeen-
lijck slordigh en veracht gaen, op zijn Phi-
losoophs, dat is, met oude beroyde en be-
morsde kleederen. Arm en naeckt gaet de
Philosophie, niet soo seer door nooddruf-
tigheyt, als door eygen wille, gelijck Socrates
en Apollonius: die gekleet gingen met vuyle
sacken, bloots hoofds en bloots beens. Dio-
genes was gewonden in een doncker slaefs
kleed, en morssigh, sittende in een tonne.
Maer alhoewel dit waer is, soo sullen wy
daer van een veel waerachtiger reeden ge-
ven. De kleederen van de Philosophie zijn
bedeckt met een oude duysterheyt, want de
Philosophen hebben van ouds af 't gebruyck
gehad, sich met een spitssinnige donckerheyt
te omschaduwen. De Egyptenaers verberg-
den de Philosophie onder duystere decksels
van fabulen en verborgen heylige beelden.
Pithagoras kleede dieselve met een kleed van
duystere teyckenen. Empedocles met raetselen.
Protagoras met ingewickelde versierselen. Plato
met verborgen sinnen. Gorgias met fantasien,
met valsche en tegenstrijdige voorstellingen,
van dat alle dingen zijn en niet zijn. Leonone
self met mogelijcke en onmogelijcke onder-
vindingen. Aristoteles met duystere setpaelen
en een swaer geweef van woorden: Waer
over hy zijne gehoor-plaetse Acroamatica
noemde, diewelcke des morgens geschiede,
alwaer van de alderhoogste en spitsvindigste
Philosophie, behoorende totte spieglinge
van de natuyrlijcke dingen en redenkave-
linghsche dispuyten, gehandelt wierde. Dies
hy oock eenige boecken Acroamatici gehee-
ten, in 't licht gaf, die de verborgene konst
van de Peripatetische secte inhielden, die-
welcke Alexander Magnus, zijn discipel, ter-
wijlen hy in Asien tegens Darium lagh, gesien
hebbende, daer over aen Aristoteles, door
brieven, klaeghde, van dat hy de schoone
geheymnissen der Natuyre, hadde ruchtbaer
gemaeckt. Waer op Aristoteles aensiende de
duysterheyt, waer in hy dieselve gewickelt
en in 't licht gegeven hadde, antwoorde dat
hy dieselve alsoo hadde in 't licht gegeven,
als ofse niet uytgegeven waeren, gelijck men
by A. Gellium in 't XX boex IV cap. kan nae-
sien. Dese boecken wierden Auscultatorii of
de Physico auditu, dat is van 't natuyrlijck ge-
hoor genaemt, diewelcke, gelijck Aristoteles
meende, niet konden werden verstaen, in-
dien men dieselve, door de onderwijsinge
des Meesters, niet hoorde uytleggen. Hier
uyt blijckt het, waerom de oude Philoso-
phen, met opset, de Philosophische konste
met duystere setpaelen, vermomden: wil-
lende aen 't volck vertoonen, datse van geen
andere wilden verstaen zijn, dan die haer
gemoed behielden: en dickwijls spraecken
zy duystere dingen, en die buyten 't spoor
liepen, om datse in te grooter geloof en aen-
sien souden komen, gelijck Lucianus in zijn
t'saemen-spraeck van Micillus in zijn derde
geschil van Pithagoras seyt, dat het genoegh
was, dat de Philosophie, in de verborgen
dingen der Natuyre, uyt haer selve duyster
was, al wierder noch niet een meerder duy-
sterheyt van een swaer-schaeckelinge van
woorden, en een verscheydentheyt van ou-
bollige meeningen by gevoeght. Sulx dat
Boetius de Philosophie met een doncker kleet
afbeelt, om de eygene swaerigheyt van hare
stoffen, en de duysterheyt van de termen en
setpaelen, daer de oude Philosophen haer
in hadden gewickelt. In de uyterste soom
van 't kleed leestmen dat een griexsche P. Π.
geweven was, van waer men met seeckere
trappe, tot boven toe, klom, alwaer een
griexsche Th. Θ. en geen T. stont, tegens de
meeninge van den Schrijver, gelijck veele
boecken seer leelijck zijn bedorven. Want
tusschen dese beyde letteren is een groot on-
derscheyt, streckende d'eene ten leven, d'an-
der ten doode. Want Θ is by de Griecken
't geene C by de Latijnen is, zijnde teyckens
van condemnatie of veroordelinge en de
Dood; gelijck T by de Griecken, en A by
de Latijnen teyckens waeren van absolutie
of quijtscheldinge. De Delta wierde voor
uytstel van tijd genomen, om de saecke wel
over te sien; gelijck by de Latijnen N L.
non liquet, genomen wierde, dat het niet ge-
oorloft was, om als nu te oordeelen. Waer
over S. Hieronymus over S. Marcus de T voor
een teycken van saligheyt en voor 't Cruys
stelt, om dat I. Christus, onse leven selve, daer
aen heeft gehangen, om de saligheyt en het
leven aen het Menschlijck geslacht te ver-
leenen: En is die van de oude Egyptenaeren
altijd genomen geweest voor een beeld van
het leven: 't welck oock van veelen, ten tij-
de des Keysers Theodosii geoordeelt is, als
wanneer door zijn bevel, alle de Templen
der Afgoden in Alexandrien, waren te gron-
de geworpen, alwaer, onder andere, het
beeld van Serapis, als mede andere steenen
gevonden wierden, alwaer de letter T was
op gehouwen; gelijckmen op veele plaetsen
kan sien. Waer over de Schrijver een seer
breek bewijs doet, om te beweeren, dat dese
zijne meeninge oprecht zy, daer toe aen-
treckende verscheyden Schrijvers en Hiero-
gliphische beelden, waer mede hy zijn voor-
stel bevestight. Doch alsoo dit totte verkla-
ringe van de beeldnisse weynigh voorder-
lijck is, sullen wy dit alleene seggen, dat de
griexsche Θ, een teycken was van de Dood.
En dit heeft hy alleene gedaen om de dolin-
ge der geener te openbaeren, diewelcke Boe-
tium qualijck hebben verstaen, want in dese
beeldnisse bediet de Π Practica, dat is daed-
werckinge, en Θ Theorica, dat is spieglinge, in
welcke twee deelen de Philosophie bestaet.
Waer over de Koning Theodoricus schrijvende
aen Boetium, aldus seyt: Ghy hebt geleert met wat
diepsinnigheyt de spieglende Philosophie, met alle haere
deelen, moet overdacht worden, en door wat reeden de
wercklijcke, met haere onderscheyden, wordt geleert.
Welcke deelinghe Augustinus in zijne Stad
Godes in 't VIII boeck bevestight, seggende,
de konst der Wijsheyd bestaet in 't werck en in de spiege-
linge: Waer over het eene deel wercklijck, en 't ander
spieglende magh worden genaemt. Het spieglende deel
dient daer toe, datmen de oorsaecken der Natuyre, en de
oprechte waerheyd doorsie. En van dese twee dee-
len, is de driederleye onderscheydinge, die
wy hier boven hebben aengeroert, niet ver-
scheyden, niet soo seer om dat de derde, (die
rationale genoemt wort, of die in reeden be-
staet, en die de oorsaecken ondersoeckt, van
Plato, gelijck Augustinus verhaelt, daer by
soude gevoeght zijn) soude overtolligh we-
sen, gelijck Seneca in sijnen XXVIII brief seyt,
eenige hebbent aldus bepaelt, de Wijsheyd be-
staet daer in, datmen de Godlijcke en Menschlijcke dingen
kenne: eenige laeten uyt, en haere oorsaecken.
Wesende de rationale disputeerlijck, ontrent
de oorsaecken van beyde gemeene deelen,
te weeten van de Godlijcke en Menschlijcke
dingen. Want soo veele Augustinus, als voo-
ren, bevestight, soo is 't hier niet tegenstrij-
digh, dat alle oefninge der Wijsheyd in de werckinge en
in de spieglinge soude bestaen: En niet min, is de
tweede, tegen de derde stellingen, strijdigh.
In 't kort: de Philosophie bestaet in de Practijcke en in de
Theorie. De Practijcke is de daedwerckinge van de Zeeden- of Welle-
vens-konst, en de Theorie is de spiegel-konst,
diewelcke hoogh is, en houd den eersten
trap in waerdigheyt, maer den laesten door
haere swaerigheyt in 't verkrijgen: En daer-
stelt, en de Practijck, onder aen den voet
desselven. Wesende alderlichst te beginnen
en zijnen voet om laegh te stellen, om alsoo
van trap tot trap hooger te klimmen: Aen-
gesien 't beginsel van te Philosopheren, ge-
lijck Aristoteles, in zijne Metaphysica, seght, zijn
oorsprong neemt van sich te verwonderen,
in kleyne dingen, die eenige twijflinge aen-
brengen, en allenskens verder gaende, soo
begintmen oock van groote dingen te twijf-
len, en door de kennisse die door de kleyne
dingen verkregen wort, soo opent zy, door
haere daedwerckinge het verstand, om van
trap tot trap, totte kennisse van grooter din-
gen, op te klimmen, die totte alderswaerste
spieglingen behooren: want die raeckt geen
lichaemlijcke dingen, gelijck de daedwerc-
kende, die mette handen en oogen bewerckt
werden: Maer de spieglende openbaert sich
aen de verstandige sinnen, en overweeght
met het verstand de oorsaecke en de waer-
heyt van de natuyrlijcke Physica, en van de
boven-natuyrlijcke Metaphysica, waer in de
Theoria bestaet. Een woort dat van het Griex-
sche Theoreo heerkomt: 't welck soo veel be-
diet als insien of opmercken; waer van de
Theatra of schouplaetsen oock haeren naeme
hebben. En die geene die alle dingen siet, te
weeten God, wort by haer Theos geheeten. En
wesende Theta de eerste letter van 't woord
Theos of God, soo kan men oock seggen, dat
dieselve in 't bovenste van den trap gestelt
zijnde, gelijck als het wit, merckpael en ein-
de is, van op te klimmen en tot hem te ko-
men: En soo men wil letten op de ronde
spherische beeldnisse van dese letter Θ, soo
vertoontse een ronde, met een dwers-lijne,
als een pijl, in 't midden: een teycken dat
[...]onse gemoed tot God moeten stieren, en
vast in hem houden, als het opperste wit:
Want het eynde van de Wijsheyt en Philo-
sophie, is, het hooghste goed, 't welck God
is. De Philosophie leert den Mensche zijnen Schepper
kennen, seyt Aristoteles. En Augustinus seyt in
zijne Stad Godes in 't VIII boex IX cap.
dat het Philosopheeren is God lief hebben. Plato houd
dat God het opperste en waerachtige goed
zy, en hy wil dat een Philosophus een lief heb-
ber en naevolger Godes wesen sal: Voorder
seyt hy, dat in de zeedelijcke Philosophie
van het opperste goed gehandelt wort, son-
der het welcke men niet kan saligh worden.
Dese zeedelijcke Philosophie is de Practica
of wercklijcke, alwaer de Π beneden aen
den ladder staet, bediedende datmen door
de trappen van de zeedelijcke Deughd, als
van Gerechtigheyt, Sterckheyt, Wijsheyt,
Maetigheyt, Grootmoedigheyt, Heerlijckheyt,
Mildigheyt, Goeddadigheyt, Goeder-
tierentheyt en andere Deughden, opklimt
totte opperste trap, dat is tot het uyterste
eynde, en het hooghste goed, 't welck God
is, onse Schepper en hoofd van alle deugh-
den. En in 't XVIII boek XXXIX c. beweert
Augustinus, dat de spieglende Philosophie be-
quaemer is om de verstanden te oeffenen,
als om 't verstand met de waere Wijsheyt te
verlichten: want de wercklijcke Philoso-
phie is die geene, die door 't middel van de
goede zeeden, doet, datmen de waere Wijs-
heyt verkrijght, en dat met reeden: Want
de Theorica, dat is de spieglende of beschou-
lijcke, die overleyt en ondersoeckt de waer-
heyt van de dingen, maer de zeedelijcke
Practijck of daedwerckinge, die stelt de
Waerheyt in 't werck, als mede het welleven
en alle andere deughden, die ons dienen om
totte hooghste trappe tot God te klimmen,
die onse ruste, beleyder, wegh, eynde en
merckpael van het salige leven sal zijn; ge-
lijck Boetius in 't III boex IX Prosa verhaelt:
Dat het volmaeckte opperste goed de waere gelucksaelig-
heyd is, en God het opperste goed.
En gelijck nu God het begin, wegh, wit
en eynde is van onse gelucksaligheyt, alsoo
behooren wy oock in dit leven, onse voeten
te stellen op de trappen van de goede zee-
den en deughden, soo haest als wy beginnen
te wandelen, en dieselve, totten eynde toe,
vervolgen, ter tijd wy het opperste goed
hebben verkregen, en daerom moeten wy
noyt van klimmen ophouden. Zijt altijd naer-
stigh, want gelijck die den ladder op klimmen, niet rusten
voor zy tot haere hooghte gekomen zijn, soo weest ghy
oock alsoo genegen, om in 't goede altijd hooger en hooger
te klimmen, seyde Agapetus de Grieck. En 't is
seecker datmen door de oefningen van de
zeedelijcke deughd, en door nedrige dingen
kan klimmen en opstijgen totte Hemelsche
en Godlijcke; en dat door de gelijcknisse en
over een kominge van de dingen, gelijck Pe-
trarcha sulx uytdruckt. Iae in alles watter in
dese Werreld geschaepen is, hoe kleyn het
steyt, voorsienigheyt en alderhoogste goed-
heyt Godes; gelijck oock Mercurius Trismegi-
stus in zijne Pimander aen 't 5 cap. seyt: Voor-
waer God, die sonder alle Nijdigheyt is, blinckt over al
uyt, door alle deelkens van de Werreld. En Theodoretus
in 't III boeck van de Engelen, seyt: uyt de
sienlijcke dingen wort de onsienlijcke God gekent, en die
wel by sinnen zijn, worden door de aerde en door de was-
sende spruytjens, als door seeckere middelen geleyt, om de
Aerde en den Maecker der gewassen te aenschouwen.
Om dit volkomen te besluyten, soo wil-
len wy de peerle volkomentlijck uyttrec-
ken, diewelcke in Paulo, het vat der verkie-
singe, Rom. I cap. bewaert wort, alwaer hy de
onrechtveerdige Heydenen niet veront-
schuldight, diewelcke alleen voor hare Go-
den hielden de beeldnisse van hout, steen,
vogelen, en andere ontallijcke dieren, en die
geene kennisse van den waeren God begeer-
den te hebben: want hy is haer vertoont.
Daerom dat het geene dat kenlijck is van God, openbaer
is in henlieden: want God heeft het hun geopenbaert,
want dat in hem onsienlijck is, namentlijck zijne eeuwige
Mogentheyd en Godheyd, wort uyt de Scheppinge der
Werreld doorsien, dewijle het door de geschapene Crea-
turen verstaen wort, op dat zy niet zijn te verontschul-
digen.
Haer kleed is van eeniger geweldenaers
handen gescheurt, waer van een yder eenige
stuxkens of lapkens heeft wegh gedraegen,
soo groot als hy konde krijgen. Dese zijn,
gelijck Boetius in de derde Prosa van 't eerste
boeck verhaelt, de verscheyden naevolgers
of secten der Philosophen, die, door de ver-
scheydentheyt van de verkeerde meenin-
gen, die een yder staende houd, veroorsaec-
ken, dat de Philosophie in verscheyden stuc-
ken, gepluckt en gestroopt wert, die noch-
tans door haer selve vast en seecker is. Pitha-
goras heeft zijn deel in de spieglinge. Socrates
in de werckinge: die oock de eerste geweest
is, die de Zeedekonst in de Stad gebracht
heeft, gelijck Cicero en Augustinus verhaelen:
hoewel Augustinus seyt, dat de Philosophie
der Zeeden, al by de tijden van Mercurius
Trismegistus uytblonck, die al lange voor de
Wijsen van Griecken heeft geleeft. Plato daer
nae discipel van Socrates, hadde de Active en
Contemplative Philosophie, daer hy meest de
Rationale byvoeghde, diewelcke niet anders is
als de Dialectica of Redenkavelinge. Van Plato
zijn veele hoofden van verscheyden Secten
heer gekomen, die tegens malkanderen
streeden, al om te betoonen datse een spie-
glender verstand hadden, verschillende van
anderen, jae oock dickwijls van haer eygen
Meester, vind ende nieuwe gevoelens en ree-
denen; gelijck als Aristoteles Peripateticus, en
waer tegen Xenocrates Academicus strijdig was,
wesende beyde discipulen van Plato. Xenocra-
tes hadde Zeno tot zijn discipel, die een Over-
ste was van de Stoische secte of naevolgers.
De Overste van de Epicurische secte was
Epicurus, die van zijn 18 Iaeren af te Athenen
quam, terwijlen Aristoteles in Calchide en Xeno-
crates in de Academie laesen, en veele andere
secten die de Philosophie geweldelijck ver-
scheurden. Pithagoras verscheurde de Philo-
sophie met zijn gevoelen van de belachlijc-
ke verhuysinge der ziele, en dat zy was ge-
weest, eerse in Pithagoras quam, in Ethalides, Eu-
phorbus, Hermotinus, in Pirrus den Visscher, en
datse eens, nae zijn dood, in eenen Haen
soude verkeeren, waer over hy den Haen
tot een beeldnisse van de ziele heeft geno-
men, en verboot daerom in zijn leven, dat-
men geenen Haen mocht dooden. Waer
over de Philosooph Lucianus in zijne t'sae-
menspraeck van Micillus, Pithagoras in
voert in de gedaente van eenen Haen, en doet hem
spreecken, dat hy is geweest de Hoere Aspa-
sia, Crates, Ciniscus, een Koning, een Bedelaer,
een Drost, een Ridder, een Kraye, een Kick-
vorsch, en andere ontallijcke Dieren, aleer
hy een Haen was geworden. Op dese wijse
verscheurde oock Empedocles een naevolger
van Pithagoras dieselve mede, als hy seyt, doen
waer ick een Ionghsken, doen waer ick somtijts een
Maeghdeken. Socrates scheurde dit kleed op een
reys midden in tween, want hy nam de spie-
glende Philosophie van de natuyrlijcke sae-
ken der Werreld wegh, noemende haer Sot-
en, die daer mede besigh waeren, gelijck
zijn beminde Xenophon in 't I boeck van 't lev-
en Socratis verhaelt. Waer uyt dit spreeck-
woord zijn oorsprongh heeft, Quae supra nos
nihil ad nos, dat is, dingen die ons te hoogh zijn, gaen
ons niet aen. Ick wil oock niet ondersoecken
of hy selve op de zeedelijcke Philosophie
veel paste, en of hy was een verachter van
de Religie en van de Wetten van Athenen,
en of hy oock een bederver van de Ieughd
was: maer dit weet ick wel, dat hy nieuws-
den te sien, en al te vierigh te beminnen, en
dat boven de ernsthaftige en statige manie-
ren der Philosophen: Soo dat Athanaeus in 't
XIII boeck van hem verhaelt: Als Socrates
alle dingen verachte, soo wierde hy nochtans van de
schoonheyt Alcibiadis gevangen, en van zijne gewoon-
lijcke grootheyd en stantvastigheyt des gemoeds afgetroc-
ken: alhoewel hy anderen ried, dat zy haer
van den ommegangh der schoonen, souden
wachten, want, seyde hy, het valt swaer, als men
dieselve raeckt, dat men kan zeedigh blijven; gelijck
zijn leerlingh Xenophon getuyght. En aen
d'ander sijde, als hem voorgestelt wierde,
dat hy de seer schoone Hof-Iuffer Theodata
soude besoecken, soo liep hy al te vrywilligh
daer heen, en zy deeden niet anders te sae-
men, als jocken en boerten, leerende hoemen
den Vryers in hare netten soude verstricken.
Plato roeyde oock seer dapper dieselve uyt
in veele dingen, houdende mede de verhuy-
singe der zielen oock in de beesten: Maer
zijne Porphirius Platonicus hielde, datse haer al-
leen vernieuwden in de Menschen. Waer van
Augustinus de Civit. Dei X boeck cap. XXX, een
recht bestraffer is. Noch roeyde hy die
meerder uyt, houdende dat de ziele gelijck-
eeuwigh met God was. Een meeninge die
van Augustinus in 't X boeck XXXI cap. van de
Stad Godes verworpen wort. Hy roeyde
die uyt in de wercklijcke of active met zijn
ongeoorlofde Platonische spotlijcke liefde,
die van den Philosooph Dicearchus vervloeckt
is, als mede van Cicero in 't IV boeck van de
Tusculaensche vraegen, hoewel hy Plato me-
de volght. Hy verscheurde het ten vijfden,
in zijne ongemanierde Republique, alwaer
hy de Vrouwen vermaent, datse in de open-
baere worstelplaetsen sich naeckt mette on-
beschaemde Mannen souden oeffenen. Een
sotte raed en die van den Poeet Ennius ver-
worpen is, seggende, dat het een begin van schande
is, als men zijn lichaem onder den burgeren naeckt ont-
bloot.
Aristoteles scheurde het kleed van de Phi-
losophie, beweerende dat de Werreld eeu-
wigh was, en dat God over de Werreldsche
dingen geen sorge droegh, en dat hy nergens
als op sich selfs dochte, en dat het goed ons
elders van daen komt, gelijck hy dat liste-
lijck in zijn XII boeck van de Metaphysica en
zijne moralen van de Eudemii VII boex XV c.
beweert. Ongeluckige Aristoteles! geluckige
Boetius, diewelcke den Schepper des Werrelts
en zijne Godlijcke voorsienigheyt seer wel
gekent heeft; gelijck in zijn I boeck III
Rijm, in 't III boeck IX Rijm te sien is, daer
hy 't al te saemen de regeeringe Godes toe-
schrijft, seggende in de XII Prosa van 't III
boeck: Soo beschickt hy dan alle dingen, dien wy toe-
gestemt hebben goed te sewen, en dese is gelijck een Stuur
of Roer, waer door dit gebouw des Werrelts vast en on-
geschent wort onderhouden. Een gevoelen, dat re-
gelrecht tegen de onbeschofte meeninge van
Aristoteles strijt. De Stoiken hebben niet min,
als d'andere, haer kleed in veele lappen ge-
scheurt, seggende dat de Werreld een ziel-
lijck Dier is, redelijck en verstandelijck, van
een ziellijcke, sinnelijcke selfstandigheyt.
Dat de vrye konsten onnut zijn, dat alle do-
lingen en sonden even gelijck zijn, dat de
Vrouwen behooren gemeen te wesen: We-
sende hier van de vinders Diogenes Cinicus, en
Plato, gelijck Diog. Laertius in 't leven van Zeno
verhaelt, die daer geweest is het hoofd van
de Stoische secte. Dieselve scheurde in der
waerheyt het kleed in de wercklijcke Phi-
losophie, geheel aen stucken, door 't quaed
gebruyck van de zeeden, toelatende de vry-
heyt in 't spreecken, noemende een yder
dingh, hoe oneerbaer het oock was, by zijn
eygen naeme, lossende over al zijnen wind
waer hy was, sonder dat hy op plaets of per-
soon eenige acht nam; gelijck Tullius aen
Papirium schrijft, Ick hebbe dese dingen met bedeckte
woorden aen u geschreven, die de Stoici met vollen mon-
de uytspreecken, want zy seggen dat de veesten soo vry be-
hooren te zijn, als het opruspen. Zy dan beweeght
zijnde door dusdanige oneerbaerheyt, is 't
geen wonder, dat de Philosophie soo seer
met Boetius in de III Prosa klaeght over de
Stoiken en Epicureen: in 't besonder soo
heeft het hoofd der selver secte het kleed
van de Philosophie gescheurt, stellende het
einde van 't opperste goed in de wellust en
in de ruste, gelijck Arislippus, die, alhoewel
hy een discipel van Socrates was, soo stelde
hy 't opperste goed, in de wellust des lic-
chaems. Antisthenes zijn medediscipel, stelde
dat in 't gemoed. Maer Epicurus in 't lichaem
en in 't gemoed, gelijck Seneca seyt: Alhoe-
wel Epicurus sich beklaeght, dat hy van den
onwetenden seer qualijck was verstaen, ver-
klaerende dat hy 't niet verstonde van een
van een ruste des lichaems en van een ge-
moed, dat vry was van alle ontroeringe, be-
gaeft met de eenvoudige reeden, gelijck
Laertius van hem verhaelt. Doch daer mede
lapte hy het kleed niet, aengesien zijn einde
onvolmaeckt en quaed was, niet wesende in
de deughd en goedheyt des gemoeds ge-
stelt, om tot God onse opperste eynde en
goed te komen: Maer hy stelde het eynde
in 't vluchtige en broose goed, ontkennende
de onsterflijckheyt der zielen, beweerende
mede dat God geen sorge droegh over de
vuyle, leelijcke en mismaeckte dingen der
Menschen. Noch hebben de Epicureen het
kleed meerder gescheurt, weghnemende het
reedelijcke deel. De Cireniaci hebben dob-
belt, beyde het reedelijcke en het natuy-
rlijcke deel wegh genomen, behoudende het
zeedelijcke gelijck Socrates. Aristochius roey de
niet alleene het reedelijcke en natuyrlijcke
uyt, maer scheurde oock het zeedelijcke
deel, dat hy alleene hadde overgelaeten,
weghnemende de verbeteringen, achtende
dat dit ten deele van een Pedant of botte-
rick heer quam, maer niet van een Philo-
sooph: alleens of een Philosooph iet anders
was als een onderwijser van 't Menschlijcke
geslachte, gelijck Seneca in sijnen LXXXIX brief
verhaelt. Maer dese scheuren en reeten zijn
veel geringer als de verkeerde gevoelens
van de Werreld, Hemel, Ziele en van God,
onse eeuwige goed, by 't welcke de Wijse
deses Werrelts Sotten zijn. Laet de Sotten
en trouwloose Menschen vaeren met haer
gevoelen, door 't welcke zy het kleed van
de Wijsheyt hebben gescheurt, waer door
zy niet den naem van Wijsen, maer van Sot-
ten verdienen: gelijck Paulus haer in 't I cap.
totten Rom. uytdruckt, haere gedachten, seyt
hy, zijn ydel, en haer onverstandigh herte is verduystert
geworden: daer zy hen selven voor wijs hielden, zijn zy
dwaes geworden. Welckers sotte en bedriegh-
lijcke Wijsheydt ten laesten van de waere
Wijsheyt wort verstroyt en verwart, gelijck
S. Hieron. tot Paulinum over de spreucke Abdiae
verhaelt, en Isaias seyt aen 't XXIX cap. Ick sal
zijner wijsen Wijsheyt te niet doen, en het verstand zijnder kloecken sal
ick verwerpen, de waere Wijsheyt sal
de valsche te niet doen.
Zy houd metten rechter hand eenighe
boecken, en metten slincker den Rijxstaf.
De boecken bedieden de naerstigheyt, die
die geene doen moet, dieder wijs wil wesen.
Dies moet hy besigh zijn in 't opsoecken
van nutte en profijtlijcke boecken, om de
Wijsheyt te verkrijgen, en hy moet sich op-
heffen uyt den slaep van luyheyt en leedigh-
gangh, die anders niet als geyle Minne, haet
en snoode werckingen plachten voort te
brengen, en die den wegh, om totte Wijs-
heyt te komen, toesluyten. En dit is 't gee-
ne Horatius waerschouwt:
Eysch voor den dagh een boeck en licht,
En stier dan dijn gemoed en plicht,
Nae 't geen dat eerbaer dient betracht,
Of anders, Min en Nijd houd wacht.
't Selve seyt hy breeder van 't naerstigh lesen
der Socratische boecken, om de Wijsheyt te
begrijpen. Persius de schimpdichter weckt
den traegen sluymers mede op, en noodight
hun totte Philosophie: roepende op 't lae-
ste tegens de traege en sloffe, datse de Wijs-
heyt sullen versorgen, en vermaentse totte
kennisse van 't ondersoeck der dingen, dat
is, totte natuyrlijcke spieglende Philosophie.
En laeger vermaent hyse totte wercklijcke
zeedelijcke Philosophie, seggende: Ellendige
Mensch! sie d'oorsaecke der dingen en leer die verstaen.
Voorts seyt hy, Wat zijn wy? of waerom worden
wy tot het leven geboren? waer toe is d'ordre gestelt?
van wien de merckpaele en de soete beweginge? hoe wy
maete in Rijckdom sullen houden, wat behoorlijck is te
wenschen. Wat nuttigheyt dat harde geld in sich heeft.
Hoe veele wy het Vaederland en de lieve vrienden schul-
digh zijn. Hoedanigh God bevolen heeft, dat ghy wesen
sult, en hoedanigh ghy in de Menschlijcke dingen gestelt
zijt. Alle dese saecken, seyt hy, moet ghy leeren.
Soo isset dan van noode, dat ghy den slaep
en ledighgangh verjaeght, als vyanden van
de konst, en schadelijck om Wijsheyt te ver-
krijgen, diewelcke door 't keeren en leesen
der boecken verkregen wordt, zijnde daer
van wercktuygen en gereetschappen. Isidorus
seght, dat alle de nuttigheyt heer komt van 't leesen der
boecken, en van 't overwegen: en 't geene wy niet weeten,
dat leeren wy door 't leesen; en dat wy hebben geleert,
bewaeren wy door de overweginge: waer over oock de
boecken stomme Meesters genaemt zijn.
De Scepter bediet, dat de Wijsheyt, die
in dit werck van Boetius voor de Philosophie
wort genomen, een Koninginne is van alle
vrye konsten, die van haer worden toege-
stelt. Oversulx alsoo de Wijsheyt en Philo-
Menschlijcke saeken, die zy in haer begrijpt
in de spieglinge en in de werckinge, soo wor-
den van haer gemaeckt alle de geleertheden
en konsten, die daer sijn of in de spieglinge of
in de werckinge. En zy stelt als de wercken-
de oock de Burgerlijcke Wet toe, dieder on-
der de zeedelijcke Philosophie of Ethica be-
hoort. En gelijck de Zeedekonst in 't ge-
meen handelt van de manieren, soo leeren
wy daer door in 't besonder om Wetten te
geven aen ons selve, en dat door de Oeconomia
of Huysbestieringe aen Huys en Huysgesin,
door de Politica of Staetbestieringe aen de
Volckeren: wesende de Wet een kennisse van 't
Godlijcke en Menschlijcke recht, gelijck de Wijs-
heyt mede is. Als Seneca, Plutarchus, Pierius en
andere verhaelen. Het is dan geen wonder
dat M. Tullius totte Philosophie seyt, datse is
een vindster van de Wetten, een Meestersche van de zee-
den en van de konsten. Zy is 't buyten twijfel:
Want zy is een voortteelster der konsten, en
als een Moeder die de Griecken Philosophie
noemen. Seneca seyt in zijnen 95 brief, dat
de Philosophie niet anders is als een Wet
van 't leven, en een Koninginne van de we-
tenschappen en van de vrye konsten. Cicero
roept haer in zijnen Redenaer en Tusculaen-
sche vraegen aldus uyt: O ghy Philosophie! ge-
leytster des levens, ondersoeckster der deughd, uytdrijfster
der gebreecken, wat souden niet alleene wy, maer wat
soude het gantsche Menschlijcke leven konnen zijn, so-
nder u? Ghy hebt de steeden gebouwt, en hebt de verstroy-
de Menschen in de vereeninge des levens te saemen geroe-
pen. In welcke woorden de Philosophie Ko-
ninghlijcke werckingen en eertijtelen van
Koninginne, werden toegeschreven. Aristip-
pus willende te verstaen geven dat de vrye
konsten de zeedelijcke Philosophie mosten
volgen, als door de welcke alle andere mo-
sten geleert worden, en dat zy was Koningin-
ne van alle, soo seyde hy, dat die geene,
die mette vrye konsten geciert zijn, en de
konsten verachten, de Vryers van Penelope ge-
lijck waeren, diewelcke altijd veel werx
maeckten van de dienstmaeghden Melanthone
en Polidora, doch waeren niet eens bekom-
mert om de bruyloft van Penelope, diewelcke
Vrouwe, Heerscherinne en Koninginne van
Ithaca was. Aristoteles verhaelt gelijcke saecke
mede van Vlysses, diewelcke als hy nae de
Helle gingh, sprack hy met alle helsche scha-
duwen, behalven met Proserpina de Koningin-
ne. De eerste spreuke van Aristippus houd
Plutarchus in zijne opvoedinge der kinderen,
dat van Bion komt, daer hy de Philosophie
een kort begrijp noemt en 't opperste van
alle konsten, als hy seyt, de spreucke van Bion is
kluchtigh, die daer seyde, gelijck als de Vryers van Pe-
nelope, wanneer zy met haer geen spraeck kosten hou-
den, soo bleven zy by de dienstmaeghden sitten: alsoo zijn
oock die geene, wanneer zy de Philosophie niet konnen
vatten, dan brengen zy haeren tijd over in slechte beuse-
lingen. Waer over de Philosophie 't hoofd en 't kort be-
grijp van alle konsten, jae te recht een Koninginne magh
werden genaemt. Voor soo veele als de Philoso-
phie in d'eene hand de Boecken, en in d'an-
der hand den Scepter houd, soo kan men
oock dese bediedenisse geven, dat een Ko-
ningh die den Scepter over 't Volck voert,
oock noodigh heeft de boecken te houden
van de goede Zeeden en burgerlijcke Wet-
ten, om wel te regeeren, en het Krijgsgebiet
wel te bestieren: Hy moet oock de Boec-
ken dickwijls keeren en oversien, ten eynde
hy daer in magh geschreven vinden, 't geene
de vrienden en de mindere, haere onderdae-
nen, hem niet behoeven te vermaenen noch
te onderwijsen. Demetrius Phalareus vermaende
den Koningh Ptolomaeum, dat hy niet min den
Scepter soude in handen houden als nutte
boecken, die totte goede bedieninge noo-
digh en bequaem waeren. Als wy overwe-
gen dat de Philosophie de Boecken in de
rechter hand houd, en den Scepter in de
slincker, daer op is te verstaen, dat de Wijs-
heyt moet boven de Heerschappie en boven
't Koninghrijck gestelt worden: Want son-
der wijsheyt of wijse raed, kan men niet wel
regeeren of gebieden: Waer over als in de
gulden Eeuwe, gelijck Possidonius in den XC
brief van Seneca seyt, de wijse Philosophen
alleene regeerden, en dat die daer Vor-
sten en Wetgevers waeren. Solon is geweest
een Prins en Wetgever van Athenen, Licurgus
van Lacedemonien, Zaleucus van de Locren-
sen. Plutarchus verhaelt in zijn Isis en Osirides,
dat de Egyptenaers haere Koningen sochten
uyte Priesters of uyte Krijgs-Helden: want
dese wierden in waerde gehouden om hare
dapperheyt, en die om hare wijsheyt. Maer
wat Krijghsman tot Koningh wierde geko-
ren, dieselve gaf sich onder de onderwijsin-
ge der Priesters, op dat hy de Philosophie
oversulx bequaem zijn totte regeeringe des
Rijx. Waer over Aristoteles in zijn Rhetorica
seght, dat de Wijse bequaem is om te regeeren. Atta-
lus, de Meester van Seneca, beweert, dat hy
een Koningh is: Maer aen Seneca scheen het,
dat die meer was als een Koningh, want hy
kost den Koningen Wetten voorschrijven,
om wel te regeeren: Want my dunckt, seyt hy,
dat die meer regeert, die 't geoorloft is, den Regeerders te
bestraffen, gelijck Seneca in zijnen CVIII brief
getuyght. Wy sullen wijders seggen, dat de
Koningen met wijse Mannen te raede gaen-
de, het geene doen, dat van een wijse raed is
voorgestelt: En daerom als Vespasianus eens
vol groote vreughde en blijdschap, tusschen
twee Philosophen stont, riep hy uyt: O goede
God! geef dat ick over den Wijsen magh gebieden, en
zy wederom over my. En om het voordeel dat
hy uyt haer ommegang trock, seyde de Ko-
ningh, dat hy niet wilde dat voor den Wijsen, de deure
soude zijn gesloten, gelijck Philostratus in 't vijfde
boeck verhaelt.
Daer is oock niet aen te twijfelen, of der
Wijsen raed, het Philosopheren en de Philo-
sophie, zijn groote hulpmiddelen om wel te
regeeren, gelijck Plutarchus wijtloopigh ver-
haelt. M. Antonius de Keyser, wort oock ge-
presen, dat hy de Philosophie in zijn borst,
tonge en mond hadde, die oock dickwijls
dese peerle van Plato plagh te verhaelen, dat
dan de steeden geluckigh souden zijn, soo de Philosophen
mochten regeeren, of dat de Keysers mochten Philoso-
pheeren, gelijck Iulius Capitolinus in zijn leven
verhaelt. 't Welck oock de Keyser Theodosius
aenmerckende, dede zijne beyde soonen Ho-
norius en Arcadius, by eenen wijsen Man Ar-
semium te leeren, diewelcke, siende dat de
Meester, terwijl hy haer onderwees, voor
haer stont, en dat sijne kinderen hooghmoe-
digh saeten, wierde de Keyser over haer ver-
gramt, doende haer van de Koninghlijcke
cieraeden berooven, haer vermaenende dat
het beter waere, dat zy op haer self leefden,
dan dat zy met gevaer en sonder geleertheit
of wijsheyt souden regeeren. Een spreucke
die van Nicephorus seer wort gepresen. Met
rechte reeden wort dan de Philosophie met
een Scepter afgemaelt, die seer wel by de
Wijsheyt past; want zy maeckt dat de Prin-
cen seker en sonder gevaer regeeren, waer
van de Wijsheyt in 't VIII cap. der spreuken
selve sal getuygen, dat door haer de Koningen re-
geeren, en de Wetgevers het recht onderscheyden. Hugo
seyt, de Philosophie leert oprecht en wel re-
geeren. Ditselve verstont Philippus de Ko-
ningh van Macedonien seer wel, en daerom
vermaende hy sijnen soon Alexander de Groote,
dat hy de Philosophie, door de onderwijsinge van een Phi-
losooph soude leeren, ten einde hy geen groote misslagen,
in 't regeeren, soude begaen, gelijck ick, seyde hy, ge-
daen hebbe, 't welck my noch berouwt.
De Koningen draegen, door de Philoso-
phie, een goede naem en geruchte, niet soo
seer om de Volckeren met Wijsheyt te re-
geeren, als om wijs te zijn, en sich selve te
bestieren. Genomen wanneer een Koningh
sich selve wel bestiert, soo sal hy oock de
onderdaenen met vernoegen en algemeene
toejuychinge wel regeeren: Maer gelijck
het swaer valt een eedel en moedigh Paerd
in zijnen loop te breydelen, ten zy datter ie-
mant op sit, die 't kort inbind, alsoo swaer
valt het oock een vry Vorst, die niemant bo-
ven hem kent, dat hy sich selve bestiere, en
de ongeregelde hertztochten van zijn ge-
moed breydele: niet te min maeckt de Wijs-
heyt en de Philosophie alles lichter. Want
de Philosophie, nae de meeninge van Aristip-
pus en andere, betoomt de tochten van 't ge-
moed. 't Valt swaer aen een jongh Prins, dat
hy sich kan onthouden: niet te min is Ale-
xander Magnus door de Philosophie en de goe-
de manieren, seer kuysch en ingebonden ge-
weest: want hy toonde groote eerbiedig-
heyt aen de Huysvrouwe en de Dochteren
van Darius, die met sonderlinge schoonheyt
begaeft waeren, en hy hielt haer niet als sla-
vinnen, maer hy eerde haer als zijn Moeder
en Susters. Iae hy toonde oock ontsagh aen
Rosanna zijn seer schoone slavinne, die hy
trouwde, om haer geen geweld noch over-
last te doen. Tot beschaemtheyt van sooda-
nige Heeren, diewelcke niet ongeschent lae-
ten, ick wil niet seggen hare slaven of dienst-
maeghden, maer spaeren oock niet haere
onderdaenen, alhoewel die eedel en eer-
baer zijn.
't Valt swaer dat ygelijck zijnen vyand
vergeve, insonderheyt aen Princen; niet te
min heeft Caesar Dictator, meester geworden
zijnde van de Republique en van de Regee-
ringe, de hertztochten der gramschap, door
zijne Wijsheyt, afgebroken, en vergaf eenen
de lasteringen en quaedsprekingen soo ont-
stelt, datmen daer door een dootlijcke haet
tegens den lasteraers aenneemt, niet te min
hebben Augustus, Vespasianus en andere goede
Keysers, geen ondersoeck tegens de quaed-
spreeckers willen doen, noch wreedheyt ge-
bruycken, 't zy met woorden of boexkens,
en dat door haere Wijsheyt: Want de ton-
ge der quaedspreeckers heeft geen macht
om het goed gerucht van een groot Prins,
die met wijsheyt en gerechtigheyt regeert,
te verminderen; want haere goede daeden
en wercken, doen den quaed willigen selve
liegen. En hierom vergaf Paus Pius II seer
mannelijcken die geene, die met smaed-
woorden en schampere steecken hem had-
den uytgeroepen, maeckende daer van seer
weynigh werx, en hy wilde dat in een vrye
stad, als Romen was, oock vry soude werden
gesproken. Dit is oock het seggen geweest
van den Keyser Tiberius, als men hem quam
klaegen, waer in hy betoonde, dat hy niet
veel paste op de klappernie van Ian Rap en
van 't heeromnes. Want als iemant seyde,
datmen qualijck van hem sprack, soo ant-
woorde hy, Indien ick in een veld vol schoone bloemen
moght wandelen, soo soude ick evenwel veele hooren, die
qualijck van my souden spreecken. Dit voordeel
trock oock Antonius de Philosooph en Key-
ser (danck moet hebben de Philosophie,
die 't hem hadde geleert) van de quaed-
spreeckentheyt en lasteringe, dat hy nieuws-
gierigh zijnde, om te weeten wat van hem
geseyt wierde, verbeterde al 't geene wat hy
in hem dacht berispelijck te zijn; gelijck Iul.
Capitolinus verhaelt. Alle dese dingen zijn
vruchten van de Philosophie, die de ge-
moederen regeert, en bestiert dieselve met-
ten Scepter van Wijsheyt: Waer door alle
verstandige, oock in alle voorvallen, soo wel
in voorspoet als tegenspoet konnen heer-
schen over de tochten des gemoeds: vast
staende tegens alle bespringingen en aenval-
len der fortuyne. Diogenes gevraeght zijnde,
wat hy doch met de Philosophie al hadde
gewonnen? Indien, antwoorde hy, ick niet anders
hadde gewonnen, als dit alleen, dat ick onverschrickt stae
tegens alle aenvallen der fortuyne. En Dionysius de
Tyran, nae dat hy uyt zijn Rijck verdreven
was, en van eener gevraegt zijnde, wat hem
doch Plato en de Philosophie hadde geleert?
antwoorde, dat ick dese swaere veranderinge der
fortuyne kan geduldigh draegen. Hy bracht sich
selve niet om 't leven gelijck andere hadden
gedaen, maer hy bleef vast en bestandigh
heerschende over de tochten of quellingen
des gemoeds. Zy draeght den Scepter of
Rijxstaf om veele oorsaken: Want de Phi-
losophie is een Koninginne van alle geleert-
heyt en vrye konsten, om dat zy den Princen
noodigh is om wel te regeeren, oock om dat
zy den geenen tot Koningen maeckt, die
haer besitten, raedende met haere Philoso-
phische vryheyt, een saecke te doen of nae
te laeten. En om dat wy door 't middel van
de Philosophie en van de Wijsheyt, in 't
vreedsaem Rijck van de gerustheyt leven,
alsoo konnen wy daer nae, tot allen tijden,
plaets en veranderinge der fortuyne, heer-
schen over de genegentheden, hertztochten
en ontsteltenissen des gemoeds, en ons selve
bestieren en regeeren met voorsichtigheyt
en wijsheyt. Waer over Zeno beweert, dat
de wijse Philosophen, niet alleene waeren
Vrye, maer oock Koningen.
Philosophia
TIPE emblempictura NEXT embstma_1450_emblem127 SEQ 126 IIHIM GUL ; MNE ; EMBLEMS ; ILL_BOOK ; ARTTHEORY CAPTION_EN Filosofia: a woman holding books and a sceptre SOURCE_FILE embstma_1450.dmp LINK_FACSIMILE embstma_1450_fac401 MOTTO_LA Philosophia TYPE emblem pictura IC 31D15 ; 41A34(+0) ; 44B192 ; 49C20:5(+113) ; 49L13(Π) ; 49L13(Θ) ; 49M32 ; 86(FILOSOFIA) PREV embstma_1450_emblem125 URL_IMAGE embstma_1450_pic406.jpg ID embstma_1450_emblem126 MOTTO_LA_NORM Philosophia _IC {'n': '31D15', 'c': ['31D150'], 'p': ['3', '31', '31D', '31D1', '31D15'], 'b': '31D15', 'l': ['31k0', '31k1', '31k2', '31k3', '31k4', '31k5', '31k6', '31k7', '31k8', '31k9'], 'txt': {'en': 'adult woman', 'de': 'erwachsene Frau', 'fr': 'femme adulte', 'it': 'donna adulta', 'pt': 'mulher adulta', 'jp': '大人の女性'}, 'kw': {'en': ['adult', 'woman'], 'de': ['Erwachsener', 'Frau'], 'fr': ['adulte', 'femme'], 'it': ['adulto', 'donna'], 'pt': ['adulto', 'mulher'], 'jp': []}} ; {'n': '41A34(+0)', 'k': '4k0', 'c': ['41A341', '41A342', '41A343', '41A344', '41A345'], 'r': ['46C1181'], 'p': ['4', '41', '41A', '41A3', '41A34', '41A34(+0)'], 'b': '41A34', 'l': [], 'txt': {'en': 'staircase (+ variant)', 'de': 'Treppe, Treppenhaus (+ Variante)', 'fr': 'escalier (+ variante)', 'it': 'scala (+ variante)', 'pt': 'escada (+ variante)', 'jp': '階段 (+ 異形)'}, 'kw': {'en': ['staircase', 'variant'], 'de': ['Materialität', 'Treppe', 'äußerlich', 'Variante'], 'fr': ['escalier', 'variante'], 'it': ['scala', 'variante'], 'pt': ['escadaria'], 'jp': []}} ; {'n': '44B192', 'c': ['44B1921', '44B1922', '44BB192'], 'r': ['11P31131'], 'p': ['4', '44', '44B', '44B1', '44B19', '44B192'], 'b': '44B192', 'l': ['4k0'], 'txt': {'en': 'sceptre, staff (symbol of sovereignty)', 'de': 'Zepter, Herrscherstab (als Symbol der obersten Gewalt)', 'fr': 'sceptre, bâton (insigne de souveraineté)', 'it': 'scettro, bastone (simbolo di sovranità)', 'pt': 'ceptro, bastão (símbolo de soberania)', 'jp': '王笏, 杖 (元首の象徴)'}, 'kw': {'en': ['sceptre', 'staff'], 'de': ['Stab', 'Stecken', 'Zepter'], 'fr': ['bâton', 'sceptre'], 'it': ['bastone', 'scettro'], 'pt': ['cetro', 'funcionários'], 'jp': []}} ; {'n': '49L13(Π)', 'p': ['4', '49', '49L', '49L1', '49L13', '49L13(...)'], 'notation_with_name': '49L13(...)', 'bracketed_text': '(Π)', 'b': '49L13(...)', 'l': ['49k0', '49k1', '49k2', '49k3', '49k4', '49k5', '49k6', '49k7', '49k8', '49k9'], 'txt': {'en': 'Greek script (Π)', 'de': 'griechische Schrift (Π)', 'fr': 'écriture grecque (Π)', 'it': 'carattere greco (Π)', 'pt': 'caracteres, escrita grega (Π)', 'jp': 'ギリシャ文字 (Π)'}, 'kw': {'en': [], 'de': [], 'fr': [], 'it': [], 'pt': [], 'jp': []}} ; {'n': '49L13(Θ)', 'p': ['4', '49', '49L', '49L1', '49L13', '49L13(...)'], 'notation_with_name': '49L13(...)', 'bracketed_text': '(Θ)', 'b': '49L13(...)', 'l': ['49k0', '49k1', '49k2', '49k3', '49k4', '49k5', '49k6', '49k7', '49k8', '49k9'], 'txt': {'en': 'Greek script (Θ)', 'de': 'griechische Schrift (Θ)', 'fr': 'écriture grecque (Θ)', 'it': 'carattere greco (Θ)', 'pt': 'caracteres, escrita grega (Θ)', 'jp': 'ギリシャ文字 (Θ)'}, 'kw': {'en': [], 'de': [], 'fr': [], 'it': [], 'pt': [], 'jp': []}} ; {'n': '49M32', 'c': ['49M321', '49M322', '49MM32'], 'p': ['4', '49', '49M', '49M3', '49M32'], 'b': '49M32', 'l': ['49k0', '49k1', '49k2', '49k3', '49k4', '49k5', '49k6', '49k7', '49k8', '49k9'], 'txt': {'en': 'book', 'de': 'Buch (geschlossen)', 'fr': 'livre', 'it': 'libro', 'pt': 'livro', 'jp': '本'}, 'kw': {'en': ['book', 'closed book', 'open book'], 'de': ['Buch', 'Buch (geschlossen)', 'offenes Buch'], 'fr': ['livre', 'livre fermé', 'livre ouvert'], 'it': ['libro', 'libro aperto', 'libro chiuso'], 'pt': ['livro', 'livro fechado', 'abra o livro'], 'jp': []}} ; {'n': '86(FILOSOFIA)', 'c': ['86(BEWARE THE GEESE WHEN THE FOX PREACHES)', '86(LIGHTLY COME, LIGHTLY GO)', '86(OMNIA MECUM PORTO)'], 'p': ['8', '86', '86(...)'], 'notation_with_name': '86(...)', 'bracketed_text': '(FILOSOFIA)', 'b': '86(...)', 'l': ['8k0'], 'txt': {'en': 'proverbs, sayings, etc. (FILOSOFIA)', 'de': 'Sprichwörter, Redewendungen etc. (FILOSOFIA)', 'fr': 'proverbes, dictons, etc. (FILOSOFIA)', 'it': 'proverbi, detti, ecc. (FILOSOFIA)', 'pt': 'provérbios, ditos populares, etc. (FILOSOFIA)', 'jp': '諺, 格言 等々 (FILOSOFIA)'}, 'kw': {'en': [], 'de': [], 'fr': [], 'it': [], 'pt': [], 'jp': []}} ; $ TEXT_EXPL_XMLEen Ionghman levendigh van verwe en
root, met vleugels aen 't hoofd, en met
Lauwer gekroont, zijnde met veyl of klim-
ops-blaederen omgort, staende vaerdigh om
te schrijven, hebbende 't hoofd ten Hemel
gekeert.
De vleugels bedieden de vaerdigheyt en
snelheyt van het Poëtisch verstand, dat sich
met om laegh, maer om hoogh geeft, seer
adelijck met sich voerende den roem of het
goed geruchte der Menschen, dat sich altijd
groen en schoon voor veele eeuwen ver-
toont, gelijck sich oock de Laurier en klim-
op lange groen behouden.
Levendigh en root wort hy gemaeckt,
overmits de Poëtische drift, eene overvloet
van wackerheyt der geesten is, diewelcke de
ziele verrijckt van getaelen, en wonderlijcke
vindingen, die onmogelijck schijnen, datmen
die alleene kan hebben, door de gaeve der
Natuyre, maer worden als sonderlinge gae-
ven geacht, die door een uytnemende gunste
van den Hemel worden geschoncken. En
Plato seyt, dat de gemoederen der Poëten
door eene Godlijcke drift worden beweegt,
door de welcke zy dickwijls in haere geest,
beeldenissen van bovennatuyrlijcke dingen
begrijpen, diewelcke daer nae van haer op 't
papier gestelt en herlesen zijnde, nauwlijx
worden verstaen of gekent. Derhalven wor-
den de Poëten by de Heydenen, door een
onde gewoonte, Heyligen genaemt, en een
Hemels geslacht, Soonen van Iupiter, uytleg-
gers van de Sangh-Goddinnen, en Priesters
van Apollo. En door 't schrijven wordt ver-
toont, dat dese geest gebooren wordt door
veel oeffeningen, en dat de Natuyre niet ge-
noegh is, ten zy dieselve door de konst wor-
de geholpen en onderstut. Daerom seyt Ho-
ratius:
Segh vvaerom ick die kan noch vveet,
Den naem moet dragen van Poeet?
Siende op 't werck van de konst, om dat hy
niet kan, en door de Natuyre, op 't verstand,
dat niet weet.
Een Vrouwe met een hayren kleed; vol
bekommeringe en mistroostigheyt, hou-
dende den mond open, als of zy wilde spre-
ken, mette oogen die overvloedige traenen
uytstorten, ten Hemel gekeert, en een krans
van steeckende Doornen om 't hoofd, hou-
dende in haer slincker hand een Hert, dat
oock met Doornen gekroont is, en de rech-
ter hand om hoogh, steeckende de voorste
Vinger recht nae den Hemel.
Met een hayren kleed en schreyende
wortse gestelt, om dat S. Chrysostomus seyt:
Alleen de pricklinge in 't gemoed doet voor 't kostele
purper schricken, en nae 't hayren kleed verlangen, be-
minnende de traenen, vliedende de lachernien, want zy
is Moeder van het weenen.
Twee Doorne kroonen worden haer ge-
geven, om dat David seyt, terwijl zy van de doorne
wort gedruckt, soo wort daer door verstaen de
schuld, die door de sonde is begaen, en die
gestaedigh onse conscientien prickelt en
steeckt: 't welck door de Doorne kroon,
die zy op 't hoofd heeft, wort uytgedruckt,
wesende evenwel dese prickelinge, als on-
vruchtbaer, niet genoegh, om dat dieselve
gemeenlijck voortkomt, door vreese van de
straffe en kennisse van 't quaed: Daerom
wort haer oock een kroone om 't Hert ge-
daen, om door de andere, de waerachtige
pricklinge van 't Hert uyt te drucken, die-
welcke voortkomt, door de onafmetelijcke
smerte en rechte kennisse, van dat zy God,
onse opperste Goed, heeft vertoornt, en zij-
ne gunste verloren. En om dat de volmaec-
kte pricklinge of berou behoort vier leeden
te hebben, te weeten:
I De alderhooghste droefheyt, gelijck
alreede geseyt is, en daeromme wortse vol
rouwe en schreyende gemaeckt.
II Dat zy een vast voornemen moet
hebben van niet meer te sondigen, 't welck
door 't opsteken van de voorste Vinger wort
aengewesen.
III Dat zy een vast voornemen hebbe,
om God haere sonde te belijden, daerom
wortse met de opene mond gestelt.
IV Ten laesten, dat zy gereet moet zijn
om de belofte uyt te voeren, 't welck zy
door de opgesteecken rechter hand beve-
stight, en datse te gelijck vaerdigh zy, om
goed te doen naer haer goed en heyligh
voornemen.
Een oud Man met lange roode klee-
deren, hebbende een gulde keeten aen den
hals, alwaer eens Menschen hert aen hanght,
en in de rechter hand een gesloten Boeck,
met een uyl daer boven op. In de slincker
hand sal hy drie hoofden op eenen romp
hebben, te weeten een Hondskop, die aen
de rechter sijde uyt siet, een Wolfskop nae
de slincker sijde, en in 't midden een Leeuws-
kop: Onder zijn rechter voet sal hy een kop
van een Beer, en van een Dolphijn hebben.
Dees beeldnis, kan oock anders nae dese
beschrijvinge van den Schilder werden ge-
teyckent.
zijne Zeedekonst, schijnt een rechtigheyt te
wesen, die beneffens de nuttigheyt op seker
eynde siet, waer van de Keur-meestersche
de Voorsichtigheyt is.
De Raedslagh, voor soo veel dieselve
Philosooph verhaelt, is geen weetenschap:
want diese weet die soecktse niet. Zy is oock
geen gissinge, om dat de gissinge, haestigh
en sonder overlegh geschiedt: Maer een
Raedslagh geschiet met rijpen raede en lang-
heyt van tijde. Zy is oock geen opinie of
waen, om dat die geene, die 't door de
waen of opinie heeft, datselve heeft door
een bepaelinge doch sonder raedslagh. Laet
ons dan ordentlijck sien, wat voor een sake
de Raedslagh zy.
De Raedslagh dan is een overweginge en
overlegh, dieder gedaen wort, ontrent on-
sekere en twijfelachtige dingen, dieder zijn
by der hand te nemen: alwaer men met
reeden verkiest en bevestight het geene men
alderbequaemst acht, en waer door men tot
het deughdlijxte, nutste en beste eynde sou-
de geraecken. Soo veel als tot het gemeen
belanght, soo zijnder; nae de onderwijsinge
van Aristoteles, vijfderleye Raedslagen, die
in 't besonder uytmunten, en die door Raed-
slagen gehandelt worden. Als te weeten van
Tollen, Schattingen, en gemeene inkomsten,
van Oorlogh en Vreede, van bewaeringe
van Landen en Steeden, van voorraet en
leeftochten, van inkomende en uytgaende
goederen, van de gelegentheyt en instellin-
gen der Wetten en Privilegien, en sulx nae
de onderwijsinge van Aristoteles in 't begin
van zijne Rhetorica.
Oud wort hy geschildert, om dat de oude
Man de Raed bediet, gelijck Ambrosius seyt, de
Oude zijn alder bequaemst om te raedslagen. Want haer
aert is soodaenigh datse rijp is, en datse de
volmaecktheyt der kennisse en des verstands
heeft, van 't geene zy gesien en gedaen heeft,
konnende de Ionckheyt, door de korte tijd,
geen eervaringe noch rijp oordeel hebben,
en daerom behooren sich de Ionge te voe-
gen nae den Raed der Ouden. De Raeds-
heer van den Keyser Agamemnon, wort in den
persoon van Nestor afgebeeld, dat hy drie
hondert Iaeren oud was: alwaer dieselve
Nestor de Griexsche Iongelingen, en in 't be-
sonder Agamemnon en Achilles, die op malkan-
deren vergramt waeren, vermaent, datse nae
zijnen raed als nae eens ouden Mans souden
luysteren: Hoort my, seyt hy, ghy beyde die jonger
zijt als ick ben. Ick heb voortijts met al veel dapperder
Mannen, als ghy zijt, gemeenschap gehadt: En noyt
hebben zy mijn raed veracht, noyt heb ick sulcke gesien,
noch salse niet sien. En voorder bied hy den
Griexschen Ridders zijnen raed aen; seyt
voorder, En nochtans volghden zy mijne Raedslagen,
en deden 't geene ick haer ried, daerom volght ghy oock
mijne Raedslagen, want het is beter te gehoorsaemen. Iae
hy bied den Griexschen Ridders aen, dat hy
die met zijnen raed wilde helpen, doch kon-
nende 't selve met macht niet uytvoeren,
soo paste macht en de wapenen den Ionge-
lingen best, die daer veel op vertrouwen.
Hier uyt komt 't geene Plutarchus seght, dat
die stad seecker behouden is, die der Ouden raed en der
Iongen wapenen gebruyckt: Want de Ieughd is gewent
te gehoorsaemen, en de Oude te gebieden. Oock wort,
boven al, gepresen, 't geene Homerus in zijn
2 Iliade verhaelt, alwaer de Keyser Agamemnon
een Scheeps-raed dede vergaderen, voor al,
van oude Mannen.
Die van Sparta gaven aen haeren Koningh
eedle oude Raeds-Heeren, die van Licurgus,
ge oude Mannen. En de Raed van Romen,
wierde daerom de Raed geheeten, om dat
de Raedsheeren oude Mannen waeren; ge-
lijck Ovidius mede verhaelt. Met groote
voorsichtigheyt maeckte de Keyser Aga-
memnon groot werck van den Raed van Nestor,
en verlanghde om tien Raedsheeren te mo-
gen hebben, die Nestor mochten gelijck zijn,
noemende dieselve de Oude, die in den Raed
alle de andere Griecken souden overtreffen.
Het langhe kleed past totte Raedslagh,
want soo wel in d'oude als in onse tijden,
waeren de Raedsheeren, om meerder stae-
tigheyts wille, met een tabbaert en een lang
kleed geciert. Root is het gemaeckt, om dat
het purper den Raedsheeren, en den Raeds-
heeren het purper best betaemt. Want die
verwe bediet Liefde, door de welcke een
Wijse, met een brandenden yver, den twij-
felachtigen behoort goeden raed te geven,
't welck een werck van Geestlijcke barmher-
tigheyt is. Het Hert wort hem om den hals
gehangen, om dat Pierius in 't XXXIV boeck
van zijne Hierogliph. seyt, dat de Egypte-
naers, tot een teycken van een Raed besluyt,
een Herte afmaelden: om dat de waerach-
tige en volmaeckte Raedslagh uyt het herte
komt, 't welck oock moet suyver en oprecht
wesen, om een goede raed te geven, als zijn-
de een heylige saecke. Suidas seyt: De Raed-
gevinge is een heylige saecke; gelijck oock de Raed-
gevinge heyligh wort genoemt, dieder aen-
dachtigh wort beraedslaeght. 't Welck Zeno-
datus van Epicharmo en Plato, door 't aensien van
Demodoces, verhaelt, dat een Raedgevinge een heylige
saecke is. Tot vergelijckinge van de Egypte-
naers, lieten de Romeynen aen den hals van
de eedele kinderkens, een gulden balleken
op de maniere als een Hert op de borst dra-
gen, niet alleen daerom, gelijck Macrobius
meent, datse Menschen waeren die een Hert
hadden, maer oock om uyt te drucken, dat
soodaenigh Ouder door raed van andere
luyden most werden bestiert; gelijck S. Pom-
pejus seyt, want bolla wort in 't Griex bule, dat
is Raedslagh, geheeten; of om dat dat bal-
leken op de borst hanght, alwaer de natuyr-
lijcke Raedslagh is. 't Is dan geen wonder
dat Horatius acht, dat Tibullus geen lichaem is
sonder borst, maer dat hy een Man was van
Wijsheyt en Raedslagh, die in de borst sit.
Dese goude ballekens, die de eedele kinder-
kens waeren toegelaten, plaghten de Trium-
pheerders in haere triumphen, oock voor
haere borst te draegen, gelijck Macrobius ver-
haelt: sonder twijfel om te vertoonen, dat
dese triumpheerden door hare dapperheyt,
wijsheyt, voorsichtigheyt en goede raed.
Het Boeck in de rechter hand bediet, dat
de Raedslagh door de oefninge der Wijs-
heyt, voort komt, en tot meerder kracht,
worter de uyl by gedaen, die van den Hey-
denen voor een beeld van de Wijsheyt en
Raedslagh wierde gehouden: wesende Mi-
nerva toegewijt. Dit dier vlieght meest by
nacht, om zijn kost te soecken, en heeft dan
een scherp gesicht, gelijck veele Natuyr-
schrijvers, als mede B. Anglicus verhalen. Door
welcke beeldnisse vertoont wert, de Naer-
stigheyt en de Nachtwaecken, waer in 't ge-
moed van een Prins of Raedsheer moet be-
sigh zijn, van die daer Steeden en Volckeren
hebben te versorgen, soo in 't bedencken en
mette sinnen te arbeyden, als om 's nachts te
overwegen, watmen 's daeghs moet uytvoe-
ren, wesende de inbeeldende kracht van 't
gemoed in de stille duysterheyt des nachts
veel scherper en in meerder kracht: waer
van de uyl een voorbeeld is, die den nacht
meer als den dagh onderscheyt. Waer over
Homerus seght, het betaemt geenen Raedsheer, die de
last en sorge des Volx bevolen is, gantsche nachten te slae-
pen: Want dieder Raedslaeght, behoort het
licht te sien, al is 't schoon dat het, voor an-
deren, duyster is, om het goede van het
quaede, en 't wit van het swart te schiften,
en dat sonder vooroordeel of sucht. Want
door een Raedslagh, die vry van sucht is,
worden dingen gesien, hoe swaer en duyster
die oock souden mogen wesen: En wan-
neermen slechts het duystere decksel des lo-
gens van 't gemoed heeft afgelicht, soo siet-
men de waerheyd, door 't gesichte van 't
verstand, klaerlijck doorbreecken. Met het
afdrucksel van den Nacht-uyl, die ter eeren
van den Keyser Domitianus geslagen is, wilde
de Raed van Romen te kennen geven, dat die-
selve Keyser een Prins van seer goede Raed
en van Wijsheyt was, gelijck hy in 't begin
van zijne Regeeringe bewees, alhoewel hy
daer nae, van soodaenigen goeden begin, en
van 't gemoed van zijn Vaeder en Broeder,
zijnde voorgangers in 't Rijck, ontaerde.
doncker alles doorsnuffelen, wat haer noo-
digh is: En als die op 't gesloten Boeck ge-
stelt wort, wil men daer door te kennen ge-
ven, dat de Raedslagh, diemen met Nacht-
waecken en in 't doncker hadde overleyt,
oock most doncker, dat is, verborgen blij-
ven, en datmen de geheymnissen die geraed-
slaeght waeren, niet most openbaeren: En
daerom heylighden de oude Romeynen aen
Consus, den God der Raedslagen, by de groo-
te Circus of Worstelplaets aen den grond van
den Palatijnschen bergh, een Tempel onder
de aerde, om te betoonen, dat de Raedsla-
gen behooren bedeckt en verborgen te blij-
ven; waer van Lilius Giraldus breeder ver-
haelt.
De Drie hoofden die hy in de slincker
hand houd, als van den Hond, Leeuw
en Wolf, als boven geseyt is, zijn beeldnissen
van de drie voornaemste tijden, te weeten
van de verledene, tegenwoordige en toeko-
mende tijd, gelijck Macrobius verhaelt. Want
de Leeuws kop in 't midden gestelt zijnde,
bediet den tegenwoordigen tijd, wesende
zijne natuyre en aert vast en sterck in de te-
genwoordige werckinge, diewelcke gestelt
is, tusschen den verleeden en tegenwoordi-
gen tijd. Het Wolfs hoofd bediet den ver-
streecken tijd, om dat dit dier kort van ont-
houd en memorie is, 't welck totten verle-
den tijd gepast wordt. Het Honds hoofd
druckt den toekomenden tijd uyt, alsoo dat
dit Dier quispelsteert en lief koost, uyt hoo-
pe dat het wat verkrijgen sal: welcke hoope
altijd siet op den toekomenden tijd. Wy sul-
len dese drie hoofden tot een beeld van de
drie tijden stellen, om dat alle Raedslagen in
drie deelen bestaen, gelijck D. Laertius seyt.
Een ander Raedslagh wort genomen van den
verleden, een ander van den tegenwoordi-
gen tijd. De verleden tijd kan ons tot een
voordaed dienen, om met zijn gemoed te
letten, wat natie, volck of persoon al heeft
geleden, en om wat oorsaecke: op datmen
sich wachte, en door eens anders val leere,
watmen heeft te vlieden, en datmen van de
verledene toevallen een regel en richtsnoer
neme, om de dingen eerst wel te overwegen
eermense in 't werck stelle: sich te gemoed
voerende hoe dat andere haere saecken met
wijsheyt en voorsichtigheyt hebben uytge-
voert, ten eynde wy dat selve mede plegen
en uytvoeren. De tegenwoordige tijd dient
om te overwegen, wat wy onderhanden
hebben, om daer uyt te besluyten, dat wy
niet sullen voornemen 't geene ons behaeght
en de sinnen vermaeckt; maer het geene,
dat wy nae de reeden sullen oordeelen, daer
ons, door den tijd, goed, en geen quaed van
sal komen. Daerom seght Demosthenes: Men
moet daer op niet sien, wat u voor tegenwoordigh aen-
lacht, maer wat metter tijd, daer uyt gebeuren mochte.
Waer in hy raed het toekomende te voor-
sien, op datmen door reuckloosheyt, niets
ter hand neme, maer datmen alles doe met
rijpen en welbedachten raede, ten eynde wy
onse eere, goede naem en faem, niet verlie-
sen. Hier uyt komt het dat dese drie hoof-
den van Pierio voor de Wijsheyt worden ge-
nomen, diewelcke op dese drie tijden siet.
Waer over Seneca seght, een wijs Man moet op dese
drie tijden letten, te weeten, om de tegenwoordige tijd te
beschicken en uyt te deelen, den toekomenden tijd te voor-
sien, en de verledene tijd te overdencken: want wie op de
verledene tijd geen acht slaet, die verliest zijn leven, en
wie den toekomenden tijd niet te vooren overweeght, sal
in alle dingen onvoorsichtigh in 't gevaer loopen. 't Welck
alles door de drie hoofden, als door de drie
tijden, wort uytgebeeldt. Een teycken van
Wijsheydt, sonder welcke geen Raedslagh
kan volmaeckt gehouden worden; gelijck
Bernardus seght. En Aristoteles seght in zijne
Welspreeckenskonst, dat de voorsichtigheyt
een kracht van 't gemoed is, diewelcke doet
datmen van goede en quaede saecken wel
kan raed plegen, als die tot een geluckigh
en saligh leven behooren, sulx dat totte
Raedslagh, boven de Wijsheyt, die door een
uyl op het boeck is afgebeeld, de voorsichtig-
heyt noodigh is, die door dese drie hoof-
den is afgeschildert.
Door het Beere en Dolphijns hoofd, dat
hy onder de voeten heeft, woort uytgedrukt,
datmen in de Raedslagen de gramschap en
haestigheyt moet ter sijden stellen, naedien
het een leelijcke saecke is, in gramschap en
oploopentheit te vervallen, wanneermen een
sake sal raedslagen en besluyten: Maer men
moet raedslaen sonder oploopentheyt, toor-
nigheyt of haestigheyt.
De Beer is een beeld van gramschap en
dolligheyt, wesende een dolkopt en toor-
nigh Dier:
De Beer met beck en klauwen bijt,
En doet een vreesselijcke strijd.
seyt de Cardinael Aegidius; doch hier van
suldy in 't beeld van de Gramschap breeder
verhael vinden. De Dolphijn als een beken-
de snelle Visch, wort voor de oploopende
snelligheyt genomen: gebreecken diemen
soo wel in gemeene als in besondere Raed-
slaegen moet schouwen en vlieden; gelijck
Bias eenen van de 7 Wijsen van Griecken, en
Gregorius in zijnen 5 brief verhaelt, datmen in
swaere saecken niet haestigh noch voorbae-
righ moet zijn. De reeden is klaer: Want
de schelmerien krijgen met dolligheyt en
geweld, haere wackerheyt en kracht; maer
de goede Raodslagen, gaen met langhsaeme
rijpigheyt van beraede voort; gelijck Tacitus
seyt. Men magh wel met vaerdigheyt en
rassigheyt de Raedslagen uytvoeren, seght
Aristoteles, maer men moet die met langsaem-
heyt besluyten, op datmen die met een ge-
sont oordeel magh overwegen. En die spreu-
ke is heerlijck, deliberandum est diu, quod faciendum
est semel, dat is, men moet sich langh beraeden, wat-
men eenmael sal doen. Patroclus gevraeght zijnde
van Demetrius zijnen Koningh, waerom dat hy
soo langhsaem draelde, en geen aenval noch
geweld tegens zijnen Viand dede, die als nu
veel swacker was, soo antwoorde hy, In wele-
ke saecke het berou geen plaets sal hebben, daer moetmen
met loode schoenen gaen. Want nae de daed soo
helpt het berouw niet. Een spreucke die soo
een wijs Capiteyn betaemde. Niet min wijs
was Agesilaus de Capiteyn van Licaon, die-
welcke van de Ambassadeurs van Theben ver-
socht zijnde, om op staende voet te ant-
woorden, seyde tot haer, Weet ghy niet dat om
nutte en noodige saecken te beraedslagen het uytstel alder-
seeckerst is. Als of hy wilde seggen, o ghy The-
baners, weet ghy niet, wat om wichtige saec-
ken te onderscheyden, en te overwegen, nut
en vorderlijck is, en dat het uytstel en de
langhsaemheyt het alderseeckerste is? Hier
uyt kan men dan oordeelen, hoe die geene
doolen, die 't gevoelen van Ariosto derven
prijsen, daer hy de Raedslagh der Vrouwen
roemt, die op een sprongh is genomen; al-
waer hy seyt:
Eens Vrouwtjes raed langh overdacht,
Slaet daer op niet te grooten acht:
Maer watter op een sprongh schiet heen,
Daer schuylt wat in, let op haer re'en.
't Schijnt of haer dit is ingestort,
En als een gaef geschencken wort.
Maer van een Man, is 't nut noch goed,
Die moet den Raed eerst in 't gemoed,
Herkauwen, met seer wijs beleyt:
Met overlegh en naerstigheyt.
En dese doolen tweesins, voor eerst prij-
sense de Raed die haest genomen wort, ten
tweeden, om dat zy hier mede den Raed-
slagh der Vrouwen te hoog verheffen: want
in geene Vrouwe is eenige Raedslagh van
kracht of naedruck, maer is slap en swack:
Waer over oock Aristoteles den Raedslagh
der Vrouwen veracht, seggende in zijne
Staetbestieringe, der Vrouwen Raedslagh heeft wey-
nigh om 't lijf en is krachtloos, maer der kinders is onvol-
maeckt. Daer uyt komt de spreucke Terentii,
de Vrouwen zijn by nae als de kinders, licht van woor-
den. De Romeinsche Raed heeft door een
Wet verboden, dat geen Vrouwe, om eenige
saecke, in den Raed mocht komen. 't Welck
Heliogabalus voor een onbetaemlijcke saecke
achtende, liet zijn Moeder daer in komen,
om haere stemme te geven; gelijck Ae. Lam-
pridius verhaelt. En het wierde qualijck geno-
men dat Nero, zijn Moeder Agrippina mede
in den Raed voerde: Waer over oock de
Raed wilde, dat zy te rugge soude staen, af-
gesondert, zijnde met een kleed bedeckt:
En hier uyt bleeck klaerlijck haere onbe-
schaemtheydt, datter een Vrouwe gesien
wierde, onder soo veele Vaederen, die t'sae-
men geroepen waeren om te Raedslagen.
Een Man dienmen de Dolligheyt in 't ge-
sicht sien kan, wiens oogen met een
doeck zijn verbonden, staende in een vaste
en wackere stand, om een bossel Pijcken en
Waepenen verre van sich te werpen, die hy
in zijn armen gevat heeft, hebbende een
kort kleed.
De gebonden doeck voor d'oogen, ver-
toont, dat het verstand verborgen is, als de
Dolligheyt heerschappie in de ziele neemt:
wesende de Dolligheyt niet anders, als een
blindheyt des verstands, die 't verstan-
delijcke licht geheel verdooft, voerende den
Mensch daer toe, dat hy alles doet, buyten
de reeden.
De Waepenen die hy onder den arm
houd, zijn kenteyckens, dat de Dollig-
heyt van haer selve Waepenen aenbrenght,
om sich te wreecken en sich selve te voe-
den.
Het korte kleed vertoont, dat hy niet
past op achtbaerheydt noch betaemlijck-
heydt.
Een gewaepende Vrouwe, met Couras,
Helmet en Zabel. Onder haer Waepen-
rock salse een keurs hebben van Hemels-
blaeu, vol oogen en ooren, en sal mette rech-
ter hand eenen stock houden, alwaer zy van
achteren nae de rechter sijde een teycken
zy metten stock naer wijst, waer van de
grootste zijn gebroocken, en haere hoofden
ter aerden gevallen, siende datter alleen de
bloote stam, en eenige kleyne Maenkoppen
overgebleven zijn. Zy sal den rechter hand
op een Leeuwskop houden, hebbende onder
haer een Boeck, waer op geschreven staet
Ius of 't Recht.
Gewapent wortse gestelt, om dat de Men-
sche, diewelcke sich met soodanige Reeden
behelpt, magh, als hy maer wil, alles met ge-
weld of andere middelen bestieren en re-
geeren.
Met blauwe kleederen, en die vol ooren
en oogen zijn geweven, is zy gemaelt, om
de jalousie te vertoonen, die zy over haere
Regeeringe heeft, die over al oogen en oo-
ren van Spions wil hebben, om te beter hare
aenslagen in 't werck te stellen, en de andere
verbreecken.
De stock wort haer gegeven, om te ver-
toonen, dat dese Reeden van Staet, eygentlijck
is, die geene, die daer Regeeringe en Heer-
schappie heeft: daer door oock de Men-
sche gebiedende wort: overmits yder een,
hoewel hy geen Prins is, nochtans oney-
gentlijck, kan hebben een seeckere Reeden
van Staet, mette welcke hy de Regeeringe
van zijne dingen magh bestieren en schicken
nae zijn voorgesette einde.
De Maenkoppen, die ter aerde geworpen
zijn, gelijck wy sullen seggen, dienen tot een
teycken van de Reeden van Staet, want die
laet nimmermeer een persoon; soo hoogh
steygeren, dat hy den Staet kan hinderlijck
zijn, nae de vergelijckinge van de stilswij-
gende antwoorde, van Tarquinius, die hy gaf
aen den boode van zijnen Soone: De Koningh
gingh, sich beraedende, door den Hof, daer de Bode zijns
Soons hem naevolghde, alwaer hy stilswijgende de hoogste
bollen van de Maenkoppen heeft nedergeslagen; gelijck
men by Livium in 't I boeck kan lesen. Maer
hondert Iaer te vooren eer Tarquinius regeer-
de, heeft Trasibulus, met een stock, door het
kooren loopende, de hooghste ayren afge-
houwen, gevende raed, aen den Tyran Pe-
riander, dat hy de voornaemste van de Stad
sou van kant helpen. Al 't welck onderhou-
den is geweest door de strengigheyt van de
Reeden van Staet, om sich ernstachtigh en
gestrengh te toonen. Maer door de billick-
heyt, soo moet een Prins sich meer bemint
als gevreest maecken, en dat tot zijn eygen
voordeel: want de vreese baert haet, en haet
oproer: Daeromme behoort hy, veel liever
zijne Onderdaenen, nae de billickheyt, te
beminnen en lief te hebben, insonderheyt
die daer geweldige Rijckdommen besitten,
en dat nae 't voorschrift van 't geene Vespa-
stanus geraeden is, van Apollonius in zijnen Philo-
stratus in 't 5 boeck 13 cap. Den Rijcken (seyt hy)
suldy toelaeten, op dat zy haere middelen mogen seecker
gebruycken; de uytstekende ayren, diewelcke boven andere
uytsteecken, suldy niet afsnoeyen: Want in dese saecke is
de Reeden van Aristoteles onbillick. Maer men moet
raeden om die uyt te royen, diewelcke oproerigh zijn, en
die altijd nieuwe aenslagen tegen de Wetten in 't hoofd
hebben, en op dese maniere, moet ghy de verdrietige en
lastige Menschen, als de doornen uyt het kooren wegh
doen: u daer tegens schricklijck vertoonende, nochtans
meer met dreygen als met straffen.
Den Leeuw worter ter sijden gestelt, om
dat dieselve van Natuyre die geene gelijck
is, diewelcke door de Regeeringe van de
Staet altijd soecken Meesters boven andere
te zijn: als mede om te vertoonen de wac-
kere bewaeringe, die men door de sterck-
hebben.
Het Boeck met het woort Ius, vertoont,
datmen dickwijls de Burgerlijcke Reeden,
om der regeeringe en om het gemeene pro-
fijts wille, moet te rugge setten: En om een
voordaed te stellen, soo kan een Prins dick-
wijls aen veele persoonen het leven schenc-
ken, dat zy door haere misdaed, nae de Bur-
gerlijcke Wetten, hadden verbeurt, om hem
daer mede te dienen in een rechtvaerdige
oorloge, overmits het verre klinckt, als men
dappere en moedige Mannen heeft. Maer
het Boeck, waer op Ius geschreven is, daer
mede wordt meest gemeent het spreeck-
woord, 't welck Caesar Dictator in zijn mond
plagh te hebben, uyt Euripides, 't welck oock
van Cicero en Suctonius in 't leven van Caesar
wort aengetrocken, daer hy seyt, Want soo
't Recht moet geschent worden, soo moet het, om de
Regeeringe, geschent worden: maer in andere dingen
weest Godvruchtigh. Dese spreucke, hoe God-
loos dieselve zy, kan een yder Godsaeligh
Mensch oordeelen: Aengesien een yder
Prins, doch insonderheyt een Christen, alle
eygen baet behoort ter sijden te stellen: en
in plaets van dese vervloeckte Reeden van
Staet, nemen de rechtvaerdige Reeden die
in 't Recht bestaet, diewelcke, soo iemand
met voeten treet, dieselve wort noch op 't
laeste van de Rechtvaerdigheyt Godes ge-
straft.
Een Man in roode kleedinge, houdende
in zijne rechter hand een Geessel, en in
de slincker een Blixem, zijnde de locht seer
Sprinckhaenen wesen. Dit alles wort geno-
men voor de kracht en mogentheyd Godes
over de schuldige en boose Menschen.
Het roode kleed bediet de toorn en wra-
ke, de Roede is de straffe, die de Menschen
waerdigh zijn, om haer te beteren en op den
rechten wegh te brengen, nae 't spreeck-
woord, dien ick lief heb, straf ick. De Blixem is
oock een Geessel der straffe, van die geene
die hartneckigh in de sonden voortvaeren,
geloovende, datse noch lichtlijck in 't eynde
des levens van God vergifnisse sullen ver-
krijgen.
De Blixem bediet mede den val van eeni-
ge, die door kromme en ongerechtige we-
gen totte hoogste trappen der eere geklom-
men zijn, diewelcke, als zy al te hovaerdigh
sitten, soo vallen zy niet anders als een Bli-
xem, in armoede en ellende van boven neer.
Door de Sprinckhaenen, die de aerde en
locht vervullen, wort verstaen de algemeene
kastijdinge die God sant over de Volckeren,
siende op de Historie van den Geessel over
de Egyptenaeren, die van wegen de hartnec-
kigheyt en quaetwilligheyt Pharaonis, haer
over den hals was gesonden.
Een Vrouwe, die haere borst en armen
naeckt vertoont, houdende in de rechter
en in de rechter hand een kransken, en in de
ander een Palmtack heeft, in haere slincker
hand heeft zy een Sphaere mette teyckenen
van den Zodiac. En in dees vier manieren
wortse in veel Munten en andere Oudheden
gesien.
Saligh zijnse, die reyn van herten zijn, want zy sullen
God sien. Dit is de suyverheyt des herten, dat het
herte vry is, van de quellingen en onbehoorlijcke hertz-
tochten.
Een Vrouwe die over een Hert, dat zy in
de hand heeft, traenen stort.
De suyverheyt van 't hert is van. I. Christo,
voor de onnoselheyt genomen, diewelcke
een suyveringe is van de ziele: en dieselve
wort geseyt in de ziele te wesen, als wanneer
dieselve met quaede gedachten, of met ge-
negentheden, die tegens de deughd strijdigh
zijn, niet is ingenomen. En wort alhier ver-
toont, datmen dit niet moet verstaen van de
uytwendige suyveringe der traenen, die-
welcke wel zijn de waerachtige genesinge
van de sweeren der ziele, gelijckmen veele
in de H. Schrift vint.
De belooninge van de suyveringe des
herten, sal zijn, dat wy den onsienlijcken
God, met onse lichaemlijcke oogen sullen
sien, diewelcke alsse wel gesuyvert zijn, soo
siense alleen de sienlijcke dingen, die haer
voorkomen, waer in sich dan de oogen des
gemoeds verneerderen, ghelijck door de
spreuck, beduyt wort.
Een Vrouwe die haer hoofd in de Wolc-
ken bedeckt heeft, alleen dat de rest een
weinig magh worden gesien, door de glans,
dieder rontom is; steeckende d'eene hand
buyten den glans, en in d'ander sal zy een
Kloot met een Passer hebben.
De Schoonheyt wort met het hoofd tus-
schen de Wolcken gemaelt, om datter geen
saecke is, daer men mette sterflijcke tonge
swaerlijcker af kan spreken, en diemen noch
mettet Menschlijck verstand kan vatten. Soo
veel de Schoonheyt belanght, dieder is in
de geschapene dingen, om by gelijcknis te
spreecken, is niet anders als een glans die-
der door 't licht van 't aenschijn Godes komt
afdaelen, gelijck de Platonisten beweeren:
om dat de eerste Schoonheyt een sake met
God is, welcke Schoonheyt daer nae het
beeld of patroon, in eeniger maniere, door
zijne goedertierentheyt, aen zijne Schepsels
mede-gedeelt zijnde, is oorsaecke dat wy
eenighsins verstaen wat Schoonheyt is. Maer
gelijck die geene, die sich in den Spiegel be-
schouwen, terstont haere gedaente vergeten,
gelijck S. Iacobus seyt: Alsoo wy oock, staer-
ende op de Schoonheyt der sterflijcke din-
gen, soo konnen wy ons oock niet seer op-
heffen ten Hemel, om die suyvere en een-
voudige klaerheydt aen te schouwen, van
waer alle klaerheyt haer oorsprongh heeft,
gelijck oock Dante verhaelt:
't Geen niet sterft, en 't geen sterven kan,
Is als de glants en 't beeld hier van,
Vyt God soo komt het al van daen.
Zy wort dan in deser maniere afgeschil-
dert, bediedende door de hand, die zy met
de Lely uytsteeckt, de Schoonheyt van den
omtreck, en van de verwen van een Vrouw-
lijck beeld; waer in schijnt, dat een groot
deel van die kleyne maete van Schoonheyt
gestelt is, die de Werreld is mede-gedeelt,
en waer in die sich verheught.
In d'ander hand salse een Kloot met een
Passer houden, om te vertoonen dat alle
schoonheyt bestaet in maete en proportie of
evenreedentheyt, diewelcke mette tijd en
mette plaets over een komen. De plaetse, be-
paelt de Schoonheyt in de stellinge of schic-
kinge van de Landschappen, van de Steden,
van de Templen, Markten, van den Mensch,
en van alle dingen die 't gesicht van 't oog sijn
onderworpen, als mede de verwen die wel
onderscheyden zijn, met een gelijckmaetige
veelheyt en maete, en met andere gelijcke
dingen. Door den Tijd worden bepaelt de
eenstemmigheyt, het geluyt, de spraecke, de
vertoogen, de woordenstrijd en veel andere
dingen, diewelcke door de maete geeffent
zijnde, en ons vermaeckende, billijck schoon
zijn geheeten. En gelijck de Lelybloem,
door de scherpigheyt van haere reuck, de
sinnen beweeght, en de Geesten opweckt,
alsoo beweeght haer de Schoonheyt van ge-
lijcken mede, en weckt de gemoederen op
om te minnen, en met verlangen die te om-
helsen, (om de volmaecktheyt aen sich selve
te geven) die door hare seer groote Schoon-
heyt bekent zijnde, waerdigh en van ge-
wichte is om daer op te letten. Hier van
heeft een eedel verstand, dese dichten ont-
worpen, die aldus zijn naegevolght:
De Schoonheyt is een licht, dat in veel duysent straelen,
Komt uyt een grooter glans op dese Werreld daelen.
Terwijl het sich verspreyt en schittert uyte locht,
Soo wort dit aldereerst van 't eeuwigh voortgebrocht.
Nu is 't een helder licht, nu droef, dan min en meerder,
En nae het rijst of daelt, u 't d'eene heind of veerder.
Want kloekheyt noch gedacht vertoonen 't minste deel.
't Geen ons, en d'ander Pool, verlicht, zijn als de kercken,
Waer in de wijse Man Gods yver kan bemercken.
Want als hy slechts vercklaert een vonxken van zijn licht,
O dan bedwelmt ons hert, de sinnen en 't gesicht.
d'Inbeeldingh druckt die uyt, op veelerley manieren,
De Sterren nooten zijn, en d'Hemelen papieren.
Een Man seer vreeslijck van opsicht, en
gewapent, die mette rechter hand een
bloot Swaerd houd, schricklijck dreygende,
mette slincker hand het hoofd van Medusa,
en aen zijne voeten sal een seer wreede en
yselijcke Leeuwe staen.
Van leelijck opsicht wort de Vreeslijck-
heyt gewapent, om alsoo wel met dreygen
als metter daed te doen verschricken.
lijcknisse van Domitianus, diewelcke voor een
devijs plagh te voeren 't hoofd van Medusa,
tot een Schrick, die hy, daer door, in de ge-
moederen der Menschen socht te brengen:
De schricklijcke en seer wreede Leeuwe is-
ser by gestelt, om dat, wanneer de Egypte-
naers een schricklijck Mensch wilden ver-
toonen, die alleene met het gesicht een an-
der koste Schrick aenjaegen, soo druckten
zy 't selve uyt, door een Leeuw. Waer
over Agamemnon, willende vertoonen dat hy
schricklijck was, plagh den Leeuw in zijn
Waepen te voeren, wesende dit de Natuyre
van 't beest, hoe getemt dat het oock magh
wesen, dat het niet te min vreesselijck is,
voor die 't aensiet; soo groot is de kracht
en de uytmuntentheydt van zijne oogen:
Waer over de Poëten, soo wel Griecken als
Latijnen, wanneer zy den Schrick wilden
afbeelden, soo naemen zy dit Dier, om de
wreedheyt daer door te vergelijcken.
Een half naeckt Man, die aen handen en
voeten gekluystert, en met een Slange is
omslingert, die hem seer wreedlijck in zijn
slincker sijde bijt, siende met het hoofd seer
duyster en mismoedigh.
De handen en voeten die geketent zijn, zijn
het verstand, met het welck men alle
wercken gaet overwegen, die de uytvoerin-
ge en 't overlegh van noode hebben: En zijn
dieselve alhier gebonden mette bitterheyt
der Smerte, alsoo zy geen acht konnen ne-
men op haere gewoonlijcke werckinge, ten
zy seer swaerlijck.
De Slange die sich in veele manieren ront-
om den Man slingert, bediet in 't gemeen
altijd quaed, en het quaed, 't welck oorsake
is van verwoestinge, is het beginsel van de
Smerte, in die dingen, die eenigh wesen
hebben.
In de H. Schriftuyre, wordt de Slange
dickwijls voor den Helschen Duyvel geno-
men: En nae de uytlegginge S. Hieronymi en
Cypriani, alwaer zy de woorden van 't Pater
Noster, Verlost ons van den quaeden, verklaeren, seg-
gen zy, dat hy onse aldergrootste quaed is,
als zijnde de oorsake van alle onvolmaeckt-
heyt, soo wel in den inwendigen als uyt-
wendigen Mensche.
Een Vrouwe met vleugels aen de schou-
deren, als of zy wilde loopen, hebbende
op 't hoofd en Sperwer met opgeslaegen
vleugels. Een gelijcknis nae de spreucke van
Homerus, daer hy de groote Snelligheyt, door
den vlucht van den Sperwer uytdruckt.
Een Vrouwe die in de rechter hand een
Blixem houd, gelijck Pierius verhaelt; ter
sijden een Dolphijn, en in de locht een Sper-
wer: 't welck alles voor de rassigheyt ge-
nomen is, wesende yder in zijne beweginge
snel en rasch. Door kennisse van dese kan
men lichtlijck afmeten, wat saecke de Snel-
ligheyt zy.
Een Vrouwe die in de rechter hand een
Blixem houd, gelijck Pierius verhaelt; ter
sijden een Dolphijn, en in de locht een Sper-
wer: 't welck alles voor de rassigheyt ge-
nomen is, wesende yder in zijne beweginge
snel en rasch. Door kennisse van dese kan
men lichtlijck afmeten, wat saecke de Snel-
ligheyt zy.
Een Ionghman van vijf en twintigh Iae-
ren, geheel naeckt, uytgenomen de be-
schaemde deelen, die bedeckt sullen zijn
met een purpre Sluyer, staende op de ma-
niere als of hy te rugge wilde treden, heb-
bende om 't hoofd een krans van kooren-
ayren. Op 't hoofd sal hy een blauwe cirkel
hebben, op de maniere als een kroone, en
soo breed als de schouder is, in welcke circ-
kel negen sterren gesneden sullen zijn, en in 't
midden het teycken van Cancer of Kreeft.
Mette rechter hand sal hy een Globe of
kloot houden, waer van alleen het vieren-
deel duyster is, 't welck dat deel sal wesen
dat nae de aerde gekeert is, en de rest, te we-
ten de drie vierde parten nae boven, sullen
klaer en licht zijn. Met d'ander hand sal hy
een Kreeft houden, en aen de voeten vier
vleugels, aen de rechter voet twee witte, en
aen de slincker een witte en een swarte.
Het Solstitium is in die tijd als de Sonne
ons aldernaest, en in die tijd, wanneerse al-
derverst van ons is. En die wordt Somer-
Sonnestand geheeten, 't welck geschied den
XXI Iunii, en d'ander is des Winters den XXI
Decembris. En wort daerom Sonnestand ge-
heeten, om dat de Sonne alsdan niet verder
gaet, en in dese zijne reyse worden twee
Circkels beschreven, die zijnen loop bepae-
len: d'eene nae de Polus Arcticus, en d'ander
nae den Polus Antarcticus, wesende yder van
zijnen Poolen 66 graeden afgescheyden, en
van den Aequinoctiael-line 24 graeden, dee-
lende een yder de Sphaere in twee ongelijc-
ke deelen, en die worden genaemt de Tro-
pische of wederkeerende Circulen, want de
Sonne staende in den eersten punt van Can-
cer, soo maecktse dien Circkel in de bewe-
ginge van 't firmament, en dat is 't laetste
datse doet in 't Noorderdeel: en is 't geene
dat genoemt wort de Circkel van des So-
mers-Sonnestand, waer door zy passerende
ons naedert, en daer nae weder tot ons kee-
rende, soo vertreckt die, tot dat die komt
tot het punt van Capricornus, maeckende den
anderen laesten Circkel aen 't firmament van
d'ander sijde, nae den Polus Antarcticus. En dat
is die circkel die genaemt wort des Winters
Sonnestand, die altijd verst van ons is afge-
scheyden, en die wederkeerende ons komt
naederen: wesende 't ampt van de geseyde
Circkelen, de Sonne-standen te onderschey-
den in de grootste afwijckingen van de Son-
ne, gelijck geseyt is in den eersten graed van
Cancer en van Capricornus. En dan wortse de
Somerstand geheeten, als zy is in den eersten
graed van Cancer, want by ons soo nae we-
sende als zy kan, soo brenghtse den Somer,
en in dese tijd is de langhste dagh van 't ge-
heele Iaer, en de kortste nacht.
En als die is in 't punt van Capricornus, soo
wortse genaemt de Winter Sonne-stand, en
die is als de Sonne soo verre van ons is, als
hy kan, brengende ons den Winter: en in
dese tijd is de langhste nacht van 't geheele
Iaer, en de kortste dagh. En is dan de dagh
van des Somers Sonnestand soo langh, als
de nacht van des Winters Sonnestand.
Hy wort jongh van vijf en twintigh Iae-
ren geschildert, om dat de Sonne uyt het
eerste punt van Aries gegaen zijnde, en in
het eerste punt van Cancer gekomen wesen-
seert is.
Naeckt en met een Sluyer van purper
wort hy gemaelt, tot een teycken van de
grootste herte van 't Iaer. Hy staet als of hy
te rugge wilde treeden, want de Sonne raec-
kende de line Aequinoctiael, blijft daer niet
vast staen, maer keert weder te rugge.
De Circkel met het teycken van Cancer en
de negen sterren, wort Tropicus Cancri gehee-
ten, en daer in zijn de negen sterren, om dat
dit de alderaenmercklijckste sterren in dees
Circkel zijn, die hem oock op 't hoofd wor-
den geset, om dat de Sonne in die tijd ons
aldernaest komt, en desen Circkel rakende,
soo maeckt zy den Sonne-stand.
De Globe of kloot moet hy in de rechter
hand houden, om dat de Sonne in dees tijd
in 't Noorden is, zijnde 't selve het rechter
deel des Werrelts.
De drie vierendeelen lichts, bedieden de
langheyt van de dagen deses tijds, en 't vier-
endeel duyster bediet de kortheyt van den
nacht, doende de Sonne dese werckinge.
Hy houd in de slincker hand den Kreeft,
wesende 't selve eene van de teyckenen van
den Zodiac of Hemels-gordel, en dit teyc-
ken heeft eygenschap met dit Dier, 't welck
te rugge kruypt, doende de Sonne, in dees
tijd, van gelijcken, soodaenige werckinge,
als weder te rugge keerende.
De vleugels aen de voeten, bedieden de
bewegingen van den tijd, want gelijck eeni-
ge Philosophen seggen, soo is de tijd niet
anders als een achter-een-volgende circkel-
beweginge, brengende 't eene saysoen nae 't
ander, de Somer nae de Lente, de Winter
nae den Herbst; en van nieuws in een yder
saysoen wederkeerende, by maniere van
successie of vervolgh, soo doet dieselve zij-
ne werckinge.
De drie witte vlercken bedieden, dat de
dagh soo veel te langer is, als de nacht te
kort is, 't welck door d'eene swarte vleugel
wort uytgebeeld, die soo wel d'een als d'an-
der voortgaen.
De krans met kooren-ayren wil seggen
dat de Somer soodaenige teyckens mede-
brengt, tot een onderscheyt van des Winters
Sonne-stand, die de Winter draeght.
Een naeckt, blind en swart Ionghman, die
men siet dat hy op kromme en steyle
wegen gaet, zijnde van achteren met een
Slange en een Worm omslingert, die de slinc-
ker sijde door geboort hebbende, nu alreede
aen 't herte knaeght.
De Sonde wort afgemaelt door een Ion-
gelingh, die door onvoorsichtigheyt blind is:
Want de Sonde is mede een blindheyt in die
geene, die dieselve begaet: wesende de Son-
de voor haer selve, niet anders als een over-
treedinge van de Wet, en een afwijckinge
van 't goede, gelijck geseyt wort:
De Sond is al zijn will' en lust,
Die sonder maet noch reeden rust,
Maer stemt het toe met ziel en moed,
Wat snoode wercken hy oock doet.
Naeckt en swart wort hy gemaelt, om dat
de Sonde den Mensche geheel van de gena-
de berooft, als mede van de suyverheyt der
Deughd, staende in groot gevaer om van
boven needer, in de onsekerheyt des Doods
gestort te worden, die hem oock ter Hellen
treckt, indien hy niet door berouw en leet-
wesen werde onderstut.
Hy is van een Slange omslingert, want de
Sonde is een Staet-Iuffer van den Duyvel
onsen erf-viand, diewelcke altijd soeckt te
bedriegen om een gemaeckte schijn van 't
goede, hopende altijd een goede uytkomst,
gelijck hy met onse eerste ongeluckige Moe-
der gehad heeft.
De Worm aen 't hert, is de Worm van de
Conscientie of van 't Gewisse selve, die als
de Godgeleerde seggen, de sondige ziele
knaeght en prickelt, staende altijd wacker en
sterck, ter tijd hy in de Sonde vlees en bloed
verteert, en sich daer in voed en versterckt.
Sorge. Besiet in de beeldnissen van de Ge-
dachten , Hertseer , en op verscheyden plaetsen,
van die stoffe.
Een bedaeghde Vrouwe, die slecht sonder
eenigh verciersel gekleet is, houdende in
de rechter hand een Passer, en in de slincker
een toe-gebonden Beursse die vol geld is,
met een letter-rol, daer op geschreven staet
in melius servat, dat is, zy spaert het tot een beter.
Spaersaemheyt is eene van de twee voor-
naemste deelen van de Mildigheyt, diewelc-
ke bestaet, om onkosten te schouwen die de
reeden niet gelijck zijn, en die de middel-
matigheyt overtreeden. Waer over oock
Horatius seyt: Laet u teeringe niet boven u inkomen
gaen. 't Welck alles gedaen wordt door de
Spaersaemheyt, diewelcke is eene van de
vier deelen van de Wijsheyt, diewelcke be-
staet ontrent de goederen van de fortuyne,
die men besit: Want de Wijsheyt schickt
sich op vierderleye maniere ontrent de goe-
deren. 1. als zy dieselve ontfanght. 2. als
zy die bewaert. 3. als zy die vermeerdert.
4. als zy die wijslijck gebruyckt. Dese zijn
door de Wijsheyt oock regulen van andere
deughden. En voorwaer wie de goederen
wijslijck gebruyckt door de Spaersaemheyt,
die salse vermeerderen en bewaeren. Aeschi-
nes de Socratische Philosooph plagh te seg-
gen, datmen sich selve wat most besnijden,
om de onkosten totte onderhoudinge des
levens te verminderen, nae 't spreeckwoord
Parsimonia magnum vectigal, Spaersaemheyt is een
set om de inkomsten te vermeerderen, dat-
men de kosten vermijde en afsnijde: En der-
halven geeft Aristoteles aen het gemeen desen
raed, datmen Spaersaemheyt sal gebruycken,
in deser maniere, gelijck het Muretus vertaelt.
Men moet weten wat inkomen een yder stad heeft, en
wat die uyt yder dingh treckt. Daerentegen moetmen de
kosten overwegen die zy heeft te betaelen, op dat het over-
tollige opgeheven, en wat meer, als behoorlijck is, werde
vermindert. Want dese worden, door dit middel, niet al-
leen rijcker, diewelcke tot haere Rijckdommen wat toe
doen, maer oock die geene die van haere groote onkosten,
wat aftrecken. Alsoo behooren de Vaederen
des Huysgesins voor allen dingen over te
leggen wat inkomen datse hebben, en op de
onkosten letten die tot het Huys behooren,
weghnemende de overtollige, verminderen-
de die geene, die meer als behoorlijck zijn.
Want die worden niet alleen rijcker die tot-
te Rijckdommen iet toe doen, maer oock
die geene die haer van noodelose onkosten
verlichten. Seneca seyt in de ruste des ge-
moeds cap. IX dese seer aerdige spreucke,
Want, seyt hy, dese Maete sal ons behagen, soo ons de
spaersaemheyt behaeght, sonder welcke oock geene Rijck-
dommen genoegh zijn, noch geene ons genoegh sullen
strecken.
Van een bedaeghd Ouder wordt zy ge-
maelt, want in die staet is de Mensch be-
quaem om de Reeden te begrijpen, werc-
kende wat nut en eerlijck is.
Het slechte kleed sonder ciersel of konst
gemaeckt, bediet dat de Spaersaemheyt van
alle ydele en overtollige onkosten is afge-
scheyden, waer over Ambrosius tot Vercellum
aldus seyt, daer is geen dingh soo noodigh te kennen als
't geene noodwendigh is.
De Passer druckt de maete en ordre uyt,
die in alle dingen is. Want gelijck de Passer
met haer punt den ommetreckt van haeren
Circkel niet overtreet, alsoo treet oock de
Spaersaemheyt de maniere van 't geene eer-
lijck en redelijck is, niet over.
De Beursse met het opschrift in melius ser-
vat, geeft te kennen, dat de Spaersaemheyt
haeren penningh bewaert tot een beter of
noodiger gelegentheyt: Want het is meer-
der eere en naerstigheydt, het gewonnen
goed te bewaeren, als het geene, ons ont-
breeckt, te verkrijgen; gelijck Claudianus
seyt:
't Bewaeren van 't verkregen goed,
Is meer als 't geen men soecken moet.
En Ovidius seyt in zijn Minnekonst:
Het is geen minder Deughd 't verkregen te bewaeren:
Mits 't een komt door geval, en dit door konst van spaeren.
Een Man rijcklijck gekleet, houdende zijn
aengesicht metten Hoed en metten lan-
gen Mantel by nae bedeckt, die geheel met
oogen, ooren en tongen beset is, houdende
in de slincker hand een Lanteerne, de voeten
sullen gevleugelt zijn, alwaer ter sijden een
Brack mette muyl nae der aerde sal staen,
als of hy eenigh Wild wilde op speuren.
Het treflijck kleet bediet, dat een heerlijk
en treflijck kleed den Spion seer wel past, ten
einde hy bequaem zy, niet alleene onder het
gemeen, maer oock onder Mannen van aen-
sien, te verkeeren, daer hy anders uyt haer
geselschap soude werden gejaeght, en geen
gelegentheyt vinden om wat gewichtighs,
aen 't Hof, over te draegen.
Dit geseyde kleed past hem seer wel, om
dat onder de Eedele oock soodaenige zijn,
die voor Spions gaen: En op dat ick van
lasteringe soude ophoopen, so swijge en ver-
heele ick dieselve te noemen. Maer dit segh
ick wel, dat de Romeinsche Republique, nim-
mermeer toeliet, dat een Raetsheer, behou-
dens de Wetten, den Spion soude maecken,
gelijck Ascan. Pedianus seyt. Een schande voor
onsen tijd, van datter meer Eedele als ge-
meen Volck, sich voor Spions laeten ge-
bruycken. Hy houd het gesichte bedeckt,
want die sich daer in laet gebruycken, gaet
onbekent, en laet sich van niemant kennen,
om te beter zijnen dienst uyt te voeren. En
om te vertoonen dat die van meerder op-
merckinge zijn, die in de Hoven en in ande-
re, soo opentlijcke als besondere plaetsen
verkeeren, diewelcke om datse by haere
Meesters in meerder gunste souden komen,
soo maecken zy bedecktelijck den Spion, en
passen noch vraegen niet nae haere eere, en
letten daer niet eens op, om wat vriend dat
het oock zy, te verraeden of te vermoorden,
hoe lief haer oock dieselve magh wesen:
gelijck men oock kan seggen, dat het hoofd
bedeckt te houden, bediet, dat wesende de
Spion een schandigh en veracht Mensch, soo
kan hy zijn hoofd by Mannen van eeren niet
ontdecken: en daerom plaghmen van die
geene te seggen, die van een eerlijcke en
goede naeme zijn, datse met ontdeckten
hoofde gaen. Het bedeckte aengesicht kan
noch wijder bedieden, dat de Spions in den
ommegangh altijd bedeckt gaen, nimmer-
meer haer hert noch gedachten ontdecken-
de, maer verbergende, vertoonende 't eene
gesicht voor 't ander, verbergende haere
boosheyt door een soete en lieflijcke groe-
tenisse, spreeckende met groote zeedigheyt,
om een ander de schoe uyt den voet te trec-
ken, en uyt een ander te visschen, en uyt den
hals te haelen eenigh geheym, dat hy ter-
stont aen zijne Meesters magh overbrieven:
Iae daer gebreken nimmermeer geene, die-
welcke door den Staetsucht aengeprickelt
zijnde, alle dage om haer te onderrechten,
in haer gemeenschap komen, hopende door
middel van de Spie gunste en staet te ver-
krijgen. Diergelijcke maniere beschrijft
Philoponus de Academist op deser wijse, seer
geestigh:
De Spye op alles let en hoort,
En overbrieft het minste woord:
Hy gaet in 't Hof, gelijck een Lam,
Maer binnen schuylt een Vos en Ram,
Die 's Naesten eer te vinnigh steelt,
Waer van 't venijn ten mond' uyt speelt.
Hy berght voor elck zijn aengesicht,
Waer door hy alle loosheyt sticht.
Door konst, bedrogh en schelmery,
Soo staen hem alle dingen vry:
Ey set hem vleugels op zijn Hoed.
Waerom? ey neen, dat is niet goed:
Om dat de loose Spye die draeght,
Van binnen, daer hem Staetsucht knaeght.
De oogen en ooren bedieden de werck-
tuygen, waer door de Spion zijne konst ge-
bruyckt, en dat om zijne Heeren en Mee-
sters te believen, nae het spreeckwoord,
Multae Regum aures atque oculi, dat is, de Koningen
hebben veele oogen en ooren. Welcke spreuke voor
de Spions wert genomen: Want de Prince,
door 't middel van 's anders oogen en ooren,
soo siet en hoort hy alles watter gedaen en
geseyt wort: en soodanige Menschen wor-
den van de Griecken Ocatuste genaemt. Van
Dionisio van Siracusa zijnse geheeten Prosagogidae,
die yders woorden en wercken overbrief-
den; gelijck Alexand. in zijne Geboortdagen
in 't IV boek XXIV cap. verhaelt: aen dien-
welcken door de Wet Papia tot belooninge
deses, de helft van de boete wierde gegeven:
En door dese verleckeringe en slocklust der
sotter vergeldinge, zijnse daer nae in groo-
ter getal gevonden, opgestoockt door de
groote winninge: Want de Keyser Tiberius
liet den Verklickers soo veele toe, dat hy
oock een yder geloofde ofse hem waerheyt
of logen aenbrachten: waer over die soo
aenwiessen, dat de Raed dieselve willende
verminderen en het loon besnijden, Tiberius
sulx niet wilde toelaeten, seggende, tot ver-
dedinge van de Spions, datmen de Wetten soude
vernietigen, indien men den bewaerders der Wet afschafte.
Domitianus de Keyser, willende in 't begin van
zijne regeeringe een proeve toonen en sacht-
moedigh schijnen, om de gonste van 't volck
te verkrijgen, soo wilde hy der Fiscalen aen-
klachte van de Spions geheel onderdrucken,
seggende dickwijls, wat Vorst den Aenbrengers of
Spions niet straft, die voedse. Maer korts daer nae,
leerde het tegendeel wel te recht, hoe Domi-
tianus zijne oogen en ooren aen de Spions
heeft geleent, om anderer luyden goederen
te rooven, en levende noch doode te ver-
oock self de eene Spion den anderen wan-
troude. En de Spions waeren oock in soo-
danigh aensien by den Keyser, dat oock Pro-
cureurs en Advocaeten hunne pleytsacken
verlieten, en wierden Spions. Een schande
voor soodaenige Princen, die haere ooren
openen voor den aenbrengers, en die ter-
stont geloof toe stellen. Ammianus Marcellinus
lastert den Keyser Constantinum, dat hy alle
overbrengingen van de Spions voor waer-
achtigh en voor een klaere saecke hiel. En
dat het hem alleene genoegh was, wanneer
zijn Spion Sarimichus iemant noemde, dien hy
eenige kladde aenwreef. En hier door ge-
schied het, datmen de moeylijckheyt van 't
Hof, seer qualijck kan ontvlieden, hoe on-
schuldig hy oock zy, alsoo alles hangt aen 't
woord van een Spion. Antoninus de Keyser,
die billick de Godvruchtige genaemt wier-
de, had voor een gewoonte de Spions ten
doode te veroordeelen, wanneer de misdaet
niet bleeck, en alsse al bekent was, soo betael-
de hy hun, doch verjoeghse daer nae als on-
eerlijcke luyden van hem af. En dit behoort-
men voornaemlijck te onderhouden, datmen
de valsche Spions straffe, op datse geen eer-
lijcke noch vrome luyden in 't lijden bren-
gen. Pertinax de Keyser, alhoewel hy sachter
mette Spions ommegingh, niet te min bela-
ste hy datse souden gebonden en gestraft
worden, stellende een besondere straffe, op
yders waerdye, die door de Spion was aen-
gebracht. Septimus Severus, zijnde Onder-Bur-
gemeester in Sicilien, wierde beschuldight, dat
hy aen den Chaldeen en Waerseggers soude
raed gevraeght hebben, of hy oock Keyser
soude werden: doch de saecke ondertast, en
daer van vry gekent zijnde, wierde de Be-
schuldiger gekruyst. Theodoricus Koningh der
Gothen in Italien, hoewel hy een Barbaer
was, nochtans als een rechtvaerdigh Prince,
soo vervloeckte hy den Spions, en wilde dat
de beschuldigers souden werden verbrant,
indiense de misdaet niet bewesen: gelijck hy
daer van een gebodt uytgaf, dat van zijnen
Raedsheer Cassiodorus is te boeck gestelt.
De Tongen vertoonen ons het voorwerp
en de werckinge van de Spions, die soo haest
de minste saecke niet hebben gesien, alhoe-
wel die geene berispinge waerdigh is, noch-
tans diewijle zy van snooder aert zijn, soo
dragen zy die terstont over, en dat meeren-
deels valsch en ongerechtigh. En hier over
slaense geen acht op eenige staet, maer stellen
al haer sorge te wercke, hoese des volx praet
mogen bespieden, en roemen sich daer van,
die te willen ontdecken. De heerlijckheyt der
Koningen is de woorden te ondersoecken, seyt Salom. in
zijne Spreucken XXV cap. Maer 't gebeurt
dickwijls datse haere oogen aen de loogen
van den Lasteraer verleenen, en in soodani-
gen val, zijnse onbeleeft, datse licht geloven.
Apelles maelde eenen Koningh af met Eesels
ooren: een ontwerp van de alderoudste, die-
der versierden, dat Midas Koningh van Phri-
gien, Eesels ooren hadde, om de menichte
van Spions die hy hadde, en die hy zijne
Eesels ooren mildelijck toereickte: want dit
Dier heeft seer groote ooren, en is, behalven
den Muys, van 't alderscherpste gehoor, ge-
lijck Suidas verhaelt. En 't gebeurt daer over,
datmen met vreede aen de Hoven niet kan
verblijven: Want waer de Princen hunne
ooren gewilligh verleenen aen valsche en lo-
genachtige overbrengingen, daer zijn al hun-
ne Dienaers Godloos en schelms. En dit zy
van my niet geseyt, maer van Salomon in 't
XXIX cap. van zijne Spreucken: Een Prince die
gaerne leugenen hoort, heeft Godloose dienaers.
De Lantaerne die hy in de slincker hand
houd, bediet, dat de Spion niet alleene by
dage, maer oock by nachte alles bespiet. Dio-
genes droegh by daege een Lantaerne, om
Menschen te soecken, maer de Spion, soeckt
by nachte de Menschen met een Lantaerne
in de hand. En Lucianus voert in zijne t'sae-
menspraeck van Tirannus, een Lantaerne in,
om by Radamantus den Helschen Rechter, de
boeverien en schelmstucken van Megapantus,
te bespieden.
De gevleugelde voeten bedieden, dat de
Spion moet naerstigh en wacker zijn, ander-
sins soude hy geen voordeel doen, soo hy
niet besorght en vaerdigh was, en gelijck
als Mercurius gevleugelt: diewelcke nae de
versieringe der Poëten en van Lucianus, in
zijne t'saemenspraeck van Mercurius, de ver-
doemde zielen nae de Helsche straffe geley-
de, door zijne woorden. Homerus noemtse
gevleugelde woorden. En derhalven Mercurius een
overbriever van de beuselachtige Goden,
wort van de Oude gevleugelt afgemaelt;
daer door willende uytdrucken, dat gelijck
toonden, dat daerom oock Mercurius de Bo-
de wierde genaemt, alsoo hy door zijne
spraecke alles uytdruckte.
De Brack, die nae 't Wild schijnt te snuf-
len, is hier voor de Spion gestelt, welckers
dienst bestaet in dagelijx de woorden en
handelingen van andere Menschen te onder-
tasten, gelijck Plato seyt; aengesien de Brack
altijd zijn kost en het wild, door den reuck,
gaet op soecken; alsoo gaet oock de Spion,
met naerstigheyt eens anders saecke en met
heimlijcke sorghvuldigheydt doorsnuffelen.
Waer van God wil dat ghy u sult wachten.
Een Vrouwe die mette rechter arm een
Pijlaer omvat, en met de slincker hand
een bloote Deegen, boven een groote vlam-
me viers houd, toonende sich vrywilligh om
den hand en arm te willen verbranden.
Een Vrouwe in 't blaeu gekleet, geheel vol
sterren, 't hoofd ten Hemel gekeert, hou-
dende in de rechter hand een Astrolabium, en
in de slincker een tafel, waer op de Hemels
teyckenen geschildert staen.
Het kleed van Pavonazzo of duyster Violet,
vol sterren, bediet de Nacht, waer in men
lichtlijck de Sterren siet, hebbende geen
weerschijn van de Sonne: en daerom komt
men seer lichtlijcken tottet bewijs van het
op en ondergaen, en van de maniere der
Sterren.
Het aengesicht heeftse ten Hemel ge-
keert, wesende dit dese beeldnisse eygen,
datse altijd mette gedachten opgeheven is,
om de Hemelsche dingen te weeten en te
verstaen. Het Astrolabium wort haer gege-
ven, om datmen daer door in vaste kennisse
komt van de maete, wijde en afstand van al-
le Hemels-teyckenen.
De taefel houdse in de slincker hand, die
kent is. Wesende de Astronomie, naer 't goet-
duncken van Isidorus, en eenige andere, seer
verscheyden van de Astrologie, overmits zy
als Theorica of Spiegelster, handelt van de
Werreld in 't gemeen, en van de Sphaere en
Werlden in 't besonder, van de gelegentheyd,
beweginge, en loop desselven, &c. van de
spieglen der Planeten, Eclipsen, Polen, Assen,
Circulen, &c. en duysent andere dingen die
totte Hemel en Sterren behooren.
Een Ionghman van een stoute en stercke
stand en wreed van gesicht, hebbende de
rechter arm gewapent, waer mede hy met
een wackere dapperheyt, eenen Leeuw, die
hy tusschen zijne knyen heeft, de tonge uyt
den halse ruckt. De reste van 't lichaem
is ongewaepent en ten meestendeel bloot.
't Welck speelt op de moedige stoutigheyt
van Lisimachus de soone van den eedelen Aga-
thocles van Macedonien, eene van de Naevol-
gers van Alexander de Groote, diewelcke aen
venijn gegeven hebbende, dat hy van hem
hadde versocht, om eenmael uyt de gevan-
genis, daer hem Alexander hadde ingewor-
pen, verlost te worden, wierde overgegeven
om van een Leeuw verscheurt te werden.
Maer hy overwon de wreedheyt door eene
listigheyt, en op zijne sterckheyt steunende,
soo stack hy zijn rechter hand, die hy stil-
swijgens hadde gewapent, in den muyl der
Leeuwe, en trock hem de tonge uyten keel,
sulx dat de Leeuw strax dood bleef. Over
welcke daed hy daer nae gestelt is onder de
beste vrienden van Alexander, wesende hem
dit een trappe om tot alle staeten van regie-
ringe en tot een eeuwige eere op te klim-
men. En als men dese beeldenisse te paerde,
of in eenige Masqueraden of anders, soude
willen vertoonen, soo kan men hem de ton-
ge in de hand, en een doode Leeuw voor
een Helm op 't hoofd stellen.
Voor de Straffe sullen wy een strengh
en wreed Mensch afschilderen, die met
een Bijl in beyde handen gevat, een vrees-
lijcke slagh dreyght te geven. Ter sijden is
een Leeuw, die eenen Beer schricklijck aen-
valt en verscheurt.
De Bijl is een Hieroglyphisch beeld van
de straffe, want soo wel de Romeynen als
Griecken gebruyckten dese strenge straffe,
gelijck men sien kan in de Medaglien van
den Koninck van Tenedo, gelijck I. Pollux ver-
haelt: Want de Koningh van Tenedo had
eene Wet gemaeckt, dat wat Man of Vrou
in Overspel soude werden bevonden, dat
die mette Bijl soude werden gedood, heb-
bende oock zijn eygen Soone daer in niet
verschoont. En op dat ditselve altijd in de
gedachtenisse soude blijven, stelde hy op
d'eene sijde van dese Medaglie eene Bijl, en
op d'ander twee hoofden.
De Leeuw wordt op diergelijcke wijse
mede voor de straffe genomen, gelijck Aelia-
nus daer van de Historie verhaelt, dat Eudomius
een Leeuw, Hond en Beer te gelijck hadde
opgebracht, en op eene maniere doen lee-
ren, levende lange tijd met malkanderen in
goeden vreede, sonder d'een den anderen te
misdoen, wesende te saemen Huysgenoten
en als Dieren van eender Natuyre. De Beer
door sekere korselheyt overwonnen zijnde,
verscheurt den Hond, met den welcken hy
leefde en ommegingh. De Leeuw over den
Beer toornigh zijnde, en door dit schelm-
stuck bewogen, als gebroken hebbende de
gemeene Wet des levens, valt den Beer we-
derom aen, en straft hem met gelijcke straf-
fe, als hy den Hond gedaen hadde.
Een gewapent Ionghman met een roode
Rock onder het Harnas, hebbende een
bloot Rapier, staende vaerdigh om zijnen
Viand een steeck te geven, op der aerde sal
een Katte met een Hond staen, vaerdigh
om te vechten.
Tegenstand is geweld van twistige Men-
schen, waer van d'eene boven d'ander soeckt
uyt te steken, en daerom wort hy gewapent
gemaelt, oock te gelijck vaerdigh om sich
selve te beschermen, en zijnen Viand aen te
vallen.
De roode verwe bediet de ontsteltenisse
van 't gemoed, en de heerschappie van sieck-
te of passien die sich bewegen en het bloed
beroeren.
Hy wort tusschen een Katte en een Hond
gestelt, om dat de Strijd, door de ongelijcke
en strijdige Natuyren, hier uyt zijnen oor-
sprongh neemt.
Een Ionghman van rechter gestalte, die
van de rechter sijde van boven af, tot be-
neden toe, wit, en van d'ander sijde swart sal
wesen, met een gordriem in 't midden, die
wat breed is, wesende van blauwe verwe
sonder knoopen, daer eenige sterren in ko-
men, nae de maniere van een Circkel, onder
den rechter arm sal hy seer aerdighlijck ee-
nen Ram houden, mette slincker een ruycker
van verscheyden bloemen, aen de voeten sal
hy twee vleugels hebben, die als de verwe
van 't kleed sullen zijn, te weten wit aen de
witte, en swart aen de swarte sijde.
Aequinoctium is die Tijd, wanneer Dagh en
Nacht even langh is, en datselve geschied
tweemael des Iaers, d'eerste den XXI Martii,
als wanneer de Sonne in het teycken van
Aries gaet, ons den Lente toebrengende, en
de tweede den XXIII Septembris, maecken-
de den Herbst, door de rijpigheyt van de
vruchten.
't Wort Aequinoctium genoemt, om dat
is, die alles gelijck weeght, en dagh en nacht
even lang maeckt. En gelijck Sacrobosco seght,
is het Aequinoctium een circkel, die de Sphaere
in 't midden doorsnijt, omringende het primum
mobile, dienselven deelende in twee deelen,
als mede de Polen der Werreld.
Iongh wort hy gemaelt, om dat het Aequi-
noctium, komende in 't beginsel van de Lente,
in de Maend van Maert, van de Oude ge-
seyt wierde, dat in dese Maend het begin
van 't Iaer was, als mede, dat de Werreld in
dese tijd geschapen soude zijn, en dat het
Iaer van onse verlossinge en des H. Lijdens
I. Christi, daer in geschiet was, mede dat de
Sonne, die het Aequinoctium maeckt, in den
eersten graed van Aries soude geschaepen
zijn. Waer uyt de Oude, niet buyten reeden,
stelden, dat in dese Maend het begin van 't
Iaer was, en datse boven d'andere was be-
genadight, niet alleen om reeden, die boven
geseyt is, maer oock om dat hier uyt de
Epacten, de Sondaghs-letteren, en andere
Hemels rekeningen werden genomen. Van
rechter gestalte wort hy gemaeckt, om dat
dagh en nacht, als de Evenaer, aen alle sijden
gelijck zijn.
De witte verwe bediet den dagh, en de
swarte den nacht, door 't middel van de ge-
lijckheyt: Daerom is het witte oock aen de
rechter sijde, om dat de dagh voor den
nacht gaet, wesende de aldereedelste.
Het gordel van Hemels blaeu, waer op
eenige sterren staen, vertoont de circkel, die
het Aequinoctium maeckt, en het primum mobile
omcingelt. 't Gordel heeft oock geen knoo-
pen, om dat de circulen noch begin noch
einde hebben, maer over al gelijck zijn.
De Ram, die hy onder den rechter arm
heeft, vertoont, dat de Sonne, gaende in dit
teyken, het Aequinoctium van de Lente maekt:
Waer over hy, tot soodaenigh bewijs, in
de slincker hand een ruycker van bloemen
heeft, gelijck mede vertoont wert, dat de
Ram den Winter laet aen de slincker, en de
Lente aen de rechter sijde: gelijck oock
de Sonne des Winters aen de slincker sijde
van 't firmament staet, en in de Aequinoctie be-
gintse aen de rechter sijde te staen.
De vleugels aen de voeten, bedieden de
snelligheyt des tijds en den loop van dese
teyckenen. 't Wit aen de rechter voet voor
de snelligheyt van den dagh, en 't swart aen
de slincker, voor den nacht.
Een bedaeghd Man, gekleet als de voor-
gaende, en gegordet met een circkel van
sterren, oock blaeu. Houdende in de rechter
hand het teycken van de Wage of Libra, also
dat beyde schaelen in den Evenaer hangen,
met twee Globen, waer van d'eene in de
schaele half wit, en d'ander half swart is;
keerende d'eene verkeert van d'ander, hou-
dende mette slincker hand een korfken of
eenige tacken met vruchten en druyven, en
vleugels aen de voeten, gelijck voor ge-
seyt is.
Om dat wy geseyt hebben wat het Aequi-
noctium is, en de verwe van 't kleet, als mede
van den circkel, en vleugels aen de voeten,
dunckt my datter genoegh van dese beeld-
nisse gesproken is, bediedende even 't selve
als de voorgaende: alleen sullen wy dit seg-
gen, dat hy bedaeght gemaeckt is, om daer
door de volmaecktheyt van desen Tijd uyt
te drucken, overmits daer veele zijn, die
ons genoegh, dat wy weeten dat de XXIII
dagh van September het Aequinoctium of Evenaer
maeckt, van dagh en nacht. En draeght oock
de Herbst, met haere rijpigheyt en vol-
maecktheyt, de vruchten die zy in haere
slincker hand van verscheyden slagh by haer
heeft.
De Waeghschaele of Libra, is eene van de
twaelf teyckenen van den Zodiac, waer in de
Sonne in September gaet, en maeckt daer in
den Evenaer van dagh en nacht even langh.
Betoonende 't selve door de twee Globen,
half wit voor den dagh, en half swart voor
den nacht, doch d'een tegens den anderen
even gelijcklijck gekeert, door de gelijck-
heyt van den dagh en van den nacht.
Een sterck Ionghman, die als Hercules ge-
maelt wort, met Musculen en Senuwen
uytsteeckende, zijnde gekroont met Eycken
loof, hebbende in de rechter hand een schee-
re, om wolle te scheeren, voor zijne voeten
sal een Schaepken staen, in de slincker hand
sal hy kooren-ayren, Olijftacken en Druyf-
trossen hebben, die nederwaerts hangen. Met
bloote armen en beenen, net en schoon, totte
planten van de voeten toe, oock vol van
vlees en sterck van beenen.
Herodotus, Turnebus en andere verhaelen dat
Sesostris de eerste geweest is die in Egypten op
de aerdgewassen Schattinge heeft gebracht,
en dat de Romeinen over het graen de tien-
den hebben ingestelt. Caligula is daer nae de
eerste Vinder van de vuyle en ongehoorde
Schattingen geweest, die op alle Mondkost
Tol gestelt heeft, van die in Romen wierden
gebracht, en oock stelde hy op alle Proces-
sen en Vonnissen den veertighsten penningh,
op 't arbeytsloon en op de daghhuyren den
achtsten penningh, en van de Hoeren nam hy
de eerste winste, gelijck Suetonius verhaelt.
Van Mannelijcke sterckte is hy gemaelt,
om dat de Tol den Princen sterck maeckt,
en gelijck Cicero voor Pompejo seyt, Wy hebben
geoordeelt dat de Tollen de senuwen van den oorlogh zijn.
Dese sterckte wort breeder door de Eycken
kroone uytgedruckt, wesende de Eycke een
stercke, harde en vaste boom. En dese krans
past den Tol alderbest, alsoo dit een Burger-
kroone is, van A. Gellius alsoo genaemt, om
dat die gegeven wierde aen die geene, die
eenen Burger hadde verlost. Van gelijcken
is oock de vrucht van den Tol, allen Bur-
geren te beschermen. En gelijck de Eyc-
keboom Iupiter was toegewijt, om dat de
Heydenen geloofden, dat hy de steeden in
zijne bewaeringe hadde: soo geven wy nu
dese aen den Tol of Schattinge, als die geene
waer door der Princen macht aenwast, on-
der wiens bescherminge de steeden staen.
De Scheere, om de wolle van de Schapen
te scheeren, slaet op 't geene Tiberius de Key-
ser, in 't begin van zijne Regeeringe deede:
veinsende nochtans zijne staetsucht en gie-
righeyt, daer hy naemaels wel dede blijc-
ken, dat hy geheel daer in was versopen.
Want hy vertoonde een goed proefstuck,
wanneer zijne Raedsheeren hem rieden een
nieuwe Schattinge op de Landen te stellen,
dat hy daer op antwoorde, Het betaemde een
goed Herder, dat hy zijne Schapen most scheeren en niet
villen. En dit komt over een mette spreucke
van Alcamenes, de soone van Teleucrus, die ge-
vraeght zijnde, op wat wijse, iemand het Rijck wel
kost onderhouden? antwoorde, Indien hy niet al te
gewinsuchtigh is, een Laconische spreucke van
Plutarchus. In d'ander hand worden hem koo-
ren-ayren, Olijftacken en Druyvetrossen ge-
geven, om datmen op het Graen, Oly en
Wijn insonderheyt pacht stelt. Ick segge in-
sonderheyt, zijnde seecker, datter oock op
andere dingen pacht is geset. Onder andere
schrijft Vopiscus, dat de Keyser Aurelianus
pacht stelde op Glas, Linnen, Vlas, &c. En
wy weeten oock door 't verhael van Boterus,
dat de Koningh van China jaerlijx 180 duy-
sent kroonen treckt uyt de pacht van 't sout,
van de stad Canton, en noch 100 duysent
kroonen, voor de tiende van den Rijs van 't
Land, ontrent dieselve stad. Daer worde te
Romen 1606 een pacht van 't sout, soo wel
voor Rijcken als Armen opgestelt, als mede
een geheel nieuwe op de sneeuw, 't welck
gulsigheit wilden uytsteken, om de woorden
van Plinius te gebruycken in zijn XIX boeck
IV cap. tot wiens tijde soo veele aen de
sneeuw, als tegenwoordigh, niet wierd te
kost geleyt. Want nae zijn seggen, oock in 't
XXXI boeck III cap. gebruyckten zy die
nergens toe als om 't waeter te verkoelen,
en eenige koockten 't nae de vindinge van
Nero, om seecker te nemen het vermaeck
van 't versche, sonder gebreck van de sneeu.
Tegenwoordigh dient het niet alleene om
het waeter, maer oock om den Wijn te ver-
koelen, de vruchten in te souten, en andere
dingen van den Somer en Winter. En die
tot dese verkoelinge zijn gewent, verver-
schen daer mede, als zy willen purgeren, ha-
re Syropen en Medicinen. Sulx datmen daer
van Iaerlijx uyten pacht te Romen treckt
ses duysent kroonen.
De naeckte armen en beenen, die gaef en
glat zijn, (om dat dese leden, door de kracht
van handen en voeten, zijn Dienaers van den
arbeyd en van de Menschlijcke handlingen
en gangen, en uytvoerders van onse gedach-
ten,) bedieden, dat de Schattinge moet op-
gestelt zijn van den Prins met een ernsthaftig
en suyver gemoed, behoudelijck om dat de
behoeftigheyt, de tijd en gelegentheyt sulx
vereischt, en dat met een oprecht en getrou
voornemen, niet soo seer om sich selve te
verrijcken, als om 't gemeene beste daer
mede vorderlijck te zijn, en niet uyt loutere
gierigheyt en gedancken van eygen baet:
Iae sullen oock niet gedoogen, dat haere
Dienaers dagelijx (gelijck gemeenlijck ge-
schiet) nieuwe beswaernissen en pachten be-
dencken op dingen die veracht, vuyl en on-
eerbaer zijn, gelijck Vespasianus deede, die
nae 't geld soo begeerigh was, dat hy oock
Tol op de pisse stelde. Waer over hy oock
van zijnen oudsten Soone Titus wierde be-
rispt: en alhoewel hem de Vader antwoor-
de, dat het geld, 't welck hy van de pisse trock, niet eens
daer nae roock: Soo was daerom zijn gemoed
niet vry, dat het niet een snoode reuck van
sich gaf van zijne vuyligheyt en snodigheyt,
en dat tegen de aert en 't gemoed van een
oprecht Prince, dieder behoort eedel en
grootmoedigh te zijn. Maer de winninge
verblinde hem, soo dat hy vergat, 't geene
Apollonius van Alexandrien te kennen gaf, dat
om 't gemeene beste te bestieren, hy niet achten soude op
de Rijckdommen, die door de schattingen en 't suchten
van 't Volck, waeren by een gebracht; gelijck Philo-
stratus in 't 5 boeck 13 cap. verhaelt, dat het
goud most leelijck en vuyl werden geacht, dat uyt de trae-
nen der onderdaenen wierde te saemen gehaelt. Waer
over van gelijcken Domitianus, de tweede soo-
ne van Vespasianus, wierde gelastert, van dat hy
al te ondraeghlijcke Schattingen op den Io-
den stelde, met bevel, dat wie sich veinsde
geen Iode te wesen, moste zijne heimlijcke
leeden laeten sien, of hy besneden was of
niet. Een schandige en verachte Schattinge.
Suetonius verhaelt in 't leven van Domitianus, dat
hy jongh zijnde, een oud Man van negentigh Iaeren hadde
sien besichtigen of hy oock besneden was, en dat in tegen-
woordigheyt van veele Volx.
Dese Schattinge hoe lasterlijck die was,
salmen door de schaemte klaerlijck begrij-
pen, want alle braeve Mannen kosten nae 't
goedduncken van den Fiscael beschuldight
worden, die nochtans ontschuldigh waeren
van de Ioodsche secte, soo mosten zy even-
wel haer Manlijck lit vertoonen, indien zy
sonder tegen-seggen de Schattinge niet wil-
den betaelen. Maer van d'ander sijde quam
zijn Navolger de loflijcke Keyser Nerva Coc-
cius, die soodaenigen schandigen Schattinge
te niet dede: Waer over tot zijnder eere
uyt het bevel van den Romeinschen Raed,
een silvere penningh geslagen wierde, met
zijne beeldenisse en naeme van d'eene sijde,
en van d'ander sijde een Palmboom, alwaer
in 't midden dese twee letteren SC stonden,
en rontom Fisci Iudaici calumnia sublata, als, dat de
lasteringe van den Fiscael over de Ioden was wegh geno-
men. Van welcke lasteringen, beschuldingen
en onrechtveerdige Schattingen, die van den
Keyser Nerva te niet gedaen en verboden
zijn, kondy Dion Cassius in 't leven van Nerva
lesen. Nae de voordaed van desen seer goe-
den Keyser, behooren dan de Princen den
Volckeren te ontlasten van alle onbehoor-
lijcke opstellingen, en haer met harde en
nieuwe lasten niet te beswaeren.
Een Vrouwe in 't swart gekleet, houden-
de in de rechter hand een bloote bebloe-
de Poignaert, met leerskens aen de voe-
ten, en een goude kleet van achter over de
stelijcke gesteenten.
De Tragedie of het Treurspel wort met
swarte kleederen afgemaelt, om dat dit
kleed treurigh en swaermoedigh is, oock
bequaem in dese slagh van Poësie of Dich-
ten, niet anders in sich begrijpende als ellen-
de en ondergangh der Princen, met een ge-
weldige en wreede dood, 't welck door de
bloedige Poignaert vertoont wort.
En wierde dese maniere van dichten, van
d'Oude, om veele reedenen, gevonden, doch
insonderheyt om de gemoederen der Bur-
geren te verlustigen en te verstercken, die-
welcke souden mogen dencken, door 't goed
vertrouwen datse van sich selve hebben, dat
zy oock souden mogen komen totte Tyran-
nye en totte Regeeringe van andere Men-
schen: Soo hebben zy dan door de Treur-
speelen alle hope van een goede uytkomst
wegh genomen, door het voorbeeld van an-
derer luyden dood en ongeluck, diewelcke
tot dese wreedheyt gekomen zijnde, haer
selven seer groote ellende, over den hals
hebben gehaelt.
Waer uyt dan beslooten wort, dat het seet
goed is sich te vernoegen met een eerlijcke
staet, en sonder andere groote pracht vro-
lijck te leven, en dat met die kleyne middel-
en, die de krancke Fortune, den slechten
Burgeren, heeft verleent.
Zy leert oock den Princen en Heeren,
datse soo geweldigh met den voortgangh
van haere grootsheyt en trotsigheyt, niet
sullen doordringen, tot schaede der Burge-
ren, op datse niet souden gedencken, dat al
haer geluck, jae lijf en leven niet soude staen
in de handen van zijne slechte onderdaenen.
De bebloede Poignaert vertoont, dat niet
slechtlijck de dood, maer de geweldige
dood en d'ondergang van onrechtveerdige
Princen, zijn het ontwerp van de Tragedie
of het Treurspel. En alhoewel Aristoteles, in
zijne Dichtkonst, seyt, datter Treurspeelen
konnen zijn, sonder overkominge van de
dood of stortinge van bloed: soo is 't bo-
ven dit, nochtans beter, in dees voorval,
de maniere van de Poëten te volgen, die die-
selve van tijd tot tijd toe, aldus gemaeckt
hebben, als de geboden en stellingen van een
Philosooph, hoe geleert die oock magh
wesen.
De brooskens wierden van de Princen
gedragen, om haere uytmuntentheyt aen 't
volck te vertoonen, en aen de gemeene slagh
van Mannen: En daerom wierden dese ver-
toonders ingevoert, tot navolginge van die-
selve geschoende, en met dese schoenen die-
der Cothurni wierden geheeten: Om uyt te
drucken dat dese slagh van dichten moet
hebben, dappere en deftige manieren van
spreecken en voorstellen, die niet te slecht
noch al te gemeen zijn. Daer seght Horatius:
Wie datter slechte verssen dicht,
Die zijn in 't Treurspel al te licht.
Een oude leelijcke en qualijck gekleede
Vrouwe, diewelcke sittende, den hand
onder de slincker wange houd, waer in zy
een letterrol heeft, met het opschrift Torpet
iners. De traege Mensch is vadsigh. Hebbende d'el-
leboogh op de knye, 't hoofd scheef, en met
swart laecken gehult, hebbende in den rech-
ter den Visch Torpedo.
Vadsigheyt, nae dat Damascenus verhaelt, is
een moeylijckheyt, die 't gemoed beswaert,
en die niet toelaet, datmen eenigh goed
werck ter handen neemt.
Zy wort oud gemaeckt, om dat de kracht
in d'oude Iaeren ophoud, en de macht om te
arbeyden ontbreeckt, gelijck David in den
71 Psalm seyt, Heere verwerpt my niet in mijn Ou-
derdom; als my mijn kracht beswijckt, soo wilt my niet
verlaeten.
Slordigh is zy gekleet, om dat de Vadsig-
heyt zijnde gantsch niet wercklijck, armoe-
de en ellende aenbrenght, gelijck Salomon
Proverb. 28 seyt: Die zijn Land bouwt, sal met
brood versadight werden, en wie de leedigheyt volght, sal
met armoede vervult worden. En Seneca seght: De
luyheyt is een voedster van gebreck en armoede.
Het sitten op de maniere als geseyt is, be-
diet dat de Vadsigheyt en traegheyt den
Mensche leedigh houd; gelijck de spreuck
seer wel seyt. En Bernardus bestraft de traege
in zijne Sendbrieven, aldus, seggende: O onv-
erstandige Mensch! Duysentmael duysent dienen hem,
en tien hondert duysent staen by hem, en ghy neemt u voor
te sitten?
Het hoofd met swart laken bedeckt, ver-
toont, dat het gemoed van de vadsige met
luyheyt omset is, maeckende den Mensche
dof en sonder verstant, gelijk Isidorus verhaelt,
door de traegheyt beswijckt het verstand en de krachten.
diet, gelijck verscheyden Natuyrschrijvers
verhaelen, de Vadsigheyt; want zy is uyter
natuyre soodanigh, dat wiese maer aenroert
met zijne handen, 't zy touw, net of iet an-
ders, dien salse dom en bot maecken, dat hy
gantsch niet doen kan. Aldus heeft oock de
Vadsigheyt haere quaede parten, dat wiese
maer vanght, die verwintse, en wie haer tot
sulcke gebreken begeven, maecktse dof, on-
verstandigh en onbequaem, om iet loflijx en
deughdlijx uyt te voeren.
Een Vrouwe met uytgespreyde hayren,
die met beyde handen een Schip op-
houd.
Het vast betrouwen draeght met sich de
kennis van een aenstaende gevaer, en een
vaste hoope om 't gevaer seeckerlijck te ont-
gaen: want sonder dese twee hoedaenighe-
den, soudese haere naem veranderen en haer
weesen verwisselen. Daerom wortse geschil-
dert met een Schip, 't welck is een teycken
van goed vertrouwen. Want met een Schip
derven sich de Matroosen en Schippers in
de dolle baeren der Zee begeven, diewelcke
schijnen door haere lichtigheyt en gestadige
beweginge, den Mensche, den dood en
ondergangh te dreygen. Want als de Men-
sche van 't Land scheyt, soo scheyt hy te ge-
aensien seght Horatius:
Hy had voorwaer een staelen hert,
Die eerst de dolle baeren tert:
En waeghde 't leven in een Schip,
En swierfder mee door banck en klip
Een Vrouwe die van alle sijden met klim-
op omslingert is, houdende de spruyten
van dieselve plante in haere handen.
De toe-eigeninge van Vasthoudentheyt,
is den klimop toegeeygent, als een beteyc-
kende saecke, van binden en van omarmen.
Diewelcke eertijts onder den Romeinen,
by den Priester van Iupiter, niet alleene een
droeve voorsegginge was dieselve aen te
roeren, maer oock om die te noemen: ten
opsicht, het niet mocht blijcken, dat de Prie-
sters in eeniger maniere waeren verbonden,
't zy met woorden, wercken of gedachten.
Om dese reeden wast haer oock niet geoor-
loft eenen ringh te dragen, willende dat den
Priesteren alle dingen vry soude zijn. Daer-
om leestmen by Virgilium, wanneer Dido wilde
offerhande doen, deede zy de banden van
haere voeten wegh, en sneet die oock ront-
om van haere kleederen.
Een gewapent Man, die met een Lauwer-
krans geciert is, staende schrap om met
een Slange te vechten, ter sijden staet een
Oyevaer, en voor zijn voeten verscheyden
Slangen, die oock gereet zijn om met den
Oyevaer te vechten, maer men siet, datse
van haer mette voeten vertreden en metten
beck vernielt worden.
Hy wort gewapent en met Slangen afge-
maelt, om dat die geene, die des Werrelts
geneugte en de boose hertztochten sal over-
winnen, moet weesen van een Manlijck en
dapper gemoed.
De Oyevaer worter neffens gemaelt, ver-
mits die een gestaedige krijgh voert mette
Slangen, welcke Dieren soo gantsch aerdsc
zijn, datse altijd met haer lichaem, op der
aerde kruypen, en blijven daer, als ingetroc-
ken, of kruypen in verborgen hoolen der
aerden. Waer over door 't beeld van dese
Vogel, die de Slangen vernielt, vertoont
wert, dat een ziele die de Wellusten des
Werrelts versmaet, en sich van dieselve af-
houd, neemt oock te gelijck, de ongebon-
dene hertztochten wegh, die door de venijni-
ge Slangen worden afgebeelt.
Een bedaeght en gewapent Man, met een
Palmtack in de slincker hand, en een
Spies in de rechter. Hebbende 't hoofd ten
Hemel gekeert, zijnde met Lauwer ge-
kroont, vertredende onder zijne voeten een
goude kroone met een Scepter.
De verachtinge des Werrelts is anders
niet, als daer in een weersin of verdriet te
hebben, en de Rijckdommen weinigh te ach-
ten, als mede de eere en hoogheyt van dit
sterflijcke leven, om de goederen van 't eeu-
wige leven te verkrijgen, 't welck door den
gewapenden krijghsman, en de vertreeden
kroone en scepter, wort vertoont.
Hy houd het hoofd ten Hemel, overmits
dese verachtinge spruyt uyt heylige pricke-
lingen en gedachten, die alleen tot God ge-
richt zijn.
Gewapent is hy gestelt, om datmen son-
der strijd of tegenstand, tot dese volmaeckt-
heyt niet kan komen, diewelcke hy doet
Helsche Machten, en van de boose Men-
schen, die haer Dienaers zijn, onderstut zijn:
Waer van hy ten laesten Overwinner blij-
vende, seer waerdighlijck een Lauwerkrans
verkrijght, verre te rugge stellende die gee-
ne, die door kromme en verkeerde wegen,
vermeenen tot dese gelucksaeligheyt te ge-
raecken, en daer by valschlijck gelooven, dat
dieselve gestelt is, in een korte en broose
vertooninge van aengenaeme dingen, die
haer smaecklijck zijn. Waer over de Apostel
seer wel seyt: Niemand wort gekroont, ten zy dat
hy wettelijck heeft gestreeden.
Twee Vrouwen die malkanderen omar-
men, en op gelijcke maniere gewapent
zijn, met een Helm en Corsalet, en elck een
Spiesse in de hand, boven op d'eene Spiesse
sit een Arion, op d'ander een Kraeye, en on-
der de voeten van dese Vrouwen leyt een
Vos uytgestreckt.
Theseus, voor soo veele Plinius 't selve ver-
haelt, is Vinder geweest van 't Verbond,
't welck van de Latijnen Foedus, en van de
alderoudste, door 't aensien van Ennius, Fidus
geheeten wierde, en die daer versorgers wa-
ren van 't Verbond, wierden Feciales genaemt.
En dieselve besorghden, gelijck Varro ge-
tuyght, datter een rechtvaerdigh Oorlogh
wierde aengenomen, en datselve geeindight
zijnde, wierde dieselve, door het Verbond
en door vertrouwlijckheyt, in een vreede
verandert. Menalippus de Gesante van den
Koningh Antiochus, geeft te kennen, datter
driederley slagh van Verbonden zijn in 't
boeck van Titus Livius. D'eene als men vree-
de maeckt met overwonnen Vianden, haer
Schattinge, Wetten, en andere beswaernis-
sen opleggende, nae 't wel believen van den
Overwinner: d'ander wanneer de Vianden,
blijvende gelijck in de wapenen, met gelijc-
ke deel wederom geven, die plaetsen die
qualijck genomen en beseten zijn, maecken-
de vreede. De derde, wanneer men Vriend-
schap en Verbond mette Volckeren maeckt,
die noyt onse Vianden geweest zijn. Maer
het alderoudste Verbond, dat Livius in 't I
boeck verhaelt, 't welck tusschen de Albanen
en Romeinen gemaeckt is, kan tot geene
van dese driederleye slagh getrocken wor-
den, om dat zy het Verbond met desen
voorbedingh maeckten: dat wie de Over-
winninge soude hebben van de Horatii of
Curiatii, dat d'eene met goeden vreede over
den anderen Burger soude heerschen. En
om dit verdragh wierde het van Livius, Foedus
genaemt, seggende, aleer zy aen 't strijden quac-
men, maeckten de Albanen en Romeinen een Ver-
bond, dat welckers Burgers, de Overwinninge badden,
die souden de andere in goeden ruste onderdaenigh zijn.
De maniere dieder van de Romeinen ge-
bruyckt wierde, over de gewoonte van soo-
daenige handelingen en verbonden te swee-
ren, is van Blondus verhaelt, als mede van
Brissonius en Sigonius. Eene van 't geselschap der
Verbond Priesters, die overwonnen wae-
ren, seyde nae veele ceremonien, Indien 't Ro-
meinsche Volck met opgesette Raed, de eerste is, die dit Ver-
bond en dese Wetten komt te verbreecken, soo sult ghy
noch harder straffen en slaen. En dit geseyt heb-
bende, sloegh hy den Sogh, met een key-
steen in den kop, dat zy stierf, 't welck van
Paradin in dese korte Dichten gestelt is:
Wat aen dees Sogh geschiet, soo ick mijn trouwe schen,
Dat moet my oock geschien, soo ick bedrieger ben.
Men leest noch van een andere maniere,
die by den Griecken gebruyckt is, gelijck
Homerus in zijn III Ilias verhaelt, alwaer zy
verdraegen zijn in een Verbond en Vriend-
schap, stellende eerst den geheelen Oorlogh,
in het twee-gevecht tusschen Alexander en
Menelaus, om de Liefde van Helena, die met
lange Spiessen om de Vrouwe souden vech-
ten, in deser maniere, dat de Overwinner de
Rijckdommen en de schoonheyt van Helena
soude genieten, en d'andere souden in verse-
kerde vreede en vriendschap blijven. En
dit alles geschiede op deser wijse: De Key-
ser, zijne handen eerst met water gewasschen
hebbende, nam een Mes en schoor daer me-
de de hoofdhayren van eenige Lammerkens
af, en deelde die onder den Vorsten uyt, soo
wel van d'eene als van d'ander sijde: ver-
haelende voorts de verbintenissen van 't ver-
dragh, stekende den Lammerkens den strot
af, gietende daer Wijn op, seggende: O ghy
verheven Iupiter! en ghy andere onsterflijcke Goden!
geeft, dat, wie van beyden dese verbonden breeckt, zijn
breyn magh ter aerden vloeyen, gelijck dese Wijn doet.
Maer wy hebben door dese beeldenisse,
geene van alle dese slagh van Verbonden
vertoont, om dat die onder het beeld van de
Vreede en Vriendschap behooren. Want het
woord Foedus bediet niet anders, als het sal
Vriendschap zijn, tusschen dees en die, en dat
onder die en dese voorwaerden, met dese
woorden, Amicitia esto. Waer van Brissonius, in 't
I boeck een besonder aenmercker is, uyt
het XXXVIII boeck van T. Livius, en beweert
dat het Verbont, met Antiocho in dese maniere beschre-
ven is, datter sal vriendschap zijn tusschen den Koningh
Antiocho, en 't Roomsche Volck, op dese Wet en Voor-
waerden. Sulx dat wy een ander slagh van
Verbond sullen stellen, 't welck soodaenigh
is, als wanneer sich twee of meer Volckeren
te saemen tegen eenen algemeenen Viand
verbinden: soodanigh was het Verbond van
Pius V, metten Catholijcken Koning en met-
te Republique van Venetien, tegens den Turck,
't welck het Heylig Verbond geheeten wier-
de: En de Bergh, waer op dit Verbond ge-
maeckt wierde, is altijd den Bergh des Heyligen
Verbonds genaemt geweest. En men siet dit
Verbond in de Koninghlijcke saele afge-
maelt, in de beeldnisse van drie Vrouwen,
die malkanderen omarmen: eene van die-
selve vertoont de Heylige Kercke, d'ander Hi-
spanien, de derde Venetien, Zijnde dieselve met
haere gewoonlijcke waepenen en devijsen
onderscheyden.
Wy hebben twee gewaepende Vrouwen,
die malkanderen omarmen, afgebeelt, om
het verdragh en de eendracht van de hulpe
mette wapenen, tegens den Vianden, te ver-
toonen.
Ardeola of Reyger en de Kray zijn beeld-
nissen van 't Verbond, tegens eenen gemee-
nen Viand, want dese twee Vogels zijn vian-
den van den Vos, die haer oock altijd be-
laeght, waer over zy oock vereenight zijn
om gelijckerhand den Vos te bespringen, te
verscheuren en met haeren beck te picken,
soo veel als zy konnen. Daerom hebben wy
den Vos onder de voeten, van dese beeldnis-
se, als tot een beeld, in dese plaetse, van een
algemeen Viand, geleyt, die van de verbon-
dene door middel van den Oorlogh, moet
onder de voeten gehouden werden, waer
van de spiesse, die yder van dese Vrouwen in
de hand heeft, een Hieroglyphisch beeld is.
Dat de Reyger en de Kray die boven op
de Spiessen staen, vrienden zijn, dat seyt
Aristoteles in 't IX boek I cap. van de Dieren,
en datse een Verbond maecken tegen den
Vos, dat verhaelt Plinius in zijn X boeck LXXII
capittel.
Een Man in 't wit gekleet met een goude
Sluyer, houdende in de rechter hand een
Palm-tack, en een struyck met Eyckelen, in
de slincker een kroone met verscheyden
kranssen.
Twee dingen zijn de voornaemste dee-
len van de belooningen, te weeten eere en
profijt. Daerom wort hem in d'eene hand
de Palm en de Eyckelen tack gedaen, bedie-
dende dese, het profijt, en de kroone mette
kranssen, de Eere.
Het witte kleed mette goude Sluyer om-
gort, bediet de waerheyt die mette Deughd
is vergeselschapt: Want de Belooninge be-
staet daer niet in, datse gegeven soude wor-
den aen soodanigen persoon, die 't niet waer-
digh is, noch die 't niet heeft verdient.
Een naeckt Man, met een Koninghlijc-
ke Mantel, hebbende een kroone op 't
hoofd, en met de rechter hand een Scepter,
en in de slincker een Boeck.
Maer om dat de Verdienste of Beloonin-
ge een sake is, die onse lof verre overtreft,
soo willen wy, dat die met meerder kracht,
van haer selve sal spreken.
Een jonge wackere Vrouwe, gekroont
met een krans van Anacampseros, dragen-
de om haeren hals eenen schoonen Zaphyr,
en in de rechter hand eenen kop of schaele,
houdende aen de slincker hand twee Cupi-
dootjes of Minnewichtjes.
De Vereeniginge is een vernieuwinge van
Liefde, diemen doet om wederom in de
sulx soo spruyten uyte Liefde, tusschen de
Minnaers gestaedigh quaed vermoeden en
arghwaen: Waer uyt dan volgen gramschap,
haet en openbare strijd, gelijck Terentius 't sel-
ve seer schoon uytdruckt, seggende in de
Liefde zijn al dese gebreecken: ongelijck,
quaed vermoeden, viandschap, stillestand,
oorlogh en wederom vreede. Waer over
Horatius mede seyt: Sat. 3, b.2.
De Liefd' heeft een te vreemden sin,
Nu isser vree, dan oorlogh in.
Welcke verschillen te meerder voortkomen,
nae datter meerder gemint wort, en hoe
meerder dat iemand mint, te meer is hem de
minste sake in den weg, sich inbeeldende dat
hy, van die hy bemint, veracht wort, en dat
alles nae zijne ongemaetighde liefde: Oock
om dat hem, nae zijne waerdigheyt, onge-
lijck wort aengedaen, waer uyt de Minnaer
lichtlijck, by sich selve, eenige verstoornisse
of gramschap vat, sulx dat hy denckt dat de
Liefde geheel wegh is. Oock wort hy door
den haet verhart: Maer als hy de gramschap
wegh gejaeght heeft, die hy tot verachtinge
van zijn beminde gedraegen hadde, dan be-
rouwt hem zijne haet, en niet konnende lan-
ger in de gramschap en oorlogh leven, soo
janckt en verlanght hy nae den vreede, die-
welcke hy nu verkregen hebbende, soo ver-
blijt hy sich in de vereeniginge van de Lief-
de, waer in hy als nu vernieuwt is. 't Spreuk-
jen van Terentius is bekent, daer hy seyt, Aman-
tium irae amoris redintegratio est, dat is, der Minnaers
gramschap, is een vernieuwinge van de Liefde.
Het kruyd Anacampseros sal een beeld van
de vernieuwinge wesen, want de Oude hiel-
dent daer voor, dat het aenraecken van dit
kruyd, de Liefdekens dede wederkeeren,
alwaert schoon datse, door den haet, wae-
ren wegh gedreven, gelijck Plinius in 't XXIV
boeck XVII cap. verhaelt.
De Zaphyr, die van lichtblauwe verwe is,
als de Hemel, sal ons tot een beeld van ver-
eeninge dienen, die een vrolijcke ziele in den
stand der gerustheyt magh bereycken: want
zy heeft een vereenigende kracht, en die seer
voorderlijck is om den vreede of peys te
maecken, gelijck B. Anglicus door 't aensien
van Dioscorides verhaelt in 't XVI b. LXXXIII C.
Maer laet dit geseyt zijn uyt kloecksinnig-
heyt van de Schrijvers, maer niet uyt kracht
van 't kruyd Anacampseros of den Zaphyr.
't Kan wel wesen, dat de Zaphyr een ver-
soenende kracht over sich heeft, als men een
schoone Zaphyr aen een verstoorde Iufvrou
vereert, diewelcke, ten aensien van de gifte,
lichtlijck wederom in de vorige gunste kan
werden gebracht, want de giften en gae-
ven hebben een groote kracht, gelijck dese
spreucke klaerlijck uytdruckt, Overwinninge en
eere sal hy verkrijgen, die geschencken uytdeelt, want hy
sal de ziele, van diese ontfanght, wegh dragen, en in zijne
handen hebben.
De schaele hebben wy tot een beeldenisse
van een vereeringe gestelt, want daer in doet
men de geschencken, diemen wil vereeren.
De geschencken vermogen seer veele in 't
versoenen, en in de Liefde wederom te vre-
den te stellen, en de verstoorde gemoederen
te versachten, en die gramschap van de per-
soonen te stillen. Waer Ovidius in zijn Minne-
konst aldus singht:
De Goden en de Mensch, door giften zijn versoet,
En Iupiter wort self door gaeven meest geboet.
Dese spreucke is genomen uyt het derde
boeck der Republ. van Plato, die van Suidas is
aengetrocken, en voortgekomen van Hesiodus,
praetjen, gelijck oock Euripides seyt in zijne
Medaea:
Door giften worden Mensch en Goden self versacht,
Goud heeft alleen geweld, en geene woorden kracht.
Hier over seyt oock Seneca, Alle Menschen willen
gaern aen 't vatten zijn. Iae de geschencken zijn
soo soet, dat oock Nestor de opperste Raeds-
Heer, den Keyser Agamemnon overried, dat
hy soude beproeven of hy Achilles niet door
giften en schoone woorden, konde versoe-
nen. Waer op Agamemnon seyde, jae gaerne
wil ick hem ongelooflijcke geschencken ver-
eeren, en stelde daer van een lijste toe: te
weeten van seven drystallen, 10 talenten
gouts, 20 kopere ketels of potten, 12 paer-
den, seven de alderschoonste Vrouwen, on-
der welcke de dochter van Briseas soude zijn.
De geschencken dan hebben groote kracht,
om het beminde tot versoeninge te bewe-
gen, soo wel aen een behoeftige, als aen eene
Eedele Iuffer, en die oopenhartigh is. De be-
hoeftige sal sich tot versoeninge laten bewe-
gen door 't voordeel van eenigeh geschenck,
de Eedele en die gul van gemoed is, sal sich
laeten bewegen door de geestige courtesie
of belleftheyt van den Schencker. Wesende
dit geschenck als een kenteycken en onder-
pand van zijne Liefde.
De twee Minnewichtjes bedieden, de
dubbele Liefde, die na de gramschap voort-
komt, want die verdubbelt sich nae dat die-
selve vernieuwt is, en dat met veel meerder
verheuginge en smaeck van den Minnaers.
Dit alles heeft Plautus in zijne Amphitruo seer
wel verstaen, als hy seyt:
Wat heeft de Mensch al strijd en wederspoet te lijden?
Nu is hy vol verdriets, dan schept hy weer verblijden:
Dan komter gramschap by, dan worter gunst gebouwt,
Maer soo 't gebeuren mocht, waer vriendschap is verkout,
Dat wederom een Vier van gonste quam t'ontvoncken,
De Liefde sal dan meer, als oyt te vooren, floncken.
Soo dat de Liefde, door de versoeninge,
versterckt wordt, en meer wast als oyt te
vooren. Daer gebreecken geene Vryers en
Vrienden, die niet dickwijls, met opset, oor-
saecke soecken, op dat de nieuwe gunste
mocht werden verdubbelt, en de soetigheyt
van de Minne vernieuwt, om de soete vruch-
ten van de Vereeninge dickwijls te proeven.
Mimus Publius seyde, Tweedracht is aengenaemer als
Eendracht. En daerom was de Poeet Agatho,
eene van die geene, die daer oorsake gaf aen
Pausanias, zijnen hertlieven vriend om gram
te werden, op dat hy dubbele vreughde in
de versoeninge soude genieten: Waer van
Aelianus in zijn 2 boeck gedenckt. Ick bevinde,
dat dit den Minnaers seer aengenaem is, soose door kijven
en twist wederom mette Vrijsters in vriendschap komen,
en my dunckt, dat haer niet vermaecklijckers kan gebeu-
ren. Dese wellust deel ick hem dickwijls mede, dickwijls
met hem twistende: Want hy schept hier in een seer
groote blijdschap, dat ick mijn krakeel, terstont nederleg-
ge, en met hem wederom versoene.
Een Vrouwe in verwe, als koperroest, ge-
kleet, met Eesels ooren, houdende onder
haer slincker arm een Pauw, en mette rech-
ter hand steecktse haer voorste Vinger om
hoogh.
Verwaentheyt is een gebreck van die gee-
ne, die alhoewel zy haer kennen van wei-
nigh vermogen te zijn, niet te min, om by
andere wat meer te schijnen, soo nemense
swaerwichtige aenslagen en lasten op haeren
halse. Waer over D. Thomas seyt, hy is wel sot en
verwaent, die sich toeschrijft dat hy niet heeft. Daerom
wort zy oock met Eesels ooren gemaeckt,
komende dit gebreck voort door onwe-
tentheyt en dommigheyt, die niet toelaet
dat de uytkomsten van haer voornemen ge-
lucken, alsoo dieselve met kleyn oordeel
genomen zijn.
De Pauw bediet, dat de Verwaentheyt
een gedaente van hovaerdigheyt is, en 't op-
steken van de Vinger hartneckigheyt, om
haer eygen meeninge, hoewel die valsch en
van 't gemeene gevoelen verschillende is,
staende te houden, haer selven hoogh ach-
maelden de Oude de Hartneckigheyt mede
af, wesende by nae eene gelijcke saecke met
de Onwetentheyt.
Een Vrouwe die de oogen bedeckt zijn,
lachende van gesicht, houdende met
uyt zy goud en andere kostlijcke dingen
stroyt.
Verquisters zijn die geene, diewelcke
haere middelen en goederen, sonder eenige
bestieringe van de reeden verschencken en
vermallen. En daerom zijn haer de oogen
verbonden, om datse, sonder oordeel, uyt-
geeft, aen die 't niet verdient, naelaetende
te geven die 't waerdigh is. En 't is laster-
lijck datmen sich niet weet te maetigen in
zijn eygen goederen en rijckdommen, die
ons souden een deure of venster wesen, om
geluckigh en wel van te leven.
Een stout Iongelingh in 't goud gekleet,
hebbende een goude kroone op 't hoofd,
ofte een krans van Mostaert-saet, wesende
zijne hoofdhayren blond, en verciert met
schoone krullen, boven uyt zijn hoofd stijght
hand een Scepter, wijsende met den slincker
hand nae eenen Adelaer, die neffens hem
staet.
Het Verstand is van natuyren onbederf-
lijck, en wort nimmermeer oud, en daerom
wort het jongh gemaeckt.
Het gulden kleed, bediet de suyverheyt
en eenvoudigheyt des verstands, wesende
't goud het suyverste onder alle metallen.
De hoofdhayren zijn de schoonheyt van
zijne werckinge gelijck. De Kroone en
Scepter zijn teyckenen van Heerschappye,
die 't Verstand voert over de gebreeken van
onse ziele, en van onsen wille, die geen dingh
aen neemt, ten zy datselve eerst in 't Verstand
is voorgestelt geweest.
De vlamme is de natuyrlijcke begeerte
om wijs te wesen, heerkomende door de be-
grijplijckheyt van de verstandelijcke kracht
die daer altijd nae Godlijcke en hooge din-
gen tracht: ten zy datselve sich van de sin-
nen, die daer willigh gehoorsaemen, laet
verleyden, om slechte en verachte dingen te
betrachten en aen te mercken.
De Adelaer daer hy metten slincker Vin-
ger op wijst, bediet het werck van 't Ver-
stand: wesende dit haer eygen, dat zy het
werck, in sich selve, buyght en schickt, over-
winnende daer in den Adelaer in 't vliegen,
die nochtans alle andere Vogelen en Dieren,
daer in overtreft, als mede in 't scherp sien.
Het Mostaert-saet verwarmt den mond,
en suyvert de harssen, en hier door wort
verstaen, de groote werckinge, van een Ver-
stand, dat door den tijd gesuyvert is, 't welck
door de wolcken der hertztochten of door
de duysternissen der onwetentheyt, niet is
verdonckert.
Een gewapende Vrouwe, met een wreed
en schricklijck opsicht, in 't root gekleet,
die in de rechter hand twee Pijlen vat, die
even wijt van malkanderen zijn, waer van
d'eene 't scherp nae boven, d'ander 't scherp
na beneden houd, in de slincker hand heeftse
een Ried met blaederen, en een tack van
Felce of Wildvaeren.
Gewapent en wreed wortse gemaelt, om
gereet staet, om haeren Viand te bespringen
en aen te vallen.
De roode verwe beteyckent de eygen
werckinge van de Viandschap, diewelcke in
den Mensche toornigheyt, oploopentheyt en
wraeckgierigheyt baert.
Van de Pijlen op de maniere, als geseyt is,
verstonden de Egyptenaeren, dat die het
rechte beeld waeren van tegenstrijd, alsoo in
de tegenstrijdige dingen geene eendracht,
maer staedigh een doodlijcke Viandschap
most wesen.
Het Ried en de Wildvaeren, beteyckenen
de quade en verkeerde Natuyre der geener,
diewelcke van de geboden des Heeren, on-
trent het lasteren, verre afgescheyden zijn,
overtredende sulcken hoogen gebod, waer
van by Math. staet, Maer ick segh u, bemint uwe
vyanden, doet wel die u haeten, bid voor die u vervolgen
en lasteren. Voorders seyt hy, alsoo sal oock mijn
Hemelsche Vaeder u lieden doen, ten zy ghy uwes broe-
ders misdaet van herten vergeeft. Dit zijn de woor-
den des Heeren, en die zijn vriend wil we-
sen, is 't noodigh dat hy dien volge: Want
hy seyt, ghylieden zijt mijne vrienden, soo ghy doet wat
ick u gebiede: en derhalven betaemt het, tot
behoudenisse onser ziele, niet wraeckgierigh
noch hartneckigh te wesen, noch viandschap
te draegen, als het Ried en de Wildvaeren
doen, die soo tegenstrijdigh zijn, dat d'een
den anderen doet vergaen, gelijck Dioscorides
en Pierius verhaelen, want de Wildvaeren sal
vergaen, sooder Riet wort rontom geleyt,
en in 't tegendeel sal het Riet vergaen, wan-
neerder veel Wildvaeren wort rontom ge-
plant, en Pierius seght, dat het sulcke vianden
zijn, dat de Wildvaeren met het Ried afge-
sneden zijnde, of als het land geploeght, en
op den ploeghkouter wort geworpen, soo
sal 't niet wassen: en van gelijcken soo men
het Riet werpt en de Wildvaeren daer op,
soo doetse eenderleye werckinge als het
Riet, soo groote Viandschap hebben dese
planten met malkanderen. Hier toe dient
't geene Alexander Magnus, hoewel Heyden
zijnde, gedaen heeft, tot een voordaed van
dat wy onsen viand sullen vergeven, en niet
ter dood toe vervolgen. Want Bessus, nae dat
hy Darium drie maelen geslagen, gevangen en
gebonden zijnde, doodgeslagen hadde, liet
Alexander twee boomen met kracht te samen
binden, en maeckte aen yder boom een been
van Bessus vast, die hy daer nae, los laetende,
het lichaem van Bessus liet van den anderen
scheuren, ter gedachtnisse van zijne viand-
lijcke en schandige daed.
Een jonge Vrouwe met prachtige klee-
dinge, in 't wit, waer op sal geschreven
staen, non aliunde, dat is, niet elders van daen; heb-
bende 't hoofd rontom de sluyer, met ver-
scheyden verwen geciert, alwaer, door aer-
dige krullen en drayen, de konst en de
schoonheyt vertoont wert. Hebbende aen
de slaepen van 't hoofd, twee vleugeltjes, en
in de slincker hand salse houden het beelde-
ken van de Natuyre: de rechter arm wat
hoogh en recht uytstekende, de hand open,
en met bloote armen, doch beyde met gulde
Braçeletten geciert, en op de Braçelet aen
de rechter arm sal geschreven staen, ad operam,
dat is, aen 't werck.
Iongh wort zy vertoont, om dat de gee-
sten in de Ionckheyt, door de hette des
bloets, sich verheffen, en tot het verstand
opstijgen, waer door geschiet, dat het ver-
hael der dingen een overweginge maeckt, en
dingen toegestelt.
Haer kleedinge is wit, om dat de Vindinge be-
hoort suyver te wesen, en sich niet te behel-
pen met eens anders arbeyt, en daerom wor-
ter geseyt, facile est inventis addere, dat is, men kan
licht by eens anders Vindinge wat toe doen, gelijck de
spreucke oock uytdruckt, non aliunde, dat is,
niet elders van daen, maer men sal 't by sich selve
soecken. De ciersels en sluyers van verschey-
dene verwen, bedieden dat de Vindinge niet
in een dingh alleene bestaet, maer dat zy ver-
scheyden is en oneyndlijck, want de ver-
scheydentheyt der verstanden, brenght soo
wel goede als quaede Vindingen voor den
dagh. De vleugels aen 't hoofd, bedieden
de opheffinge van alle de verstandelijcke
deelen, diewelcke opgeweckt zijnde door
de sinnen, om te verkrijgen, daer men nae
verlanght, soo wecken zy te gelijck de sinnen
op, om al het geene te soecken en te vinden,
wat haer, daer door, wort voorgestelt.
Dat zy het beeld van de Natuyre in de
slincker hand houd, is om te betoonen, dat
de Natuyre de Vindster is van alle dingen.
En daerom iets nieuws te vinden, en niet in 't
licht te geven, is een saecke die niemant vor-
derlijck is, en dat nae de spreucke van de
Wetgevers, die zijn voornemen of konst verberght,
seggen zy, daer van kan geen nut komen, en hierom
is 't geen wonder, want de Philosophen seg-
gen, Virtus in actione consistit, dat is, de Deughd be-
staet in de daed: Hier over behoortmen zijne
Vindingen in 't licht te stellen en uyt te voe-
ren, om by een yder lof te behaelen. En
daerom is dese beeldnisse gemaelt datse de
opene hand een weinigh verheven uytstrekt.
Want by den Egyptenaers was een gemael-
de of gesneden hand, een bewijs van een
vlijtigh Man totte Bouwkonst, welcke hand
ons veelmaels tot het werck heeft gedient,
en door wiens weldaed, de konst van alle
dingen, wort gevonden, om de beeldnissen,
die in de gedachten ontworpen zijn, sicht-
baerlijck voor de oogen te vertoonen, en
daerom hebben wy het woord ad operam, aen
de rechter arm geschreven. De twee bloote
armen mette goude armringen, bedieden het
loon, dat de Oude plachten te geven, aen die
geene die iet loflijx en treflijx, tot vorderin-
ge der konsten, hadden gevonden. En dit
verhaelt Pierius Valerianus in 't XL boeck.
Een Vrouwe seer konstelijck en schoon
gekleet, speelende op de Schalmeye of
Fluyte, met een Hert dat voor haere voeten
slaept. Aldus wort zy van Orus Apollo en Pie-
rius afgeschildert. Eenige schrijven dat het
Hert uyter natuyre, door 't geluyt van de
Fluyte, alsoo wort aengelockt, dat het als
betoovert zijnde, sich selve vergeet, en alsoo
laet vangen. Tot bevestinge van dit seggen
komt dese beeldenisse over een, in de welcke
gebeelt de soetigheyt van de woorden: En
die geene die sich gaerne hoort Vleyen, dat
wort, door de natuyrlijcke drift van 't Her-
te, uytgebeeld. 't Welck oock vertoont dat
hy vreesachtigh en van een swack gemoed
is, die zijne ooren aen den Vleyers goedwil-
ligh verleent.
Op dese maniere schildert M. Ant. Cataldus
Romeyn, de Vleyinge af, en dat zy is:
EEn vyandin van 't waer' gemoed,
Een schendster van het aerdsche goed,
Een blindheyt voor een eel verstand,
Een spijs en dranck vol gift en brand,
Die aen geen sobre ziele smaeckt,
Maer is een herbergh die volmaeckt,
In vleyen en loftuyten swelt:
Een nest tot in de locht gestelt,
Een breed verblijf van logen-tael,
In 't aensien sietmen 't altemael:
Nu isset een Chameleon,
Een Circe of Sphinx die tovren kon,
Een Hond die vinnigh bijt en steeckt,
Waer uyt een doodsche wonde breeckt.
Een tongh' is 't die seer soetjes vleyt,
Doch is met bittre gal verspreyt.
In 't kort, het is een snoode lust,
Een kleynoot daer de dood in rust,
Een soet venijn, een bitter soet,
Een kranckheyt die den Hoovlingh voed.
En dit is 't geen 't Heeromnes weet,
Oock dat een yder Vleyen heet.
Een Vrouwe van een statigh opsicht, die
op 't hoofd het Koninghsken der Voge-
len heeft, Trochilus geheeten, en die mette
rechter hand reyckt nae een Adelaer, die
moedigh en recht over einde staet, om dat
Vogeltjen van haer hoofd af te rucken.
Dit Vogeltjen is van verscheyden Schrij-
vers alsoo geheeten, en wort daer voor als
tot een Sinne-beeld gestelt: gelijck oock
Suetonius in 't leven van Caesar gedenckt, alwaer
hy seyt, dat het een seer kleyn Koninghsken
is, want op den 14 dagh Martii quam een
Koninghsken met een Lauwertack, en sette
sich op 't Hof van Pompejus, alwaer allerhan-
de slagh van Vogelen, uyt het naestgelegen
bosch, datselve vervolgende, aldaer ver-
scheurden. Op welcke plaetse Suetonius ver-
haelt, dat onder de wonderen van de t'sae-
mensweeringe van Caesar gebeurde, dat een
dagh voor Caesars dood, die geschiede op den
15 Martii, dit Koningsken der Vogelen wier-
de verscheurt: Vliegende met een Lauwer-
taxken nae 't Theatrum van Pompejus, datter
stont in 't veld van Flora, alwaer nu tegen-
woordigh staet het Paleis van Virginius Vrsinus,
en dat Caesar oock aldaer zy gedoot, 's daeghs
nae dat dit was geschiet. En hier uyt siet-
men, dat de Trochilus wort genomen, voor
een beeld en 't hoofd van de Regeeringe en
van een Koningh, zijnde gestelt boven alle
andere Vogelen: en wordt geseyt, dat de
Adelaer met dit Vogeltjen dickwijls kampt,
gelijck Aristoteles seght in 't verhael der Die-
ren. De Trochilus, wort geheeten de Raeds-
heer en de Koningh, waer over men seyt, dat
de Adelaer daer mede kampt, gelijck het
oock Sahellicus, over de plaetse Suetonii uyt-
druckt. En gelijck de Adelaer, die van groo-
ter mogentheyt en hoogheyt is, dit seer qua-
lick neemt, dat dese Trochilus boven hem ge-
stelt wort, om dat hem den tijtel van een
Koningh wort gegeven: Alsoo doen oock
veele Heeren en Princen, die om datse mach-
tiger zijn, soo lijdense niet, dat de eedeler
geslachten, haer souden voorgetogen wer-
den, om datse van kleinder macht zijn. Maer
de uytstekentheyt moet niet wegh genomen
worden, van diese heeft, alhoewel zy van
minder macht zijn. En daerom sullen wy
den Koning der Vogelen, alhoewel hy kleyn
is, stellen op 't hoofd van de uytstekentheyt
der eer-tijtelen, alhoewel nochtans de Ade-
laer daer onder staet, die in grootheyt en
macht uytblinckt.
Een Vrouwe in goud gekleet, toonende
hare Mammen en de geheele borst bloot,
staende in den circkel van den Zodiaek, tey-
kenende metten Passer eenen Circkel, die-
welcke zy, by nae, ten einde treckt.
Het goude kleed bediet Volkomentheyt,
want goud is het volmaecktste onder alle de
Metallen.
De Mammen en bloote borst, beteykenen
eene van de voornaemste Volmaecktheden,
't welck is om andere te voeden, en zijn ey-
gen goederen vaerdigh mede te deelen, we-
sende het geven volmaeckter, als weldaeden
te ontfangen. Daerom oock God, die de
en krijgt van zijne schepsels niet wederom.
De Passer, daer mede zy den Circkel
treckt, is by den Wiskonstenaers een vol-
maeckte figure, en de Oude onderhielden
dit, wanneer zy offerden, dat zy een Circkel
nat maeckten in 't bloed van de offerhande,
dat met groote Godsdienstigheyt in een vat
vergadert was, en dat was het geheylighde
woord, dat de Griecken naemden Telejesthae,
dat is, dat het nu was geeindight. 't Welck zy
seyden, een teycken te zijn van volkoment-
heyt, wesende de Circkel de volmaecktste
van alle andere beelden: en de Circkel van
den Zodiaeck is een teycken van de reeden,
en een behoorlijcke en bequaeme maete van
de volmaeckte wercken.
Een Vrouwe die rijcklijck gekleet is, heb-
bende in d'eene hand den Hooren van
Hercules vol geld, in d'ander een eycken tack
met blaeders en eykels, doch soo groot dat-
men de eyckels gemacklijck sien kan, om
't hoofd salse een krans van swarte Violetten
hebben, daer geene taxkens aen zijn, maer
totte wortel toe, vol blaeders.
Ick weet dat eenige, om 't beeld van de
voorspoet des levens uyt te drucken, een
Kraeye afmaelden en dat om geen ander
om de waerheyt te seggen, soo is die wel een
beeld van het lange leven, maer niet van de
voorspoet desselven, om dat veele Menschen
wel een langh, maer geen voorspoedigh le-
ven hebben. Want veele oude lieden worden
seer gebrecklijck gequelt met lammigheyt,
jicht in handen en voeten, en boven dat noch
met malligheyt. Ick kan het leven van Cajus
Mecaenas niet voorspoedigh noemen, om dat
hy gestaedigh mette koortse geplaeght was,
en hy koste in zijne laeste drie Iaeren, niet
een ure slaepen. Wat voorspoedigh leven
hadde de Philosooph Heraclitus, die altijd aen
de Waetersucht kranck lagh? En de Poeet
Ennius, diewelcke door alle zijne leeden pijn-
lijck was? En wat voorspoet hadde de Poeet
Sidonius, om langh te leven en oud te worden,
die alle Iaeren op den dagh van zijn geboor-
te, de koortse kreegh? waer door hy oock
ten laesten is t'onder gebracht. Soo datmen
in der waerheyt haer leven, hoewel het rijp
en langh was, niet voorspoedigh magh noe-
men, alhoewel andere daer en tegen, een
korte tijd, voorspoedigh hebben geleeft, ge-
lijck Alexander Magnus, Marcellus Nepos, en de
aengenomene Soone van Augustus, als mede
andere, die jongh, in voorspoet, zijn gestor-
ven. En daerom zijnse ook niet geheel voor-
spoedigh te achten, om dat haer leven soo
kort was: want tot het voorspoedige leven,
loopen veele dingen, die soo wel totte wel-
vaert des lichaems, als totte goederen van
de fortuyne behooren. Daerom wort ver-
eischt langheyt des levens, gesontheyt en
goede middelen om 't leven wel te onder-
houden: is 't niet in overvloet, soo is 't ten
minsten in noodruft, want iemant kan sich
seer wel vernoegen, die soo veele heeft dat
hy genoegh heeft. Waer over Horatius seer
wel seyt in 't beginsel van zijne brieven:
Dit is voorwaer geen arrem Man,
Die kleyntjes sich behelpen kan.
De middelen vertoonen wy door 't rijck-
lijcke kleed, en door den hooren van Hercu-
les, die in 't gemeen den hooren der Rijck-
dommen, nae Amalthea, geheeten wort. Men
schildert gemeenlijck dieselve vol vruchten,
maer wy volgen Palephatus, diewelcke ver-
haelt, dat Hercules in 't kasteel van Tespis in
Boetia, dickwijls ter herberge lagh by een
braeve Vrouwe Amalthea geheeten, die haer
geld in een Bussels hoorn bewaerde, waer
over zijne Mackers, op de reyse seyden, dat
Hercules het hoorn van Amalthea hadde, waer
uyt hy soo veele nam, als hy noodigh hadde.
't Welck Iola, de Neef van Amalthea, siende,
dat het hoorn soo ledigh wierde, om Hercules
daer uyt te onderhouden, datselve langer
niet koste verdraegen. Andere willen dat
Amalthea een rijck oud Wijf was, diewelcke
haer geld, dat zy uyt de kramerie ontfingh,
in den hooren opstapelde, 't welck van Hercu-
les wegh gestolen zijnde, hy daer van seer
heerlijck leefde. Waer uyt een spreekwoord
quam, dat Hercules uyt het hoorn van Amal-
thea, al 't geluck ontfingh. Waer uyt, door
schertserye, van den Poeet Philemon geseyt is,
dat het hooren van Amalthea en van de Rijk-
dommen, niet anders is, als veel gelds te heb-
ben. Daerom is het oock vol geld gemaelt,
tot een beeld van den Rijckdom, diewelcke
daer toe dient, om 't leven voorspoedelijck
te onderhouden, om dat iemand geen goed
hebbende, om rijcklijck van te leven, hoe
gesont en wel gestelt hy zy, daerom niet kan
geseyt worden voorspoedigh te zijn. Alsoo
leeft oock die geene niet voorspoedigh, die
hoe rijck hy oock zy, nochtans niet gesont
is: sulx dat de voorspoet des levens niet toe
laet, dat iemant belaeden zy met behoeftig-
heyt, noch met eenigh ander quaed. De goe-
de welgesteltheyt in dese voorspoet, zijn de
uytwendige goederen, maer de inwendige
zijn de gesontheyt, die aldermeest te wegen
is: want de gesontheyt is de grootste schat,
diemen soude konnen wenschen. Pirrus de
Koningh der Epiroten, bad God niet om aen-
was van Heerschappie, noch van Rijckdom,
maer alleen om gesontheyt, want alsser gesont-
heyt is, seyt Cel. Rhodiginus, soo schijnen alle dingen
voorspoediger te gaen. En Horatius schrijft tot Ic-
cium: Soo de buyck, de sijden en de voeten wel vaeren en
gesont zijn, soo konnen de Koninghlijcke schatten niet
heerlijckers geven. Wat smaeck heeftmen doch
van de Rijckdommen, soo men niet gesont
is? Dese Besitter moet wel vaeren, seyt die-
selve Poeet, tot Lollium en tot Torquatum, want:
Waer toe Fortuyn, met haer gejagh,
Als ick 't goed niet gebruycken magh?
Waer toe dient my dan de Fortuyne en de
Rijckdommen, soo 't my niet is geoorloft,
die te gebruycken?
Soo past het dan wel, dat die diselve ge-
aen ziele. En dat hy sich door de begeer-
lijckheyt niet late ontroeren, als door gram-
schap, vreese, hoope, vrolijckheyt, smerte, of
van wat hertztochten het zijn, 't zy bewe-
gingen of ontsteltenissen des gemoeds: en
gelijck Horatius, aen dienselven Lollium daer by
voeght, Wat baet die geene, seyt hy, die altijd meer
begeert, of die altijd vreest, huys of schatten? jae even
alleens als de leepoogh een schoone schilderie, of als eene
die 't podagra of voeteuvel heeft, de stovingen. En dit is
't geene Iuvenalis in zijn X Schimpdicht heeft
willen invoeren:
Bid God, tot aller tijd, in handel en bedrijf,
Om een gesonde ziel in u gesonde lijf.
Wy sullen God bidden dat hy ons een ge-
sonde ziele in een gesont lichaem wil ver-
leenen, want door de ontsteltheyt des ge-
moeds, en door de swackheit, als mede door
de verstoorenissen en quellingen der ziele,
wort het lichaem ongesont, die ons het
voorspoedige leven wegh nemen.
De Eycken tronck, als voor geseyt is, ver-
toont ons de voorspoet, voor soo veel de
gesontheyt en 't lange leven aengaet: Want
de Eykeboom, die een hart en onbederflijck
houd heeft, en dat veele eeuwen geduyrt,
wort voor een beeld van sterckheyt gehou-
den, en de dappere stercke Mannen, worden
geseyt robusti, van robur of van de eycke. En
Festus seyt, Robum komt van Rubro en van roode
verwe, waer van oock de stoffe, die veele aederen van
die verwe heeft, genaemt is Robur. Hier van worden
de welgestelde Mannen, en die hoogh van verwe zijn,
Robusti genaemt. En daerom voerde Hercules,
die robust en sterck was, een kodse van Eyc-
ken houd. Zy is oock een beeld van geduy-
righeyt en van een langh leven, want de Ey-
keboom leeft lange, en in haere laeste Iaeren
verlanghtse haer leven, soo men die voor
eenige tijd in d'aerde begraeft, en met wae-
ter besprenght. En daerom voorseyden de
Wichlaers of Priesters aen den Grootvaeder
van Galba, als wanneer de Adelaer hem de
ingewanden van de offerhande uyter hand
nam, en daer mede op een Eycken boom
vloogh, dat de hooghste Regieringe, metter
tijd, op zijn geslacht en naekomelingen, doch
langhsaem, soude komen, gelijck het oock
naemaels gebeurde.
De krans van swarte Violen bediet een
langh voorspoedigh leven, want soodanige
Violen bloeyen altijt, en brengen gestadigh
bloemen voort, al hebben die oock geene
blaeders, gelijck Theophrastus seyt in 't VI boeck
van de planten, alsoo kan oock eener, die in
voorspoet leeft, tot allen tijden 't hoofd op
steken, niet om bloemen voort te brengen,
maer vruchten van eerlijcke werckingen, soo
hy dieselve maer wel bewaert en onder-
houd, gelijck het behoort, en dat hy, door
het ongeregelt misbruyck, zijne voorspoet
des levens, niet schende noch quetse.
Een Vrouwe in 't wit gekleet, hebbende
in de rechter hand een Scepter, en in de
slincker een Hoed, en op de aerde staet een
Katte.
De Scepter bediet het aensien of ontsagh
van de Vryheyt en van de Heerschappie, die
zy van haer selve houd: Wesende de Vry-
heyt een volkomene of vrye besittinge van 't
gemoed, van 't lichaem en van goederen, die
door verscheyden manieren, ten goede wer-
den beweeght. Het gemoed door de ge-
naede Godes, het lichaem door de kracht
desselven, en de goederen met voorsichtig-
heyt en wijsheyt.
De Hoed wort haer gegeven, gelijck wy
sullen seggen, om dat wanneer de Romeinen
dat hem 't hoofd geschooren was, soo gaven
zy hem een Hoed op 't hoofd: en dese Ce-
remonie wierde gedaen in den Tempel van
seeckere Goddinne Feronia geheeten, die zy
geloofden, dat beschermster was van de Sla-
ven, en die dese Vryheyt verkregen hadde.
En daerom wierde hy billijck met een Hoed
afgemaelt.
De Katte bemint de Vryheyt boven mae-
ten, en daerom voerden de Oude Alanen,
Burgundiers en Swaben, dieselve, gelijck
Metodicus Macrobius verhaelt, in haere Vaende-
len, om te betoonen, dat, gelijck dit Dier
niet magh lijden, dat het in eens anders ge-
weld opgeslooten is, alsoo achteden zy oock
onlijdelijck de slavernie te verdraegen.
Een Vrouwe in 't wit gekleet, die haer
slincker schouder en haer naeckte borst
wat boerachtigh vertoont: wijsende mette
rechter hand op 't herte, waer uyt een spreuk
komt Longe & prope, dat is, van verre en nae by.
Op den boord van 't kleed, sal staen Mors &
Vita, dat is, Dood en Leven. Wesende onthult,
hebbende een krans van Mirten om 't hoofd,
daer bloemen van Granaet-appelen tusschen
gevlochten zijn, voor 't voorhoofd sal ge-
schreven staen, Hyems, Aestas, dat is, Winter en
Somer. Zy sal bloots beens wesen, houdende
in hare slincker arm een drooge Olmboom,
daer een groene Wijngaert omgeslingert is.
Vriendschap, nae de bepaelinge van Ari-
stoteles, is een ingedruckte, onderlinge, weder-
lievende goedwilligheyt, die door seeckere
deughd en door de reeden, wert bestiert,
tusschen die van eenerleye aert, natuyre en
instortinge zijn. Het witte en slechte kleed,
is de eenvoudige oprechtigheyt van 't ge-
moed, waer uyt men oock van verre, de
waerachtige Liefde, sonder eenige gemaekt-
heyt of konstige streecken kan sien. Zy ver-
toont de slincker schouder en de naeckte
borst, wijsende op 't hert, en nae de spreuke,
longe & prope: Want een waerachtigh vriend,
't zy dat hy verre of nae by is, van die hy be-
mint, soo sal dieselve, doch nimmer uyter
herten zijn: En hoewel sich de tijd en 't ge-
ter liefde van zijne Vriendschap, bereyt, te
leven en te sterven. En ditselve bediet oock
de spreucke, die zy op den boord van 't kleet
en aen 't voorhoofd heeft. Maer soo dese
Vriendschap geveinst of gemaekt is, soo siet-
men dieselve, seer snellijck, door de alder-
minste drayinge van de fortuyne, gelijck als
een dunne nevel voor de Sonne, verdwijnen.
Datse onthult, en met een Mirtenkrans, daer
bloemen van Granaet-appels ingevlochten
zijn, gekroont is, betoont, dat de vrucht
der eendrachtiger en innerlijcker Liefde, een
seer soete reuck, van eerbaere handelingen
en voordaeden, van sich geeft: en datselve
sonder eenige lichtvaerdigheyt van werrelt-
sche pracht: waer onder sich dickwijls de
vleyinge, die een viandinne van dese deughd
is, verberght, waer van men Democritum kan
nae lesen; gelijck Pierius in zijn LXV boeck
verhaelt. Zy wort van gelijcken barrevoets
gestelt, om haere bekommeringe en vaerdig-
heyt uyt te drucken, en datmen totten dienst
van zijnen vriend, al de ongemacken moet
ter sijden stellen, gelijck Ovidius in zijne Min-
nekonst singht:
Indien geen wagen u ontmoet,
Neem aen de reys, en gae te voet.
Zy omarmt oock ten laesten den droogen
Olmboom, die van een Wijngaert is omslin-
gert, ten einde zy soude kennen dat de
Vriendschap, die in voorspoet gemaeckt is,
altijd behoort te duyren, en datse in de al-
dermeeste swarigheden meer als anders be-
hoort uyt te blincken: gedenckende dat
nimmermeer een Vriend soo onbequaem is,
of hy weet elders eenen wegh te vinden, om
eeniger maeten, de verbintenisse van de
Vriendschap te vergelden.
Een Maeghdeken met een bloosigh ge-
blancket en breed voorhoofd, in 't wit
gekleet, geciert met groene blaeders en met
geele en roode bloemen, met een krans om
't hoofd van veelderleye bloemen. In de
rechter hand, salse een cristallijne glas vol
roode Wijn hebben, en in de slincker hand
een groote goude schael, wesende van een
seer bevalligh en schoon opsicht, dansende
in een schoone beemde vol bloemen.
Vrolijckheyt is een genegentheyt van 't
gemoed, dat gekeert is tot Wellust, om die
dingen te beminnen, diemen inwendigh, als
boven natuyrlijck, beschouwt, of die uyt-
wendigh, door de sinnen, uyter natuyre, of
door een toeval worden aengebracht.
Zy sal een groot, vleessigh en geblancket
voorhoofd hebben, nae 't seggen van Aristo-
teles in zijne Physiogn. VI boeck I cap.
De bloemen bedieden, door haer self, de
Vrolijckheyt, en men plagh te seggen dat de
Velden lachen, wanneerse met bloemen be-
deckt zijn, gelijck Virgilius in zijn IV Ecloga
seyt.
goude schael, betoonen, dat de Vrolijckheyt
meerendeels sich niet laet bedecken, maer
datse sich een yder vrywillig mededeelt, gelijk
S. Gregorius getuyght, in zijne Zeede-leeringe,
De Vrolijckheyt plagh de geheymnissen van 't gemoed te
openbaeren. En de Propheet seyt, de Wijn ver-
heught het herte des Menschen, en 't goud heeft
oock de kracht om de geesten te versterc-
ken. En dese versterckinge is oorsaecke van
de Vrolijckheyt. De gestaltenis van 't lic-
chaem, en 't bewijs van den dans, zijn open-
baere kenteyckenen van de Vrolijckheyt.
Een Vrouwe met Mostaertsaet gekroont,
houdende met beyde handen voor haer
schoot een nestjen met jonge Vogeltjens
Acanti of Cardelli geheeten, van d'eene sijde
voor haere voeten heeftse een Henne met
haere kiexkens, die naulijx uyt den dop zijn,
twee uyt een broed. Van d'ander sijde sal
een Haese staen met haer jongen, die eerst
zijn voor den dagh gekomen.
De Vruchtbaerheyt is de meeste geluck-
saligheyt die een getroude Vrouwe magh
hebben, want daer door verkrijght zy de
vruchten, die van haer, door 't Houlijck, met
verlangen, verwacht zijn: aengesien door
een oude instortinge der Natuyre, den Men-
schen de voortteelinge der kinderen is noo-
digh: 't welck oock een bekende saecke is
in de onreedelijcke dieren. Alle gedierten
soecken uyter natuyre jongen en naekome-
lingen voort te brengen, alhoewelse daer
van geen nuttigheyt verhopen. Maer waer
isser grooter nuttigheyt en grooter rijck-
dom als kinderen?
Indien ghy kinders hebt van een oprecht gemoed,
seyde Euripides in zijn Meleagro. Dese Ouders
worden geluckigh geacht, die veele goede
kinderen hebben, 't zy dat het knechtjes of
Maeghdekens zijn, seyt Aristoteles. Want ge-
lijck een Man die veele vrienden heeft, meer
machts door dieselve verkrijght, als of hy
geene hadde, alsoo is oock een Burger meer-
der, die veele kinderen heeft, als die geene of
weynige kinderen heeft. Onder de seldene
gebeurlijckheden van 't Menschlijck geluck,
verhaelt Plinius in 't VII boeck XLIV cap. dat
Cecilius Metellus van Macedonien vier Soonen
hadde, waer van d'eene Schout, en d'ander
drie Burgemeesters geweest zijn, en twee
die Triumphales waeren, en eene Rentmeester.
In 't I boeck in 't XIII cap. verhaelt hy, dat
hy nae zijn dood, naeliet ses Soonen, elf Ne-
ven, en datter onder waeren, soo Swagers
als Snaeren, die hem, als Vaeder groeteden,
seven en twintigh. Hy seyt oock dat hy vint
in de handlingen ten tijde van Augustus on-
der 't 12 Iaer van 't Burgemeesterschap, dat
Cajus Crispinus Hilaris van Fiesole, met seven
Soonen en twee Dochters met 27 Neven,
negen Nichten, en 29 Naeneven, in 't Capi-
tolium met een groote en statige pompe, ge-
offert heeft. Tot uyterste gelucksaligheyt en
de hooghste eere wert genoemt, Anicia Falco-
nia, Moeder van verscheyden Burgemeesters,
in een oude opschrijvinge, datse is geweest
een Burgemeesters Vrouwe, een Burgemee-
sters Dochter, en Moeder van verscheyden
Burgemeesteren, wiens kinderen haer een
heerlijck graf hadden toegestelt. Valerius Ma-
ximus seyt in 't IV boeck IV cap. dat het een
groot verciersel in de Vrouwen is, kinderen
te hebben, derhalven verhaelt hy van een
Vrouwe uyt Campagnien, die seer met haere
kostelheyt pronckte, ten huyse van Cornelia,
de Moeder van Gracchus, die 12 Soonen had-
de, en nae dat zy alles hadde gesien, hielt zy
haer soo lange op, tot haere kinderen uyter
schoole quamen, en als dieselve voor haer
quaemen, soo seyde zy, wijsende op haere
kinderen, siet dit zijn al mijne tapijten en cieraeden.
Vruchtbaer, magh die andere Cornelia, uyt het
geslacht van Scipio, oock wel genaemt wer-
den, die in 't LXII Iaer, Volusium Saturninum baer-
de, die daer nae met den Keyser Domitianus
Burgemeester wierde. Dese gelucksaligheyt
is niet soo seer besonder, alsse is algemeen,
want dit is de gelucksaligheyt van een Vae-
derland, datmen verrijckt zy met veele goe-
de, deughdsaeme, en treflijcke kinderen.
Daerom maecktense in de stad van Romen een
besluyt, dat aen die de eerste plaetse en
grootste eere gegeven soude werden, niet
wie de meeste Iaeren, maer die de meeste
kinderen hadde, jae hy wierde, boven die
geene, die min kinderen hadde, voortge-
trocken, schoon datse ouder waeren, om de
Burgemeesters Roede aen den Burgemeester
over te leveren. En dit staet in de Wet Iulia,
die by A. Gellium in 't 2 b. XV c. te lesen is.
Met Mostaertsaet is zy gekroont, om dat
dit kleynste saet soo vruchtbaer is, dat het
oock, sonder eenige arbeyt, boven alle kruy-
den, soo overvloedigh voortspruyt, dat oock
de Vogelen des Hemels daer in rusten en
haere nesten maecken. Van de vruchtbaer-
heyt van 't Vogeltjen Acantus seyt Plinius,
X boek LXIII cap. dat alle Dieren, hoe groo-
ter die van lichaem zijn, dat zy oock te on-
vruchtbaerder zijn: Want de Elephanten,
Paerden, Leeuwen, Cameelen brengen maer
een jongh tot een dracht voort. De Henne
aen d'een sijde met haer gebroetsel, voor
haere voeten, waer van uyt een ey, twee jon-
gen voortkomen, vertoont de vruchtbaer-
heyt van dese Huysvogel. Van gelijcken ver-
haelt Pierius, binnen Padua gesien te hebben, en
Albertus Magnus schrijft, dat in sekere plaetse
van Macedonien, een Henne uyt 22 eyren
44 kuyckens gebroet heeft. De Oude ge-
bruyckten in dese gelegentheyt een Schaep
met twee Lammekens te samen gebonden:
Want als de oude Moeders twee kinderen,
tot eender draght, hadden ter Werreld ge-
bracht, soo plaghten zy een Schaep met twee
Lammerkens, aen Iuno de Goddinne, die een
Voorsitster der Rijckdommen, en een help-
ster der baerende Vrouwen was, tot een
danckbaerheydt op te offeren. Want dese
Dieren niet alleen op veele plaetsen, gelijck
in Egypten, twee voortbrengen, maer, gelijck
Aristoteles verhaelt in 't VII boeck IV cap. van
de Dieren, wel dickwijls drie, viere en vijve.
Een Vrouwe heeft alleen in vier drachten
20 kinderen voortgebracht, yder reyse vijf,
en de meeste derselven kostse alleene voeden
en opbrengen. A. Gellius verhaelt in 't X b.2 c.
dat een dienstmaeghd ten tijde van Augustus
weinigh dagen leefden, en de Moeder stierf
oock korts daer nae. Waer over oock door
last van Augustus, dese vruchtbaerheyt ter ee-
ren, een grafschrift op den Laurentiaenschen
weg wierde gestelt. En Iulius Capitolinus schrijft
dat onder de regeeringe van Antoninus Pius,
een Vrouwe vijf kinderen baerde: en hoe-
wel Aristoteles houd, dat dit het grootste ge-
tal van kinderen is, dat tot eender dracht
kan geboren worden, soo leestmen doch van
Margareta een Gravinne van Holland, die te
Loosduynen in 't Iaer 1276, 365 kinderen soude
hebben gebaert, en die aldaer souden ge-
doopt zijn: de knechtjes met den naeme
Ioannes, de Meysjes Elisabet, 't welck noch te
Loosduinen ontrent den Hage, wert vertoont, als
mede de beckens waer uyt zy souden zijn
gedoopt, zijnde alsdoen een Monnickekloo-
ster van S. Bernard: En wort de geschiedenisse
aldus verhaelt, dat sekere arme Vrouwe van
de Gravinne een aelmoesse versochte, die
twee kinderen, van eender dracht, by haer
hadde, en in plaetse van haer onderstant te
doen, beschrobde zy dieselve, seggende datse
geen twee kinderen koste voortbrengen, of
daer mosten oock twee Vaeders toe zijn ge-
weest: Waer over dese arme Vrouwe seer
droevigh zijnde, bad God, om hare kuysheyt
te ontdecken, dat de Gravinne, die alreede
swanger was, soo veele kinderen mocht ter
Werlt brengen, alsser dagen in 't Iaer waeren.
Dit vintmen in de oude Hollandsche Chro-
nijcken. En Martinus Cramerus, een waerachtigh
Schrijver, seyt, dat de Vrouwe van de Grave
Virboslaus 36 Soonen te Cracou heeft ter Wer-
relt gebracht. Van de Haesen seytmen, datse
soo vruchtbaer zijn, dat terwijlen zy soogen,
zy oock baren, en dat d'eene vrucht strax op
d'ander volgt. Valerius Maximus verhaelt, datter
een eyland was, waer uyt d'Inwoonders ge-
dwongen waeren te vluchten, om het groot
vermenigvuldigen van de Hasen. Derhalven
gebreken daer geene, die daer seggen, dat de
Haese Rammelaers selve haer eygen vrucht
moeten ontfangen, baeren en voeden, gelijck
de Wijfkens doen, om dat zy soo seer ver-
menighvuldigen.
Een Vrouwe met een Boeck in de rechter
hand, in d'ander een Roede met een ont-
steken Lampe, ter sijden staet een Kraen, die
een steen in de klauw heeft.
't Is soo seer in de gewoonte, dat dese
vlijtigh en wacker genaemt wort, die slechts
een levendige of wackere geest heeft, alhoe-
wel dese naem verkregen is, door de wac-
kerheyt die men mette lichaemlijcke oogen
sien kan, niet te min wort de gestadige oef-
ninge, gelijck als in de Natuyre verandert,
en sich eygen gemaeckt, en wort soo wel de
Wackerheyt des lichaems, als des geests,
door dit beeld uytgedruckt, te weten, de
Wackerheyt des Geests door 't Boeck, waer
in men de wetenschappen leerende, den
Mensche wacker en vaerdigh maeckt, om de
ongevallen der fortuyne tegen te staen, en de
driften des gemoeds te beschouwen.
De Roede maeckt het slaeperige lichaem
wacker, gelijck het Boeck en de spieglinge
of contemplatie de droomige geesten op-
wecken. Daerom seght Salomon in zijn Hoo-
ge Lied, soo wel tot het lichaem als totte
ziele, Ick slaep, maer mijn herte waeckt.
De Kraene leert ons datmen gestadigh op
zijn eygen hoede moet wesen, en voor zijn
eygen leven, want gelijck veele Natuyr-
schrijvers verhaelen, wanneer dese Kraenen
komen om te rusten, soo verposen zy mal-
kanderen op deser maniere, dat die daer op
den Schildwacht staet, eenen steen tusschen
zijn klauwen vat; en soo langh de steen
niet neder valt, zijnse seker datse beschermt
zijn door de Wackerheyt van haeren mede-
gesel: en als die valt, 't welck niet kan ge-
schieden, dan door den slaep van den schild-
wacht, soo worden zy van 't geluyt wacker
en vliegen wegh.
De Lampe bediet, dat de Wackerheyt ey-
gentlijck verstaen wert in dien tijd, die daer
bequaemst is totte ruste en slaep. Daerom
stelden de Oude hare schaerwachten eenige
seeckere uyren des nachts, waer in de Solda-
ten mosten wacker zijn tot versekeringe van
het Heyrleger: en wierde de geheele nacht
gedeelt in vier wachten, gelijck I. Caesar 't sel-
ve verhaelt in 't eerste van zijne Commen-
tarien.
Een seer schoone naeckte Vrouwe, hou-
dende in de rechter hand om hoogh een
straelende Sonne, daerse op siet, en met de
ander hand een open Boeck en een Palm-
tack, onder de rechter voet salse een Hemel-
sche globe hebben.
Waerheyt is een geschicktheyt van een
welgestelt gemoed, om de tonge niet van 't
oprechte af te leyden, noch van het eygen
wesen dier dingen, waer van men schrijft
of spreeckt: beweerende alleen 't geene dat
waer is, en ontkennende 't geene niet waer
is, sonder datse van haere gedachten ver-
andert.
Naeckt wort zy vertoont, om dat zy uy-
ter natuyre eenvoudigh is, waer over Euripi-
des in zijne Phoenissis seyt, 't is seer eenvoudigh
van de Waerheyt te spreecken, als niet van
noode hebbende ydele en op-gepronckte
uytleggingen, om datse door haer selve ge-
schickt en bequaem is. 't Selve seyt Aeschilus
en Seneca in zijn vijfden brief, dat de Waerheyt
een eenvoudige reede is. Daerom isse naeckt ge-
stelt, sonder datse eenigh cieraet noodigh
heeft.
Zy houd de Sonne, om uyt te drucken,
dat de Waerheyt een Vriendinne van 't licht
is, jae zy is een klaer licht, en vertoont alles
soo 't in der daed is. Men kan oock seggen
datse op de Sonne, dat is op God siet, sonder
wiens licht geene Waerheyt is, want hy is de
Waerheyt selve, seggende Christus onse Hee-
re, Ick ben de wegh, de waerheyt, en het leven.
Het opene Boeck bediet, dat in de Boec-
wort, en daerom is het Boeck een oeffenin-
ge van de kennissen of wetenschappen.
De Palmtack kan haere kracht uytdruc-
ken, want, gelijck bekent is, soo wijckt de
Palmboom voor geene swaerte, alsoo wijckt
oock de Waerheyt voor geene tegenstrijdi-
ge dingen: en alhoewel zy van veelen wort
aengevochten, soo steeckt zy 't hoofd noch
ten Hemel, en wast om hooge. Boven dat
beteyckentse de sterckheyt en de overwin-
ninge. Aeschines seyt tegens Timarchum, dat de
Waerheyt soodanige kracht heeft, datse ook
alle de gedachten der Menschen overwint.
Bacchilides noemt de Waerheyt een almachti-
ge wijsheyd in Esdra IV cap. en de uytspraeck
van Zerobabel de Iode is, dat de Waerheyd
het aldersterckste is van alle dingen, en die 't
meest vermoght by den Koningh Darius.
Maer wat segh ick van dese spreucke?
Nae dien de daeden van onse Christenen
overvloedigh zijn ter proef gestelt, zijnde
veel duysent Menschen van alle Ouder en
geslacht, en gelijck als uyt alle Landen uyt-
gevoert, om haer bloed en leven te storten,
en de Waerheyt van de Christlijcke Religie
voor te staen. Waer van zy oock wegh dra-
gen de heerlijcke triumphe van de alder-
wreetste Tyrannen, van datse met ontallijc-
ke palmen en kranssen de Christlijcke Waer-
heyt hebben verciert.
De Werld onder haer voet, bediet, dat zy
hooger en waerdiger is, als alle de goederen
des Werrelds, overmits zy een geestlijcke
saecke is. Waer over Menander seyt, dat de
Waerheyt een Burgerinne van den Hemel is, en die sich
alleene verblijt, om neffens God te staen.
Reserved for transcription
URL_WEBPAGE http://www.dbnl.org/tekst/pers001cesa01/pers001cesa01_1163.htm PARENT embstma_1450 IIHIM GUL ; MNE ; EMBLEMS ; ILL_BOOK ; ARTTHEORY HIM GUL ; MNE ; EMBLEMS ; ILL_BOOK ; ARTTHEORY MOTTO_NL Wellust, Geylheyt MOTTO_IT_NORM Libidine TIPE emblempictura NEXT embstma_1450_emblem179 SEQ 178 MOTTO_IT LIBIDINE CAPTION_EN Libidine: a woman seated beneath a tree, holding a scorpion; a billy-goat behind her SOURCE_FILE embstma_1450.dmp MOTTO_NL_NORM Wellust, Geilheid LINK_FACSIMILE embstma_1450_fac594 TYPE emblem pictura IC 25F715 ; 25G3(+21) ; 25G4(IVY) ; 31AA2352 ; 31A25312 ; 31D15 ; 33C8110:5(+113) ; 41D271 ; 43A(+12) ; 47I2141 ; 47I422(+8934) ; 47I422(+8939)(CLIMBING) ; 86(LIBIDINE) PREV embstma_1450_emblem177 URL_IMAGE embstma_1450_pic594.jpg ID embstma_1450_emblem178 _IC {'n': '25F715', 'c': ['25FF715'], 'p': ['2', '25', '25F', '25F7', '25F71', '25F715'], 'b': '25F715', 'l': ['25Fk0', '25Fk1', '25Fk2', '25Fk3', '25Fk4', '25Fk5', '25Fk6', '25Fk7', '25Fk8', '25Fk9'], 'txt': {'en': 'scorpions', 'de': 'Skorpione', 'fr': 'scorpions', 'it': 'scorpioni', 'pt': 'escorpiões', 'jp': 'サソリ目'}, 'kw': {'en': ['scorpion'], 'de': ['Skorpion'], 'fr': ['scorpion'], 'it': ['scorpione'], 'pt': ['escorpião'], 'jp': []}} ; {'n': '25G3(+21)', 'k': '25Gk21', 'c': ['25G3(...)', '25G31', '25G39', '25GG3'], 'r': ['25G11', '25H15', '25H151', '25H152'], 'p': ['2', '25', '25G', '25G3', '25G3(+2)', '25G3(+21)'], 'b': '25G3', 'l': ['25Gk211'], 'txt': {'en': 'trees (+ stem, trunk)', 'de': 'Bäume (+ Stengel, (Baum-)Stamm)', 'fr': 'arbres (+ tige, tronc)', 'it': 'alberi (+ gambo, tronco)', 'pt': 'árvores (+ caule, tronco)', 'jp': '樹木 (+ 幹、幹)'}, 'kw': {'en': ['tree', 'tree-trunk'], 'de': ['Baum', 'Baumstamm'], 'fr': ['arbre', "tronc d'arbre"], 'it': ['albero', "tronco d'albero"], 'pt': ['árvore'], 'jp': []}} ; {'n': '25G4(IVY)', 'c': ['25GG4(IVY)'], 'p': ['2', '25', '25G', '25G4', '25G4(...)', '25G4(IVY)'], 'b': '25G4(IVY)', 'l': ['25Gk0', '25Gk1', '25Gk2', '25Gk3'], 'txt': {'en': 'plants and herbs: ivy', 'de': 'Pflanzen und Kräuter: Efeu', 'fr': 'plantes et herbes : lierre', 'it': 'piante ed erbe: edera', 'pt': 'plantas e ervas: hera', 'jp': '植物類と薬用植物: ツタ'}, 'kw': {'en': ['barley', 'ivy', 'lotus', 'mint-plant'], 'de': ['Efeu', 'Gerste', 'Lotos', 'Minze'], 'fr': ['lierre', 'lotus', 'menthe', 'orge'], 'it': ['edera', 'loto', 'menta', 'orzo'], 'pt': ['cevada', 'hera', 'lótus', 'mint planta-'], 'jp': []}} ; {'n': '31AA2352', 'p': ['3', '31', '31A', '31AA', '31AA2', '31AA23', '31AA235', '31AA2352'], 'b': '31AA2352', 'l': ['31k0', '31k1', '31k2', '31k3', '31k4', '31k5', '31k6', '31k7', '31k8', '31k9'], 'txt': {'en': 'sitting on an elevation - AA - female human figure', 'de': 'auf einer Erhebung sitzen - AA - weibliche Figur', 'fr': 'assis sur une élévation - AA - figure féminine', 'it': 'seduta su un elemento rialzato - AA - figura umana femminile', 'pt': 'sentado numa elevação - AA - figura humana feminina', 'jp': '小高いところに座る - AA - 女性の人体'}, 'kw': {'en': ['seat'], 'de': ['Sitz'], 'fr': ['siège'], 'it': ['sedile'], 'pt': ['assento'], 'jp': []}} ; {'n': '31A25312', 'c': ['31AA25312'], 'r': ['31A2353'], 'p': ['3', '31', '31A', '31A2', '31A25', '31A253', '31A2531', '31A25312'], 'b': '31A25312', 'l': ['31k0', '31k1', '31k2', '31k3', '31k4', '31k5', '31k6', '31k7', '31k8', '31k9'], 'txt': {'en': 'head held in the hand(s), with elbows leaning on an elevation or on the knees', 'de': 'den Kopf in einer Hand halten; dabei den Ellenbogen auf eine Erhebung oder auf ein Knie stützen', 'fr': 'tête tenue dans la (les) main(s), avec les coudes reposant sur une élévation ou sur les genoux', 'it': 'testa tenuta con la mano (o tra le mani), con i gomiti poggiati su un elemento rialzato o sulle ginocchia', 'pt': 'cabeça segura entre a(s) mão(s), com os cotovelos encostados a uma elevação ou sobre os joelhos', 'jp': '手 (両手) に抱えられた頭部, 肘が高い位置または膝の上にもたれかかっている'}, 'kw': {'en': ['elbow', 'knee', 'leaning'], 'de': ['Ellenbogen', 'Knie', 'lehnen'], 'fr': ['coude', 'genou', 'se pencher'], 'it': ['appoggiarsi', 'ginocchio', 'gomito', 'poggiare'], 'pt': ['cotovelo', 'joelho', 'inclinando-se'], 'jp': []}} ; {'n': '31D15', 'c': ['31D150'], 'p': ['3', '31', '31D', '31D1', '31D15'], 'b': '31D15', 'l': ['31k0', '31k1', '31k2', '31k3', '31k4', '31k5', '31k6', '31k7', '31k8', '31k9'], 'txt': {'en': 'adult woman', 'de': 'erwachsene Frau', 'fr': 'femme adulte', 'it': 'donna adulta', 'pt': 'mulher adulta', 'jp': '大人の女性'}, 'kw': {'en': ['adult', 'woman'], 'de': ['Erwachsener', 'Frau'], 'fr': ['adulte', 'femme'], 'it': ['adulto', 'donna'], 'pt': ['adulto', 'mulher'], 'jp': []}} ; {'n': '41D271', 'p': ['4', '41', '41D', '41D2', '41D27', '41D271'], 'b': '41D271', 'l': ['41Dk0', '41Dk1', '41Dk2', '41Dk3', '41Dk4', '41Dk5', '41Dk6', '41Dk7', '41Dk8'], 'txt': {'en': "fluttering lappet of vestment, 'Pneumazipfel'", 'de': 'flatternder Gewandzipfel; sogenannter Pneumazipfel', 'fr': "bande de tissu flottant au vêtement, 'Pneumazipfel'", 'it': "lembo o falda svolazzante, 'Pneumazipfel'", 'pt': 'lapela, aba tremulante do vestuário, "Pneumazipfel"', 'jp': "衣服のはためくひだ, 'Pneumazipfel'"}, 'kw': {'en': ['Pneumazipfel', 'wind'], 'de': ['Gewandzipfel', 'Pneumazipfel', 'Wind'], 'fr': ['Pneumazipfel', 'vent'], 'it': ['Pneumazipfel', 'vento'], 'pt': ['Pneumazipfel', 'vento'], 'jp': []}} ; {'n': '43A(+12)', 'k': '43Ak12', 'c': ['43A1', '43A2', '43A3', '43A4'], 'p': ['4', '43', '43A', '43A(+1)', '43A(+12)'], 'b': '43A', 'l': [], 'txt': {'en': 'festivities (+ wreath, garland ~ festive activities)', 'de': 'Festlichkeiten (+ Kranz, Girlande (bei Festlichkeiten))', 'fr': 'festivités, fêtes (+ couronne, guirlande ~ activités de fêtes)', 'it': 'festeggiamenti (+ serti, ghirlande ~ feste, festeggiamenti)', 'pt': 'festividades (+ coroa de flores, guirlanda ~ atividades festivas)', 'jp': '祝祭 (+ 花輪、ガーランド ~ 祝祭アクティビティ)'}, 'kw': {'en': ['feast', 'rejoicing', 'wreath', 'garland'], 'de': ['Fest', 'freuen (sich)', 'Kranz', 'Girlande'], 'fr': ['fête', 'se réjouir', 'couronne', 'guirlande'], 'it': ['festa', 'gioire', 'serto', 'ghirlanda'], 'pt': ['festa', 'regozijo'], 'jp': []}} ; {'n': '47I2141', 'p': ['4', '47', '47I', '47I2', '47I21', '47I214', '47I2141'], 'b': '47I2141', 'l': ['47k0', '47k1', '47k2', '47k3', '47k4', '47k5', '47k6', '47k7', '47k8', '47k9'], 'txt': {'en': 'he-goat, billy-goat', 'de': 'Ziegenbock', 'fr': 'bouc', 'it': 'caprone, capro', 'pt': 'bode', 'jp': '雄ヤギ'}, 'kw': {'en': ['he-goat'], 'de': ['Ziegenbock'], 'fr': ['bouc'], 'it': ['caprone'], 'pt': ['bode'], 'jp': []}} ; {'n': '47I422(+8934)', 'k': '47k8934', 'c': ['47I4221', '47I4222', '47I4223'], 'p': ['4', '47', '47I', '47I4', '47I42', '47I422', '47I422(+8)', '47I422(+89)', '47I422(+893)', '47I422(+8934)'], 'b': '47I422', 'l': ['47k89341'], 'txt': {'en': 'vine (+ bearing fruit)', 'de': 'Weinrebe (+ Pflanzen tragen Früchte)', 'fr': 'vigne (+ portant des fruits)', 'it': 'vite (+ dare frutti)', 'pt': 'videira (+ dando frutos)', 'jp': 'ブドウの木 (+ 実をつける)'}, 'kw': {'en': ['plant', 'vine', 'fruit'], 'de': ['Pflanze', 'Weinrebe', 'Frucht'], 'fr': ['plante', 'vigne', 'fruit'], 'it': ['pianta', 'vite', 'frutto'], 'pt': ['planta', 'videira'], 'jp': []}} ; {'n': '86(LIBIDINE)', 'c': ['86(BEWARE THE GEESE WHEN THE FOX PREACHES)', '86(LIGHTLY COME, LIGHTLY GO)', '86(OMNIA MECUM PORTO)'], 'p': ['8', '86', '86(...)'], 'notation_with_name': '86(...)', 'bracketed_text': '(LIBIDINE)', 'b': '86(...)', 'l': ['8k0'], 'txt': {'en': 'proverbs, sayings, etc. (LIBIDINE)', 'de': 'Sprichwörter, Redewendungen etc. (LIBIDINE)', 'fr': 'proverbes, dictons, etc. (LIBIDINE)', 'it': 'proverbi, detti, ecc. (LIBIDINE)', 'pt': 'provérbios, ditos populares, etc. (LIBIDINE)', 'jp': '諺, 格言 等々 (LIBIDINE)'}, 'kw': {'en': [], 'de': [], 'fr': [], 'it': [], 'pt': [], 'jp': []}} ; $ TEXT_EXPL_XMLReserved for transcription
URL_WEBPAGE http://www.dbnl.org/tekst/pers001cesa01/pers001cesa01_1168.htm PARENT embstma_1450 IIHIM GUL ; MNE ; EMBLEMS ; ILL_BOOK ; ARTTHEORY HIM GUL ; MNE ; EMBLEMS ; ILL_BOOK ; ARTTHEORY MOTTO_NL Kracht door de Welsprekentheyt t'ondergebracht MOTTO_IT_NORM Forza sottoposta al'Eloquenza TIPE emblempictura NEXT embstma_1450_emblem180 SEQ 179 MOTTO_IT FORZA SOTTOPOSTA AL'ELOQUENZA CAPTION_EN Forza sottoposta all'eloquenza: a woman with a caduceus, standing on a lion SOURCE_FILE embstma_1450.dmp MOTTO_NL_NORM Kracht door de Welsprekendheid tenondergebracht LINK_FACSIMILE embstma_1450_fac596 TYPE emblem pictura IC 25F23(LION)(+5246) ; 25F23(LION)(+536) ; 31AA2726(+0) ; 31D15 ; 41D2211 ; 52D31(+113) ; 86(FORZA SOTTOPOSTA AL'ELOQUENZA) ; 92B58(CADUCEUS) PREV embstma_1450_emblem178 URL_IMAGE embstma_1450_pic596.jpg ID embstma_1450_emblem179 _IC {'n': '25F23(LION)(+5246)', 'k': '25Fk5246', 'c': ['25FF23(LION)'], 'r': ['25F(+12)'], 'p': ['2', '25', '25F', '25F2', '25F23', '25F23(...)', '25F23(LION)', '25F23(LION)(+5)', '25F23(LION)(+52)', '25F23(LION)(+524)', '25F23(LION)(+5246)'], 'b': '25F23(LION)', 'l': [], 'txt': {'en': 'beasts of prey, predatory animals: lion (+ animal(s) carrying something)', 'de': 'Raubtiere: Löwe (+ Tiere tragen etwas oder jemanden)', 'fr': 'animaux prédateurs : lion (+ animal(animaux) portant quelque chose)', 'it': 'predatori, rapaci: leone (+ animale che porta qualcosa)', 'pt': 'carnívoros, predadores: leão (+ animal(es) carregando algo)', 'jp': '猛獣, 肉食動物: ライオン (+ 動物が何かを運んでいる)'}, 'kw': {'en': ['lion', 'carrying'], 'de': ['Loewe', 'Saeugetier', 'tragen'], 'fr': ['lion', 'porter'], 'it': ['leone', 'portare'], 'pt': ['leão'], 'jp': []}} ; {'n': '25F23(LION)(+536)', 'k': '25Fk536', 'c': ['25FF23(LION)'], 'r': ['25F(+12)'], 'p': ['2', '25', '25F', '25F2', '25F23', '25F23(...)', '25F23(LION)', '25F23(LION)(+5)', '25F23(LION)(+53)', '25F23(LION)(+536)'], 'b': '25F23(LION)', 'l': [], 'txt': {'en': 'beasts of prey, predatory animals: lion (+ lying animal)', 'de': 'Raubtiere: Löwe (+ ein liegendes Tier)', 'fr': 'animaux prédateurs : lion (+ animal couché)', 'it': 'predatori, rapaci: leone (+ animale sdraiato)', 'pt': 'carnívoros, predadores: leão (+ animal mentiroso)', 'jp': '猛獣, 肉食動物: ライオン (+ 横たわっている動物)'}, 'kw': {'en': ['lion', 'lying'], 'de': ['Loewe', 'Saeugetier', 'liegen'], 'fr': ['lion', 'coucher'], 'it': ['leone', 'giacere'], 'pt': ['leão'], 'jp': []}} ; {'n': '31AA2726(+0)', 'k': '31k0', 'p': ['3', '31', '31A', '31AA', '31AA2', '31AA27', '31AA272', '31AA2726', '31AA2726(+0)'], 'b': '31AA2726', 'l': [], 'txt': {'en': 'trampling, treading, stamping on someone or something - AA - female human figure (+ variant)', 'de': 'auf jemanden oder etwas trampeln, treten, stampfen - AA - weibliche Figur (+ Variante)', 'fr': "écraser, marcher sur, piétiner quelqu'un ou quelque chose - AA - figure féminine (+ variante)", 'it': 'calpestare, schiacciare, pestare i piedi su qualcuno o qualcosa - AA - figura umana femminile (+ variante)', 'pt': 'pisando, espezinhando, esmagando alguém ou alguma coisa - AA - figura humana feminina (+ variante)', 'jp': '踏みつける, 歩く, 誰かまたは何かを踏みつける - AA - 女性の人体 (+ 異形)'}, 'kw': {'en': ['stamping', 'trampling', 'variant'], 'de': ['mit Fuessen treten', 'stampfen', 'trampeln', 'Variante'], 'fr': ['fouler aux pieds', 'taper du pied', 'variante'], 'it': ['calpestare', 'imprimere', 'variante'], 'pt': ['estampagem', 'atropelo'], 'jp': []}} ; {'n': '31D15', 'c': ['31D150'], 'p': ['3', '31', '31D', '31D1', '31D15'], 'b': '31D15', 'l': ['31k0', '31k1', '31k2', '31k3', '31k4', '31k5', '31k6', '31k7', '31k8', '31k9'], 'txt': {'en': 'adult woman', 'de': 'erwachsene Frau', 'fr': 'femme adulte', 'it': 'donna adulta', 'pt': 'mulher adulta', 'jp': '大人の女性'}, 'kw': {'en': ['adult', 'woman'], 'de': ['Erwachsener', 'Frau'], 'fr': ['adulte', 'femme'], 'it': ['adulto', 'donna'], 'pt': ['adulto', 'mulher'], 'jp': []}} ; {'n': '41D2211', 'p': ['4', '41', '41D', '41D2', '41D22', '41D221', '41D2211'], 'b': '41D2211', 'l': ['41Dk0', '41Dk1', '41Dk2', '41Dk3', '41Dk4', '41Dk5', '41Dk6', '41Dk7', '41Dk8'], 'txt': {'en': 'veil', 'de': 'Schleier', 'fr': 'voile', 'it': 'velo', 'pt': 'véu', 'jp': 'ベール'}, 'kw': {'en': ['veil'], 'de': ['Kostuem', 'Materialitaet', 'Schleier'], 'fr': ['chapeau', 'voile'], 'it': ['velo'], 'pt': ['véu'], 'jp': []}} ; {'n': '52D31(+113)', 'k': '5k113', 'r': ['94L73'], 'p': ['5', '52', '52D', '52D3', '52D31', '52D31(+1)', '52D31(+11)', '52D31(+113)'], 'b': '52D31', 'l': ['5k1131'], 'txt': {'en': "Power of Eloquence; 'Forza sottoposta all'Eloquenza' (Ripa) (+ clothed)", 'de': "Macht der Eloquenz, Überredungsgabe; Ripa: Forza sottoposta all'Eloquenza (+ bekleidet)", 'fr': "Force de l'Éloquence; 'Forza sottoposta all'Eloquenza' (Ripa) (+ habillé)", 'it': "potere dell'eloquenza; 'Forza sottoposta all'Eloquenza' (Ripa) (+ vestito)", 'pt': 'poder da eloquência; "Forza sottoposta all\'Eloquenza" (Ripa) (+ vestido)', 'jp': '巧みな話術の力 (+ 服を着ている)'}, 'kw': {'en': ["Forza sottoposta all'Eloquenza", 'power'], 'de': ['Macht', "forza sottoposta all'Eloquenza"], 'fr': ["Forza sottoposta all'Eloquenza", 'puissance'], 'it': ["Forza sottoposta all'Eloquenza", 'potere'], 'pt': ["Forza sottoposta all'Eloquenza", 'poder'], 'jp': []}} ; {'n': "86(FORZA SOTTOPOSTA AL'ELOQUENZA)", 'c': ['86(BEWARE THE GEESE WHEN THE FOX PREACHES)', '86(LIGHTLY COME, LIGHTLY GO)', '86(OMNIA MECUM PORTO)'], 'p': ['8', '86', '86(...)'], 'notation_with_name': '86(...)', 'bracketed_text': "(FORZA SOTTOPOSTA AL'ELOQUENZA)", 'b': '86(...)', 'l': ['8k0'], 'txt': {'en': "proverbs, sayings, etc. (FORZA SOTTOPOSTA AL'ELOQUENZA)", 'de': "Sprichwörter, Redewendungen etc. (FORZA SOTTOPOSTA AL'ELOQUENZA)", 'fr': "proverbes, dictons, etc. (FORZA SOTTOPOSTA AL'ELOQUENZA)", 'it': "proverbi, detti, ecc. (FORZA SOTTOPOSTA AL'ELOQUENZA)", 'pt': "provérbios, ditos populares, etc. (FORZA SOTTOPOSTA AL'ELOQUENZA)", 'jp': "諺, 格言 等々 (FORZA SOTTOPOSTA AL'ELOQUENZA)"}, 'kw': {'en': [], 'de': [], 'fr': [], 'it': [], 'pt': [], 'jp': []}} ; {'n': '92B58(CADUCEUS)', 'p': ['9', '92', '92B', '92B5', '92B58', '92B58(...)', '92B58(CADUCEUS)'], 'b': '92B58(CADUCEUS)', 'l': ['9k0'], 'txt': {'en': 'caduceus (staff with two snakes, attribute of Mercury)', 'de': 'Caduceus (Stab mit zwei Schlangen, Attribut Merkurs)', 'fr': 'attributs de Mercure : Caducée (baguette entourée de deux serpents)', 'it': 'caduceo (verga con due serpenti, attributo di Mercurio)', 'pt': 'caduceus (bastão com duas serpentes, atributo de Mercúrio)', 'jp': 'カドゥケウス (メルクリウスの象徴の2匹の蛇のついた杖)'}, 'kw': {'en': ['caduceus', 'snake', 'staff'], 'de': ['Caduceus', 'Schlange', 'Stab', 'Stecken'], 'fr': ['baguette', 'caducée', 'serpent'], 'it': ['bastone', 'caduceo', 'serpente'], 'pt': ['caduceu', 'serpente', 'funcionários'], 'jp': []}} ; $ TEXT_EXPL_XMLReserved for transcription
URL_WEBPAGE http://www.dbnl.org/tekst/pers001cesa01/pers001cesa01_1178.htm PARENT embstma_1450 MOTTO_IT COSMOGRAFIA HIM GUL ; MNE ; EMBLEMS ; ILL_BOOK ; ARTTHEORY MOTTO_NL Wereltbeschrijvinge MOTTO_IT_NORM Cosmografia TIPE emblempictura ANNOT Woodcut signed I.C.I. = Jean-Christoph Jeger NEXT embstma_1450_emblem181 SEQ 180 IIHIM GUL ; MNE ; EMBLEMS ; ILL_BOOK ; ARTTHEORY CAPTION_EN Cosmografia: a woman between a celestial and a terrestrial globe, an astrolabe in one hand and a 'Roman radius' in the other SOURCE_FILE embstma_1450.dmp MOTTO_NL_NORM Wereldbeschrijving LINK_FACSIMILE embstma_1450_fac599 TYPE emblem pictura IC 24D ; 25A13 ; 25A9111 ; 25H11 ; 31D17 ; 46C2823 ; 49E10:5(+113) ; 49E121 ; 86(COSMOGRAFIA) PREV embstma_1450_emblem179 URL_IMAGE embstma_1450_pic599.jpg ID embstma_1450_emblem180 _IC {'n': '24D', 'c': ['24D0', '24D1', '24D2', '24D4'], 'p': ['2', '24', '24D'], 'b': '24D', 'l': ['2k0'], 'txt': {'en': 'stars', 'de': 'Sterne', 'fr': 'les étoiles', 'it': 'stelle', 'pt': 'estrelas', 'jp': '星'}, 'kw': {'en': ['star'], 'de': ['Himmelskörper', 'Stern'], 'fr': ['étoile'], 'it': ['stella'], 'pt': ['estrela'], 'jp': []}} ; {'n': '25A13', 'c': ['25A131'], 'r': ['91B13661', '94L33231'], 'p': ['2', '25', '25A', '25A1', '25A13'], 'b': '25A13', 'l': ['2k0'], 'txt': {'en': 'globe', 'de': 'Globus', 'fr': 'globe', 'it': 'globo', 'pt': 'globo', 'jp': '地球儀'}, 'kw': {'en': ['globe'], 'de': ['Globus', 'Weltkugel'], 'fr': ['globe'], 'it': ['globo'], 'pt': ['globo'], 'jp': []}} ; {'n': '25A9111', 'p': ['2', '25', '25A', '25A9', '25A91', '25A911', '25A9111'], 'b': '25A9111', 'l': ['2k0'], 'txt': {'en': "Jacob's staff (surveying instrument)", 'de': 'Jakobsstab (Vermessungsinstrument)', 'fr': "le bâton de Jacob (instrument d'arpentage)", 'it': 'Bastone di Giacobbe, ballestriglia (strumenti per misurare)', 'pt': 'balestilha (instrumentos topográficos)', 'jp': 'ヤコブの杖 (測量機器)'}, 'kw': {'en': ["Jacob's staff", 'staff'], 'de': ['Jakobsstab', 'Stab', 'Stecken'], 'fr': ['bâton', 'bâton de Jacob'], 'it': ['bastone', 'bastone di Giacobbe'], 'pt': ['Balestilha', 'funcionários'], 'jp': []}} ; {'n': '25H11', 'c': ['25H111', '25H112', '25H113', '25H114', '25H115', '25H116', '25H119', '25HH11'], 'r': ['25C12'], 'p': ['2', '25', '25H', '25H1', '25H11'], 'b': '25H11', 'l': ['25Hk0', '25Hk1'], 'txt': {'en': 'mountains', 'de': 'Berge, Gebirge', 'fr': 'montagnes', 'it': 'monti', 'pt': 'montanhas', 'jp': '山'}, 'kw': {'en': ['mountain'], 'de': ['Berg'], 'fr': ['montagne'], 'it': ['montagna'], 'pt': ['montanha'], 'jp': []}} ; {'n': '31D17', 'c': ['31D171', '31D172'], 'p': ['3', '31', '31D', '31D1', '31D17'], 'b': '31D17', 'l': ['31k0', '31k1', '31k2', '31k3', '31k4', '31k5', '31k6', '31k7', '31k8', '31k9'], 'txt': {'en': 'old woman', 'de': 'alte Frau', 'fr': 'vieille femme', 'it': 'vecchia', 'pt': 'velha', 'jp': '老女'}, 'kw': {'en': ['old age', 'old woman'], 'de': ['Greisin', 'alte Frau'], 'fr': ['vieille femme'], 'it': ['anziana', 'anzianità', 'vecchia'], 'pt': ['velhice', 'velha mulher'], 'jp': []}} ; {'n': '46C2823', 'r': ['49E121'], 'p': ['4', '46', '46C', '46C2', '46C28', '46C282', '46C2823'], 'b': '46C2823', 'l': ['46Ck0', '46Ck1', '46Ck2', '46Ck3', '46Ck4', '46Ck5', '46Ck6', '46Ck7', '46Ck8', '46Ck9'], 'txt': {'en': 'astrolabe', 'de': 'Astrolabium', 'fr': 'astrolabe', 'it': 'astrolabio', 'pt': 'astrolábio', 'jp': 'アストロラーベ'}, 'kw': {'en': ['astrolabe'], 'de': ['Astrolabium'], 'fr': ['astrolabe'], 'it': ['astrolabio'], 'pt': ['astrolábio'], 'jp': []}} ; {'n': '49E121', 'p': ['4', '49', '49E', '49E1', '49E12', '49E121'], 'b': '49E121', 'l': ['49k0', '49k1', '49k2', '49k3', '49k4', '49k5', '49k6', '49k7', '49k8', '49k9'], 'txt': {'en': 'star-globe', 'de': 'Himmelsglobus', 'fr': 'globe céleste', 'it': 'globo celeste', 'pt': 'globo celeste', 'jp': '天球儀'}, 'kw': {'en': ['globe', 'star-globe'], 'de': ['Globus', 'Himmelsglobus'], 'fr': ['globe', 'globe céleste'], 'it': ['globo', 'globo celeste'], 'pt': ['globo', 'star-globo'], 'jp': []}} ; {'n': '86(COSMOGRAFIA)', 'c': ['86(BEWARE THE GEESE WHEN THE FOX PREACHES)', '86(LIGHTLY COME, LIGHTLY GO)', '86(OMNIA MECUM PORTO)'], 'p': ['8', '86', '86(...)'], 'notation_with_name': '86(...)', 'bracketed_text': '(COSMOGRAFIA)', 'b': '86(...)', 'l': ['8k0'], 'txt': {'en': 'proverbs, sayings, etc. (COSMOGRAFIA)', 'de': 'Sprichwörter, Redewendungen etc. (COSMOGRAFIA)', 'fr': 'proverbes, dictons, etc. (COSMOGRAFIA)', 'it': 'proverbi, detti, ecc. (COSMOGRAFIA)', 'pt': 'provérbios, ditos populares, etc. (COSMOGRAFIA)', 'jp': '諺, 格言 等々 (COSMOGRAFIA)'}, 'kw': {'en': [], 'de': [], 'fr': [], 'it': [], 'pt': [], 'jp': []}} ; $ TEXT_EXPL_XMLReserved for transcription
URL_WEBPAGE http://www.dbnl.org/tekst/pers001cesa01/pers001cesa01_1180.htm PARENT embstma_1450 IIHIM GUL ; MNE ; EMBLEMS ; ILL_BOOK ; ARTTHEORY HIM GUL ; MNE ; EMBLEMS ; ILL_BOOK ; ARTTHEORY MOTTO_NL Wereld, gelijck die van Bocatius in de afkomst der Goden is afgemaelt, met haere vier deelen MOTTO_IT_NORM Mondo TIPE emblempictura NEXT embstma_1450_emblem182 SEQ 181 MOTTO_IT MONDO CAPTION_EN Mondo: Pan, covered by a panther skin, resting one hand on a shepherd's crook, a syrinx in the other SOURCE_FILE embstma_1450.dmp MOTTO_NL_NORM Wereld, gelijck die van Bocatius in de afkomst der Goden is afgemaald, met haar vier deelen LINK_FACSIMILE embstma_1450_fac600 TYPE emblem pictura IC 250:5(+1) ; 25F23(PANTHER)(+351) ; 47I2213 ; 48C7353 ; 92L5 ; 92L58(CROOK) ; 92L58(SYRINX) PREV embstma_1450_emblem180 URL_IMAGE embstma_1450_pic600.jpg ID embstma_1450_emblem181 _IC {'n': '25F23(PANTHER)(+351)', 'k': '25Fk351', 'c': ['25FF23(PANTHER)'], 'p': ['2', '25', '25F', '25F2', '25F23', '25F23(...)', '25F23(PANTHER)', '25F23(PANTHER)(+3)', '25F23(PANTHER)(+35)', '25F23(PANTHER)(+351)'], 'b': '25F23(PANTHER)', 'l': [], 'txt': {'en': 'beasts of prey, predatory animals: panther (+ skin, fleece, hide, fur, leather)', 'de': 'Raubtiere: Panther (+ Haut, Schaffell, Fell, Pelz, Leder)', 'fr': 'animaux prédateurs : panthère (+ peau, toison, fourrure, cuir)', 'it': 'predatori, rapaci: pantera (+ pelle, vello, pelo)', 'pt': 'carnívoros, predadores: pantera (+ pele, lã, couro, pele, couro)', 'jp': '猛獣, 肉食動物: ヒョウ (+ 皮膚、羊毛、皮、毛皮、革)'}, 'kw': {'en': ['panther', 'skin', 'fleece', 'hide', 'fur', 'leather'], 'de': ['Panther', 'Saeugetier', 'Haut', 'Schaffell', 'Fell', 'Pelz', 'Leder'], 'fr': ['panthère', 'peau', 'toison', 'fourrure', 'cuir'], 'it': ['pantera', 'pelle', 'vello', 'pelle di animale', 'pelliccia', 'cuoio'], 'pt': ['pantera'], 'jp': []}} ; {'n': '47I2213', 'p': ['4', '47', '47I', '47I2', '47I22', '47I221', '47I2213'], 'b': '47I2213', 'l': ['47k0', '47k1', '47k2', '47k3', '47k4', '47k5', '47k6', '47k7', '47k8', '47k9'], 'txt': {'en': "shepherd's crook", 'de': 'Hirtenstab', 'fr': 'houlette de berger', 'it': 'bastone da pastore', 'pt': 'cajado de pastor', 'jp': '羊飼いの杖'}, 'kw': {'en': ['staff'], 'de': ['Stab', 'Stecken'], 'fr': ['houlette'], 'it': ['bastone'], 'pt': ['funcionários'], 'jp': []}} ; {'n': '48C7353', 'c': ['48CC7353'], 'p': ['4', '48', '48C', '48C7', '48C73', '48C735', '48C7353'], 'b': '48C7353', 'l': ['48k0', '48k1', '48k2', '48k3', '48k4', '48k5', '48k6', '48k7'], 'txt': {'en': 'panpipes', 'de': 'Panflöte', 'fr': 'flûte de Pan', 'it': 'siringa (mus.)', 'pt': 'flauta de pã', 'jp': 'パンパイプ'}, 'kw': {'en': ['syrinx'], 'de': ['Panfloete', 'Syrinx'], 'fr': ['flûte de Pan'], 'it': ['siringa (mus.)'], 'pt': ['siringe'], 'jp': []}} ; {'n': '92L5', 'c': ['92L51', '92L52', '92L53', '92L54', '92L55', '92L56', '92L57', '92L58', '92L59'], 'r': ['96A11'], 'p': ['9', '92', '92L', '92L5'], 'b': '92L5', 'l': ['9k0'], 'txt': {'en': '(story of) Pan', 'de': 'die Geschichte von Pan', 'fr': '(histoire de) Pan', 'it': '(storia di) Pan', 'pt': '(história de) Pã', 'jp': 'パン (の物語)'}, 'kw': {'en': ['Pan'], 'de': ['Pan'], 'fr': ['Pan'], 'it': ['Pan'], 'pt': ['panela'], 'jp': []}} ; {'n': '92L58(CROOK)', 'p': ['9', '92', '92L', '92L5', '92L58', '92L58(...)', '92L58(CROOK)'], 'b': '92L58(CROOK)', 'l': ['9k0'], 'txt': {'en': 'attributes of Pan: crook', 'de': 'Attribute des Pan: Stab, Stecken', 'fr': 'attributs de Pan : houlette', 'it': 'attributi di Pan: bastone da pastore', 'pt': 'atributos de Pã: cajado do pastor', 'jp': 'パンの象徴: 柄の曲がった杖'}, 'kw': {'en': ['staff'], 'de': ['Stab', 'Stecken'], 'fr': ['houlette'], 'it': ['bastone'], 'pt': ['funcionários'], 'jp': []}} ; {'n': '92L58(SYRINX)', 'p': ['9', '92', '92L', '92L5', '92L58', '92L58(...)', '92L58(SYRINX)'], 'b': '92L58(SYRINX)', 'l': ['9k0'], 'txt': {'en': 'attributes of Pan: syrinx', 'de': 'Attribute des Pan: Syrinx, Panflöte', 'fr': 'attributs de Pan : syrinx', 'it': 'attributi di Pan: siringa', 'pt': 'atributos de Pã: siringe', 'jp': 'パンの象徴: シランクス'}, 'kw': {'en': ['syrinx'], 'de': ['Panfloete', 'Syrinx'], 'fr': ['flûte de Pan'], 'it': ['siringa (mus.)'], 'pt': ['siringe'], 'jp': []}} ; $ TEXT_EXPL_XMLReserved for transcription
URL_WEBPAGE http://www.dbnl.org/tekst/pers001cesa01/pers001cesa01_1183.htm PARENT embstma_1450 MOTTO_IT EUROPA HIM GUL ; MNE ; EMBLEMS ; ILL_BOOK ; ARTTHEORY MOTTO_NLEuropa Eene van de treflijxste deelen des Werrelts
MOTTO_IT_NORM Europa TIPE emblempictura ANNOT Woodcut signed I.C.I. = Jean-Christoph Jeger NEXT embstma_1450_emblem183 SEQ 182 IIHIM GUL ; MNE ; EMBLEMS ; ILL_BOOK ; ARTTHEORY CAPTION_EN Europa: a woman seated between two cornucopiae and many other attributes, holding a temple in her raised right hand SOURCE_FILE embstma_1450.dmp LINK_FACSIMILE embstma_1450_fac602 TYPE emblem pictura IC 11P31111 ; 12B61 ; 25B1:5(+113) ; 25F34 ; 25G21 ; 31AA2352 ; 31A25552 ; 31D15 ; 44B191 ; 45C11(SPEAR) ; 45C14(LANCE) ; 45D1 ; 46C13141 ; 47D8(HAMMER) ; 47I1111 ; 47I4222 ; 48C1422 ; 48C5152 ; 48C5153 ; 48C7352 ; 49D5111 ; 49D5112 ; 49M32 ; 86(EUROPA) ; 92B11221 PREV embstma_1450_emblem181 URL_IMAGE embstma_1450_pic602.jpg ID embstma_1450_emblem182 _IC {'n': '11P31111', 'c': ['11PP31111'], 'p': ['1', '11', '11P', '11P3', '11P31', '11P311', '11P3111', '11P31111'], 'b': '11P31111', 'l': ['11k0', '11k1', '11k2', '11k3', '11k4', '11k5'], 'txt': {'en': 'insignia of the pope, e.g. tiara', 'de': 'Insignien des Papstes, z.B. die Tiara', 'fr': 'insignes de la papauté, p.ex. la tiare', 'it': 'insegne papali, p.es. tiara', 'pt': 'insígnia papal, e.g. tiara', 'jp': '教皇の記章, e.g. 三重冠'}, 'kw': {'en': ['insignia', 'tiara'], 'de': ['Insignie', 'Tiara'], 'fr': ['insigne', 'tiare'], 'it': ['insegne', 'tiara'], 'pt': ['insígnia', 'tiara'], 'jp': []}} ; {'n': '12B61', 'p': ['1', '12', '12B', '12B6', '12B61'], 'b': '12B61', 'l': ['12k0'], 'txt': {'en': 'temple, shrine ~ non-Christian religions', 'de': 'Tempel und Heiligtümer in nicht-christlichen Religionen', 'fr': 'temple, lieu saint ~ religions non-chrétiennes', 'it': 'tempio, santuario ~ religioni non cristiani', 'pt': 'templo, santuário ~ religiões não-cristãs', 'jp': '神殿, 聖堂 〜 非キリスト教'}, 'kw': {'en': ['shrine', 'temple'], 'de': ['Heiligtum', 'Schrein', 'Tempel'], 'fr': ['lieu saint', 'temple'], 'it': ['santuario', 'tempio'], 'pt': ['santuário', 'templo'], 'jp': []}} ; {'n': '25F34', 'c': ['25FF34'], 'p': ['2', '25', '25F', '25F3', '25F34'], 'b': '25F34', 'l': ['25Fk0', '25Fk1', '25Fk2', '25Fk3', '25Fk4', '25Fk5', '25Fk6', '25Fk7', '25Fk8', '25Fk9'], 'txt': {'en': 'owls', 'de': 'Eulen', 'fr': 'hiboux', 'it': 'uccelli strigiformi', 'pt': 'mochos e corujas', 'jp': 'フクロウ'}, 'kw': {'en': ['owl'], 'de': ['Eule'], 'fr': ['hibou'], 'it': ['gufo'], 'pt': ['coruja'], 'jp': []}} ; {'n': '25G21', 'c': ['25G21(...)', '25G211', '25GG21'], 'p': ['2', '25', '25G', '25G2', '25G21'], 'b': '25G21', 'l': ['25Gk0', '25Gk1', '25Gk2', '25Gk3'], 'txt': {'en': 'fruits', 'de': 'Früchte', 'fr': 'fruits', 'it': 'frutti', 'pt': 'frutos', 'jp': '果実類'}, 'kw': {'en': ['fruit'], 'de': ['Frucht'], 'fr': ['fruit'], 'it': ['frutto'], 'pt': ['fruta'], 'jp': []}} ; {'n': '31AA2352', 'p': ['3', '31', '31A', '31AA', '31AA2', '31AA23', '31AA235', '31AA2352'], 'b': '31AA2352', 'l': ['31k0', '31k1', '31k2', '31k3', '31k4', '31k5', '31k6', '31k7', '31k8', '31k9'], 'txt': {'en': 'sitting on an elevation - AA - female human figure', 'de': 'auf einer Erhebung sitzen - AA - weibliche Figur', 'fr': 'assis sur une élévation - AA - figure féminine', 'it': 'seduta su un elemento rialzato - AA - figura umana femminile', 'pt': 'sentado numa elevação - AA - figura humana feminina', 'jp': '小高いところに座る - AA - 女性の人体'}, 'kw': {'en': ['seat'], 'de': ['Sitz'], 'fr': ['siège'], 'it': ['sedile'], 'pt': ['assento'], 'jp': []}} ; {'n': '31A25552', 'c': ['31AA25552'], 'p': ['3', '31', '31A', '31A2', '31A25', '31A255', '31A2555', '31A25552'], 'b': '31A25552', 'l': ['31k0', '31k1', '31k2', '31k3', '31k4', '31k5', '31k6', '31k7', '31k8', '31k9'], 'txt': {'en': 'index finger forwards, pointing, indicating', 'de': 'der nach vorne gerichtete Zeigefinger; zeigen, hinweisen auf', 'fr': "l'index pointé en avant, indiquer", 'it': 'indice puntato in avanti, che indica', 'pt': 'dedo indicador para a frente, apontando, indicando', 'jp': '前向きの人差し指, 指をさす, 指し示す'}, 'kw': {'en': ['forwards', 'pointing'], 'de': ['vorwaerts', 'zeigen'], 'fr': ['en avant', 'indiquer'], 'it': ['avanti', 'indicare'], 'pt': ['forwards', 'indicação'], 'jp': []}} ; {'n': '31D15', 'c': ['31D150'], 'p': ['3', '31', '31D', '31D1', '31D15'], 'b': '31D15', 'l': ['31k0', '31k1', '31k2', '31k3', '31k4', '31k5', '31k6', '31k7', '31k8', '31k9'], 'txt': {'en': 'adult woman', 'de': 'erwachsene Frau', 'fr': 'femme adulte', 'it': 'donna adulta', 'pt': 'mulher adulta', 'jp': '大人の女性'}, 'kw': {'en': ['adult', 'woman'], 'de': ['Erwachsener', 'Frau'], 'fr': ['adulte', 'femme'], 'it': ['adulto', 'donna'], 'pt': ['adulto', 'mulher'], 'jp': []}} ; {'n': '44B191', 'c': ['44B1911', '44BB191'], 'r': ['46A121'], 'p': ['4', '44', '44B', '44B1', '44B19', '44B191'], 'b': '44B191', 'l': ['4k0'], 'txt': {'en': 'crown (symbol of sovereignty)', 'de': 'Krone (als Symbol der obersten Gewalt)', 'fr': 'couronne (insigne de souveraineté)', 'it': 'corona (simbolo di sovranità)', 'pt': 'coroa (símbolo de soberania)', 'jp': '王冠 (元首の象徴)'}, 'kw': {'en': ['crown'], 'de': ['Krone'], 'fr': ['couronne'], 'it': ['corona'], 'pt': ['coroa'], 'jp': []}} ; {'n': '45C11(SPEAR)', 'p': ['4', '45', '45C', '45C1', '45C11', '45C11(...)', '45C11(SPEAR)'], 'b': '45C11(SPEAR)', 'l': ['45k0', '45k1', '45k2', '45k3', '45k4', '45k5', '45k6', '45k7'], 'txt': {'en': 'casting weapons: spear', 'de': 'Wurfwaffen: Speer', 'fr': 'armes de jet : lance', 'it': 'armi da lancio: lancia', 'pt': 'armas de arremesso: lança', 'jp': '兵器を鋳造する: やり'}, 'kw': {'en': ['spear'], 'de': ['Speer'], 'fr': ['lance'], 'it': ['lancia'], 'pt': ['lança'], 'jp': []}} ; {'n': '45C14(LANCE)', 'p': ['4', '45', '45C', '45C1', '45C14', '45C14(...)', '45C14(LANCE)'], 'b': '45C14(LANCE)', 'l': ['45k0', '45k1', '45k2', '45k3', '45k4', '45k5', '45k6', '45k7'], 'txt': {'en': 'helved weapons, polearms (for striking, hacking, thrusting): lance', 'de': 'Streitwaffen (zum Schlagen, Stechen, Stoßen): Lanze', 'fr': "armes à manche et d'hast : lance", 'it': 'armi immanicate, armi in asta (per colpire, trafiggere): lancia', 'pt': 'armas com cabo (para golpear, cortar): lança', 'jp': '柄のある兵器, ポールアーム (打撃を与える、たたき切る、突き刺すための): 槍'}, 'kw': {'en': ['lance'], 'de': ['Lanze'], 'fr': ['lance'], 'it': ['lancia'], 'pt': ['lança'], 'jp': []}} ; {'n': '45D1', 'c': ['45D11', '45D12'], 'p': ['4', '45', '45D', '45D1'], 'b': '45D1', 'l': ['45k0', '45k1', '45k2', '45k3', '45k4', '45k5', '45k6', '45k7'], 'txt': {'en': '(military) flags and standards', 'de': '(militärische) Fahnen und Standarten', 'fr': 'drapeaux et étendards (militaires)', 'it': 'bandiere e stendardi (militari)', 'pt': 'bandeiras e estandartes (militares)', 'jp': '(軍の) 旗と紋章旗'}, 'kw': {'en': ['flag', 'standard'], 'de': ['Fahne', 'Standarte'], 'fr': ['drapeau', 'étendard'], 'it': ['bandiera', 'stendardo'], 'pt': ['bandeira', 'padrão'], 'jp': []}} ; {'n': '46C13141', 'c': ['46C13141(...)', '46C131411'], 'r': ['46C(+712)'], 'p': ['4', '46', '46C', '46C1', '46C13', '46C131', '46C1314', '46C13141'], 'b': '46C13141', 'l': ['46Ck0', '46Ck1', '46Ck2', '46Ck3', '46Ck4', '46Ck5', '46Ck6', '46Ck7', '46Ck8', '46Ck9'], 'txt': {'en': 'horse', 'de': 'Pferd', 'fr': 'cheval', 'it': 'cavallo', 'pt': 'cavalo', 'jp': '馬'}, 'kw': {'en': ['horse'], 'de': ['Pferd'], 'fr': ['cheval'], 'it': ['cavallo'], 'pt': ['cavalo'], 'jp': []}} ; {'n': '47D8(HAMMER)', 'p': ['4', '47', '47D', '47D8', '47D8(...)', '47D8(HAMMER)'], 'b': '47D8(HAMMER)', 'l': ['47k0', '47k1', '47k2', '47k3', '47k4', '47k5', '47k6', '47k7', '47k8', '47k9'], 'txt': {'en': 'tools, aids, implements ~ crafts and industries: hammer', 'de': 'Werkzeuge, Hilfsmittel, Geräte für Handwerk und Industrie: Hammer', 'fr': 'instruments et accessoires des métiers et industries : marteau', 'it': 'arnesi, sussidi, attrezzi ~ mestieri e industrie: martello', 'pt': 'ferramentas, acessórios, instrumentos ~ ofícios e indústrias: martelo', 'jp': '道具, 補助器具, 器具 ~ 工芸と産業: 金づち'}, 'kw': {'en': ['hammer'], 'de': ['Hammer'], 'fr': ['marteau'], 'it': ['martello'], 'pt': ['martelo'], 'jp': []}} ; {'n': '47I1111', 'p': ['4', '47', '47I', '47I1', '47I11', '47I111', '47I1111'], 'b': '47I1111', 'l': ['47k0', '47k1', '47k2', '47k3', '47k4', '47k5', '47k6', '47k7', '47k8', '47k9'], 'txt': {'en': 'ears of corn', 'de': 'Kornähren', 'fr': 'épis', 'it': 'spighe di grano', 'pt': 'espiga de milho', 'jp': 'トウモロコシの穂'}, 'kw': {'en': ['ear of corn'], 'de': ['Kornähre'], 'fr': ['épi de blé'], 'it': ['spiga di grano'], 'pt': ['espiga de milho'], 'jp': []}} ; {'n': '47I4222', 'p': ['4', '47', '47I', '47I4', '47I42', '47I422', '47I4222'], 'b': '47I4222', 'l': ['47k0', '47k1', '47k2', '47k3', '47k4', '47k5', '47k6', '47k7', '47k8', '47k9'], 'txt': {'en': 'bunch of grapes', 'de': 'Weintraubenbündel', 'fr': 'grappe de raisins', 'it': "grappolo d'uva", 'pt': 'cacho de uvas', 'jp': '1房のぶどう'}, 'kw': {'en': ['grape'], 'de': ['Weintraube'], 'fr': ['grappe'], 'it': ['uva'], 'pt': ['uva'], 'jp': []}} ; {'n': '48C1422', 'p': ['4', '48', '48C', '48C1', '48C14', '48C142', '48C1422'], 'b': '48C1422', 'l': ['48k0', '48k1', '48k2', '48k3', '48k4', '48k5', '48k6', '48k7'], 'txt': {'en': 'model ~ architecture', 'de': 'Architekturmodell', 'fr': 'modèle ~ architecture', 'it': 'modello ~ architettura', 'pt': 'modelo ~ arquitectura', 'jp': '模型 ~ 建築'}, 'kw': {'en': ['maquette'], 'de': ['Makette'], 'fr': ['maquette'], 'it': ['plastico'], 'pt': ['maquete'], 'jp': []}} ; {'n': '48C5152', 'p': ['4', '48', '48C', '48C5', '48C51', '48C515', '48C5152'], 'b': '48C5152', 'l': ['48k0', '48k1', '48k2', '48k3', '48k4', '48k5', '48k6', '48k7'], 'txt': {'en': 'palette', 'de': 'Palette', 'fr': 'palette', 'it': 'tavolozza', 'pt': 'paleta', 'jp': 'パレット'}, 'kw': {'en': ['palette'], 'de': ['Kuenstler', 'Palette (des Malers)'], 'fr': ['palette'], 'it': ['tavolozza'], 'pt': ['paleta'], 'jp': []}} ; {'n': '48C5153', 'p': ['4', '48', '48C', '48C5', '48C51', '48C515', '48C5153'], 'b': '48C5153', 'l': ['48k0', '48k1', '48k2', '48k3', '48k4', '48k5', '48k6', '48k7'], 'txt': {'en': 'brushes ~ implements of painter', 'de': 'Pinsel (Malwerkzeuge)', 'fr': 'pinceaux ~ outils du peintre', 'it': 'pennelli ~ strumenti del pittore', 'pt': 'pincéis ~ instrumentos do pintor', 'jp': '絵筆 ~ 画家の器具'}, 'kw': {'en': ['brush'], 'de': ['Kuenstler', 'Pinsel'], 'fr': ['brosse'], 'it': ['spazzola'], 'pt': ['escova'], 'jp': []}} ; {'n': '48C7352', 'c': ['48C73521', '48CC7352'], 'p': ['4', '48', '48C', '48C7', '48C73', '48C735', '48C7352'], 'b': '48C7352', 'l': ['48k0', '48k1', '48k2', '48k3', '48k4', '48k5', '48k6', '48k7'], 'txt': {'en': 'horn, trumpet, cornet, trombone, tuba', 'de': 'Horn, Trompete, Kornett, Posaune, Tuba', 'fr': 'cor, trompette, cornet à pistons, trombone, tuba', 'it': 'corno, tromba, cornetta, trombone, tuba', 'pt': 'trompa, trompete, corneto, trombone, tuba', 'jp': 'ホルン, トランペット, コルネット, トロンボーン, チューバ'}, 'kw': {'en': ['blowing', 'cornet', 'horn', 'trombone', 'trumpet', 'tuba'], 'de': ['Horn', 'Kornett', 'Posaune', 'Trompete', 'Tuba', 'blasen'], 'fr': ['corne', 'cornet à pistons', 'souffler', 'trombone', 'trompette', 'tuba'], 'it': ['cornetta', 'corno', 'soffiare', 'tromba', 'trombone', 'tuba'], 'pt': ['sopro', 'corneta', 'buzina', 'trombone', 'trombeta', 'tuba'], 'jp': []}} ; {'n': '49D5111', 'p': ['4', '49', '49D', '49D5', '49D51', '49D511', '49D5111'], 'b': '49D5111', 'l': ['49k0', '49k1', '49k2', '49k3', '49k4', '49k5', '49k6', '49k7', '49k8', '49k9'], 'txt': {'en': 'compasses', 'de': 'Zirkel', 'fr': 'compas', 'it': 'compasso', 'pt': 'compasso', 'jp': 'コンパス'}, 'kw': {'en': ['compasses'], 'de': ['Zirkel'], 'fr': ['compas'], 'it': ['compasso'], 'pt': ['compasso'], 'jp': []}} ; {'n': '49D5112', 'p': ['4', '49', '49D', '49D5', '49D51', '49D511', '49D5112'], 'b': '49D5112', 'l': ['49k0', '49k1', '49k2', '49k3', '49k4', '49k5', '49k6', '49k7', '49k8', '49k9'], 'txt': {'en': 'square (drawing-instrument)', 'de': 'Winkelmaß', 'fr': 'équerre (instruments pour tracer des figures)', 'it': 'squadra da disegno', 'pt': 'esquadro (instrumentos de desenho)', 'jp': '正方形 (製図器具)'}, 'kw': {'en': ['square (drawing-instrument)'], 'de': ['Winkelmass'], 'fr': ['équerre'], 'it': ['squadra da disegno'], 'pt': ['quadrado (instrumentos de desenho)'], 'jp': []}} ; {'n': '49M32', 'c': ['49M321', '49M322', '49MM32'], 'p': ['4', '49', '49M', '49M3', '49M32'], 'b': '49M32', 'l': ['49k0', '49k1', '49k2', '49k3', '49k4', '49k5', '49k6', '49k7', '49k8', '49k9'], 'txt': {'en': 'book', 'de': 'Buch (geschlossen)', 'fr': 'livre', 'it': 'libro', 'pt': 'livro', 'jp': '本'}, 'kw': {'en': ['book', 'closed book', 'open book'], 'de': ['Buch', 'Buch (geschlossen)', 'offenes Buch'], 'fr': ['livre', 'livre fermé', 'livre ouvert'], 'it': ['libro', 'libro aperto', 'libro chiuso'], 'pt': ['livro', 'livro fechado', 'abra o livro'], 'jp': []}} ; {'n': '86(EUROPA)', 'c': ['86(BEWARE THE GEESE WHEN THE FOX PREACHES)', '86(LIGHTLY COME, LIGHTLY GO)', '86(OMNIA MECUM PORTO)'], 'p': ['8', '86', '86(...)'], 'notation_with_name': '86(...)', 'bracketed_text': '(EUROPA)', 'b': '86(...)', 'l': ['8k0'], 'txt': {'en': 'proverbs, sayings, etc. (EUROPA)', 'de': 'Sprichwörter, Redewendungen etc. (EUROPA)', 'fr': 'proverbes, dictons, etc. (EUROPA)', 'it': 'proverbi, detti, ecc. (EUROPA)', 'pt': 'provérbios, ditos populares, etc. (EUROPA)', 'jp': '諺, 格言 等々 (EUROPA)'}, 'kw': {'en': [], 'de': [], 'fr': [], 'it': [], 'pt': [], 'jp': []}} ; {'n': '92B11221', 'p': ['9', '92', '92B', '92B1', '92B11', '92B112', '92B1122', '92B11221'], 'b': '92B11221', 'l': ['9k0'], 'txt': {'en': "'Cornucopia', Horn of Plenty", 'de': 'Cornucopia, Füllhorn', 'fr': "'Cornucopia', la Corne d'Abondance", 'it': "'Cornucopia', Corno dell'Abbondanza", 'pt': '"Cornucópia", Corno da Abundância', 'jp': "コルヌコピア', 豊穣の角"}, 'kw': {'en': ['abundance'], 'de': ['Ueberfluss'], 'fr': ['abondance'], 'it': ['abbondanza'], 'pt': ['abundância'], 'jp': []}} ; $ TEXT_EXPL_XMLReserved for transcription
URL_WEBPAGE http://www.dbnl.org/tekst/pers001cesa01/pers001cesa01_1184.htm PARENT embstma_1450 IIHIM GUL ; MNE ; EMBLEMS ; ILL_BOOK ; ARTTHEORY HIM GUL ; MNE ; EMBLEMS ; ILL_BOOK ; ARTTHEORY MOTTO_NLAsia
MOTTO_IT_NORM Asia TIPE emblempictura NEXT embstma_1450_emblem184 SEQ 183 MOTTO_IT Asia CAPTION_EN Asia: a woman standing in front of a camel; a bunch of spices in one hand, a censer in the other SOURCE_FILE embstma_1450.dmp LINK_FACSIMILE embstma_1450_fac603 TYPE emblem pictura IC 11Q71428 ; 25B2:5(+113) ; 25D11 ; 25F(+93) ; 25F24(CAMEL)(+533) ; 25G4(+221) ; 25G41 ; 31D15 ; 41B162 ; 41D2339 ; 41D2661 ; 43A(+12) ; 86(ASIA) PREV embstma_1450_emblem182 URL_IMAGE embstma_1450_pic603.jpg ID embstma_1450_emblem183 _IC {'n': '11Q71428', 'p': ['1', '11', '11Q', '11Q7', '11Q71', '11Q714', '11Q7142', '11Q71428'], 'b': '11Q71428', 'l': ['11k0', '11k1', '11k2', '11k3', '11k4', '11k5'], 'txt': {'en': 'censer', 'de': 'Weihrauchgefäß', 'fr': 'encensoir', 'it': 'turibolo', 'pt': 'turíbulo', 'jp': '吊香炉'}, 'kw': {'en': ['censer', 'smoke'], 'de': ['Rauch', 'Weihrauchgefaess'], 'fr': ['encensoir', 'fumée'], 'it': ['fumo', 'turibolo'], 'pt': ['turíbulo', 'fumaça'], 'jp': []}} ; {'n': '25D11', 'c': ['25D11(...)'], 'r': ['49E3912'], 'p': ['2', '25', '25D', '25D1', '25D11'], 'b': '25D11', 'l': ['25D11k0', '25D11k1'], 'txt': {'en': 'precious and semiprecious stones', 'de': 'Edel- und Halbedelsteine', 'fr': 'pierres précieuses et semi-précieuses', 'it': 'pietre preziose e semipreziose', 'pt': 'pedras preciosas e semipreciosas', 'jp': '貴石と半貴石'}, 'kw': {'en': ['precious stone'], 'de': ['Edelstein'], 'fr': ['pierre précieuse'], 'it': ['pietra preziosa'], 'pt': ['pedra preciosa'], 'jp': []}} ; {'n': '25F(+93)', 'k': '25Fk93', 'c': ['25F1', '25F2', '25F3', '25F4', '25F5', '25F6', '25F7', '25F8', '25F9', '25FF'], 'r': ['34'], 'p': ['2', '25', '25F', '25F(+9)', '25F(+93)'], 'b': '25F', 'l': [], 'txt': {'en': 'animals (+ pearl ~ product of animal)', 'de': 'Tiere (+ Perle (als tierisches Erzeugnis))', 'fr': 'animaux (+ perle ~ sécrétion animale)', 'it': 'animali (+ perla ~ prodotto animale)', 'pt': 'animais (+ pérola ~ produto de animal)', 'jp': '動物 (+ 真珠 ~ 動物の産物)'}, 'kw': {'en': ['animal', 'pearl'], 'de': ['Tier', 'Perle'], 'fr': ['animal', 'perle'], 'it': ['animale', 'perla'], 'pt': ['animal'], 'jp': []}} ; {'n': '25F24(CAMEL)(+533)', 'k': '25Fk533', 'c': ['25FF24(CAMEL)'], 'p': ['2', '25', '25F', '25F2', '25F24', '25F24(...)', '25F24(CAMEL)', '25F24(CAMEL)(+5)', '25F24(CAMEL)(+53)', '25F24(CAMEL)(+533)'], 'b': '25F24(CAMEL)', 'l': [], 'txt': {'en': 'hoofed animals: camel (+ kneeling animal)', 'de': 'Huftiere: Kamel (+ ein kniendes Tier)', 'fr': 'animaux à sabots : chameau (+ animal à genoux)', 'it': 'ungulati: cammello (+ animale inginocchiato)', 'pt': 'ungulados: camelo (+ animal ajoelhado)', 'jp': '有蹄動物: ラクダ (+ ひざまずいている動物)'}, 'kw': {'en': ['camel', 'kneeling'], 'de': ['Kamel', 'Saeugetier', 'knien'], 'fr': ['chameau', 'agenouiller'], 'it': ['cammello', 'inginocchiarsi'], 'pt': ['camelo'], 'jp': []}} ; {'n': '25G4(+221)', 'k': '25Gk221', 'c': ['25G4(...)', '25G41', '25G49', '25GG4'], 'p': ['2', '25', '25G', '25G4', '25G4(+2)', '25G4(+22)', '25G4(+221)'], 'b': '25G4', 'l': [], 'txt': {'en': 'plants and herbs (+ sprig, twig)', 'de': 'Pflanzen und Kräuter (+ Reis (Holz), Zweig)', 'fr': 'plantes et herbes (+ petite branche, brindille)', 'it': 'piante ed erbe (+ ramoscello)', 'pt': 'plantas e ervas (+ raminho, galho)', 'jp': '植物類と薬用植物 (+ 小枝、小枝)'}, 'kw': {'en': ['herb', 'twig'], 'de': ['Kraut', 'Zweig', 'Rute'], 'fr': ['herbe', 'petite branche', 'brindille'], 'it': ['erbe', 'ramoscello'], 'pt': ['erva'], 'jp': []}} ; {'n': '25G41', 'c': ['25G41(...)', '25G411', '25G412', '25GG41'], 'p': ['2', '25', '25G', '25G4', '25G41'], 'b': '25G41', 'l': ['25Gk0', '25Gk1', '25Gk2', '25Gk3'], 'txt': {'en': 'flowers', 'de': 'Blumen', 'fr': 'fleurs', 'it': 'fiori', 'pt': 'flores', 'jp': '花類'}, 'kw': {'en': ['flower'], 'de': ['Blume'], 'fr': ['fleur'], 'it': ['fiore'], 'pt': ['flor'], 'jp': []}} ; {'n': '31D15', 'c': ['31D150'], 'p': ['3', '31', '31D', '31D1', '31D15'], 'b': '31D15', 'l': ['31k0', '31k1', '31k2', '31k3', '31k4', '31k5', '31k6', '31k7', '31k8', '31k9'], 'txt': {'en': 'adult woman', 'de': 'erwachsene Frau', 'fr': 'femme adulte', 'it': 'donna adulta', 'pt': 'mulher adulta', 'jp': '大人の女性'}, 'kw': {'en': ['adult', 'woman'], 'de': ['Erwachsener', 'Frau'], 'fr': ['adulte', 'femme'], 'it': ['adulto', 'donna'], 'pt': ['adulto', 'mulher'], 'jp': []}} ; {'n': '41B162', 'p': ['4', '41', '41B', '41B1', '41B16', '41B162'], 'b': '41B162', 'l': ['4k0'], 'txt': {'en': 'smoke', 'de': 'Rauch', 'fr': 'fumée', 'it': 'fumo', 'pt': 'fumo', 'jp': '煙'}, 'kw': {'en': ['smoke'], 'de': ['Rauch'], 'fr': ['fumée'], 'it': ['fumo'], 'pt': ['fumaça'], 'jp': []}} ; {'n': '41D2339', 'p': ['4', '41', '41D', '41D2', '41D23', '41D233', '41D2339'], 'b': '41D2339', 'l': ['41Dk0', '41Dk1', '41Dk2', '41Dk3', '41Dk4', '41Dk5', '41Dk6', '41Dk7', '41Dk8'], 'txt': {'en': 'barefoot', 'de': 'barfuß', 'fr': 'pieds nus', 'it': 'piedi scalzi', 'pt': 'descalço', 'jp': '裸足の'}, 'kw': {'en': ['barefoot'], 'de': ['barfuss'], 'fr': ['pieds nus'], 'it': ['a piedi scalzi'], 'pt': ['descalço'], 'jp': []}} ; {'n': '41D2661', 'c': ['41D26611', '41D26612'], 'p': ['4', '41', '41D', '41D2', '41D26', '41D266', '41D2661'], 'b': '41D2661', 'l': ['41Dk0', '41Dk1', '41Dk2', '41Dk3', '41Dk4', '41Dk5', '41Dk6', '41Dk7', '41Dk8'], 'txt': {'en': 'necklace', 'de': 'Halskette', 'fr': 'collier', 'it': 'collana', 'pt': 'colar', 'jp': 'ネックレス'}, 'kw': {'en': ['necklace'], 'de': ['Halskette'], 'fr': ['collier'], 'it': ['collana'], 'pt': ['colar'], 'jp': []}} ; {'n': '43A(+12)', 'k': '43Ak12', 'c': ['43A1', '43A2', '43A3', '43A4'], 'p': ['4', '43', '43A', '43A(+1)', '43A(+12)'], 'b': '43A', 'l': [], 'txt': {'en': 'festivities (+ wreath, garland ~ festive activities)', 'de': 'Festlichkeiten (+ Kranz, Girlande (bei Festlichkeiten))', 'fr': 'festivités, fêtes (+ couronne, guirlande ~ activités de fêtes)', 'it': 'festeggiamenti (+ serti, ghirlande ~ feste, festeggiamenti)', 'pt': 'festividades (+ coroa de flores, guirlanda ~ atividades festivas)', 'jp': '祝祭 (+ 花輪、ガーランド ~ 祝祭アクティビティ)'}, 'kw': {'en': ['feast', 'rejoicing', 'wreath', 'garland'], 'de': ['Fest', 'freuen (sich)', 'Kranz', 'Girlande'], 'fr': ['fête', 'se réjouir', 'couronne', 'guirlande'], 'it': ['festa', 'gioire', 'serto', 'ghirlanda'], 'pt': ['festa', 'regozijo'], 'jp': []}} ; {'n': '86(ASIA)', 'c': ['86(BEWARE THE GEESE WHEN THE FOX PREACHES)', '86(LIGHTLY COME, LIGHTLY GO)', '86(OMNIA MECUM PORTO)'], 'p': ['8', '86', '86(...)'], 'notation_with_name': '86(...)', 'bracketed_text': '(ASIA)', 'b': '86(...)', 'l': ['8k0'], 'txt': {'en': 'proverbs, sayings, etc. (ASIA)', 'de': 'Sprichwörter, Redewendungen etc. (ASIA)', 'fr': 'proverbes, dictons, etc. (ASIA)', 'it': 'proverbi, detti, ecc. (ASIA)', 'pt': 'provérbios, ditos populares, etc. (ASIA)', 'jp': '諺, 格言 等々 (ASIA)'}, 'kw': {'en': [], 'de': [], 'fr': [], 'it': [], 'pt': [], 'jp': []}} ; $ TEXT_EXPL_XMLReserved for transcription
URL_WEBPAGE http://www.dbnl.org/tekst/pers001cesa01/pers001cesa01_1186.htm PARENT embstma_1450 MOTTO_IT Africa HIM GUL ; MNE ; EMBLEMS ; ILL_BOOK ; ARTTHEORY MOTTO_NLAfrica
MOTTO_IT_NORM Africa TIPE emblempictura ANNOT Woodcut signed I.C.I. = Jean-Christoph Jeger NEXT embstma_1450_emblem185 SEQ 184 IIHIM GUL ; MNE ; EMBLEMS ; ILL_BOOK ; ARTTHEORY CAPTION_EN Africa: a black woman holding a scorpion and a cornucopia; a lion at her side SOURCE_FILE embstma_1450.dmp LINK_FACSIMILE embstma_1450_fac604 TYPE emblem pictura IC 25B3:5(+112) ; 25F23(LION) ; 25F25(ELEPHANT)(+33) ; 25F42 ; 25F715 ; 25F75(CORAL) ; 31AA2223(+89) ; 31AA533(CURLS) ; 32B321 ; 31D15 ; 41D2661 ; 41D2663 ; 41D92 ; 47I1111 ; 86(AFRICA) ; 92B11221 PREV embstma_1450_emblem183 URL_IMAGE embstma_1450_pic604.jpg ID embstma_1450_emblem184 _IC {'n': '25F23(LION)', 'c': ['25FF23(LION)'], 'r': ['25F(+12)'], 'p': ['2', '25', '25F', '25F2', '25F23', '25F23(...)', '25F23(LION)'], 'b': '25F23(LION)', 'l': ['25Fk0', '25Fk1', '25Fk2', '25Fk3', '25Fk4', '25Fk5', '25Fk6', '25Fk7', '25Fk8', '25Fk9'], 'txt': {'en': 'beasts of prey, predatory animals: lion', 'de': 'Raubtiere: Löwe', 'fr': 'animaux prédateurs : lion', 'it': 'predatori, rapaci: leone', 'pt': 'carnívoros, predadores: leão', 'jp': '猛獣, 肉食動物: ライオン'}, 'kw': {'en': ['lion'], 'de': ['Loewe', 'Saeugetier'], 'fr': ['lion'], 'it': ['leone'], 'pt': ['leão'], 'jp': []}} ; {'n': '25F25(ELEPHANT)(+33)', 'k': '25Fk33', 'c': ['25FF25(ELEPHANT)'], 'p': ['2', '25', '25F', '25F2', '25F25', '25F25(...)', '25F25(ELEPHANT)', '25F25(ELEPHANT)(+3)', '25F25(ELEPHANT)(+33)'], 'b': '25F25(ELEPHANT)', 'l': ['25Fk331', '25Fk332', '25Fk333', '25Fk334', '25Fk335', '25Fk336', '25Fk337'], 'txt': {'en': 'trunked animals: elephant (+ head of an animal)', 'de': 'Rüsseltiere: Elefant (+ Kopf eines Tieres)', 'fr': "animaux à trompe : éléphant (+ tête d'un animal)", 'it': 'proboscidati: elefante (+ testa di un animale)', 'pt': 'proboscídeos: elefante (+ cabeça de um animal)', 'jp': '長鼻目: ゾウ (+ 動物の頭)'}, 'kw': {'en': ['elephant', 'head (animal)'], 'de': ['Elefant', 'Kopf (Tier)'], 'fr': ['éléphant', 'tête (animal)'], 'it': ['elefante', 'testa (animali)'], 'pt': ['elefante'], 'jp': []}} ; {'n': '25F42', 'c': ['25F42(...)', '25FF42'], 'r': ['23A21', '25FF424'], 'p': ['2', '25', '25F', '25F4', '25F42'], 'b': '25F42', 'l': ['25Fk0', '25Fk1', '25Fk2', '25Fk3', '25Fk4', '25Fk5', '25Fk6', '25Fk7', '25Fk8', '25Fk9'], 'txt': {'en': 'snakes', 'de': 'Schlangen', 'fr': 'serpents', 'it': 'serpenti', 'pt': 'cobras', 'jp': 'ヘビ亜目'}, 'kw': {'en': ['snake'], 'de': ['Schlange'], 'fr': ['serpent'], 'it': ['serpente'], 'pt': ['serpente'], 'jp': []}} ; {'n': '25F715', 'c': ['25FF715'], 'p': ['2', '25', '25F', '25F7', '25F71', '25F715'], 'b': '25F715', 'l': ['25Fk0', '25Fk1', '25Fk2', '25Fk3', '25Fk4', '25Fk5', '25Fk6', '25Fk7', '25Fk8', '25Fk9'], 'txt': {'en': 'scorpions', 'de': 'Skorpione', 'fr': 'scorpions', 'it': 'scorpioni', 'pt': 'escorpiões', 'jp': 'サソリ目'}, 'kw': {'en': ['scorpion'], 'de': ['Skorpion'], 'fr': ['scorpion'], 'it': ['scorpione'], 'pt': ['escorpião'], 'jp': []}} ; {'n': '25F75(CORAL)', 'c': ['25FF75(CORAL)'], 'p': ['2', '25', '25F', '25F7', '25F75', '25F75(...)', '25F75(CORAL)'], 'b': '25F75(CORAL)', 'l': ['25Fk0', '25Fk1', '25Fk2', '25Fk3', '25Fk4', '25Fk5', '25Fk6', '25Fk7', '25Fk8', '25Fk9'], 'txt': {'en': 'coelenterata: coral', 'de': 'Hohltiere: Koralle', 'fr': 'coelentérés : corail', 'it': 'celenterati: corallo', 'pt': 'celenterados: coral', 'jp': '腔腸動物: サンゴ'}, 'kw': {'en': ['coral'], 'de': ['Koralle'], 'fr': ['corail'], 'it': ['corallo'], 'pt': ['coral'], 'jp': []}} ; {'n': '31AA2223(+89)', 'k': '31k89', 'c': ['31AA22231', '31AA22232'], 'p': ['3', '31', '31A', '31AA', '31AA2', '31AA22', '31AA222', '31AA2223', '31AA2223(+8)', '31AA2223(+89)'], 'b': '31AA2223', 'l': [], 'txt': {'en': 'breasts - AA - female human figure (+ nude human being)', 'de': 'Brüste - AA - weibliche Figur (+ nackter Mensch)', 'fr': 'seins - AA - figure féminine (+ nu, personne nue)', 'it': 'seni - AA - figura umana femminile (+ essere umano nudo)', 'pt': 'seios - AA - figura humana feminina (+ ser humano nu)', 'jp': '乳房 - AA - 女性の人体 (+ 裸の人間)'}, 'kw': {'en': ['nude'], 'de': ['nackt', 'Akt'], 'fr': ['nu'], 'it': ['nudo'], 'pt': [], 'jp': []}} ; {'n': '31AA533(CURLS)', 'p': ['3', '31', '31A', '31AA', '31AA5', '31AA53', '31AA533', '31AA533(...)'], 'notation_with_name': '31AA533(...)', 'bracketed_text': '(CURLS)', 'b': '31AA533(...)', 'l': ['31k0', '31k1', '31k2', '31k3', '31k4', '31k5', '31k6', '31k7', '31k8', '31k9'], 'txt': {'en': 'styles of hairdress (CURLS) - AA - ~ women', 'de': 'Frisurenmode, Haarmode (CURLS) - AA - (CURLS) Frauen', 'fr': 'styles de coiffures (CURLS) - AA - ~ femme', 'it': 'stili di pettinature (CURLS) - AA - ~ donne', 'pt': 'estilos de penteados (CURLS) - AA - ~ mulheres', 'jp': '調髪のスタイル (CURLS) - AA - ~ 女性'}, 'kw': {'en': [], 'de': [], 'fr': [], 'it': [], 'pt': [], 'jp': []}} ; {'n': '32B321', 'c': ['32B321(...)', '32B3211', '32B3212', '32B3213'], 'p': ['3', '32', '32B', '32B3', '32B32', '32B321'], 'b': '32B321', 'l': ['32Bk0', '32Bk1', '32Bk2', '32Bk3', '32Bk4', '32Bk5', '32Bk9'], 'txt': {'en': '(indigenous) peoples of sub-Saharan Africa', 'de': 'indigene Ethnien des subsaharischen Afrika', 'fr': "peuples (autochtones) d'Afrique subsaharienne", 'it': "popolazioni (indigene) dell'Africa subsahariana", 'pt': 'povos (indígenas) da África Subsaariana', 'jp': 'アフリカの黒人'}, 'kw': {'en': ['negro', 'sub-Saharan Africans'], 'de': ['Neger', 'Schwarzer'], 'fr': ['nègre'], 'it': ['nero (pelle)'], 'pt': ['preto'], 'jp': []}} ; {'n': '31D15', 'c': ['31D150'], 'p': ['3', '31', '31D', '31D1', '31D15'], 'b': '31D15', 'l': ['31k0', '31k1', '31k2', '31k3', '31k4', '31k5', '31k6', '31k7', '31k8', '31k9'], 'txt': {'en': 'adult woman', 'de': 'erwachsene Frau', 'fr': 'femme adulte', 'it': 'donna adulta', 'pt': 'mulher adulta', 'jp': '大人の女性'}, 'kw': {'en': ['adult', 'woman'], 'de': ['Erwachsener', 'Frau'], 'fr': ['adulte', 'femme'], 'it': ['adulto', 'donna'], 'pt': ['adulto', 'mulher'], 'jp': []}} ; {'n': '41D2661', 'c': ['41D26611', '41D26612'], 'p': ['4', '41', '41D', '41D2', '41D26', '41D266', '41D2661'], 'b': '41D2661', 'l': ['41Dk0', '41Dk1', '41Dk2', '41Dk3', '41Dk4', '41Dk5', '41Dk6', '41Dk7', '41Dk8'], 'txt': {'en': 'necklace', 'de': 'Halskette', 'fr': 'collier', 'it': 'collana', 'pt': 'colar', 'jp': 'ネックレス'}, 'kw': {'en': ['necklace'], 'de': ['Halskette'], 'fr': ['collier'], 'it': ['collana'], 'pt': ['colar'], 'jp': []}} ; {'n': '41D2663', 'p': ['4', '41', '41D', '41D2', '41D26', '41D266', '41D2663'], 'b': '41D2663', 'l': ['41Dk0', '41Dk1', '41Dk2', '41Dk3', '41Dk4', '41Dk5', '41Dk6', '41Dk7', '41Dk8'], 'txt': {'en': 'ear-rings', 'de': 'Ohrringe', 'fr': "boucles d'oreille", 'it': 'orecchino', 'pt': 'brincos', 'jp': 'イヤリング'}, 'kw': {'en': ['ear-ring'], 'de': ['Ohrring'], 'fr': ["boucle d'oreille"], 'it': ['orecchino'], 'pt': ['brinco'], 'jp': []}} ; {'n': '41D92', 'c': ['41D921'], 'p': ['4', '41', '41D', '41D9', '41D92'], 'b': '41D92', 'l': ['41Dk0', '41Dk1', '41Dk2', '41Dk3', '41Dk4', '41Dk5', '41Dk6', '41Dk7', '41Dk8'], 'txt': {'en': 'woman (showing herself) undressed, quasi-nude', 'de': 'eine Frau zeigt sich unbekleidet, (fast) nackt', 'fr': 'femme (se montrant) nue ou quasi-nue', 'it': 'donna (che si mostra) svestita, seminuda', 'pt': 'mulher (mostrando-se), despida, seminua', 'jp': '女性が衣服を脱ぐ(姿を現す) , 裸体の'}, 'kw': {'en': ['woman'], 'de': ['Frau'], 'fr': ['femme'], 'it': ['donna'], 'pt': ['mulher'], 'jp': []}} ; {'n': '47I1111', 'p': ['4', '47', '47I', '47I1', '47I11', '47I111', '47I1111'], 'b': '47I1111', 'l': ['47k0', '47k1', '47k2', '47k3', '47k4', '47k5', '47k6', '47k7', '47k8', '47k9'], 'txt': {'en': 'ears of corn', 'de': 'Kornähren', 'fr': 'épis', 'it': 'spighe di grano', 'pt': 'espiga de milho', 'jp': 'トウモロコシの穂'}, 'kw': {'en': ['ear of corn'], 'de': ['Kornähre'], 'fr': ['épi de blé'], 'it': ['spiga di grano'], 'pt': ['espiga de milho'], 'jp': []}} ; {'n': '86(AFRICA)', 'c': ['86(BEWARE THE GEESE WHEN THE FOX PREACHES)', '86(LIGHTLY COME, LIGHTLY GO)', '86(OMNIA MECUM PORTO)'], 'p': ['8', '86', '86(...)'], 'notation_with_name': '86(...)', 'bracketed_text': '(AFRICA)', 'b': '86(...)', 'l': ['8k0'], 'txt': {'en': 'proverbs, sayings, etc. (AFRICA)', 'de': 'Sprichwörter, Redewendungen etc. (AFRICA)', 'fr': 'proverbes, dictons, etc. (AFRICA)', 'it': 'proverbi, detti, ecc. (AFRICA)', 'pt': 'provérbios, ditos populares, etc. (AFRICA)', 'jp': '諺, 格言 等々 (AFRICA)'}, 'kw': {'en': [], 'de': [], 'fr': [], 'it': [], 'pt': [], 'jp': []}} ; {'n': '92B11221', 'p': ['9', '92', '92B', '92B1', '92B11', '92B112', '92B1122', '92B11221'], 'b': '92B11221', 'l': ['9k0'], 'txt': {'en': "'Cornucopia', Horn of Plenty", 'de': 'Cornucopia, Füllhorn', 'fr': "'Cornucopia', la Corne d'Abondance", 'it': "'Cornucopia', Corno dell'Abbondanza", 'pt': '"Cornucópia", Corno da Abundância', 'jp': "コルヌコピア', 豊穣の角"}, 'kw': {'en': ['abundance'], 'de': ['Ueberfluss'], 'fr': ['abondance'], 'it': ['abbondanza'], 'pt': ['abundância'], 'jp': []}} ; $ TEXT_EXPL_XMLReserved for transcription
URL_WEBPAGE http://www.dbnl.org/tekst/pers001cesa01/pers001cesa01_1188.htm PARENT embstma_1450 IIHIM GUL ; MNE ; EMBLEMS ; ILL_BOOK ; ARTTHEORY HIM GUL ; MNE ; EMBLEMS ; ILL_BOOK ; ARTTHEORY MOTTO_NLAmerica
MOTTO_IT_NORM America TIPE emblempictura NEXT embstma_1450_emblem186 SEQ 185 MOTTO_IT America CAPTION_EN America: a woman sitting on a rock, wearing feathers, holding a bow and arrow; a head pierced by an arrow and an alligator at her feet SOURCE_FILE embstma_1450.dmp LINK_FACSIMILE embstma_1450_fac605 TYPE emblem pictura IC 25B4:5(+112) ; 25F(+352) ; 25F43(ALLIGATOR) ; 31A221 ; 31AA2223(+89) ; 31D15 ; 31E23461 ; 41D92 ; 45C15(ARROW) ; 45C15(BOW) ; 45C23 ; 86(AMERICA) PREV embstma_1450_emblem184 URL_IMAGE embstma_1450_pic605.jpg ID embstma_1450_emblem185 _IC {'n': '25F(+352)', 'k': '25Fk352', 'c': ['25F1', '25F2', '25F3', '25F4', '25F5', '25F6', '25F7', '25F8', '25F9', '25FF'], 'r': ['34'], 'p': ['2', '25', '25F', '25F(+3)', '25F(+35)', '25F(+352)'], 'b': '25F', 'l': [], 'txt': {'en': 'animals (+ feathers)', 'de': 'Tiere (+ Federn)', 'fr': 'animaux (+ plumes)', 'it': 'animali (+ penne, piume)', 'pt': 'animais (+ penas)', 'jp': '動物 (+ 羽)'}, 'kw': {'en': ['animal', 'feather'], 'de': ['Tier', 'Feder'], 'fr': ['animal', 'plume'], 'it': ['animale', 'piuma'], 'pt': ['animal'], 'jp': []}} ; {'n': '25F43(ALLIGATOR)', 'c': ['25FF43(ALLIGATOR)'], 'p': ['2', '25', '25F', '25F4', '25F43', '25F43(...)', '25F43(ALLIGATOR)'], 'b': '25F43(ALLIGATOR)', 'l': ['25Fk0', '25Fk1', '25Fk2', '25Fk3', '25Fk4', '25Fk5', '25Fk6', '25Fk7', '25Fk8', '25Fk9'], 'txt': {'en': 'crocodiles: alligator', 'de': 'Krokodile: Alligator', 'fr': 'crocodiles : alligator', 'it': 'coccodrilli: alligatore', 'pt': 'crocodilos: jacaré', 'jp': 'クロコダイル型類: アリゲータ'}, 'kw': {'en': ['alligator'], 'de': ['Alligator'], 'fr': ['alligator'], 'it': ['alligatore'], 'pt': ['jacaré'], 'jp': []}} ; {'n': '31A221', 'c': ['31A2211', '31A2212', '31A2213', '31A2214', '31A2215', '31AA221'], 'r': ['31A53', '31E236219'], 'p': ['3', '31', '31A', '31A2', '31A22', '31A221'], 'b': '31A221', 'l': ['31k0', '31k1', '31k2', '31k3', '31k4', '31k5', '31k6', '31k7', '31k8', '31k9'], 'txt': {'en': 'head (human)', 'de': 'Kopf (als Teil des menschlichen Körpers)', 'fr': 'tête (humaine)', 'it': 'testa (umana)', 'pt': 'cabeça (humana)', 'jp': '頭 (人間)'}, 'kw': {'en': ['head'], 'de': ['Kopf'], 'fr': ['tête'], 'it': ['testa'], 'pt': ['cabeça'], 'jp': []}} ; {'n': '31AA2223(+89)', 'k': '31k89', 'c': ['31AA22231', '31AA22232'], 'p': ['3', '31', '31A', '31AA', '31AA2', '31AA22', '31AA222', '31AA2223', '31AA2223(+8)', '31AA2223(+89)'], 'b': '31AA2223', 'l': [], 'txt': {'en': 'breasts - AA - female human figure (+ nude human being)', 'de': 'Brüste - AA - weibliche Figur (+ nackter Mensch)', 'fr': 'seins - AA - figure féminine (+ nu, personne nue)', 'it': 'seni - AA - figura umana femminile (+ essere umano nudo)', 'pt': 'seios - AA - figura humana feminina (+ ser humano nu)', 'jp': '乳房 - AA - 女性の人体 (+ 裸の人間)'}, 'kw': {'en': ['nude'], 'de': ['nackt', 'Akt'], 'fr': ['nu'], 'it': ['nudo'], 'pt': [], 'jp': []}} ; {'n': '31D15', 'c': ['31D150'], 'p': ['3', '31', '31D', '31D1', '31D15'], 'b': '31D15', 'l': ['31k0', '31k1', '31k2', '31k3', '31k4', '31k5', '31k6', '31k7', '31k8', '31k9'], 'txt': {'en': 'adult woman', 'de': 'erwachsene Frau', 'fr': 'femme adulte', 'it': 'donna adulta', 'pt': 'mulher adulta', 'jp': '大人の女性'}, 'kw': {'en': ['adult', 'woman'], 'de': ['Erwachsener', 'Frau'], 'fr': ['adulte', 'femme'], 'it': ['adulto', 'donna'], 'pt': ['adulto', 'mulher'], 'jp': []}} ; {'n': '31E23461', 'c': ['31EE23461'], 'p': ['3', '31', '31E', '31E2', '31E23', '31E234', '31E2346', '31E23461'], 'b': '31E23461', 'l': ['31E23k0', '31E23k1', '31E23k2', '31E23k3', '31E23k4', '31E23k5', '31E23k6', '31E23k7', '31E23k8', '31E23k9'], 'txt': {'en': 'violent death by arrow(s)', 'de': 'gewaltsamer Tod durch einen Pfeil bzw. mehrere Pfeile', 'fr': 'tué par une (des) flèche(s)', 'it': 'morte violenta per freccia/e', 'pt': 'morte violenta por flecha(s)', 'jp': '矢(複数の矢)による暴力的な死'}, 'kw': {'en': ['arrow', 'shooting'], 'de': ['Pfeil', 'schiessen'], 'fr': ['flèche', 'tirer (arme)'], 'it': ['colpire', 'freccia', 'scoccare'], 'pt': ['flecha', 'tiroteio'], 'jp': []}} ; {'n': '41D92', 'c': ['41D921'], 'p': ['4', '41', '41D', '41D9', '41D92'], 'b': '41D92', 'l': ['41Dk0', '41Dk1', '41Dk2', '41Dk3', '41Dk4', '41Dk5', '41Dk6', '41Dk7', '41Dk8'], 'txt': {'en': 'woman (showing herself) undressed, quasi-nude', 'de': 'eine Frau zeigt sich unbekleidet, (fast) nackt', 'fr': 'femme (se montrant) nue ou quasi-nue', 'it': 'donna (che si mostra) svestita, seminuda', 'pt': 'mulher (mostrando-se), despida, seminua', 'jp': '女性が衣服を脱ぐ(姿を現す) , 裸体の'}, 'kw': {'en': ['woman'], 'de': ['Frau'], 'fr': ['femme'], 'it': ['donna'], 'pt': ['mulher'], 'jp': []}} ; {'n': '45C15(ARROW)', 'p': ['4', '45', '45C', '45C1', '45C15', '45C15(...)', '45C15(ARROW)'], 'b': '45C15(ARROW)', 'l': ['45k0', '45k1', '45k2', '45k3', '45k4', '45k5', '45k6', '45k7'], 'txt': {'en': "archer's weapons: arrow", 'de': 'Waffen eines Bogenschützen: Pfeil', 'fr': "armes d'archer : flèche", 'it': 'armi da arciere: freccia', 'pt': 'armas de arqueiro: flecha', 'jp': '射手の兵器: 矢'}, 'kw': {'en': ['arrow'], 'de': ['Pfeil'], 'fr': ['flèche'], 'it': ['freccia'], 'pt': ['flecha'], 'jp': []}} ; {'n': '45C15(BOW)', 'p': ['4', '45', '45C', '45C1', '45C15', '45C15(...)', '45C15(BOW)'], 'b': '45C15(BOW)', 'l': ['45k0', '45k1', '45k2', '45k3', '45k4', '45k5', '45k6', '45k7'], 'txt': {'en': "archer's weapons: bow", 'de': 'Waffen eines Bogenschützen: Bogen', 'fr': "armes d'archer : arc", 'it': 'armi da arciere: arco', 'pt': 'armas de arqueiro: arco', 'jp': '射手の兵器: 弓'}, 'kw': {'en': ['bow (weapon)'], 'de': ['Bogen (Waffe)'], 'fr': ['arc'], 'it': ['arco'], 'pt': ['arco (arma)'], 'jp': []}} ; {'n': '45C23', 'c': ['45C231'], 'p': ['4', '45', '45C', '45C2', '45C23'], 'b': '45C23', 'l': ['45k0', '45k1', '45k2', '45k3', '45k4', '45k5', '45k6', '45k7'], 'txt': {'en': 'quiver', 'de': 'Köcher', 'fr': 'carquois', 'it': 'faretra', 'pt': 'aljava', 'jp': '矢筒'}, 'kw': {'en': ['quiver'], 'de': ['Koecher'], 'fr': ['carquois'], 'it': ['feretra'], 'pt': ['aljava'], 'jp': []}} ; {'n': '86(AMERICA)', 'c': ['86(BEWARE THE GEESE WHEN THE FOX PREACHES)', '86(LIGHTLY COME, LIGHTLY GO)', '86(OMNIA MECUM PORTO)'], 'p': ['8', '86', '86(...)'], 'notation_with_name': '86(...)', 'bracketed_text': '(AMERICA)', 'b': '86(...)', 'l': ['8k0'], 'txt': {'en': 'proverbs, sayings, etc. (AMERICA)', 'de': 'Sprichwörter, Redewendungen etc. (AMERICA)', 'fr': 'proverbes, dictons, etc. (AMERICA)', 'it': 'proverbi, detti, ecc. (AMERICA)', 'pt': 'provérbios, ditos populares, etc. (AMERICA)', 'jp': '諺, 格言 等々 (AMERICA)'}, 'kw': {'en': [], 'de': [], 'fr': [], 'it': [], 'pt': [], 'jp': []}} ; $ TEXT_EXPL_XMLReserved for transcription
URL_WEBPAGE http://www.dbnl.org/tekst/pers001cesa01/pers001cesa01_1199.htm PARENT embstma_1450 IIHIM GUL ; MNE ; EMBLEMS ; ILL_BOOK ; ARTTHEORY HIM GUL ; MNE ; EMBLEMS ; ILL_BOOK ; ARTTHEORY MOTTO_NL Wetenschap MOTTO_IT_NORM Scienza TIPE emblempictura NEXT embstma_1450_emblem187 SEQ 186 MOTTO_IT SCIENZA CAPTION_EN Scienza: a woman with wings on her head, holding a mirror in one hand and a small bowl with a triangle on top in the other SOURCE_FILE embstma_1450.dmp MOTTO_NL_NORM Wetenschap LINK_FACSIMILE embstma_1450_fac611 TYPE emblem pictura IC 31A511 ; 31AA5111 ; 31D15 ; 41D2339 ; 49C0:5(+113) ; 49D33 ; 49D48 ; 86(SCIENZA) PREV embstma_1450_emblem185 URL_IMAGE embstma_1450_pic611.jpg ID embstma_1450_emblem186 _IC {'n': '31A511', 'c': ['31A5111', '31A5112', '31AA511'], 'r': ['49L33'], 'p': ['3', '31', '31A', '31A5', '31A51', '31A511'], 'b': '31A511', 'l': ['31k0', '31k1', '31k2', '31k3', '31k4', '31k5', '31k6', '31k7', '31k8', '31k9'], 'txt': {'en': 'mirror', 'de': 'Spiegel', 'fr': 'miroir', 'it': 'specchio', 'pt': 'espelho', 'jp': '鏡'}, 'kw': {'en': ['mirror'], 'de': ['Körper', 'Spiegel'], 'fr': ['miroir'], 'it': ['specchio'], 'pt': ['espelho'], 'jp': []}} ; {'n': '31AA5111', 'c': ['31AA51111'], 'p': ['3', '31', '31A', '31AA', '31AA5', '31AA51', '31AA511', '31AA5111'], 'b': '31AA5111', 'l': ['31k0', '31k1', '31k2', '31k3', '31k4', '31k5', '31k6', '31k7', '31k8', '31k9'], 'txt': {'en': 'looking in the mirror; (possibly: contemplation of own beauty - AA - (for) women)', 'de': 'In den Spiegel sehen; (möglicherweise: Betrachtung der eigenen Schönheit - AA - (für) Frauen)', 'fr': 'se regarder dans le miroir; (peut-être: contempler sa propre beauté - AA - (pour) femmes)', 'it': 'guardarsi allo specchio; (forse: contemplare la propria bellezza - AA - far toletta, delle donne)', 'pt': 'olhando-se ao espelho; contemplando a sua beleza - AA - (para) mulheres', 'jp': '鏡を見る; (おそらく: 自身の美の熟考 - AA - 女性 (のための) )'}, 'kw': {'en': [], 'de': [], 'fr': [], 'it': [], 'pt': [], 'jp': []}} ; {'n': '31D15', 'c': ['31D150'], 'p': ['3', '31', '31D', '31D1', '31D15'], 'b': '31D15', 'l': ['31k0', '31k1', '31k2', '31k3', '31k4', '31k5', '31k6', '31k7', '31k8', '31k9'], 'txt': {'en': 'adult woman', 'de': 'erwachsene Frau', 'fr': 'femme adulte', 'it': 'donna adulta', 'pt': 'mulher adulta', 'jp': '大人の女性'}, 'kw': {'en': ['adult', 'woman'], 'de': ['Erwachsener', 'Frau'], 'fr': ['adulte', 'femme'], 'it': ['adulto', 'donna'], 'pt': ['adulto', 'mulher'], 'jp': []}} ; {'n': '41D2339', 'p': ['4', '41', '41D', '41D2', '41D23', '41D233', '41D2339'], 'b': '41D2339', 'l': ['41Dk0', '41Dk1', '41Dk2', '41Dk3', '41Dk4', '41Dk5', '41Dk6', '41Dk7', '41Dk8'], 'txt': {'en': 'barefoot', 'de': 'barfuß', 'fr': 'pieds nus', 'it': 'piedi scalzi', 'pt': 'descalço', 'jp': '裸足の'}, 'kw': {'en': ['barefoot'], 'de': ['barfuss'], 'fr': ['pieds nus'], 'it': ['a piedi scalzi'], 'pt': ['descalço'], 'jp': []}} ; {'n': '49D33', 'c': ['49D331', '49D332', '49D333'], 'p': ['4', '49', '49D', '49D3', '49D33'], 'b': '49D33', 'l': ['49k0', '49k1', '49k2', '49k3', '49k4', '49k5', '49k6', '49k7', '49k8', '49k9'], 'txt': {'en': 'triangle (~ planimetry, geometry)', 'de': 'Dreieck (in der Planimetrie, Geometrie)', 'fr': 'triangle (planimétrie, géométrie)', 'it': 'triangolo (~ planimetria, geometria)', 'pt': 'triângulo (~ planimetria, geometria)', 'jp': '三角形 (~ 面積測定, 幾何学)'}, 'kw': {'en': ['triangle'], 'de': ['Dreieck'], 'fr': ['triangle'], 'it': ['triangolo'], 'pt': ['triângulo'], 'jp': []}} ; {'n': '49D48', 'c': ['49D481'], 'p': ['4', '49', '49D', '49D4', '49D48'], 'b': '49D48', 'l': ['49k0', '49k1', '49k2', '49k3', '49k4', '49k5', '49k6', '49k7', '49k8', '49k9'], 'txt': {'en': 'sphere, globe ~ stereometry', 'de': 'Kugel (Stereometrie)', 'fr': 'sphère, globe ~ stéréométrie', 'it': 'sfera, globo ~ stereometria', 'pt': 'esfera, globo ~ estereometria', 'jp': '球, 球体 ~ 体積測定'}, 'kw': {'en': ['globe'], 'de': ['Kugel'], 'fr': ['globe'], 'it': ['globo'], 'pt': ['globo'], 'jp': []}} ; {'n': '86(SCIENZA)', 'c': ['86(BEWARE THE GEESE WHEN THE FOX PREACHES)', '86(LIGHTLY COME, LIGHTLY GO)', '86(OMNIA MECUM PORTO)'], 'p': ['8', '86', '86(...)'], 'notation_with_name': '86(...)', 'bracketed_text': '(SCIENZA)', 'b': '86(...)', 'l': ['8k0'], 'txt': {'en': 'proverbs, sayings, etc. (SCIENZA)', 'de': 'Sprichwörter, Redewendungen etc. (SCIENZA)', 'fr': 'proverbes, dictons, etc. (SCIENZA)', 'it': 'proverbi, detti, ecc. (SCIENZA)', 'pt': 'provérbios, ditos populares, etc. (SCIENZA)', 'jp': '諺, 格言 等々 (SCIENZA)'}, 'kw': {'en': [], 'de': [], 'fr': [], 'it': [], 'pt': [], 'jp': []}} ; $ TEXT_EXPL_XMLReserved for transcription
URL_WEBPAGE http://www.dbnl.org/tekst/pers001cesa01/pers001cesa01_1206.htm PARENT embstma_1450 MOTTO_IT MATHEMATICA HIM GUL ; MNE ; EMBLEMS ; ILL_BOOK ; ARTTHEORY MOTTO_NL Wiskonst MOTTO_IT_NORM Mathematica TIPE emblempictura ANNOT Woodcut signed I.C.I. = Jean-Christoph Jeger NEXT embstma_1450_emblem188 SEQ 187 IIHIM GUL ; MNE ; EMBLEMS ; ILL_BOOK ; ARTTHEORY CAPTION_EN Mathematica: a middle aged woman, holding an armillary sphere; she has wings at her head, a tablet at which she points with her compasses; a child looking up at her SOURCE_FILE embstma_1450.dmp MOTTO_NL_NORM Wiskonst LINK_FACSIMILE embstma_1450_fac614 TYPE emblem pictura IC 25A13 ; 31AA221:25F(+342) ; 31A533(PLAITS) ; 31D11221(+89) ; 31D15 ; 41D2339 ; 41D271 ; 48C244 ; 49D0:5(+113) ; 49D35 ; 49D44 ; 49D5111 ; 49E122(+0) ; 49L64 ; 86(MATHEMATICA PREV embstma_1450_emblem186 URL_IMAGE embstma_1450_pic614.jpg ID embstma_1450_emblem187 _IC {'n': '25A13', 'c': ['25A131'], 'r': ['91B13661', '94L33231'], 'p': ['2', '25', '25A', '25A1', '25A13'], 'b': '25A13', 'l': ['2k0'], 'txt': {'en': 'globe', 'de': 'Globus', 'fr': 'globe', 'it': 'globo', 'pt': 'globo', 'jp': '地球儀'}, 'kw': {'en': ['globe'], 'de': ['Globus', 'Weltkugel'], 'fr': ['globe'], 'it': ['globo'], 'pt': ['globo'], 'jp': []}} ; {'n': '31A533(PLAITS)', 'c': ['31AA533(PLAITS)'], 'r': ['41D22'], 'p': ['3', '31', '31A', '31A5', '31A53', '31A533', '31A533(...)'], 'notation_with_name': '31A533(...)', 'bracketed_text': '(PLAITS)', 'b': '31A533(...)', 'l': ['31k0', '31k1', '31k2', '31k3', '31k4', '31k5', '31k6', '31k7', '31k8', '31k9'], 'txt': {'en': 'styles of hairdress (PLAITS)', 'de': 'Frisurenmode, Haarmode (PLAITS)', 'fr': 'styles de coiffures (PLAITS)', 'it': 'stili di pettinature (PLAITS)', 'pt': 'estilos de penteados (PLAITS)', 'jp': '調髪のスタイル (PLAITS)'}, 'kw': {'en': [], 'de': ['Körper'], 'fr': [], 'it': [], 'pt': [], 'jp': []}} ; {'n': '31D11221(+89)', 'k': '31k89', 'c': ['31D112210'], 'p': ['3', '31', '31D', '31D1', '31D11', '31D112', '31D1122', '31D11221', '31D11221(+8)', '31D11221(+89)'], 'b': '31D11221', 'l': [], 'txt': {'en': 'boy (child between toddler and youth) (+ nude human being)', 'de': 'Junge (Kind zwischen Kleinkindalter und Jugend) (+ nackter Mensch)', 'fr': 'garçon (entre tout petit et adolescent) (+ nu, personne nue)', 'it': 'ragazzo (bambino tra fanciullezza e giovinezza) (+ essere umano nudo)', 'pt': 'rapaz (criança entre a infância e a juventude) (+ ser humano nu)', 'jp': '少年 (小児ないしよちよち歩きの小児と青年時代) (+ 裸の人間)'}, 'kw': {'en': ['boy', 'nude'], 'de': ['Junge', 'Knabe', 'nackt', 'Akt'], 'fr': ['garçon', 'nu'], 'it': ['ragazzo', 'nudo'], 'pt': ['Garoto'], 'jp': []}} ; {'n': '31D15', 'c': ['31D150'], 'p': ['3', '31', '31D', '31D1', '31D15'], 'b': '31D15', 'l': ['31k0', '31k1', '31k2', '31k3', '31k4', '31k5', '31k6', '31k7', '31k8', '31k9'], 'txt': {'en': 'adult woman', 'de': 'erwachsene Frau', 'fr': 'femme adulte', 'it': 'donna adulta', 'pt': 'mulher adulta', 'jp': '大人の女性'}, 'kw': {'en': ['adult', 'woman'], 'de': ['Erwachsener', 'Frau'], 'fr': ['adulte', 'femme'], 'it': ['adulto', 'donna'], 'pt': ['adulto', 'mulher'], 'jp': []}} ; {'n': '41D2339', 'p': ['4', '41', '41D', '41D2', '41D23', '41D233', '41D2339'], 'b': '41D2339', 'l': ['41Dk0', '41Dk1', '41Dk2', '41Dk3', '41Dk4', '41Dk5', '41Dk6', '41Dk7', '41Dk8'], 'txt': {'en': 'barefoot', 'de': 'barfuß', 'fr': 'pieds nus', 'it': 'piedi scalzi', 'pt': 'descalço', 'jp': '裸足の'}, 'kw': {'en': ['barefoot'], 'de': ['barfuss'], 'fr': ['pieds nus'], 'it': ['a piedi scalzi'], 'pt': ['descalço'], 'jp': []}} ; {'n': '41D271', 'p': ['4', '41', '41D', '41D2', '41D27', '41D271'], 'b': '41D271', 'l': ['41Dk0', '41Dk1', '41Dk2', '41Dk3', '41Dk4', '41Dk5', '41Dk6', '41Dk7', '41Dk8'], 'txt': {'en': "fluttering lappet of vestment, 'Pneumazipfel'", 'de': 'flatternder Gewandzipfel; sogenannter Pneumazipfel', 'fr': "bande de tissu flottant au vêtement, 'Pneumazipfel'", 'it': "lembo o falda svolazzante, 'Pneumazipfel'", 'pt': 'lapela, aba tremulante do vestuário, "Pneumazipfel"', 'jp': "衣服のはためくひだ, 'Pneumazipfel'"}, 'kw': {'en': ['Pneumazipfel', 'wind'], 'de': ['Gewandzipfel', 'Pneumazipfel', 'Wind'], 'fr': ['Pneumazipfel', 'vent'], 'it': ['Pneumazipfel', 'vento'], 'pt': ['Pneumazipfel', 'vento'], 'jp': []}} ; {'n': '48C244', 'p': ['4', '48', '48C', '48C2', '48C24', '48C244'], 'b': '48C244', 'l': ['48k0', '48k1', '48k2', '48k3', '48k4', '48k5', '48k6', '48k7'], 'txt': {'en': 'pedestal of a piece of sculpture (perhaps in the form of a herm)', 'de': 'Sockel einer Skulptur (eventuell in Form einer Herme)', 'fr': "piédestal, support d'une sculpture (éventuellement en forme de gaine)", 'it': "piedistallo di un'opera di scultura (eventualmente nella forma di erma)", 'pt': 'pedestal de uma escultura (talvez na forma de uma herma)', 'jp': '彫刻作品の台座(おそらくヘルメ柱の形態で)'}, 'kw': {'en': ['herm', 'pedestal'], 'de': ['Herme', 'Kuenstler', 'Sockel'], 'fr': ['gaine', 'hermès', 'piédestal'], 'it': ['erma', 'piedistallo'], 'pt': ['herm', 'pedestal'], 'jp': []}} ; {'n': '49D35', 'c': ['49D351', '49D352'], 'p': ['4', '49', '49D', '49D3', '49D35'], 'b': '49D35', 'l': ['49k0', '49k1', '49k2', '49k3', '49k4', '49k5', '49k6', '49k7', '49k8', '49k9'], 'txt': {'en': 'polygon (~ planimetry, geometry)', 'de': 'Polygon (in der Planimetrie, Geometrie)', 'fr': 'polygone (planimétrie, géométrie)', 'it': 'poligono (~ planimetria, geometria)', 'pt': 'polígono (~ planimetria, geometria)', 'jp': '多角形 (~ 面積測定, 幾何学)'}, 'kw': {'en': ['polygon'], 'de': ['Polygon'], 'fr': ['polygone'], 'it': ['poligono'], 'pt': ['polígono'], 'jp': []}} ; {'n': '49D44', 'c': ['49D441', '49D442'], 'p': ['4', '49', '49D', '49D4', '49D44'], 'b': '49D44', 'l': ['49k0', '49k1', '49k2', '49k3', '49k4', '49k5', '49k6', '49k7', '49k8', '49k9'], 'txt': {'en': 'pyramid ~ stereometry', 'de': 'Pyramide (Stereometrie)', 'fr': 'pyramide ~ stéréométrie', 'it': 'piramide ~ stereometria', 'pt': 'pirâmide ~ estereometria', 'jp': 'ピラミッド ~ 体積測定'}, 'kw': {'en': ['pyramid'], 'de': ['Pyramide'], 'fr': ['pyramide'], 'it': ['piramide'], 'pt': ['pirâmide'], 'jp': []}} ; {'n': '49D5111', 'p': ['4', '49', '49D', '49D5', '49D51', '49D511', '49D5111'], 'b': '49D5111', 'l': ['49k0', '49k1', '49k2', '49k3', '49k4', '49k5', '49k6', '49k7', '49k8', '49k9'], 'txt': {'en': 'compasses', 'de': 'Zirkel', 'fr': 'compas', 'it': 'compasso', 'pt': 'compasso', 'jp': 'コンパス'}, 'kw': {'en': ['compasses'], 'de': ['Zirkel'], 'fr': ['compas'], 'it': ['compasso'], 'pt': ['compasso'], 'jp': []}} ; {'n': '49E122(+0)', 'k': '49k0', 'p': ['4', '49', '49E', '49E1', '49E12', '49E122', '49E122(+0)'], 'b': '49E122', 'l': [], 'txt': {'en': 'armillary sphere, skeleton celestial globe (+ variant)', 'de': 'Armillarsphäre, Gerüst eines Himmelsglobus (+ Variante)', 'fr': 'sphère armillaire (+ variante)', 'it': 'sfera armillare, astrolabio (+ variante)', 'pt': 'esfera armilar, astrolábio (+ variante)', 'jp': '天球儀, スケルトン天球儀 (+ 異形)'}, 'kw': {'en': ['armillary sphere', 'celestial globe', 'globe', 'variant'], 'de': ['Armillarsphaere', 'Globus', 'Himmelsglobus', 'Variante'], 'fr': ['globe', 'globe céleste', 'sphère armillaire', 'variante'], 'it': ['globo', 'globo celeste', 'sfera armillare', 'variante'], 'pt': ['esfera armilar', 'globo celeste', 'globo'], 'jp': []}} ; {'n': '49L64', 'c': ['49L641', '49L642', '49L643', '49L644', '49L645', '49L649'], 'p': ['4', '49', '49L', '49L6', '49L64'], 'b': '49L64', 'l': ['49k0', '49k1', '49k2', '49k3', '49k4', '49k5', '49k6', '49k7', '49k8', '49k9'], 'txt': {'en': 'materials to write on, writing surfaces', 'de': 'Schreibmaterialien, Schreiboberflächen', 'fr': "supports d'écriture, surfaces destinées aux écritures", 'it': 'materiali, superfici, su cui scrivere', 'pt': 'materiais para escrever, superfícies de escrita', 'jp': '書くための素材、筆記面'}, 'kw': {'en': ['writing surface'], 'de': ['Schreiboberflaeche'], 'fr': ["surface destinée à l'écriture"], 'it': ['superficie su cui scrivere'], 'pt': ['a superfície de escrita'], 'jp': []}} ; $ TEXT_EXPL_XMLReserved for transcription
URL_WEBPAGE http://www.dbnl.org/tekst/pers001cesa01/pers001cesa01_1212.htm PARENT embstma_1450 IIHIM GUL ; MNE ; EMBLEMS ; ILL_BOOK ; ARTTHEORY HIM GUL ; MNE ; EMBLEMS ; ILL_BOOK ; ARTTHEORY MOTTO_NL Wijsheyt MOTTO_IT_NORM Sapienza TIPE emblempictura NEXT embstma_1450_emblem189 SEQ 188 MOTTO_IT SAPIENZA CAPTION_EN Sapienza: a young woman holding a burning oil-lamp in one hand and an open book in the other SOURCE_FILE embstma_1450.dmp MOTTO_NL_NORM Wijsheid LINK_FACSIMILE embstma_1450_fac620 TYPE emblem pictura IC 22C9 ; 31D13 ; 41B34(+1) ; 49MM32 ; 52A51(+113) ; 86(SAPIENZA) PREV embstma_1450_emblem187 URL_IMAGE embstma_1450_pic620.jpg ID embstma_1450_emblem188 _IC {'n': '22C9', 'c': ['22C90', '22C91'], 'p': ['2', '22', '22C', '22C9'], 'b': '22C9', 'l': ['2k0'], 'txt': {'en': 'darkness', 'de': 'Dunkelheit', 'fr': 'obscurité', 'it': 'tenebre', 'pt': 'trevas', 'jp': '闇'}, 'kw': {'en': ['darkness'], 'de': ['Dunkelheit'], 'fr': ['ténèbres'], 'it': ['tenebre'], 'pt': ['escuridão'], 'jp': []}} ; {'n': '31D13', 'c': ['31D130'], 'p': ['3', '31', '31D', '31D1', '31D13'], 'b': '31D13', 'l': ['31k0', '31k1', '31k2', '31k3', '31k4', '31k5', '31k6', '31k7', '31k8', '31k9'], 'txt': {'en': 'adolescent, young woman, maiden', 'de': 'Mädchen, junge Frau', 'fr': 'adolescente, jeune fille', 'it': "giovane, vergine, l'età più bella", 'pt': 'adolescente, rapariga, virgem', 'jp': '思春期の, 若い女性, 乙女'}, 'kw': {'en': ['girl', 'young'], 'de': ['Maedchen', 'jung'], 'fr': ['fille', 'jeune'], 'it': ['giovane', 'ragazza'], 'pt': ['menina', 'jovem'], 'jp': []}} ; {'n': '41B34(+1)', 'k': '41B3k1', 'p': ['4', '41', '41B', '41B3', '41B34', '41B34(+1)'], 'b': '41B34', 'l': [], 'txt': {'en': 'oil-lamp (+ kindling a light; lit, burning light, lamp, candle)', 'de': 'Öllampe (+ ein Licht anzünden; angezündete(s), brennende(s) Licht, Lampe, Kerze)', 'fr': 'lampe à huile (+ allumer une source lumineuse; éclairé, lumière, lampe ou bougie qui brûle)', 'it': 'lampada a olio (+ accendere, acceso, ardente (una luce, lampada, candela))', 'pt': 'lâmparina a óleo (+ acendendo uma luz; acesa, luz acesa, lâmpada, vela)', 'jp': '石油ランプ (+ 火をつける; 点灯、燃える光、ランプ、ろうそく)'}, 'kw': {'en': ['oil-lamp', 'kindling', 'burning'], 'de': ['Oellampe', 'anzünden', 'verbrennen', 'brennen'], 'fr': ['lampe à huile', 'allumer', 'brûler'], 'it': ['lampada a olio', 'accendere', 'bruciare'], 'pt': ['lamparina'], 'jp': []}} ; {'n': '49MM32', 'c': ['49MM321', '49MM322'], 'p': ['4', '49', '49M', '49M3', '49M32', '49MM32'], 'b': '49MM32', 'l': ['49k0', '49k1', '49k2', '49k3', '49k4', '49k5', '49k6', '49k7', '49k8', '49k9'], 'txt': {'en': 'book - MM - book open', 'de': 'Buch (geschlossen) - MM - geöffnetes Buch', 'fr': 'livre - MM - livre ouvert', 'it': 'libro - MM - libro aperto', 'pt': 'livro - MM - livro aberto', 'jp': '本 - MM - 開いた本'}, 'kw': {'en': [], 'de': [], 'fr': [], 'it': [], 'pt': [], 'jp': []}} ; {'n': '52A51(+113)', 'k': '5k113', 'c': ['52A511'], 'r': ['11E541', '11M41', '11S721', '31B7', '92C2'], 'p': ['5', '52', '52A', '52A5', '52A51', '52A51(+1)', '52A51(+11)', '52A51(+113)'], 'b': '52A51', 'l': ['5k1131'], 'txt': {'en': "Wisdom; 'Sapienza', 'Sapienza humana', 'Sapienza vera' (Ripa) (+ clothed)", 'de': 'Weisheit; Ripa: Sapienza, Sapienza humana, Sapienza vera (+ bekleidet)', 'fr': "Sagesse; 'Sapienza', 'Sapienza humana', 'Sapienza vera' (Ripa) (+ habillé)", 'it': "saggezza; 'Sapienza', 'Sapienza humana', 'Sapienza vera' (Ripa) (+ vestito)", 'pt': 'sabedoria; "Sapienza", "Sapienza humana", "Sapienza vera" (Ripa) (+ vestido)', 'jp': '知恵 (+ 服を着ている)'}, 'kw': {'en': ['Sapientia', 'Sapienza', 'Sapienza humana', 'Sapienza vera', 'wisdom'], 'de': ['Weisheit', 'sapientia', 'sapienza', 'sapienza humana', 'sapienza vera'], 'fr': ['Sagesse', 'Sapientia', 'Sapienza', 'Sapienza humana', 'Sapienza vera', 'sagesse'], 'it': ['Sapientia', 'Sapienza', 'Sapienza humana', 'Sapienza vera', 'saggezza'], 'pt': ['Sapientia', 'Sapienza', 'Sapienza humana', 'Sapienza vera', 'sabedoria'], 'jp': []}} ; {'n': '86(SAPIENZA)', 'c': ['86(BEWARE THE GEESE WHEN THE FOX PREACHES)', '86(LIGHTLY COME, LIGHTLY GO)', '86(OMNIA MECUM PORTO)'], 'p': ['8', '86', '86(...)'], 'notation_with_name': '86(...)', 'bracketed_text': '(SAPIENZA)', 'b': '86(...)', 'l': ['8k0'], 'txt': {'en': 'proverbs, sayings, etc. (SAPIENZA)', 'de': 'Sprichwörter, Redewendungen etc. (SAPIENZA)', 'fr': 'proverbes, dictons, etc. (SAPIENZA)', 'it': 'proverbi, detti, ecc. (SAPIENZA)', 'pt': 'provérbios, ditos populares, etc. (SAPIENZA)', 'jp': '諺, 格言 等々 (SAPIENZA)'}, 'kw': {'en': [], 'de': [], 'fr': [], 'it': [], 'pt': [], 'jp': []}} ; $ TEXT_EXPL_XMLReserved for transcription
URL_WEBPAGE http://www.dbnl.org/tekst/pers001cesa01/pers001cesa01_1216.htm PARENT embstma_1450 IIHIM GUL ; MNE ; EMBLEMS ; ILL_BOOK ; ARTTHEORY HIM GUL ; MNE ; EMBLEMS ; ILL_BOOK ; ARTTHEORY MOTTO_NL Wijsheyt, Voorsichtigheyt MOTTO_IT_NORM Prudenza TIPE emblempictura NEXT embstma_1450_emblem190 SEQ 189 MOTTO_IT PRUDENZA CAPTION_EN Prudenza: a two-faced woman (one face is male), holding a mirror in one hand and an arrow with a remora twisted around it, in the other SOURCE_FILE embstma_1450.dmp MOTTO_NL_NORM Wijsheyt, Voorsichtigheyt LINK_FACSIMILE embstma_1450_fac622 TYPE emblem pictura IC 11M41:5(+1) ; 25F24(DEER) ; 25F24(STAG) ; 25FF64(+75253) ; 25G3(MULBERRY-TREE)(+27) ; 25G41 ; 31A4422(+41) ; 31AA4422(+41) ; 31A511 ; 31AA5111 ; 43A(+12) ; 45C15(ARROW) ; 45C221 ; 86(PRUDENZA) ; 96A128(JANUS' HEAD)(+0) PREV embstma_1450_emblem188 URL_IMAGE embstma_1450_pic622.jpg ID embstma_1450_emblem189 _IC {'n': '25F24(DEER)', 'c': ['25FF24(DEER)'], 'p': ['2', '25', '25F', '25F2', '25F24', '25F24(...)', '25F24(DEER)'], 'b': '25F24(DEER)', 'l': ['25Fk0', '25Fk1', '25Fk2', '25Fk3', '25Fk4', '25Fk5', '25Fk6', '25Fk7', '25Fk8', '25Fk9'], 'txt': {'en': 'hoofed animals: deer', 'de': 'Huftiere: Reh', 'fr': 'animaux à sabots : biche', 'it': 'ungulati: daino', 'pt': 'ungulados: veado', 'jp': '有蹄動物: シカ'}, 'kw': {'en': ['deer'], 'de': ['Reh', 'Saeugetier'], 'fr': ['biche'], 'it': ['daino'], 'pt': ['cervo'], 'jp': []}} ; {'n': '25F24(STAG)', 'c': ['25FF24(STAG)'], 'p': ['2', '25', '25F', '25F2', '25F24', '25F24(...)', '25F24(STAG)'], 'b': '25F24(STAG)', 'l': ['25Fk0', '25Fk1', '25Fk2', '25Fk3', '25Fk4', '25Fk5', '25Fk6', '25Fk7', '25Fk8', '25Fk9'], 'txt': {'en': 'hoofed animals: stag', 'de': 'Huftiere: Hirsch', 'fr': 'animaux à sabots : cerf', 'it': 'ungulati: cervo', 'pt': 'ungulados: veado', 'jp': '有蹄動物: アカジカ'}, 'kw': {'en': ['stag'], 'de': ['Hirsch', 'Saeugetier'], 'fr': ['cerf'], 'it': ['cervo'], 'pt': ['especulador'], 'jp': []}} ; {'n': '25FF64(+75253)', 'k': '25FFk75253', 'c': ['25FF64(...)'], 'p': ['2', '25', '25FF', '25FF6', '25FF64', '25FF64(+7)', '25FF64(+75)', '25FF64(+752)', '25FF64(+7525)', '25FF64(+75253)'], 'b': '25FF64', 'l': [], 'txt': {'en': "'remore', 'echeneis remora' (fabulous fish) (+ animal rotating, twisting)", 'de': 'Fische als Fabeltiere: Remora (Echeneis Remora) (+ ein Tier dreht sich, windet sich)', 'fr': "rémora, 'echeneis remora' (poisson fabuleux) (+ animal pivotant, tournant)", 'it': "remora, 'echeneis remora' (+ animale che ruota, si attorce, si attorciglia)", 'pt': '"remore", "echeneis remora" (peixes fantásticos) (+ animal girando, torcendo)', 'jp': "コバンザメ (remore)', 'echeneis remora' (架空の魚類) (+ 動物が回転する、ねじる)"}, 'kw': {'en': ['echeneis remora', 'remore', 'rotating', 'twisting'], 'de': ['Echeneis Remora', 'Remora', 'rotieren', 'drehen', 'winden (sich)'], 'fr': ['echeneis remora', 'rémora', 'pivoter', 'tourner'], 'it': ['echeneis remora', 'remora', 'ruotare', 'intrecciare'], 'pt': ['Echeneis remora', 'remore'], 'jp': []}} ; {'n': '25G3(MULBERRY-TREE)(+27)', 'k': '25Gk27', 'c': ['25GG3(MULBERRY-TREE)'], 'p': ['2', '25', '25G', '25G3', '25G3(...)', '25G3(MULBERRY-TREE)', '25G3(MULBERRY-TREE)(+2)', '25G3(MULBERRY-TREE)(+27)'], 'b': '25G3(MULBERRY-TREE)', 'l': [], 'txt': {'en': 'trees: mulberry-tree (+ leaf)', 'de': 'Bäume: Maulbeerbaum (+ Blatt)', 'fr': 'arbres : murier (+ feuille)', 'it': 'alberi: gelso (+ foglia)', 'pt': 'árvores: amoreira (+ folha)', 'jp': '樹木: クワの木 (+ 葉)'}, 'kw': {'en': ['mulberry-tree', 'leaf'], 'de': ['Maulbeerbaum', 'Blatt'], 'fr': ['mûrier', 'feuille'], 'it': ['gelso', 'foglia'], 'pt': ['mulberry-tree'], 'jp': []}} ; {'n': '25G41', 'c': ['25G41(...)', '25G411', '25G412', '25GG41'], 'p': ['2', '25', '25G', '25G4', '25G41'], 'b': '25G41', 'l': ['25Gk0', '25Gk1', '25Gk2', '25Gk3'], 'txt': {'en': 'flowers', 'de': 'Blumen', 'fr': 'fleurs', 'it': 'fiori', 'pt': 'flores', 'jp': '花類'}, 'kw': {'en': ['flower'], 'de': ['Blume'], 'fr': ['fleur'], 'it': ['fiore'], 'pt': ['flor'], 'jp': []}} ; {'n': '31A4422(+41)', 'k': '31A44k41', 'c': ['31AA4422'], 'p': ['3', '31', '31A', '31A4', '31A44', '31A442', '31A4422', '31A4422(+4)', '31A4422(+41)'], 'b': '31A4422', 'l': ['31A44k411', '31A44k412', '31A44k413', '31A44k414', '31A44k415'], 'txt': {'en': 'anthropomorphic being with two upper bodies (+ head, face)', 'de': 'anthropomorphes Wesen mit zwei Oberkörpern (+ Kopf, Gesicht)', 'fr': 'êtres anthropomorphes à deux torses (+ tête, visage)', 'it': 'esseri antropomorfi con due parti superiori del corpo (+ testa e faccia)', 'pt': 'ser antropomórfico com dois torsos (+ cabeça, rosto)', 'jp': '2つの上半身を持つ擬人化された生物 (+ 頭、顔)'}, 'kw': {'en': ['bust', 'chest (breast)', 'two', 'hand'], 'de': ['Brust(kasten)', 'zwei', 'Hand'], 'fr': ['buste', 'deux', 'poitrine', 'main'], 'it': ['busto', 'due', 'petto', 'mano'], 'pt': ['busto', 'tórax (peito)', 'dois'], 'jp': []}} ; {'n': '31AA4422(+41)', 'k': '31A44k41', 'p': ['3', '31', '31A', '31AA', '31AA4', '31AA44', '31AA442', '31AA4422', '31AA4422(+4)', '31AA4422(+41)'], 'b': '31AA4422', 'l': ['31A44k411', '31A44k412', '31A44k413', '31A44k414', '31A44k415'], 'txt': {'en': 'anthropomorphic being with two upper bodies - AA - female human figure (+ head, face)', 'de': 'anthropomorphes Wesen mit zwei Oberkörpern - AA - weibliche Figur (+ Kopf, Gesicht)', 'fr': 'êtres anthropomorphes à deux torses - AA - figure féminine (+ tête, visage)', 'it': 'esseri antropomorfi con due parti superiori del corpo - AA - figura umana femminile (+ testa e faccia)', 'pt': 'ser antropomórfico com dois torsos - AA - figura humana feminina (+ cabeça, rosto)', 'jp': '2つの上半身を持つ擬人化された生物 - AA - 女性の人体 (+ 頭、顔)'}, 'kw': {'en': ['bust', 'chest (breast)', 'two', 'hand'], 'de': ['Brust(kasten)', 'zwei', 'Hand'], 'fr': ['buste', 'deux', 'poitrine', 'main'], 'it': ['busto', 'due', 'petto', 'mano'], 'pt': ['busto', 'tórax (peito)', 'dois'], 'jp': []}} ; {'n': '31A511', 'c': ['31A5111', '31A5112', '31AA511'], 'r': ['49L33'], 'p': ['3', '31', '31A', '31A5', '31A51', '31A511'], 'b': '31A511', 'l': ['31k0', '31k1', '31k2', '31k3', '31k4', '31k5', '31k6', '31k7', '31k8', '31k9'], 'txt': {'en': 'mirror', 'de': 'Spiegel', 'fr': 'miroir', 'it': 'specchio', 'pt': 'espelho', 'jp': '鏡'}, 'kw': {'en': ['mirror'], 'de': ['Körper', 'Spiegel'], 'fr': ['miroir'], 'it': ['specchio'], 'pt': ['espelho'], 'jp': []}} ; {'n': '31AA5111', 'c': ['31AA51111'], 'p': ['3', '31', '31A', '31AA', '31AA5', '31AA51', '31AA511', '31AA5111'], 'b': '31AA5111', 'l': ['31k0', '31k1', '31k2', '31k3', '31k4', '31k5', '31k6', '31k7', '31k8', '31k9'], 'txt': {'en': 'looking in the mirror; (possibly: contemplation of own beauty - AA - (for) women)', 'de': 'In den Spiegel sehen; (möglicherweise: Betrachtung der eigenen Schönheit - AA - (für) Frauen)', 'fr': 'se regarder dans le miroir; (peut-être: contempler sa propre beauté - AA - (pour) femmes)', 'it': 'guardarsi allo specchio; (forse: contemplare la propria bellezza - AA - far toletta, delle donne)', 'pt': 'olhando-se ao espelho; contemplando a sua beleza - AA - (para) mulheres', 'jp': '鏡を見る; (おそらく: 自身の美の熟考 - AA - 女性 (のための) )'}, 'kw': {'en': [], 'de': [], 'fr': [], 'it': [], 'pt': [], 'jp': []}} ; {'n': '43A(+12)', 'k': '43Ak12', 'c': ['43A1', '43A2', '43A3', '43A4'], 'p': ['4', '43', '43A', '43A(+1)', '43A(+12)'], 'b': '43A', 'l': [], 'txt': {'en': 'festivities (+ wreath, garland ~ festive activities)', 'de': 'Festlichkeiten (+ Kranz, Girlande (bei Festlichkeiten))', 'fr': 'festivités, fêtes (+ couronne, guirlande ~ activités de fêtes)', 'it': 'festeggiamenti (+ serti, ghirlande ~ feste, festeggiamenti)', 'pt': 'festividades (+ coroa de flores, guirlanda ~ atividades festivas)', 'jp': '祝祭 (+ 花輪、ガーランド ~ 祝祭アクティビティ)'}, 'kw': {'en': ['feast', 'rejoicing', 'wreath', 'garland'], 'de': ['Fest', 'freuen (sich)', 'Kranz', 'Girlande'], 'fr': ['fête', 'se réjouir', 'couronne', 'guirlande'], 'it': ['festa', 'gioire', 'serto', 'ghirlanda'], 'pt': ['festa', 'regozijo'], 'jp': []}} ; {'n': '45C15(ARROW)', 'p': ['4', '45', '45C', '45C1', '45C15', '45C15(...)', '45C15(ARROW)'], 'b': '45C15(ARROW)', 'l': ['45k0', '45k1', '45k2', '45k3', '45k4', '45k5', '45k6', '45k7'], 'txt': {'en': "archer's weapons: arrow", 'de': 'Waffen eines Bogenschützen: Pfeil', 'fr': "armes d'archer : flèche", 'it': 'armi da arciere: freccia', 'pt': 'armas de arqueiro: flecha', 'jp': '射手の兵器: 矢'}, 'kw': {'en': ['arrow'], 'de': ['Pfeil'], 'fr': ['flèche'], 'it': ['freccia'], 'pt': ['flecha'], 'jp': []}} ; {'n': '45C221', 'p': ['4', '45', '45C', '45C2', '45C22', '45C221'], 'b': '45C221', 'l': ['45k0', '45k1', '45k2', '45k3', '45k4', '45k5', '45k6', '45k7'], 'txt': {'en': 'helmet', 'de': 'Helm', 'fr': 'casque', 'it': 'elmo', 'pt': 'capacete', 'jp': 'ヘルメット'}, 'kw': {'en': ['helmet'], 'de': ['Helm'], 'fr': ['casque'], 'it': ['elmo'], 'pt': ['capacete'], 'jp': []}} ; {'n': '86(PRUDENZA)', 'c': ['86(BEWARE THE GEESE WHEN THE FOX PREACHES)', '86(LIGHTLY COME, LIGHTLY GO)', '86(OMNIA MECUM PORTO)'], 'p': ['8', '86', '86(...)'], 'notation_with_name': '86(...)', 'bracketed_text': '(PRUDENZA)', 'b': '86(...)', 'l': ['8k0'], 'txt': {'en': 'proverbs, sayings, etc. (PRUDENZA)', 'de': 'Sprichwörter, Redewendungen etc. (PRUDENZA)', 'fr': 'proverbes, dictons, etc. (PRUDENZA)', 'it': 'proverbi, detti, ecc. (PRUDENZA)', 'pt': 'provérbios, ditos populares, etc. (PRUDENZA)', 'jp': '諺, 格言 等々 (PRUDENZA)'}, 'kw': {'en': [], 'de': [], 'fr': [], 'it': [], 'pt': [], 'jp': []}} ; {'n': "96A128(JANUS' HEAD)(+0)", 'k': '9k0', 'p': ['9', '96', '96A', '96A1', '96A12', '96A128', '96A128(...)', "96A128(JANUS' HEAD)", "96A128(JANUS' HEAD)(+0)"], 'b': "96A128(JANUS' HEAD)", 'l': [], 'txt': {'en': "Janus' head, two-faced head (+ variant)", 'de': 'Attribute des Janus: der Kopf mit zwei Gesichtern (+ Variante)', 'fr': 'tête de Janus, à deux visages opposés (+ variante)', 'it': 'attributi di Giano: testa di Giano, testa bifronte (+ variante)', 'pt': 'cabeça de Jano, cabeça com duas faces (+ variante)', 'jp': 'ヤヌスの頭部, 双面の頭部 (+ 異形)'}, 'kw': {'en': ["Janus' head", 'face', 'head', 'two', 'variant'], 'de': ['Gesicht', 'Januskopf', 'Kopf', 'zwei', 'Variante'], 'fr': ['deux', 'tête', 'tête de Janus', 'visage', 'variante'], 'it': ['due', 'testa', 'testa di Giano', 'volto', 'variante'], 'pt': ['cara', 'cabeça', "Cabeça Janus '", 'dois'], 'jp': []}} ; $ TEXT_EXPL_XMLReserved for transcription
URL_WEBPAGE http://www.dbnl.org/tekst/pers001cesa01/pers001cesa01_1219.htm PARENT embstma_1450 IIHIM GUL ; MNE ; EMBLEMS ; ILL_BOOK ; ARTTHEORY HIM GUL ; MNE ; EMBLEMS ; ILL_BOOK ; ARTTHEORY MOTTO_NL Oost MOTTO_IT_NORM Oriente TIPE emblempictura NEXT embstma_1450_emblem191 SEQ 190 MOTTO_IT ORIENTE CAPTION_EN Oriente: a young woman, a star on his head, a bunch of flowers in one hand and in the other a pot from which perfumed smoke is rising; a sunrise SOURCE_FILE embstma_1450.dmp MOTTO_NL_NORM Oost LINK_FACSIMILE embstma_1450_fac624 TYPE emblem pictura IC 21C ; 23O21 ; 23O32 ; 23O43 ; 24A1 ; 24A6 ; 25A1420:5(+113) ; 25F3 ; 25G41 ; 25G411 ; 31D13 ; 41A771 ; 41B121 ; 41B16 ; 41B162 ; 41C762 ; 41D2656 ; 41D271 ; 86(ORIENTE) PREV embstma_1450_emblem189 URL_IMAGE embstma_1450_pic624.jpg ID embstma_1450_emblem190 _IC {'n': '21C', 'c': ['21C0'], 'r': ['22E12', '25FF412', '41B1', '41C254'], 'p': ['2', '21', '21C'], 'b': '21C', 'l': ['2k0'], 'txt': {'en': 'fire (one of the four elements)', 'de': 'Feuer (als eines der vier Elemente)', 'fr': 'le feu (un des quatre éléments)', 'it': 'fuoco (uno dei quattro elementi)', 'pt': 'fogo (um dos quatro elementos)', 'jp': '火 (4大元素のひとつ)'}, 'kw': {'en': ['fire'], 'de': ['Feuer', 'fünf'], 'fr': ['feu'], 'it': ['fuoco'], 'pt': ['fogo'], 'jp': []}} ; {'n': '23O21', 'p': ['2', '23', '23O', '23O2', '23O21'], 'b': '23O21', 'l': ['2k0'], 'txt': {'en': 'Aries (zodical sign of March)', 'de': 'Aries, Widder (Tierkreiszeichen des März)', 'fr': 'Bélier (signe zodiacal de mars)', 'it': 'ariete (segno zodiacale di marzo)', 'pt': 'Carneiro (signo zodíaco de Março)', 'jp': '牡羊座 (3月の星座)'}, 'kw': {'en': ['Aries', 'March'], 'de': ['Aries', 'Maerz', 'Widder (Tierkreiszeichen)'], 'fr': ['Aries', 'Bélier', 'Mars'], 'it': ['Ariete', 'marzo'], 'pt': ['Áries', 'Março'], 'jp': []}} ; {'n': '23O32', 'p': ['2', '23', '23O', '23O3', '23O32'], 'b': '23O32', 'l': ['2k0'], 'txt': {'en': 'Leo (zodiacal sign of July)', 'de': 'Leo, Löwe (Tierkreiszeichen des Juli)', 'fr': 'Lion (signe zodiacal de juillet)', 'it': 'leone (segno zodiacale di luglio)', 'pt': 'Leão (signo zodíaco de Julho)', 'jp': '獅子座 (7月の星座)'}, 'kw': {'en': ['July', 'Leo'], 'de': ['Juli', 'Leo', 'Loewe (Tierkreiszeichen)'], 'fr': ['Leo', 'Lion', 'juillet'], 'it': ['Leone', 'luglio'], 'pt': ['Julho', 'Leão'], 'jp': []}} ; {'n': '23O43', 'p': ['2', '23', '23O', '23O4', '23O43'], 'b': '23O43', 'l': ['2k0'], 'txt': {'en': 'Sagittarius (zodiacal sign of November)', 'de': 'Sagittarius, Schütze (Tierkreiszeichen des November)', 'fr': 'Sagittaire (signe zodiacal de novembre)', 'it': 'sagittario (segno zodiacale di novembre)', 'pt': 'Sagitário (signo zodíaco de Novembro)', 'jp': '射手座 (11月の星座)'}, 'kw': {'en': ['November', 'Sagittarius'], 'de': ['November', 'Sagittarius', 'Schuetze (Tierkreiszeichen)'], 'fr': ['Sagittaire', 'Sagittarius', 'novembre'], 'it': ['Sagittario', 'novembre'], 'pt': ['Novembro', 'Sagitário'], 'jp': []}} ; {'n': '24A1', 'c': ['24A11'], 'p': ['2', '24', '24A', '24A1'], 'b': '24A1', 'l': ['2k0'], 'txt': {'en': 'sunrise', 'de': 'Sonnenaufgang', 'fr': 'lever du soleil', 'it': 'sorgere del sole', 'pt': 'nascer do sol', 'jp': '日の出'}, 'kw': {'en': ['sunrise'], 'de': ['Himmelskoerper', 'Sonnenaufgang'], 'fr': ['lever du soleil'], 'it': ['alba'], 'pt': ['nascer do sol'], 'jp': []}} ; {'n': '24A6', 'p': ['2', '24', '24A', '24A6'], 'b': '24A6', 'l': ['2k0'], 'txt': {'en': 'sun represented as face, wheel, etc.', 'de': 'die Sonne als Gesicht, Rad etc. dargestellt', 'fr': 'le soleil en forme de visage, de roue, etc.', 'it': 'sole rappresentato come volto, ruota, ecc.', 'pt': 'sol representado como rosto, roda, etc.', 'jp': '顔や車輪等として表される太陽'}, 'kw': {'en': ['face', 'wheel'], 'de': ['Gesicht', 'Himmelskoerper', 'Rad'], 'fr': ['roue', 'visage'], 'it': ['ruota', 'volto'], 'pt': ['cara', 'roda'], 'jp': []}} ; {'n': '25F3', 'c': ['25F31', '25F32', '25F33', '25F34', '25F35', '25F36', '25F37', '25F38', '25F39', '25FF3'], 'p': ['2', '25', '25F', '25F3'], 'b': '25F3', 'l': ['25Fk0', '25Fk1', '25Fk2', '25Fk3', '25Fk4', '25Fk5', '25Fk6', '25Fk7', '25Fk8', '25Fk9'], 'txt': {'en': 'birds', 'de': 'Vögel', 'fr': 'oiseaux', 'it': 'uccelli', 'pt': 'aves', 'jp': '鳥類'}, 'kw': {'en': ['bird'], 'de': ['Vogel'], 'fr': ['oiseau'], 'it': ['uccello'], 'pt': ['pássaro'], 'jp': []}} ; {'n': '25G41', 'c': ['25G41(...)', '25G411', '25G412', '25GG41'], 'p': ['2', '25', '25G', '25G4', '25G41'], 'b': '25G41', 'l': ['25Gk0', '25Gk1', '25Gk2', '25Gk3'], 'txt': {'en': 'flowers', 'de': 'Blumen', 'fr': 'fleurs', 'it': 'fiori', 'pt': 'flores', 'jp': '花類'}, 'kw': {'en': ['flower'], 'de': ['Blume'], 'fr': ['fleur'], 'it': ['fiore'], 'pt': ['flor'], 'jp': []}} ; {'n': '25G411', 'c': ['25G411(...)', '25G4111', '25GG411'], 'p': ['2', '25', '25G', '25G4', '25G41', '25G411'], 'b': '25G411', 'l': ['25Gk0', '25Gk1', '25Gk2', '25Gk3'], 'txt': {'en': 'cut flowers; nosegay, bunch of flowers', 'de': 'Schnittblumen; Blumenstrauß', 'fr': 'fleurs coupées; petit bouquet, bouquet de fleurs', 'it': 'fiori recisi; mazzo di fiori, fascio di fiori', 'pt': 'flores de corte; bouquet, ramo de flores', 'jp': '切り花; 小さな花束, 花束'}, 'kw': {'en': ['bunch of flowers', 'nosegay'], 'de': ['Blumenstrauss', 'Strauss (Blumen)'], 'fr': ['bouquet'], 'it': ['mazzo di fiori'], 'pt': ['Ramo de flores', 'ramo de flores'], 'jp': []}} ; {'n': '31D13', 'c': ['31D130'], 'p': ['3', '31', '31D', '31D1', '31D13'], 'b': '31D13', 'l': ['31k0', '31k1', '31k2', '31k3', '31k4', '31k5', '31k6', '31k7', '31k8', '31k9'], 'txt': {'en': 'adolescent, young woman, maiden', 'de': 'Mädchen, junge Frau', 'fr': 'adolescente, jeune fille', 'it': "giovane, vergine, l'età più bella", 'pt': 'adolescente, rapariga, virgem', 'jp': '思春期の, 若い女性, 乙女'}, 'kw': {'en': ['girl', 'young'], 'de': ['Maedchen', 'jung'], 'fr': ['fille', 'jeune'], 'it': ['giovane', 'ragazza'], 'pt': ['menina', 'jovem'], 'jp': []}} ; {'n': '41A771', 'c': ['41A7711'], 'p': ['4', '41', '41A', '41A7', '41A77', '41A771'], 'b': '41A771', 'l': ['41k0', '41k1', '41k2', '41k3', '41k4', '41k5', '41k6', '41k9'], 'txt': {'en': 'container of metal: bucket, can, canister, drum, tin, etc.', 'de': 'Behälter aus Metall: Eimer, Büchse, Kanister, Trommel, Dose, etc.', 'fr': 'récipient en métal : seau, bidon, boîte métallique, tonnelet, boîte en fer blanc, etc.', 'it': 'contenitore di metallo: secchio, lattina, scatola di metallo, latta, ecc.', 'pt': 'recipiente de metal: balde, lata, caixa de metal', 'jp': '金属製容器: バケツ, 缶, キャニスター, ドラム缶, ブリキ缶, 等'}, 'kw': {'en': ['bucket', 'can', 'canister', 'drum', 'metal', 'tin', 'vase'], 'de': ['Behälter', 'Blech', 'Büchse', 'Dose', 'Eimer', 'Kanister', 'Materialität', 'Metall', 'Möbel', 'Trommel', 'Vase'], 'fr': ['bidon', 'boîte', 'boîte métallique', 'moule', 'métal', 'seau', 'vase'], 'it': ['bidone', 'latta', 'lattina', 'metallo', 'scatoletta', 'secchio', 'vaso'], 'pt': ['balde', 'podem', 'vasilha', 'tambor', 'metal', 'lata', 'vaso'], 'jp': []}} ; {'n': '41B121', 'p': ['4', '41', '41B', '41B1', '41B12', '41B121'], 'b': '41B121', 'l': ['4k0'], 'txt': {'en': 'flame', 'de': 'Flamme', 'fr': 'flamme', 'it': 'fiamma', 'pt': 'chama', 'jp': '炎'}, 'kw': {'en': ['flame'], 'de': ['Flamme'], 'fr': ['flamme'], 'it': ['fiamma'], 'pt': ['chama'], 'jp': []}} ; {'n': '41B16', 'c': ['41B161', '41B162'], 'p': ['4', '41', '41B', '41B1', '41B16'], 'b': '41B16', 'l': ['4k0'], 'txt': {'en': 'camp-fire; watch-fire', 'de': 'Lagerfeuer; Signalfeuer', 'fr': 'feu de camp; feu de bivouac', 'it': 'fuoco di bivacco; fuoco di bivacco', 'pt': 'fogueira; fogueira de acampamento', 'jp': 'キャンプファイアー; かがり火'}, 'kw': {'en': ['camp-fire', 'watch-fire'], 'de': ['Lagerfeuer', 'Materialitaet', 'Signalfeuer'], 'fr': ['feu de bivouac', 'feu de camp'], 'it': ['fuoco di bivacco', 'fuoco di guardia'], 'pt': ['camp-fogo', 'fogueira de acampamento'], 'jp': []}} ; {'n': '41B162', 'p': ['4', '41', '41B', '41B1', '41B16', '41B162'], 'b': '41B162', 'l': ['4k0'], 'txt': {'en': 'smoke', 'de': 'Rauch', 'fr': 'fumée', 'it': 'fumo', 'pt': 'fumo', 'jp': '煙'}, 'kw': {'en': ['smoke'], 'de': ['Rauch'], 'fr': ['fumée'], 'it': ['fumo'], 'pt': ['fumaça'], 'jp': []}} ; {'n': '41C762', 'r': ['11R72', '34D322'], 'p': ['4', '41', '41C', '41C7', '41C76', '41C762'], 'b': '41C762', 'l': ['41Cn0', '41Cn1', '41Cn2', '41Cn3', '41Cn4', '41Cn5', '41Cn6', '41Cn7'], 'txt': {'en': 'incense-burner ~ scents, perfumes', 'de': 'Räucherbüchse, -vase', 'fr': 'encensoir ~ senteurs, parfums', 'it': 'incensiere ~ essenze, profumi', 'pt': 'incensário ~ essências, perfumes', 'jp': '香炉 ~ 香り, 香水'}, 'kw': {'en': ['censer', 'incense'], 'de': ['Ernährung', 'Materialität', 'Parfüm', 'Räucherwerk', 'Weihrauchgefäß'], 'fr': ['encens', 'encensoir'], 'it': ['incenso', 'turibolo'], 'pt': ['turíbulo', 'incenso'], 'jp': []}} ; {'n': '41D2656', 'p': ['4', '41', '41D', '41D2', '41D26', '41D265', '41D2656'], 'b': '41D2656', 'l': ['41Dk0', '41Dk1', '41Dk2', '41Dk3', '41Dk4', '41Dk5', '41Dk6', '41Dk7', '41Dk8'], 'txt': {'en': 'belt, girdle, waistband', 'de': 'Gürtel, Gurt, Hosenbund', 'fr': 'ceinture', 'it': "cinta, cintura (decorazioni nell'abbigliamento)", 'pt': 'cinto, cinto (cintura), cós', 'jp': 'ベルト, ガードル, ウエストバンド'}, 'kw': {'en': ['girdle'], 'de': ['Guertel'], 'fr': ['ceinture'], 'it': ['cintura'], 'pt': ['cinto'], 'jp': []}} ; {'n': '41D271', 'p': ['4', '41', '41D', '41D2', '41D27', '41D271'], 'b': '41D271', 'l': ['41Dk0', '41Dk1', '41Dk2', '41Dk3', '41Dk4', '41Dk5', '41Dk6', '41Dk7', '41Dk8'], 'txt': {'en': "fluttering lappet of vestment, 'Pneumazipfel'", 'de': 'flatternder Gewandzipfel; sogenannter Pneumazipfel', 'fr': "bande de tissu flottant au vêtement, 'Pneumazipfel'", 'it': "lembo o falda svolazzante, 'Pneumazipfel'", 'pt': 'lapela, aba tremulante do vestuário, "Pneumazipfel"', 'jp': "衣服のはためくひだ, 'Pneumazipfel'"}, 'kw': {'en': ['Pneumazipfel', 'wind'], 'de': ['Gewandzipfel', 'Pneumazipfel', 'Wind'], 'fr': ['Pneumazipfel', 'vent'], 'it': ['Pneumazipfel', 'vento'], 'pt': ['Pneumazipfel', 'vento'], 'jp': []}} ; {'n': '86(ORIENTE)', 'c': ['86(BEWARE THE GEESE WHEN THE FOX PREACHES)', '86(LIGHTLY COME, LIGHTLY GO)', '86(OMNIA MECUM PORTO)'], 'p': ['8', '86', '86(...)'], 'notation_with_name': '86(...)', 'bracketed_text': '(ORIENTE)', 'b': '86(...)', 'l': ['8k0'], 'txt': {'en': 'proverbs, sayings, etc. (ORIENTE)', 'de': 'Sprichwörter, Redewendungen etc. (ORIENTE)', 'fr': 'proverbes, dictons, etc. (ORIENTE)', 'it': 'proverbi, detti, ecc. (ORIENTE)', 'pt': 'provérbios, ditos populares, etc. (ORIENTE)', 'jp': '諺, 格言 等々 (ORIENTE)'}, 'kw': {'en': [], 'de': [], 'fr': [], 'it': [], 'pt': [], 'jp': []}} ; $ TEXT_EXPL_XMLReserved for transcription
URL_WEBPAGE http://www.dbnl.org/tekst/pers001cesa01/pers001cesa01_1220.htm PARENT embstma_1450 MOTTO_IT MEZODI HIM GUL ; MNE ; EMBLEMS ; ILL_BOOK ; ARTTHEORY MOTTO_NL Middagh of Zuyden MOTTO_IT_NORM Mezzodi TIPE emblempictura ANNOT Woodcut signed I.C.I. = Jean-Christoph Jeger NEXT embstma_1450_emblem192 SEQ 191 IIHIM GUL ; MNE ; EMBLEMS ; ILL_BOOK ; ARTTHEORY CAPTION_EN Mezzodi: a young black man, holding arrows with one hand and a branch of lotus with the other SOURCE_FILE embstma_1450.dmp MOTTO_NL_NORM Middag of Zuiden LINK_FACSIMILE embstma_1450_fac626 TYPE emblem pictura IC 23O11 ; 23O22 ; 23O33 ; 25A1430:5(+123) ; 25G4(LOTUS)(+22) ; 31B6211 ; 31D12 ; 32B321 ; 41D2656 ; 45C15(ARROW) ; 86(MEZZODI) PREV embstma_1450_emblem190 URL_IMAGE embstma_1450_pic626.jpg ID embstma_1450_emblem191 _IC {'n': '23O11', 'p': ['2', '23', '23O', '23O1', '23O11'], 'b': '23O11', 'l': ['2k0'], 'txt': {'en': 'Capricorn (zodiacal sign of December)', 'de': 'Capricorn, Steinbock (Tierkreiszeichen des Dezember)', 'fr': 'Capricorne (signe zodiacal de décembre)', 'it': 'capricorno (segno zodiacale di dicembre)', 'pt': 'Capricórnio (signo zodíaco de Dezembro)', 'jp': '山羊座'}, 'kw': {'en': ['Capricorn', 'December'], 'de': ['Capricorn', 'Dezember', 'Steinbock (Tierkreiszeichen)'], 'fr': ['Capricorn', 'Capricorne', 'décembre'], 'it': ['Capricorno', 'dicembre'], 'pt': ['Capricórnio', 'Dezembro'], 'jp': []}} ; {'n': '23O22', 'p': ['2', '23', '23O', '23O2', '23O22'], 'b': '23O22', 'l': ['2k0'], 'txt': {'en': 'Taurus (zodiacal sign of April)', 'de': 'Taurus, Stier (Tierkreiszeichen des April)', 'fr': "Taureau (signe zodiacal d'avril)", 'it': 'toro (segno zodiacale di aprile)', 'pt': 'Touro (signo zodíaco de Abril)', 'jp': '牡牛座 (4月の星座)'}, 'kw': {'en': ['April', 'Taurus'], 'de': ['April', 'Stier (Tierkreiszeichen)', 'Taurus'], 'fr': ['Taureau', 'Taurus', 'avril'], 'it': ['Toro', 'aprile'], 'pt': ['Abril', 'Touro'], 'jp': []}} ; {'n': '23O33', 'p': ['2', '23', '23O', '23O3', '23O33'], 'b': '23O33', 'l': ['2k0'], 'txt': {'en': 'Virgo (zodiacal sign of August)', 'de': 'Virgo, Jungfrau (Tierkreiszeichen des August)', 'fr': "Vierge (signe zodiacal d' août)", 'it': 'vergine (segno zodiacale di agosto)', 'pt': 'Virgem (signo zodíaco de Agosto)', 'jp': '乙女座 (8月の星座)'}, 'kw': {'en': ['August', 'Virgo'], 'de': ['August', 'Jungfrau (Tierkreiszeichen)', 'Virgo'], 'fr': ['Vierge', 'Virgo', 'août'], 'it': ['Vergine', 'agosto'], 'pt': ['agosto', 'Virgem'], 'jp': []}} ; {'n': '25G4(LOTUS)(+22)', 'k': '25Gk22', 'c': ['25GG4(LOTUS)'], 'p': ['2', '25', '25G', '25G4', '25G4(...)', '25G4(LOTUS)', '25G4(LOTUS)(+2)', '25G4(LOTUS)(+22)'], 'b': '25G4(LOTUS)', 'l': ['25Gk221', '25Gk222', '25Gk223', '25Gk224', '25Gk225'], 'txt': {'en': 'plants and herbs: lotus (+ branch, stick)', 'de': 'Pflanzen und Kräuter: Lotus (+ Ast, Stock)', 'fr': 'plantes et herbes : lotus (+ branche)', 'it': 'piante ed erbe: loto (+ ramo)', 'pt': 'plantas e ervas: lótus (+ galho, pau)', 'jp': ' (+ 枝、棒)'}, 'kw': {'en': ['branch', 'stick'], 'de': ['Zweig', 'Ast', 'Stock'], 'fr': ['branche', 'bâton'], 'it': ['ramo', 'bastone'], 'pt': [], 'jp': []}} ; {'n': '31B6211', 'p': ['3', '31', '31B', '31B6', '31B62', '31B621', '31B6211'], 'b': '31B6211', 'l': ['31k0', '31k1', '31k2', '31k3', '31k4', '31k5', '31k6', '31k7', '31k8', '31k9'], 'txt': {'en': 'looking upwards', 'de': 'nach oben schauen', 'fr': 'regarder vers le haut', 'it': 'sguardo in alto', 'pt': 'olhando para cima', 'jp': '上方を見る'}, 'kw': {'en': ['upwards'], 'de': ['aufwaerts'], 'fr': ['vers le haut'], 'it': ["verso l'alto"], 'pt': ['para cima'], 'jp': []}} ; {'n': '31D12', 'c': ['31D120'], 'p': ['3', '31', '31D', '31D1', '31D12'], 'b': '31D12', 'l': ['31k0', '31k1', '31k2', '31k3', '31k4', '31k5', '31k6', '31k7', '31k8', '31k9'], 'txt': {'en': 'youth, young man, adolescent', 'de': 'Jugendlicher, Heranwachsender', 'fr': 'jeune homme, adolescent', 'it': 'giovane, adolescente', 'pt': 'jovem, adolescente', 'jp': '青年時代, 若者, 思春期の'}, 'kw': {'en': ['youth (adolescent)'], 'de': ['Jugendlicher'], 'fr': ['jeune homme'], 'it': ['adolescente'], 'pt': ['jovens (adolescentes)'], 'jp': []}} ; {'n': '32B321', 'c': ['32B321(...)', '32B3211', '32B3212', '32B3213'], 'p': ['3', '32', '32B', '32B3', '32B32', '32B321'], 'b': '32B321', 'l': ['32Bk0', '32Bk1', '32Bk2', '32Bk3', '32Bk4', '32Bk5', '32Bk9'], 'txt': {'en': '(indigenous) peoples of sub-Saharan Africa', 'de': 'indigene Ethnien des subsaharischen Afrika', 'fr': "peuples (autochtones) d'Afrique subsaharienne", 'it': "popolazioni (indigene) dell'Africa subsahariana", 'pt': 'povos (indígenas) da África Subsaariana', 'jp': 'アフリカの黒人'}, 'kw': {'en': ['negro', 'sub-Saharan Africans'], 'de': ['Neger', 'Schwarzer'], 'fr': ['nègre'], 'it': ['nero (pelle)'], 'pt': ['preto'], 'jp': []}} ; {'n': '41D2656', 'p': ['4', '41', '41D', '41D2', '41D26', '41D265', '41D2656'], 'b': '41D2656', 'l': ['41Dk0', '41Dk1', '41Dk2', '41Dk3', '41Dk4', '41Dk5', '41Dk6', '41Dk7', '41Dk8'], 'txt': {'en': 'belt, girdle, waistband', 'de': 'Gürtel, Gurt, Hosenbund', 'fr': 'ceinture', 'it': "cinta, cintura (decorazioni nell'abbigliamento)", 'pt': 'cinto, cinto (cintura), cós', 'jp': 'ベルト, ガードル, ウエストバンド'}, 'kw': {'en': ['girdle'], 'de': ['Guertel'], 'fr': ['ceinture'], 'it': ['cintura'], 'pt': ['cinto'], 'jp': []}} ; {'n': '45C15(ARROW)', 'p': ['4', '45', '45C', '45C1', '45C15', '45C15(...)', '45C15(ARROW)'], 'b': '45C15(ARROW)', 'l': ['45k0', '45k1', '45k2', '45k3', '45k4', '45k5', '45k6', '45k7'], 'txt': {'en': "archer's weapons: arrow", 'de': 'Waffen eines Bogenschützen: Pfeil', 'fr': "armes d'archer : flèche", 'it': 'armi da arciere: freccia', 'pt': 'armas de arqueiro: flecha', 'jp': '射手の兵器: 矢'}, 'kw': {'en': ['arrow'], 'de': ['Pfeil'], 'fr': ['flèche'], 'it': ['freccia'], 'pt': ['flecha'], 'jp': []}} ; {'n': '86(MEZZODI)', 'c': ['86(BEWARE THE GEESE WHEN THE FOX PREACHES)', '86(LIGHTLY COME, LIGHTLY GO)', '86(OMNIA MECUM PORTO)'], 'p': ['8', '86', '86(...)'], 'notation_with_name': '86(...)', 'bracketed_text': '(MEZZODI)', 'b': '86(...)', 'l': ['8k0'], 'txt': {'en': 'proverbs, sayings, etc. (MEZZODI)', 'de': 'Sprichwörter, Redewendungen etc. (MEZZODI)', 'fr': 'proverbes, dictons, etc. (MEZZODI)', 'it': 'proverbi, detti, ecc. (MEZZODI)', 'pt': 'provérbios, ditos populares, etc. (MEZZODI)', 'jp': '諺, 格言 等々 (MEZZODI)'}, 'kw': {'en': [], 'de': [], 'fr': [], 'it': [], 'pt': [], 'jp': []}} ; $ TEXT_EXPL_XMLReserved for transcription
URL_WEBPAGE http://www.dbnl.org/tekst/pers001cesa01/pers001cesa01_1221.htm PARENT embstma_1450 MOTTO_IT SETTENTRIONE HIM GUL ; MNE ; EMBLEMS ; ILL_BOOK ; ARTTHEORY MOTTO_NL Noorden MOTTO_IT_NORM Settentrione TIPE emblempictura ANNOT Woodcut signed I.C.I. = Jean-Christoph Jeger NEXT embstma_1450_emblem193 SEQ 192 IIHIM GUL ; MNE ; EMBLEMS ; ILL_BOOK ; ARTTHEORY CAPTION_EN Settentrione: a man in armour, holding his half-drawn sword; snow falling from the sky SOURCE_FILE embstma_1450.dmp MOTTO_NL_NORM Noorden LINK_FACSIMILE embstma_1450_fac627 TYPE emblem pictura IC 23O13 ; 23O31 ; 23O42 ; 24D1(GREAT BEAR) ; 24D1(LITTLE BEAR) ; 25A1410:5(+123) ; 26A ; 26D1 ; 26D2 ; 31B6211 ; 31D14 ; 41D2657 ; 45C13(SWORD) ; 45C22 ; 86(SETTENTRIONE) PREV embstma_1450_emblem191 URL_IMAGE embstma_1450_pic627a.jpg ID embstma_1450_emblem192 _IC {'n': '23O13', 'p': ['2', '23', '23O', '23O1', '23O13'], 'b': '23O13', 'l': ['2k0'], 'txt': {'en': 'Pisces (zodiacal sign of February)', 'de': 'Pisces, Fische (Tierkreiszeichen des Februar)', 'fr': 'Poissons (signe zodiacal de février)', 'it': 'pesci (segno zodiacale di febbraio)', 'pt': 'Peixes (signo zodíaco de Fevereiro)', 'jp': '魚座 (2月の星座)'}, 'kw': {'en': ['February', 'Pisces'], 'de': ['Februar', 'Fische (Tierkreiszeichen)', 'Pisces'], 'fr': ['Pisces', 'Poissons', 'février'], 'it': ['Pesci', 'febbraio'], 'pt': ['Fevereiro', 'Peixes'], 'jp': []}} ; {'n': '23O31', 'p': ['2', '23', '23O', '23O3', '23O31'], 'b': '23O31', 'l': ['2k0'], 'txt': {'en': 'Cancer (zodiacal sign of June)', 'de': 'Krebs (Tierkreiszeichen des Juni)', 'fr': 'Cancer (signe zodiacal de juin)', 'it': 'cancro (segno zodiacale di giugno)', 'pt': 'Caranguejo (signo zodíaco de Junho)', 'jp': '蟹座 (6月の星座)'}, 'kw': {'en': ['Cancer', 'June'], 'de': ['Juni', 'Krebs (Tierkreiszeichen)'], 'fr': ['Cancer', 'juin'], 'it': ['Cancro', 'giugno'], 'pt': ['câncer', 'Junho'], 'jp': []}} ; {'n': '23O42', 'p': ['2', '23', '23O', '23O4', '23O42'], 'b': '23O42', 'l': ['2k0'], 'txt': {'en': 'Scorpio (zodiacal sign of October)', 'de': 'Scorpio (Tierkreiszeichen des Oktober)', 'fr': "Scorpion (signe zodiacal d' octobre)", 'it': 'scorpione (segno zodiacale di ottobre)', 'pt': 'Escorpião (signo zodíaco de Outubro)', 'jp': '蠍座 (10月の星座)'}, 'kw': {'en': ['October', 'Scorpio'], 'de': ['Oktober', 'Scorpio', 'Skorpion (Tierkreiszeichen)'], 'fr': ['Scorpion', 'octobre'], 'it': ['Scorpione', 'ottobre'], 'pt': ['Outubro', 'Escorpião'], 'jp': []}} ; {'n': '24D1(GREAT BEAR)', 'c': ['24D1(ORION)', '24D1(POLARIS)', '24D1(SIRIUS)'], 'p': ['2', '24', '24D', '24D1', '24D1(...)'], 'notation_with_name': '24D1(...)', 'bracketed_text': '(GREAT BEAR)', 'b': '24D1(...)', 'l': ['2k0'], 'txt': {'en': 'stars and constellations (GREAT BEAR)', 'de': 'Sterne und Sternbilder (GREAT BEAR)', 'fr': 'étoiles et constellations (GREAT BEAR)', 'it': 'stelle e costellazioni (GREAT BEAR)', 'pt': 'estrelas e constelações (GREAT BEAR)', 'jp': '星と星座 (GREAT BEAR)'}, 'kw': {'en': [], 'de': ['Himmelskörper'], 'fr': [], 'it': [], 'pt': [], 'jp': []}} ; {'n': '24D1(LITTLE BEAR)', 'c': ['24D1(ORION)', '24D1(POLARIS)', '24D1(SIRIUS)'], 'p': ['2', '24', '24D', '24D1', '24D1(...)'], 'notation_with_name': '24D1(...)', 'bracketed_text': '(LITTLE BEAR)', 'b': '24D1(...)', 'l': ['2k0'], 'txt': {'en': 'stars and constellations (LITTLE BEAR)', 'de': 'Sterne und Sternbilder (LITTLE BEAR)', 'fr': 'étoiles et constellations (LITTLE BEAR)', 'it': 'stelle e costellazioni (LITTLE BEAR)', 'pt': 'estrelas e constelações (LITTLE BEAR)', 'jp': '星と星座 (LITTLE BEAR)'}, 'kw': {'en': [], 'de': ['Himmelskörper'], 'fr': [], 'it': [], 'pt': [], 'jp': []}} ; {'n': '26A', 'c': ['26A1', '26A2', '26A3', '26A4', '26A5'], 'r': ['26B1'], 'p': ['2', '26', '26A'], 'b': '26A', 'l': ['2k0'], 'txt': {'en': 'clouds', 'de': 'Wolken', 'fr': 'nuages', 'it': 'nubi', 'pt': 'nuvens', 'jp': '雲'}, 'kw': {'en': ['cloud'], 'de': ['Wolke'], 'fr': ['nuage'], 'it': ['nuvola'], 'pt': ['nuvem'], 'jp': []}} ; {'n': '26D1', 'c': ['26D11'], 'p': ['2', '26', '26D', '26D1'], 'b': '26D1', 'l': ['2k0'], 'txt': {'en': 'snow', 'de': 'Schnee', 'fr': 'neige', 'it': 'neve', 'pt': 'neve', 'jp': '雪'}, 'kw': {'en': ['snow'], 'de': ['Schnee'], 'fr': ['neige'], 'it': ['neve'], 'pt': ['neve'], 'jp': []}} ; {'n': '26D2', 'p': ['2', '26', '26D', '26D2'], 'b': '26D2', 'l': ['2k0'], 'txt': {'en': 'hail', 'de': 'Hagel', 'fr': 'grèle', 'it': 'grandine', 'pt': 'granizo', 'jp': 'あられ'}, 'kw': {'en': ['hail'], 'de': ['Hagel'], 'fr': ['grêle'], 'it': ['grandine'], 'pt': ['saudar'], 'jp': []}} ; {'n': '31B6211', 'p': ['3', '31', '31B', '31B6', '31B62', '31B621', '31B6211'], 'b': '31B6211', 'l': ['31k0', '31k1', '31k2', '31k3', '31k4', '31k5', '31k6', '31k7', '31k8', '31k9'], 'txt': {'en': 'looking upwards', 'de': 'nach oben schauen', 'fr': 'regarder vers le haut', 'it': 'sguardo in alto', 'pt': 'olhando para cima', 'jp': '上方を見る'}, 'kw': {'en': ['upwards'], 'de': ['aufwaerts'], 'fr': ['vers le haut'], 'it': ["verso l'alto"], 'pt': ['para cima'], 'jp': []}} ; {'n': '31D14', 'c': ['31D140'], 'p': ['3', '31', '31D', '31D1', '31D14'], 'b': '31D14', 'l': ['31k0', '31k1', '31k2', '31k3', '31k4', '31k5', '31k6', '31k7', '31k8', '31k9'], 'txt': {'en': 'adult man', 'de': 'erwachsener Mann', 'fr': 'homme adulte', 'it': 'uomo adulto', 'pt': 'homem adulto', 'jp': '成人男子'}, 'kw': {'en': ['adult', 'man'], 'de': ['Erwachsener', 'Mann'], 'fr': ['adulte', 'homme'], 'it': ['adulto', 'uomo'], 'pt': ['adulto', 'cara'], 'jp': []}} ; {'n': '41D2657', 'p': ['4', '41', '41D', '41D2', '41D26', '41D265', '41D2657'], 'b': '41D2657', 'l': ['41Dk0', '41Dk1', '41Dk2', '41Dk3', '41Dk4', '41Dk5', '41Dk6', '41Dk7', '41Dk8'], 'txt': {'en': 'shoulder-belt, bandoleer', 'de': 'Schulterriemen, Patronengurt', 'fr': 'bandoulière', 'it': "tracolla, bandoliera (decorazioni nell'abbigliamento)", 'pt': 'tiracolo, bandoleira (decoração de vestuário)', 'jp': 'ショルダーベルト, 弾薬帯'}, 'kw': {'en': ['bandoleer', 'shoulder-belt'], 'de': ['Patronengurt', 'Schulterriemen'], 'fr': ['bandouilière', 'bandoulière'], 'it': ['bandoliera', 'tracolla'], 'pt': ['bandoleira', 'ombro-cinto'], 'jp': []}} ; {'n': '45C13(SWORD)', 'p': ['4', '45', '45C', '45C1', '45C13', '45C13(...)', '45C13(SWORD)'], 'b': '45C13(SWORD)', 'l': ['45k0', '45k1', '45k2', '45k3', '45k4', '45k5', '45k6', '45k7'], 'txt': {'en': 'hacking and thrusting weapons: sword', 'de': 'Hieb- und Stichwaffen: Schwert', 'fr': 'armes tranchantes : épée', 'it': 'armi da taglio: spada', 'pt': 'armas armas cortantes e perfurantes: espada', 'jp': 'たたき切るかつ突き刺す兵器: 剣'}, 'kw': {'en': ['sword'], 'de': ['Schwert'], 'fr': ['épée'], 'it': ['spada'], 'pt': ['espada'], 'jp': []}} ; {'n': '45C22', 'c': ['45C221', '45C222', '45C223', '45C224'], 'p': ['4', '45', '45C', '45C2', '45C22'], 'b': '45C22', 'l': ['45k0', '45k1', '45k2', '45k3', '45k4', '45k5', '45k6', '45k7'], 'txt': {'en': 'armour', 'de': 'Rüstung, Panzer', 'fr': 'armure', 'it': 'armatura', 'pt': 'armadura', 'jp': '鎧'}, 'kw': {'en': ['armour'], 'de': ['Ruestung'], 'fr': ['armure'], 'it': ['armatura', 'armi difensive'], 'pt': ['armadura'], 'jp': []}} ; {'n': '86(SETTENTRIONE)', 'c': ['86(BEWARE THE GEESE WHEN THE FOX PREACHES)', '86(LIGHTLY COME, LIGHTLY GO)', '86(OMNIA MECUM PORTO)'], 'p': ['8', '86', '86(...)'], 'notation_with_name': '86(...)', 'bracketed_text': '(SETTENTRIONE)', 'b': '86(...)', 'l': ['8k0'], 'txt': {'en': 'proverbs, sayings, etc. (SETTENTRIONE)', 'de': 'Sprichwörter, Redewendungen etc. (SETTENTRIONE)', 'fr': 'proverbes, dictons, etc. (SETTENTRIONE)', 'it': 'proverbi, detti, ecc. (SETTENTRIONE)', 'pt': 'provérbios, ditos populares, etc. (SETTENTRIONE)', 'jp': '諺, 格言 等々 (SETTENTRIONE)'}, 'kw': {'en': [], 'de': [], 'fr': [], 'it': [], 'pt': [], 'jp': []}} ; $ TEXT_EXPL_XMLReserved for transcription
URL_WEBPAGE http://www.dbnl.org/tekst/pers001cesa01/pers001cesa01_1222.htm PARENT embstma_1450 IIHIM GUL ; MNE ; EMBLEMS ; ILL_BOOK ; ARTTHEORY HIM GUL ; MNE ; EMBLEMS ; ILL_BOOK ; ARTTHEORY MOTTO_NL Westen MOTTO_IT_NORM Occidente TIPE emblempictura NEXT embstma_1450_emblem194 SEQ 193 MOTTO_IT OCCIDENTE CAPTION_EN Occidente: an old man, muzzled, a star on his head, pointing at the sunset with one hand, a bunch of poppies in the other; bats in the air SOURCE_FILE embstma_1450.dmp MOTTO_NL_NORM Westen LINK_FACSIMILE embstma_1450_fac627 TYPE emblem pictura IC 24A2 ; 24D ; 25A1440:5(+123) ; 25F28(BAT)(+5262) ; 25G41(POPPY) ; 26A ; 31A2515(+931) ; 31B623592 ; 31D16 ; 86(OCCIDENTE) PREV embstma_1450_emblem192 URL_IMAGE embstma_1450_pic627b.jpg ID embstma_1450_emblem193 _IC {'n': '24A2', 'c': ['24A21'], 'p': ['2', '24', '24A', '24A2'], 'b': '24A2', 'l': ['2k0'], 'txt': {'en': 'sunset', 'de': 'Sonnenuntergang', 'fr': 'le coucher du soleil', 'it': 'tramonto', 'pt': 'pôr do sol', 'jp': '日没'}, 'kw': {'en': ['sunset'], 'de': ['Himmelskoerper', 'Sonnenuntergang'], 'fr': ['coucher du soleil'], 'it': ['tramonto'], 'pt': ['pôr do sol'], 'jp': []}} ; {'n': '24D', 'c': ['24D0', '24D1', '24D2', '24D4'], 'p': ['2', '24', '24D'], 'b': '24D', 'l': ['2k0'], 'txt': {'en': 'stars', 'de': 'Sterne', 'fr': 'les étoiles', 'it': 'stelle', 'pt': 'estrelas', 'jp': '星'}, 'kw': {'en': ['star'], 'de': ['Himmelskörper', 'Stern'], 'fr': ['étoile'], 'it': ['stella'], 'pt': ['estrela'], 'jp': []}} ; {'n': '25F28(BAT)(+5262)', 'k': '25Fk5262', 'c': ['25FF28(BAT)'], 'p': ['2', '25', '25F', '25F2', '25F28', '25F28(...)', '25F28(BAT)', '25F28(BAT)(+5)', '25F28(BAT)(+52)', '25F28(BAT)(+526)', '25F28(BAT)(+5262)'], 'b': '25F28(BAT)', 'l': [], 'txt': {'en': 'flying mammals: bat (+ flying animal(s))', 'de': 'Flugsäugetiere: Fledermaus (+ fliegende Tiere)', 'fr': 'mammifères à ailes : chauve-souris (+ animal(animaux) volant)', 'it': 'mammiferi volatili, chirotteri: pipistrello (+ animale che vola)', 'pt': 'mamíferos voadores: morcego (+ animal(es) voador(es))', 'jp': '飛行性哺乳類: コウモリ (+ 動物が飛ぶ)'}, 'kw': {'en': ['bat', 'flying'], 'de': ['Fledermaus', 'fliegen'], 'fr': ['chauve-souris', "voler (dans l'air)"], 'it': ['pipistrello', 'volare'], 'pt': ['morcego'], 'jp': []}} ; {'n': '25G41(POPPY)', 'c': ['25GG41(POPPY)'], 'p': ['2', '25', '25G', '25G4', '25G41', '25G41(...)', '25G41(POPPY)'], 'b': '25G41(POPPY)', 'l': ['25Gk0', '25Gk1', '25Gk2', '25Gk3'], 'txt': {'en': 'flowers: poppy', 'de': 'Blumen: Mohnblume', 'fr': 'fleurs : pavot', 'it': 'fiori: papavero', 'pt': 'flores: papoila', 'jp': '花類: ケシ'}, 'kw': {'en': ['poppy'], 'de': ['Mohnblume'], 'fr': ['coquelicot', 'pavot'], 'it': ['papavero'], 'pt': ['papoula'], 'jp': []}} ; {'n': '26A', 'c': ['26A1', '26A2', '26A3', '26A4', '26A5'], 'r': ['26B1'], 'p': ['2', '26', '26A'], 'b': '26A', 'l': ['2k0'], 'txt': {'en': 'clouds', 'de': 'Wolken', 'fr': 'nuages', 'it': 'nubi', 'pt': 'nuvens', 'jp': '雲'}, 'kw': {'en': ['cloud'], 'de': ['Wolke'], 'fr': ['nuage'], 'it': ['nuvola'], 'pt': ['nuvem'], 'jp': []}} ; {'n': '31A2515(+931)', 'k': '31k931', 'c': ['31AA2515'], 'p': ['3', '31', '31A', '31A2', '31A25', '31A251', '31A2515', '31A2515(+9)', '31A2515(+93)', '31A2515(+931)'], 'b': '31A2515', 'l': [], 'txt': {'en': 'arm held downwards (+ indicating, pointing at)', 'de': 'nach unten gehaltener Arm (+ hinweisen, zeigen)', 'fr': 'bras tenu vers le bas (+ indiquer, pointer vers)', 'it': 'braccio tenuto in basso (+ indicare)', 'pt': 'braço pendendo (+ indicando, apontando para)', 'jp': '下方に下された腕 (+ 示す、指す)'}, 'kw': {'en': ['downwards', 'pointing'], 'de': ['abwaerts', 'zeigen'], 'fr': ['en bas', 'indiquer'], 'it': ['verso il basso', 'indicare'], 'pt': ['em baixo'], 'jp': []}} ; {'n': '31B623592', 'p': ['3', '31', '31B', '31B6', '31B62', '31B623', '31B6235', '31B62359', '31B623592'], 'b': '31B623592', 'l': ['31k0', '31k1', '31k2', '31k3', '31k4', '31k5', '31k6', '31k7', '31k8', '31k9'], 'txt': {'en': 'band tied over the mouth', 'de': 'mit einem Band bzw. Tuch den Mund verbinden, knebeln', 'fr': 'bandeau noué autour de la bouche', 'it': 'benda legata sulla bocca', 'pt': 'banda amarrada sobre a boca', 'jp': '唇に結ばれたひも'}, 'kw': {'en': ['binding', 'gag', 'muzzle'], 'de': ['Maulkorb', 'binden', 'knebeln'], 'fr': ['bâillon', 'lier', 'museau'], 'it': ['bavaglio', 'legare', 'muso'], 'pt': ['obrigatório', 'mordaça', 'focinho'], 'jp': []}} ; {'n': '31D16', 'c': ['31D160', '31D161', '31D162'], 'p': ['3', '31', '31D', '31D1', '31D16'], 'b': '31D16', 'l': ['31k0', '31k1', '31k2', '31k3', '31k4', '31k5', '31k6', '31k7', '31k8', '31k9'], 'txt': {'en': 'old man', 'de': 'alter Mann', 'fr': 'vieillard', 'it': 'vecchio, anziano', 'pt': 'velho', 'jp': '老人'}, 'kw': {'en': ['old man'], 'de': ['Greis', 'alter Mann'], 'fr': ['vieillard'], 'it': ['anziano', 'vecchio (anziano)'], 'pt': ['idoso'], 'jp': []}} ; {'n': '86(OCCIDENTE)', 'c': ['86(BEWARE THE GEESE WHEN THE FOX PREACHES)', '86(LIGHTLY COME, LIGHTLY GO)', '86(OMNIA MECUM PORTO)'], 'p': ['8', '86', '86(...)'], 'notation_with_name': '86(...)', 'bracketed_text': '(OCCIDENTE)', 'b': '86(...)', 'l': ['8k0'], 'txt': {'en': 'proverbs, sayings, etc. (OCCIDENTE)', 'de': 'Sprichwörter, Redewendungen etc. (OCCIDENTE)', 'fr': 'proverbes, dictons, etc. (OCCIDENTE)', 'it': 'proverbi, detti, ecc. (OCCIDENTE)', 'pt': 'provérbios, ditos populares, etc. (OCCIDENTE)', 'jp': '諺, 格言 等々 (OCCIDENTE)'}, 'kw': {'en': [], 'de': [], 'fr': [], 'it': [], 'pt': [], 'jp': []}} ; $ TEXT_EXPL_XMLReserved for transcription
URL_WEBPAGE http://www.dbnl.org/tekst/pers001cesa01/pers001cesa01_1238.htm PARENT embstma_1450 IIHIM GUL ; MNE ; EMBLEMS ; ILL_BOOK ; ARTTHEORY HIM GUL ; MNE ; EMBLEMS ; ILL_BOOK ; ARTTHEORY MOTTO_NL Zeedigheyt MOTTO_IT_NORM Modestia TIPE emblempictura NEXT embstma_1450_emblem195 SEQ 194 MOTTO_IT MODESTIA CAPTION_EN Modestia: a young woman holding a sceptre with an eye on top SOURCE_FILE embstma_1450.dmp MOTTO_NL_NORM Zedigheid LINK_FACSIMILE embstma_1450_fac633 TYPE emblem pictura IC 31A2212 ; 31A244 ; 31D13 ; 44B192 ; 57A641(+113) ; 86(MODESTIA) PREV embstma_1450_emblem193 URL_IMAGE embstma_1450_pic633.jpg ID embstma_1450_emblem194 _IC {'n': '31A2212', 'c': ['31A22121', '31AA2212'], 'r': ['31A31', '31A4111'], 'p': ['3', '31', '31A', '31A2', '31A22', '31A221', '31A2212'], 'b': '31A2212', 'l': ['31k0', '31k1', '31k2', '31k3', '31k4', '31k5', '31k6', '31k7', '31k8', '31k9'], 'txt': {'en': 'eyes', 'de': 'Augen', 'fr': 'yeux', 'it': 'occhi', 'pt': 'olhos', 'jp': '両目'}, 'kw': {'en': ['eye'], 'de': ['Auge'], 'fr': ['oeil'], 'it': ['occhio'], 'pt': ['olho'], 'jp': []}} ; {'n': '31A244', 'c': ['31AA244'], 'p': ['3', '31', '31A', '31A2', '31A24', '31A244'], 'b': '31A244', 'l': ['31k0', '31k1', '31k2', '31k3', '31k4', '31k5', '31k6', '31k7', '31k8', '31k9'], 'txt': {'en': 'head bent forward; bowing', 'de': 'nach vorne geneigter Kopf; sich verbeugen', 'fr': "tête penchée vers l'avant; saluant", 'it': 'testa piegata in avanti; capo chino', 'pt': 'cabeça inclinada para a frente; vénia', 'jp': '前方に曲がった頭部; お辞儀'}, 'kw': {'en': ['bending', 'bowing', 'forwards'], 'de': ['beugen', 'beugen (sich herabbeugen)', 'verbeugen (sich)', 'vorwaerts'], 'fr': ['courber', 'en avant', 'incliner'], 'it': ['avanti', 'chinarsi', 'piegare'], 'pt': ['flexão', 'curvando-se', 'forwards'], 'jp': []}} ; {'n': '31D13', 'c': ['31D130'], 'p': ['3', '31', '31D', '31D1', '31D13'], 'b': '31D13', 'l': ['31k0', '31k1', '31k2', '31k3', '31k4', '31k5', '31k6', '31k7', '31k8', '31k9'], 'txt': {'en': 'adolescent, young woman, maiden', 'de': 'Mädchen, junge Frau', 'fr': 'adolescente, jeune fille', 'it': "giovane, vergine, l'età più bella", 'pt': 'adolescente, rapariga, virgem', 'jp': '思春期の, 若い女性, 乙女'}, 'kw': {'en': ['girl', 'young'], 'de': ['Maedchen', 'jung'], 'fr': ['fille', 'jeune'], 'it': ['giovane', 'ragazza'], 'pt': ['menina', 'jovem'], 'jp': []}} ; {'n': '44B192', 'c': ['44B1921', '44B1922', '44BB192'], 'r': ['11P31131'], 'p': ['4', '44', '44B', '44B1', '44B19', '44B192'], 'b': '44B192', 'l': ['4k0'], 'txt': {'en': 'sceptre, staff (symbol of sovereignty)', 'de': 'Zepter, Herrscherstab (als Symbol der obersten Gewalt)', 'fr': 'sceptre, bâton (insigne de souveraineté)', 'it': 'scettro, bastone (simbolo di sovranità)', 'pt': 'ceptro, bastão (símbolo de soberania)', 'jp': '王笏, 杖 (元首の象徴)'}, 'kw': {'en': ['sceptre', 'staff'], 'de': ['Stab', 'Stecken', 'Zepter'], 'fr': ['bâton', 'sceptre'], 'it': ['bastone', 'scettro'], 'pt': ['cetro', 'funcionários'], 'jp': []}} ; {'n': '57A641(+113)', 'k': '5k113', 'p': ['5', '57', '57A', '57A6', '57A64', '57A641', '57A641(+1)', '57A641(+11)', '57A641(+113)'], 'b': '57A641', 'l': ['5k1131'], 'txt': {'en': "Discretion, Modesty; 'Discretione', 'Modestia' (Ripa) (+ clothed)", 'de': 'Diskretion, Bescheidenheit; Ripa: Discretione, Modestia (+ bekleidet)', 'fr': "Discrétion, Modestie; 'Discretione', 'Modestia' (Ripa) (+ habillé)", 'it': "discrezione, modestia; 'Discretione', 'Modestia' (Ripa) (+ vestito)", 'pt': 'discrição, modéstia; "Discretione", "Modestia"(Ripa) (+ vestido)', 'jp': '慎重さ, 謙虚さ (+ 服を着ている)'}, 'kw': {'en': ['Discretione', 'Modestia', 'discretion', 'modesty'], 'de': ['Bescheidenheit', 'Diskretion', 'discretione', 'modestia'], 'fr': ['Discretione', 'Modestia', 'discrétion', 'modestie'], 'it': ['Discretione', 'Modestia', 'discrezione', 'modestia', 'riserbo'], 'pt': ['discrição', 'Discretione', 'Modestia', 'modéstia'], 'jp': []}} ; {'n': '86(MODESTIA)', 'c': ['86(BEWARE THE GEESE WHEN THE FOX PREACHES)', '86(LIGHTLY COME, LIGHTLY GO)', '86(OMNIA MECUM PORTO)'], 'p': ['8', '86', '86(...)'], 'notation_with_name': '86(...)', 'bracketed_text': '(MODESTIA)', 'b': '86(...)', 'l': ['8k0'], 'txt': {'en': 'proverbs, sayings, etc. (MODESTIA)', 'de': 'Sprichwörter, Redewendungen etc. (MODESTIA)', 'fr': 'proverbes, dictons, etc. (MODESTIA)', 'it': 'proverbi, detti, ecc. (MODESTIA)', 'pt': 'provérbios, ditos populares, etc. (MODESTIA)', 'jp': '諺, 格言 等々 (MODESTIA)'}, 'kw': {'en': [], 'de': [], 'fr': [], 'it': [], 'pt': [], 'jp': []}} ; $ TEXT_EXPL_XMLReserved for transcription
URL_WEBPAGE http://www.dbnl.org/tekst/pers001cesa01/pers001cesa01_1241.htm PARENT embstma_1450 MOTTO_IT FINE URL_IMAGE embstma_1450_pic635.jpg MOTTO_IT_NORM Fine TIPE emblempictura ANNOT Woodcut signed I.C.I. = Jean-Christoph Jeger HIM GUL ; MNE ; EMBLEMS ; ILL_BOOK ; ARTTHEORY SEQ 195 IIHIM GUL ; MNE ; EMBLEMS ; ILL_BOOK ; ARTTHEORY CAPTION_EN Fine: a seated old man, holding a pyramid with the letter M in one hand, a tablet with an omega in the other SOURCE_FILE embstma_1450.dmp MOTTO_NL_NORM Einde LINK_FACSIMILE embstma_1450_fac635 TYPE emblem pictura IC 24A2 ; 25G4(IVY)(+27) ; 25I5 ; 31A2352 ; 31A534 ; 31D16 ; 43A(+12) ; 49D44 ; 49L12(M) ; 49L13(...) ; 49L64 ; 51FF5(+123) ; 86(FINE) PREV embstma_1450_emblem194 MOTTO_NL Einde ID embstma_1450_emblem195 _IC {'n': '24A2', 'c': ['24A21'], 'p': ['2', '24', '24A', '24A2'], 'b': '24A2', 'l': ['2k0'], 'txt': {'en': 'sunset', 'de': 'Sonnenuntergang', 'fr': 'le coucher du soleil', 'it': 'tramonto', 'pt': 'pôr do sol', 'jp': '日没'}, 'kw': {'en': ['sunset'], 'de': ['Himmelskoerper', 'Sonnenuntergang'], 'fr': ['coucher du soleil'], 'it': ['tramonto'], 'pt': ['pôr do sol'], 'jp': []}} ; {'n': '25G4(IVY)(+27)', 'k': '25Gk27', 'c': ['25GG4(IVY)'], 'p': ['2', '25', '25G', '25G4', '25G4(...)', '25G4(IVY)', '25G4(IVY)(+2)', '25G4(IVY)(+27)'], 'b': '25G4(IVY)', 'l': [], 'txt': {'en': 'plants and herbs: ivy (+ leaf)', 'de': 'Pflanzen und Kräuter: Efeu (+ Blatt)', 'fr': 'plantes et herbes : lierre (+ feuille)', 'it': 'piante ed erbe: edera (+ foglia)', 'pt': 'plantas e ervas: hera (+ folha)', 'jp': '植物類と薬用植物: ツタ (+ 葉)'}, 'kw': {'en': ['barley', 'ivy', 'lotus', 'mint-plant', 'leaf'], 'de': ['Efeu', 'Gerste', 'Lotos', 'Minze', 'Blatt'], 'fr': ['lierre', 'lotus', 'menthe', 'orge', 'feuille'], 'it': ['edera', 'loto', 'menta', 'orzo', 'foglia'], 'pt': ['cevada', 'hera', 'lótus', 'mint planta-'], 'jp': []}} ; {'n': '25I5', 'c': ['25II5'], 'p': ['2', '25', '25I', '25I5'], 'b': '25I5', 'l': ['25Ik0', '25Ik1'], 'txt': {'en': 'landscape with tower or castle', 'de': 'Landschaft mit einem Turm oder einer Burg (einem Schloß)', 'fr': 'paysage avec tour ou château', 'it': 'paesaggio con torre o castello', 'pt': 'paisagem com torre ou castelo', 'jp': '塔や城のある風景'}, 'kw': {'en': ['castle', 'tower'], 'de': ['Burg', 'Schloss', 'Turm'], 'fr': ['château', 'tour'], 'it': ['castello', 'torre'], 'pt': ['castelo', 'torre'], 'jp': []}} ; {'n': '31A2352', 'c': ['31AA2352'], 'p': ['3', '31', '31A', '31A2', '31A23', '31A235', '31A2352'], 'b': '31A2352', 'l': ['31k0', '31k1', '31k2', '31k3', '31k4', '31k5', '31k6', '31k7', '31k8', '31k9'], 'txt': {'en': 'sitting on an elevation', 'de': 'auf einer Erhebung sitzen', 'fr': 'assis sur une élévation', 'it': 'seduta su un elemento rialzato', 'pt': 'sentado numa elevação', 'jp': '小高いところに座る'}, 'kw': {'en': ['seat'], 'de': ['Sitz'], 'fr': ['siège'], 'it': ['sedile'], 'pt': ['assento'], 'jp': []}} ; {'n': '31A534', 'c': ['31A5341', '31A5342', '31A5349', '31AA534'], 'p': ['3', '31', '31A', '31A5', '31A53', '31A534'], 'b': '31A534', 'l': ['31k0', '31k1', '31k2', '31k3', '31k4', '31k5', '31k6', '31k7', '31k8', '31k9'], 'txt': {'en': 'beard', 'de': 'Bart', 'fr': 'barbe', 'it': 'barba', 'pt': 'barba', 'jp': '顎髭'}, 'kw': {'en': ['beard'], 'de': ['Bart'], 'fr': ['barbe'], 'it': ['barba'], 'pt': ['barba'], 'jp': []}} ; {'n': '31D16', 'c': ['31D160', '31D161', '31D162'], 'p': ['3', '31', '31D', '31D1', '31D16'], 'b': '31D16', 'l': ['31k0', '31k1', '31k2', '31k3', '31k4', '31k5', '31k6', '31k7', '31k8', '31k9'], 'txt': {'en': 'old man', 'de': 'alter Mann', 'fr': 'vieillard', 'it': 'vecchio, anziano', 'pt': 'velho', 'jp': '老人'}, 'kw': {'en': ['old man'], 'de': ['Greis', 'alter Mann'], 'fr': ['vieillard'], 'it': ['anziano', 'vecchio (anziano)'], 'pt': ['idoso'], 'jp': []}} ; {'n': '43A(+12)', 'k': '43Ak12', 'c': ['43A1', '43A2', '43A3', '43A4'], 'p': ['4', '43', '43A', '43A(+1)', '43A(+12)'], 'b': '43A', 'l': [], 'txt': {'en': 'festivities (+ wreath, garland ~ festive activities)', 'de': 'Festlichkeiten (+ Kranz, Girlande (bei Festlichkeiten))', 'fr': 'festivités, fêtes (+ couronne, guirlande ~ activités de fêtes)', 'it': 'festeggiamenti (+ serti, ghirlande ~ feste, festeggiamenti)', 'pt': 'festividades (+ coroa de flores, guirlanda ~ atividades festivas)', 'jp': '祝祭 (+ 花輪、ガーランド ~ 祝祭アクティビティ)'}, 'kw': {'en': ['feast', 'rejoicing', 'wreath', 'garland'], 'de': ['Fest', 'freuen (sich)', 'Kranz', 'Girlande'], 'fr': ['fête', 'se réjouir', 'couronne', 'guirlande'], 'it': ['festa', 'gioire', 'serto', 'ghirlanda'], 'pt': ['festa', 'regozijo'], 'jp': []}} ; {'n': '49D44', 'c': ['49D441', '49D442'], 'p': ['4', '49', '49D', '49D4', '49D44'], 'b': '49D44', 'l': ['49k0', '49k1', '49k2', '49k3', '49k4', '49k5', '49k6', '49k7', '49k8', '49k9'], 'txt': {'en': 'pyramid ~ stereometry', 'de': 'Pyramide (Stereometrie)', 'fr': 'pyramide ~ stéréométrie', 'it': 'piramide ~ stereometria', 'pt': 'pirâmide ~ estereometria', 'jp': 'ピラミッド ~ 体積測定'}, 'kw': {'en': ['pyramid'], 'de': ['Pyramide'], 'fr': ['pyramide'], 'it': ['piramide'], 'pt': ['pirâmide'], 'jp': []}} ; {'n': '49L12(M)', 'p': ['4', '49', '49L', '49L1', '49L12', '49L12(...)', '49L12(M)'], 'b': '49L12(M)', 'l': ['49k0', '49k1', '49k2', '49k3', '49k4', '49k5', '49k6', '49k7', '49k8', '49k9'], 'txt': {'en': 'Roman letter M', 'de': 'lateinischer Buchstabe M', 'fr': 'lettre romaine M', 'it': 'lettera latina M', 'pt': 'letra latina M', 'jp': 'ローマ字 M'}, 'kw': {'en': [], 'de': [], 'fr': [], 'it': [], 'pt': [], 'jp': []}} ; {'n': '49L13(...)', 'p': ['4', '49', '49L', '49L1', '49L13', '49L13(...)'], 'b': '49L13(...)', 'l': ['49k0', '49k1', '49k2', '49k3', '49k4', '49k5', '49k6', '49k7', '49k8', '49k9'], 'txt': {'en': 'Greek script (with LETTERS)', 'de': 'griechische Schrift (mit Buchstaben)', 'fr': 'écriture grecque (avec LETTRES)', 'it': 'carattere greco (con LETTERE)', 'pt': 'caracteres, escrita grega (com LETRAS)', 'jp': 'ギリシャ文字 (文字を伴う)'}, 'kw': {'en': [], 'de': [], 'fr': [], 'it': [], 'pt': [], 'jp': []}} ; {'n': '49L64', 'c': ['49L641', '49L642', '49L643', '49L644', '49L645', '49L649'], 'p': ['4', '49', '49L', '49L6', '49L64'], 'b': '49L64', 'l': ['49k0', '49k1', '49k2', '49k3', '49k4', '49k5', '49k6', '49k7', '49k8', '49k9'], 'txt': {'en': 'materials to write on, writing surfaces', 'de': 'Schreibmaterialien, Schreiboberflächen', 'fr': "supports d'écriture, surfaces destinées aux écritures", 'it': 'materiali, superfici, su cui scrivere', 'pt': 'materiais para escrever, superfícies de escrita', 'jp': '書くための素材、筆記面'}, 'kw': {'en': ['writing surface'], 'de': ['Schreiboberflaeche'], 'fr': ["surface destinée à l'écriture"], 'it': ['superficie su cui scrivere'], 'pt': ['a superfície de escrita'], 'jp': []}} ; {'n': '51FF5(+123)', 'k': '5k123', 'c': ['51FF51', '51FF52'], 'p': ['5', '51', '51FF', '51FF5', '51FF5(+1)', '51FF5(+12)', '51FF5(+123)'], 'b': '51FF5', 'l': ['5k1231'], 'txt': {'en': "End; 'Fine' (Ripa) (+ clothed)", 'de': 'Ende; Ripa: Fine (+ bekleidet)', 'fr': "Fin; 'Fine' (Ripa) (+ habillé)", 'it': "fine; 'Fine' (Ripa) (+ vestito)", 'pt': 'fim; "Fine" (Ripa) (+ vestido)', 'jp': '終わり (+ 服を着ている)'}, 'kw': {'en': ['Fine', 'Ripa', 'end', 'relationship', 'time'], 'de': ['Beziehung', 'Ende', 'Ripa, Cesare', 'Zeit', 'fine'], 'fr': ['Fine', 'Ripa', 'fin', 'relations', 'temps'], 'it': ['Fine', 'Ripa', 'fine', 'relazione', 'tempo'], 'pt': ['fim', 'bem', 'relacionamento', 'Ripa', 'Tempo'], 'jp': []}} ; {'n': '86(FINE)', 'c': ['86(BEWARE THE GEESE WHEN THE FOX PREACHES)', '86(LIGHTLY COME, LIGHTLY GO)', '86(OMNIA MECUM PORTO)'], 'p': ['8', '86', '86(...)'], 'notation_with_name': '86(...)', 'bracketed_text': '(FINE)', 'b': '86(...)', 'l': ['8k0'], 'txt': {'en': 'proverbs, sayings, etc. (FINE)', 'de': 'Sprichwörter, Redewendungen etc. (FINE)', 'fr': 'proverbes, dictons, etc. (FINE)', 'it': 'proverbi, detti, ecc. (FINE)', 'pt': 'provérbios, ditos populares, etc. (FINE)', 'jp': '諺, 格言 等々 (FINE)'}, 'kw': {'en': [], 'de': [], 'fr': [], 'it': [], 'pt': [], 'jp': []}} ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac000ab SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac000aa.jpg TYPE facsimile ID embstma_1450_fac000aa _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac000ac SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac000ab.jpg PREV embstma_1450_fac000aa TYPE facsimile ID embstma_1450_fac000ab _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac000ad SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac000ac.jpg PREV embstma_1450_fac000ab TYPE facsimile ID embstma_1450_fac000ac _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac000b SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac000ad.jpg PREV embstma_1450_fac000ac TYPE facsimile ID embstma_1450_fac000ad _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac000c SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac000b.jpg PREV embstma_1450_fac000ad TYPE facsimile ID embstma_1450_fac000b _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac000d SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac000c.jpg PREV embstma_1450_fac000b TYPE facsimile ID embstma_1450_fac000c _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac000e SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac000d.jpg PREV embstma_1450_fac000c TYPE facsimile ID embstma_1450_fac000d _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac000f SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac000e.jpg PREV embstma_1450_fac000d TYPE facsimile ID embstma_1450_fac000e _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac000g SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac000f.jpg PREV embstma_1450_fac000e TYPE facsimile ID embstma_1450_fac000f _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac000h SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac000g.jpg PREV embstma_1450_fac000f TYPE facsimile ID embstma_1450_fac000g _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac000i SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac000h.jpg PREV embstma_1450_fac000g TYPE facsimile ID embstma_1450_fac000h _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac000j SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac000i.jpg PREV embstma_1450_fac000h TYPE facsimile ID embstma_1450_fac000i _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac000k SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac000j.jpg PREV embstma_1450_fac000i TYPE facsimile ID embstma_1450_fac000j _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac000l SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac000k.jpg PREV embstma_1450_fac000j TYPE facsimile ID embstma_1450_fac000k _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac000m SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac000l.jpg PREV embstma_1450_fac000k TYPE facsimile ID embstma_1450_fac000l _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac000n SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac000m.jpg PREV embstma_1450_fac000l TYPE facsimile ID embstma_1450_fac000m _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac000o SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac000n.jpg PREV embstma_1450_fac000m TYPE facsimile ID embstma_1450_fac000n _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac000p SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac000o.jpg PREV embstma_1450_fac000n TYPE facsimile ID embstma_1450_fac000o _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac000q SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac000p.jpg PREV embstma_1450_fac000o TYPE facsimile ID embstma_1450_fac000p _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac001 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac000q.jpg PREV embstma_1450_fac000p TYPE facsimile ID embstma_1450_fac000q _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac002 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem001 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac001.jpg PREV embstma_1450_fac000q TYPE facsimile ID embstma_1450_fac001 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac003 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac002.jpg PREV embstma_1450_fac001 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac002 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac004 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac003.jpg PREV embstma_1450_fac002 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac003 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac005 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem002 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac004.jpg PREV embstma_1450_fac003 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac004 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac006 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac005.jpg PREV embstma_1450_fac004 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac005 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac007 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac006.jpg PREV embstma_1450_fac005 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac006 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac008 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac007.jpg PREV embstma_1450_fac006 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac007 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac009 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac008.jpg PREV embstma_1450_fac007 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac008 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac010 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac009.jpg PREV embstma_1450_fac008 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac009 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac011 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac010.jpg PREV embstma_1450_fac009 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac010 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac012 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem002a URL_FACSIMILE embstma_1450_fac011.jpg PREV embstma_1450_fac010 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac011 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac013 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem002b URL_FACSIMILE embstma_1450_fac012.jpg PREV embstma_1450_fac011 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac012 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac014 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem003 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac013.jpg PREV embstma_1450_fac012 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac013 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac015 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem003a ; embstma_1450_emblem003b URL_FACSIMILE embstma_1450_fac014.jpg PREV embstma_1450_fac013 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac014 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac016 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac015.jpg PREV embstma_1450_fac014 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac015 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac017 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac016.jpg PREV embstma_1450_fac015 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac016 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac018 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem003c ; embstma_1450_emblem003d ; embstma_1450_emblem003e URL_FACSIMILE embstma_1450_fac017.jpg PREV embstma_1450_fac016 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac017 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac019 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem004 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac018.jpg PREV embstma_1450_fac017 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac018 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac020 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem005 ; embstma_1450_emblem005a ; embstma_1450_emblem006 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac019.jpg PREV embstma_1450_fac018 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac019 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac021 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem006a URL_FACSIMILE embstma_1450_fac020.jpg PREV embstma_1450_fac019 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac020 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac022 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem007 ; embstma_1450_emblem007a URL_FACSIMILE embstma_1450_fac021.jpg PREV embstma_1450_fac020 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac021 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac023 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem007b URL_FACSIMILE embstma_1450_fac022.jpg PREV embstma_1450_fac021 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac022 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac024 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem007c ; embstma_1450_emblem007d ; embstma_1450_emblem007e ; embstma_1450_emblem007f URL_FACSIMILE embstma_1450_fac023.jpg PREV embstma_1450_fac022 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac023 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac025 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem007g ; embstma_1450_emblem007h URL_FACSIMILE embstma_1450_fac024.jpg PREV embstma_1450_fac023 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac024 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac026 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem008 ; embstma_1450_emblem008a URL_FACSIMILE embstma_1450_fac025.jpg PREV embstma_1450_fac024 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac025 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac027 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem008b ; embstma_1450_emblem008c ; embstma_1450_emblem008d ; embstma_1450_emblem009 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac026.jpg PREV embstma_1450_fac025 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac026 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac028 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac027.jpg PREV embstma_1450_fac026 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac027 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac029 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem010 ; embstma_1450_emblem011 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac028.jpg PREV embstma_1450_fac027 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac028 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac030 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem012 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac029.jpg PREV embstma_1450_fac028 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac029 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac031 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem013 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac030.jpg PREV embstma_1450_fac029 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac030 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac032 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac031.jpg PREV embstma_1450_fac030 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac031 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac033 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac032.jpg PREV embstma_1450_fac031 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac032 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac034 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac033.jpg PREV embstma_1450_fac032 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac033 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac035 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac034.jpg PREV embstma_1450_fac033 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac034 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac036 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem014 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac035.jpg PREV embstma_1450_fac034 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac035 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac037 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac036.jpg PREV embstma_1450_fac035 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac036 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac038 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac037.jpg PREV embstma_1450_fac036 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac037 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac039 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac038.jpg PREV embstma_1450_fac037 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac038 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac040 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac039.jpg PREV embstma_1450_fac038 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac039 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac041 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac040.jpg PREV embstma_1450_fac039 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac040 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac042 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem015 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac041.jpg PREV embstma_1450_fac040 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac041 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac043 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac042.jpg PREV embstma_1450_fac041 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac042 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac044 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac043.jpg PREV embstma_1450_fac042 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac043 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac045 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac044.jpg PREV embstma_1450_fac043 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac044 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac046 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac045.jpg PREV embstma_1450_fac044 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac045 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac047 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem016 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac046.jpg PREV embstma_1450_fac045 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac046 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac048 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac047.jpg PREV embstma_1450_fac046 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac047 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac049 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac048.jpg PREV embstma_1450_fac047 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac048 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac050 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem017 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac049.jpg PREV embstma_1450_fac048 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac049 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac051 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac050.jpg PREV embstma_1450_fac049 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac050 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac052 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac051.jpg PREV embstma_1450_fac050 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac051 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac053 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac052.jpg PREV embstma_1450_fac051 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac052 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac054 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac053.jpg PREV embstma_1450_fac052 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac053 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac055 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac054.jpg PREV embstma_1450_fac053 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac054 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac056 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac055.jpg PREV embstma_1450_fac054 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac055 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac057 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac056.jpg PREV embstma_1450_fac055 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac056 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac058 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac057.jpg PREV embstma_1450_fac056 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac057 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac059 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem018 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac058.jpg PREV embstma_1450_fac057 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac058 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac060 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac059.jpg PREV embstma_1450_fac058 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac059 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac061 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem019 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac060.jpg PREV embstma_1450_fac059 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac060 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac062 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac061.jpg PREV embstma_1450_fac060 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac061 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac063 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac062.jpg PREV embstma_1450_fac061 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac062 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac064 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac063.jpg PREV embstma_1450_fac062 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac063 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac065 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem020 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac064.jpg PREV embstma_1450_fac063 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac064 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac066 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac065.jpg PREV embstma_1450_fac064 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac065 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac067 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac066.jpg PREV embstma_1450_fac065 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac066 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac068 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac067.jpg PREV embstma_1450_fac066 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac067 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac069 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac068.jpg PREV embstma_1450_fac067 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac068 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac070 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac069.jpg PREV embstma_1450_fac068 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac069 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac071 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac070.jpg PREV embstma_1450_fac069 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac070 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac072 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac071.jpg PREV embstma_1450_fac070 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac071 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac073 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem021 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac072.jpg PREV embstma_1450_fac071 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac072 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac074 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac073.jpg PREV embstma_1450_fac072 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac073 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac075 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem022 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac074.jpg PREV embstma_1450_fac073 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac074 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac076 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem023 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac075.jpg PREV embstma_1450_fac074 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac075 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac077 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem024 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac076.jpg PREV embstma_1450_fac075 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac076 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac078 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem025 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac077.jpg PREV embstma_1450_fac076 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac077 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac079 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac078.jpg PREV embstma_1450_fac077 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac078 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac080 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac079.jpg PREV embstma_1450_fac078 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac079 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac081 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac080.jpg PREV embstma_1450_fac079 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac080 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac082 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem026 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac081.jpg PREV embstma_1450_fac080 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac081 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac083 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac082.jpg PREV embstma_1450_fac081 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac082 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac084 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem027 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac083.jpg PREV embstma_1450_fac082 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac083 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac085 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac084.jpg PREV embstma_1450_fac083 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac084 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac086 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem028 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac085.jpg PREV embstma_1450_fac084 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac085 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac087 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac086.jpg PREV embstma_1450_fac085 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac086 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac088 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac087.jpg PREV embstma_1450_fac086 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac087 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac089 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem029 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac088.jpg PREV embstma_1450_fac087 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac088 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac090 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac089.jpg PREV embstma_1450_fac088 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac089 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac091 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem030 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac090.jpg PREV embstma_1450_fac089 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac090 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac092 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem031 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac091.jpg PREV embstma_1450_fac090 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac091 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac093 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem032 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac092.jpg PREV embstma_1450_fac091 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac092 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac094 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem033 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac093.jpg PREV embstma_1450_fac092 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac093 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac095 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem034 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac094.jpg PREV embstma_1450_fac093 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac094 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac096 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem035 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac095.jpg PREV embstma_1450_fac094 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac095 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac097 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac096.jpg PREV embstma_1450_fac095 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac096 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac098 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem036 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac097.jpg PREV embstma_1450_fac096 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac097 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac100 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac098.jpg PREV embstma_1450_fac097 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac098 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac101 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac100.jpg PREV embstma_1450_fac098 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac100 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac102 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac101.jpg PREV embstma_1450_fac100 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac101 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac103 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac102.jpg PREV embstma_1450_fac101 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac102 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac104 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac103.jpg PREV embstma_1450_fac102 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac103 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac105 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac104.jpg PREV embstma_1450_fac103 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac104 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac106 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac105.jpg PREV embstma_1450_fac104 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac105 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac107 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac106.jpg PREV embstma_1450_fac105 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac106 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac108 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac107.jpg PREV embstma_1450_fac106 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac107 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac109 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac108.jpg PREV embstma_1450_fac107 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac108 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac110 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac109.jpg PREV embstma_1450_fac108 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac109 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac111 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac110.jpg PREV embstma_1450_fac109 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac110 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac112 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac111.jpg PREV embstma_1450_fac110 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac111 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac113 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac112.jpg PREV embstma_1450_fac111 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac112 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac114 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac113.jpg PREV embstma_1450_fac112 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac113 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac115 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac114.jpg PREV embstma_1450_fac113 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac114 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac116 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac115.jpg PREV embstma_1450_fac114 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac115 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac117 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac116.jpg PREV embstma_1450_fac115 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac116 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac118 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac117.jpg PREV embstma_1450_fac116 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac117 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac119 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac118.jpg PREV embstma_1450_fac117 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac118 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac120 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac119.jpg PREV embstma_1450_fac118 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac119 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac121 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac120.jpg PREV embstma_1450_fac119 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac120 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac122 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac121.jpg PREV embstma_1450_fac120 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac121 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac123 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac122.jpg PREV embstma_1450_fac121 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac122 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac124 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem038 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac123.jpg PREV embstma_1450_fac122 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac123 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac125 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac124.jpg PREV embstma_1450_fac123 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac124 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac126 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac125.jpg PREV embstma_1450_fac124 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac125 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac127 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac126.jpg PREV embstma_1450_fac125 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac126 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac128 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac127.jpg PREV embstma_1450_fac126 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac127 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac129 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem039 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac128.jpg PREV embstma_1450_fac127 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac128 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac130 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem040 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac129.jpg PREV embstma_1450_fac128 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac129 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac131 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem041 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac130.jpg PREV embstma_1450_fac129 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac130 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac132 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac131.jpg PREV embstma_1450_fac130 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac131 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac133 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac132.jpg PREV embstma_1450_fac131 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac132 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac134 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem042 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac133.jpg PREV embstma_1450_fac132 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac133 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac135 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac134.jpg PREV embstma_1450_fac133 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac134 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac136 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac135.jpg PREV embstma_1450_fac134 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac135 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac137 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac136.jpg PREV embstma_1450_fac135 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac136 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac138 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem043 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac137.jpg PREV embstma_1450_fac136 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac137 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac139 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac138.jpg PREV embstma_1450_fac137 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac138 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac140 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem044 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac139.jpg PREV embstma_1450_fac138 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac139 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac141 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac140.jpg PREV embstma_1450_fac139 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac140 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac142 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem045 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac141.jpg PREV embstma_1450_fac140 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac141 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac143 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem046 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac142.jpg PREV embstma_1450_fac141 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac142 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac144 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem047 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac143.jpg PREV embstma_1450_fac142 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac143 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac145 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac144.jpg PREV embstma_1450_fac143 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac144 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac146 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac145.jpg PREV embstma_1450_fac144 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac145 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac147 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac146.jpg PREV embstma_1450_fac145 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac146 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac148 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem048 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac147.jpg PREV embstma_1450_fac146 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac147 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac149 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac148.jpg PREV embstma_1450_fac147 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac148 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac150 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac149.jpg PREV embstma_1450_fac148 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac149 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac151 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem049 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac150.jpg PREV embstma_1450_fac149 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac150 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac152 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem050 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac151.jpg PREV embstma_1450_fac150 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac151 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac153 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac152.jpg PREV embstma_1450_fac151 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac152 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac154 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem051 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac153.jpg PREV embstma_1450_fac152 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac153 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac155 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac154.jpg PREV embstma_1450_fac153 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac154 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac156 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem052 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac155.jpg PREV embstma_1450_fac154 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac155 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac157 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem053 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac156.jpg PREV embstma_1450_fac155 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac156 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac158 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac157.jpg PREV embstma_1450_fac156 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac157 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac159 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem054 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac158.jpg PREV embstma_1450_fac157 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac158 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac160 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem055 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac159.jpg PREV embstma_1450_fac158 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac159 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac161 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac160.jpg PREV embstma_1450_fac159 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac160 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac162 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem056 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac161.jpg PREV embstma_1450_fac160 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac161 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac163 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem057 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac162.jpg PREV embstma_1450_fac161 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac162 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac164 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac163.jpg PREV embstma_1450_fac162 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac163 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac165 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem058 ; embstma_1450_emblem059 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac164.jpg PREV embstma_1450_fac163 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac164 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac166 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac165.jpg PREV embstma_1450_fac164 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac165 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac167 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac166.jpg PREV embstma_1450_fac165 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac166 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac168 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem060 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac167.jpg PREV embstma_1450_fac166 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac167 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac169 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem061 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac168.jpg PREV embstma_1450_fac167 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac168 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac170 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem062 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac169.jpg PREV embstma_1450_fac168 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac169 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac171 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem063 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac170.jpg PREV embstma_1450_fac169 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac170 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac172 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac171.jpg PREV embstma_1450_fac170 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac171 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac173 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac172.jpg PREV embstma_1450_fac171 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac172 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac174 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac173.jpg PREV embstma_1450_fac172 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac173 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac175 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem064 ; embstma_1450_emblem065 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac174.jpg PREV embstma_1450_fac173 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac174 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac176 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem066 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac175.jpg PREV embstma_1450_fac174 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac175 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac177 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem067 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac176.jpg PREV embstma_1450_fac175 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac176 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac178 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac177.jpg PREV embstma_1450_fac176 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac177 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac179 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac178.jpg PREV embstma_1450_fac177 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac178 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac180 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem068 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac179.jpg PREV embstma_1450_fac178 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac179 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac181 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac180.jpg PREV embstma_1450_fac179 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac180 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac182 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac181.jpg PREV embstma_1450_fac180 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac181 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac183 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac182.jpg PREV embstma_1450_fac181 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac182 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac184 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem069 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac183.jpg PREV embstma_1450_fac182 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac183 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac185 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem070 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac184.jpg PREV embstma_1450_fac183 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac184 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac186 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem071 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac185.jpg PREV embstma_1450_fac184 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac185 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac187 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac186.jpg PREV embstma_1450_fac185 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac186 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac188 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac187.jpg PREV embstma_1450_fac186 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac187 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac189 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac188.jpg PREV embstma_1450_fac187 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac188 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac190 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac189.jpg PREV embstma_1450_fac188 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac189 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac191 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem072 ; embstma_1450_emblem072a URL_FACSIMILE embstma_1450_fac190.jpg PREV embstma_1450_fac189 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac190 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac192 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac191.jpg PREV embstma_1450_fac190 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac191 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac193 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem073 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac192.jpg PREV embstma_1450_fac191 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac192 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac194 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac193.jpg PREV embstma_1450_fac192 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac193 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac195 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem074 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac194.jpg PREV embstma_1450_fac193 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac194 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac196 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac195.jpg PREV embstma_1450_fac194 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac195 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac197 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem075 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac196.jpg PREV embstma_1450_fac195 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac196 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac198 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac197.jpg PREV embstma_1450_fac196 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac197 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac199 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem076 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac198.jpg PREV embstma_1450_fac197 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac198 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac200 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac199.jpg PREV embstma_1450_fac198 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac199 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac201 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem077 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac200.jpg PREV embstma_1450_fac199 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac200 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac202 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac201.jpg PREV embstma_1450_fac200 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac201 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac203 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac202.jpg PREV embstma_1450_fac201 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac202 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac204 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac203.jpg PREV embstma_1450_fac202 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac203 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac205 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac204.jpg PREV embstma_1450_fac203 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac204 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac206 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac205.jpg PREV embstma_1450_fac204 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac205 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac207 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac206.jpg PREV embstma_1450_fac205 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac206 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac208 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac207.jpg PREV embstma_1450_fac206 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac207 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac209 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem078 ; embstma_1450_emblem079 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac208.jpg PREV embstma_1450_fac207 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac208 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac210 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac209.jpg PREV embstma_1450_fac208 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac209 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac211 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac210.jpg PREV embstma_1450_fac209 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac210 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac212 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem080 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac211.jpg PREV embstma_1450_fac210 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac211 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac213 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac212.jpg PREV embstma_1450_fac211 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac212 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac214 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem081 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac213.jpg PREV embstma_1450_fac212 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac213 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac215 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem082 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac214.jpg PREV embstma_1450_fac213 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac214 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac216 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac215.jpg PREV embstma_1450_fac214 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac215 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac217 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem083 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac216.jpg PREV embstma_1450_fac215 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac216 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac218 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem084 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac217.jpg PREV embstma_1450_fac216 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac217 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac219 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac218.jpg PREV embstma_1450_fac217 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac218 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac220 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac219.jpg PREV embstma_1450_fac218 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac219 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac221 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac220.jpg PREV embstma_1450_fac219 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac220 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac222 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem085 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac221.jpg PREV embstma_1450_fac220 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac221 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac223 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac222.jpg PREV embstma_1450_fac221 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac222 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac224 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac223.jpg PREV embstma_1450_fac222 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac223 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac225 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac224.jpg PREV embstma_1450_fac223 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac224 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac226 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac225.jpg PREV embstma_1450_fac224 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac225 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac227 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac226.jpg PREV embstma_1450_fac225 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac226 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac228 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac227.jpg PREV embstma_1450_fac226 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac227 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac229 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac228.jpg PREV embstma_1450_fac227 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac228 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac230 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac229.jpg PREV embstma_1450_fac228 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac229 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac231 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac230.jpg PREV embstma_1450_fac229 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac230 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac232 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac231.jpg PREV embstma_1450_fac230 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac231 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac233 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac232.jpg PREV embstma_1450_fac231 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac232 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac234 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac233.jpg PREV embstma_1450_fac232 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac233 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac235 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac234.jpg PREV embstma_1450_fac233 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac234 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac236 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac235.jpg PREV embstma_1450_fac234 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac235 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac237 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac236.jpg PREV embstma_1450_fac235 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac236 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac238 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac237.jpg PREV embstma_1450_fac236 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac237 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac239 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac238.jpg PREV embstma_1450_fac237 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac238 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac240 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac239.jpg PREV embstma_1450_fac238 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac239 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac241 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac240.jpg PREV embstma_1450_fac239 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac240 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac242 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac241.jpg PREV embstma_1450_fac240 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac241 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac243 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac242.jpg PREV embstma_1450_fac241 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac242 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac244 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac243.jpg PREV embstma_1450_fac242 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac243 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac245 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac244.jpg PREV embstma_1450_fac243 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac244 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac246 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac245.jpg PREV embstma_1450_fac244 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac245 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac247 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac246.jpg PREV embstma_1450_fac245 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac246 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac248 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac247.jpg PREV embstma_1450_fac246 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac247 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac249 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac248.jpg PREV embstma_1450_fac247 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac248 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac250 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac249.jpg PREV embstma_1450_fac248 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac249 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac251 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac250.jpg PREV embstma_1450_fac249 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac250 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac252 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac251.jpg PREV embstma_1450_fac250 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac251 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac253 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac252.jpg PREV embstma_1450_fac251 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac252 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac254 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac253.jpg PREV embstma_1450_fac252 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac253 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac255 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac254.jpg PREV embstma_1450_fac253 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac254 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac256 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac255.jpg PREV embstma_1450_fac254 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac255 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac257 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem086 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac256.jpg PREV embstma_1450_fac255 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac256 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac258 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac257.jpg PREV embstma_1450_fac256 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac257 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac259 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac258.jpg PREV embstma_1450_fac257 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac258 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac260 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem087 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac259.jpg PREV embstma_1450_fac258 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac259 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac261 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem088 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac260.jpg PREV embstma_1450_fac259 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac260 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac262 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac261.jpg PREV embstma_1450_fac260 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac261 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac263 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac262.jpg PREV embstma_1450_fac261 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac262 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac264 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem089 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac263.jpg PREV embstma_1450_fac262 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac263 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac265 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem090 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac264.jpg PREV embstma_1450_fac263 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac264 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac266 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac265.jpg PREV embstma_1450_fac264 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac265 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac267 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem091 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac266.jpg PREV embstma_1450_fac265 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac266 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac268 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem092 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac267.jpg PREV embstma_1450_fac266 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac267 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac269 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac268.jpg PREV embstma_1450_fac267 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac268 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac270 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac269.jpg PREV embstma_1450_fac268 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac269 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac271 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac270.jpg PREV embstma_1450_fac269 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac270 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac272 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac271.jpg PREV embstma_1450_fac270 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac271 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac273 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac272.jpg PREV embstma_1450_fac271 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac272 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac274 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem093 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac273.jpg PREV embstma_1450_fac272 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac273 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac275 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac274.jpg PREV embstma_1450_fac273 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac274 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac276 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac275.jpg PREV embstma_1450_fac274 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac275 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac277 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac276.jpg PREV embstma_1450_fac275 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac276 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac278 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac277.jpg PREV embstma_1450_fac276 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac277 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac279 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac278.jpg PREV embstma_1450_fac277 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac278 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac280 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac279.jpg PREV embstma_1450_fac278 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac279 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac281 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem094 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac280.jpg PREV embstma_1450_fac279 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac280 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac282 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac281.jpg PREV embstma_1450_fac280 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac281 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac283 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac282.jpg PREV embstma_1450_fac281 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac282 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac284 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac283.jpg PREV embstma_1450_fac282 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac283 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac285 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem095 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac284.jpg PREV embstma_1450_fac283 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac284 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac286 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac285.jpg PREV embstma_1450_fac284 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac285 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac287 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem096 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac286.jpg PREV embstma_1450_fac285 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac286 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac288 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem097 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac287.jpg PREV embstma_1450_fac286 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac287 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac289 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac288.jpg PREV embstma_1450_fac287 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac288 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac290 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac289.jpg PREV embstma_1450_fac288 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac289 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac291 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac290.jpg PREV embstma_1450_fac289 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac290 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac292 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac291.jpg PREV embstma_1450_fac290 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac291 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac293 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem098 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac292.jpg PREV embstma_1450_fac291 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac292 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac294 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac293.jpg PREV embstma_1450_fac292 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac293 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac295 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem099 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac294.jpg PREV embstma_1450_fac293 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac294 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac296 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem100 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac295.jpg PREV embstma_1450_fac294 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac295 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac297 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac296.jpg PREV embstma_1450_fac295 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac296 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac298 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem101 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac297.jpg PREV embstma_1450_fac296 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac297 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac299 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac298.jpg PREV embstma_1450_fac297 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac298 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac300 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem102 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac299.jpg PREV embstma_1450_fac298 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac299 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac301 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac300.jpg PREV embstma_1450_fac299 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac300 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac302 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac301.jpg PREV embstma_1450_fac300 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac301 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac303 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac302.jpg PREV embstma_1450_fac301 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac302 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac304 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac303.jpg PREV embstma_1450_fac302 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac303 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac305 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac304.jpg PREV embstma_1450_fac303 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac304 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac306 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac305.jpg PREV embstma_1450_fac304 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac305 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac307 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem103 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac306.jpg PREV embstma_1450_fac305 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac306 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac308 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem104 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac307.jpg PREV embstma_1450_fac306 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac307 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac309 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac308.jpg PREV embstma_1450_fac307 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac308 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac310 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem105 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac309.jpg PREV embstma_1450_fac308 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac309 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac311 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac310.jpg PREV embstma_1450_fac309 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac310 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac312 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac311.jpg PREV embstma_1450_fac310 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac311 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac313 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac312.jpg PREV embstma_1450_fac311 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac312 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac314 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac313.jpg PREV embstma_1450_fac312 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac313 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac315 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac314.jpg PREV embstma_1450_fac313 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac314 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac316 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac315.jpg PREV embstma_1450_fac314 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac315 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac317 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac316.jpg PREV embstma_1450_fac315 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac316 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac318 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem106 ; embstma_1450_emblem107 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac317.jpg PREV embstma_1450_fac316 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac317 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac319 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac318.jpg PREV embstma_1450_fac317 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac318 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac320 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac319.jpg PREV embstma_1450_fac318 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac319 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac321 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac320.jpg PREV embstma_1450_fac319 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac320 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac322 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac321.jpg PREV embstma_1450_fac320 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac321 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac323 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac322.jpg PREV embstma_1450_fac321 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac322 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac324 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac323.jpg PREV embstma_1450_fac322 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac323 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac325 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac324.jpg PREV embstma_1450_fac323 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac324 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac326 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac325.jpg PREV embstma_1450_fac324 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac325 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac327 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac326.jpg PREV embstma_1450_fac325 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac326 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac328 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac327.jpg PREV embstma_1450_fac326 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac327 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac329 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem108 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac328.jpg PREV embstma_1450_fac327 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac328 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac330 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem109 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac329.jpg PREV embstma_1450_fac328 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac329 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac331 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac330.jpg PREV embstma_1450_fac329 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac330 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac332 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac331.jpg PREV embstma_1450_fac330 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac331 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac333 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem110 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac332.jpg PREV embstma_1450_fac331 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac332 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac334 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac333.jpg PREV embstma_1450_fac332 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac333 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac335 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac334.jpg PREV embstma_1450_fac333 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac334 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac336 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac335.jpg PREV embstma_1450_fac334 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac335 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac337 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac336.jpg PREV embstma_1450_fac335 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac336 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac338 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac337.jpg PREV embstma_1450_fac336 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac337 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac339 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac338.jpg PREV embstma_1450_fac337 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac338 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac340 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac339.jpg PREV embstma_1450_fac338 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac339 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac341 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac340.jpg PREV embstma_1450_fac339 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac340 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac342 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem111 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac341.jpg PREV embstma_1450_fac340 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac341 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac343 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac342.jpg PREV embstma_1450_fac341 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac342 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac344 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac343.jpg PREV embstma_1450_fac342 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac343 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac345 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem112 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac344.jpg PREV embstma_1450_fac343 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac344 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac346 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac345.jpg PREV embstma_1450_fac344 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac345 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac347 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac346.jpg PREV embstma_1450_fac345 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac346 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac348 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem113 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac347.jpg PREV embstma_1450_fac346 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac347 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac349 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac348.jpg PREV embstma_1450_fac347 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac348 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac350 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem114 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac349.jpg PREV embstma_1450_fac348 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac349 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac351 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem115 ; embstma_1450_emblem116 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac350.jpg PREV embstma_1450_fac349 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac350 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac352 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac351.jpg PREV embstma_1450_fac350 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac351 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac353 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac352.jpg PREV embstma_1450_fac351 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac352 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac354 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac353.jpg PREV embstma_1450_fac352 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac353 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac355 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac354.jpg PREV embstma_1450_fac353 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac354 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac356 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac355.jpg PREV embstma_1450_fac354 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac355 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac357 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac356.jpg PREV embstma_1450_fac355 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac356 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac358 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac357.jpg PREV embstma_1450_fac356 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac357 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac359 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem117 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac358.jpg PREV embstma_1450_fac357 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac358 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac360 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac359.jpg PREV embstma_1450_fac358 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac359 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac361 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac360.jpg PREV embstma_1450_fac359 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac360 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac362 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac361.jpg PREV embstma_1450_fac360 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac361 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac363 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem118 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac362.jpg PREV embstma_1450_fac361 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac362 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac364 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem119 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac363.jpg PREV embstma_1450_fac362 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac363 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac365 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac364.jpg PREV embstma_1450_fac363 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac364 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac366 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac365.jpg PREV embstma_1450_fac364 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac365 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac367 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem120 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac366.jpg PREV embstma_1450_fac365 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac366 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac368 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac367.jpg PREV embstma_1450_fac366 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac367 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac369 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac368.jpg PREV embstma_1450_fac367 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac368 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac370 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac369.jpg PREV embstma_1450_fac368 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac369 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac371 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac370.jpg PREV embstma_1450_fac369 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac370 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac372 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac371.jpg PREV embstma_1450_fac370 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac371 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac373 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac372.jpg PREV embstma_1450_fac371 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac372 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac374 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac373.jpg PREV embstma_1450_fac372 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac373 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac375 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac374.jpg PREV embstma_1450_fac373 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac374 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac376 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac375.jpg PREV embstma_1450_fac374 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac375 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac377 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac376.jpg PREV embstma_1450_fac375 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac376 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac378 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem121 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac377.jpg PREV embstma_1450_fac376 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac377 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac379 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac378.jpg PREV embstma_1450_fac377 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac378 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac380 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac379.jpg PREV embstma_1450_fac378 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac379 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac381 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac380.jpg PREV embstma_1450_fac379 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac380 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac382 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem122 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac381.jpg PREV embstma_1450_fac380 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac381 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac383 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac382.jpg PREV embstma_1450_fac381 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac382 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac384 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac383.jpg PREV embstma_1450_fac382 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac383 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac385 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac384.jpg PREV embstma_1450_fac383 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac384 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac386 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac385.jpg PREV embstma_1450_fac384 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac385 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac387 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac386.jpg PREV embstma_1450_fac385 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac386 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac388 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac387.jpg PREV embstma_1450_fac386 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac387 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac389 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem123 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac388.jpg PREV embstma_1450_fac387 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac388 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac390 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac389.jpg PREV embstma_1450_fac388 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac389 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac391 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac390.jpg PREV embstma_1450_fac389 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac390 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac392 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac391.jpg PREV embstma_1450_fac390 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac391 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac393 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac392.jpg PREV embstma_1450_fac391 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac392 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac394 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac393.jpg PREV embstma_1450_fac392 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac393 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac395 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac394.jpg PREV embstma_1450_fac393 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac394 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac396 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac395.jpg PREV embstma_1450_fac394 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac395 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac397 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac396.jpg PREV embstma_1450_fac395 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac396 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac398 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac397.jpg PREV embstma_1450_fac396 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac397 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac399 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem124 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac398.jpg PREV embstma_1450_fac397 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac398 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac400 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac399.jpg PREV embstma_1450_fac398 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac399 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac401 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem125 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac400.jpg PREV embstma_1450_fac399 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac400 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac402 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem126 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac401.jpg PREV embstma_1450_fac400 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac401 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac403 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac402.jpg PREV embstma_1450_fac401 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac402 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac404 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac403.jpg PREV embstma_1450_fac402 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac403 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac405 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac404.jpg PREV embstma_1450_fac403 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac404 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac406 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac405.jpg PREV embstma_1450_fac404 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac405 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac407 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac406.jpg PREV embstma_1450_fac405 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac406 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac408 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac407.jpg PREV embstma_1450_fac406 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac407 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac409 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac408.jpg PREV embstma_1450_fac407 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac408 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac410 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac409.jpg PREV embstma_1450_fac408 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac409 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac411 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac410.jpg PREV embstma_1450_fac409 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac410 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac412 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac411.jpg PREV embstma_1450_fac410 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac411 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac413 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac412.jpg PREV embstma_1450_fac411 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac412 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac414 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac413.jpg PREV embstma_1450_fac412 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac413 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac415 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac414.jpg PREV embstma_1450_fac413 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac414 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac416 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac415.jpg PREV embstma_1450_fac414 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac415 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac417 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac416.jpg PREV embstma_1450_fac415 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac416 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac418 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac417.jpg PREV embstma_1450_fac416 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac417 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac419 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac418.jpg PREV embstma_1450_fac417 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac418 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac420 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac419.jpg PREV embstma_1450_fac418 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac419 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac421 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem127 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac420.jpg PREV embstma_1450_fac419 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac420 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac422 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac421.jpg PREV embstma_1450_fac420 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac421 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac423 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem128 ; embstma_1450_emblem129 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac422.jpg PREV embstma_1450_fac421 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac422 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac424 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac423.jpg PREV embstma_1450_fac422 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac423 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac425 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac424.jpg PREV embstma_1450_fac423 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac424 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac426 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac425.jpg PREV embstma_1450_fac424 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac425 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac427 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac426.jpg PREV embstma_1450_fac425 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac426 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac428 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac427.jpg PREV embstma_1450_fac426 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac427 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac429 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac428.jpg PREV embstma_1450_fac427 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac428 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac430 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac429.jpg PREV embstma_1450_fac428 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac429 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac431 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem130 ; embstma_1450_emblem131 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac430.jpg PREV embstma_1450_fac429 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac430 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac432 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac431.jpg PREV embstma_1450_fac430 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac431 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac433 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac432.jpg PREV embstma_1450_fac431 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac432 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac434 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac433.jpg PREV embstma_1450_fac432 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac433 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac435 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac434.jpg PREV embstma_1450_fac433 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac434 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac436 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac435.jpg PREV embstma_1450_fac434 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac435 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac437 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac436.jpg PREV embstma_1450_fac435 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac436 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac438 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac437.jpg PREV embstma_1450_fac436 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac437 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac439 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem132 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac438.jpg PREV embstma_1450_fac437 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac438 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac440 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac439.jpg PREV embstma_1450_fac438 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac439 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac441 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac440.jpg PREV embstma_1450_fac439 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac440 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac442 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem133 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac441.jpg PREV embstma_1450_fac440 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac441 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac443 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac442.jpg PREV embstma_1450_fac441 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac442 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac444 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac443.jpg PREV embstma_1450_fac442 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac443 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac445 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac444.jpg PREV embstma_1450_fac443 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac444 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac446 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem134 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac445.jpg PREV embstma_1450_fac444 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac445 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac447 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac446.jpg PREV embstma_1450_fac445 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac446 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac448 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac447.jpg PREV embstma_1450_fac446 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac447 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac449 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac448.jpg PREV embstma_1450_fac447 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac448 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac450 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac449.jpg PREV embstma_1450_fac448 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac449 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac451 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac450.jpg PREV embstma_1450_fac449 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac450 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac452 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac451.jpg PREV embstma_1450_fac450 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac451 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac453 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac452.jpg PREV embstma_1450_fac451 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac452 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac454 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac453.jpg PREV embstma_1450_fac452 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac453 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac455 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem135 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac454.jpg PREV embstma_1450_fac453 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac454 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac456 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem136 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac455.jpg PREV embstma_1450_fac454 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac455 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac457 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac456.jpg PREV embstma_1450_fac455 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac456 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac458 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac457.jpg PREV embstma_1450_fac456 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac457 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac459 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac458.jpg PREV embstma_1450_fac457 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac458 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac460 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac459.jpg PREV embstma_1450_fac458 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac459 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac461 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac460.jpg PREV embstma_1450_fac459 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac460 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac462 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac461.jpg PREV embstma_1450_fac460 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac461 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac463 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac462.jpg PREV embstma_1450_fac461 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac462 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac464 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac463.jpg PREV embstma_1450_fac462 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac463 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac465 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac464.jpg PREV embstma_1450_fac463 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac464 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac466 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac465.jpg PREV embstma_1450_fac464 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac465 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac467 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac466.jpg PREV embstma_1450_fac465 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac466 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac468 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac467.jpg PREV embstma_1450_fac466 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac467 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac469 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac468.jpg PREV embstma_1450_fac467 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac468 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac470 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac469.jpg PREV embstma_1450_fac468 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac469 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac471 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac470.jpg PREV embstma_1450_fac469 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac470 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac472 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac471.jpg PREV embstma_1450_fac470 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac471 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac473 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac472.jpg PREV embstma_1450_fac471 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac472 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac474 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem137 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac473.jpg PREV embstma_1450_fac472 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac473 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac475 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem138 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac474.jpg PREV embstma_1450_fac473 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac474 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac476 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem139 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac475.jpg PREV embstma_1450_fac474 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac475 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac477 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem140 ; embstma_1450_emblem141 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac476.jpg PREV embstma_1450_fac475 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac476 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac478 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac477.jpg PREV embstma_1450_fac476 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac477 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac479 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem142 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac478.jpg PREV embstma_1450_fac477 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac478 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac480 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac479.jpg PREV embstma_1450_fac478 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac479 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac481 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem143 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac480.jpg PREV embstma_1450_fac479 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac480 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac482 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem144 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac481.jpg PREV embstma_1450_fac480 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac481 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac483 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac482.jpg PREV embstma_1450_fac481 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac482 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac484 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac483.jpg PREV embstma_1450_fac482 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac483 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac485 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem145 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac484.jpg PREV embstma_1450_fac483 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac484 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac486 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac485.jpg PREV embstma_1450_fac484 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac485 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac487 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem146 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac486.jpg PREV embstma_1450_fac485 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac486 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac488 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac487.jpg PREV embstma_1450_fac486 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac487 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac489 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac488.jpg PREV embstma_1450_fac487 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac488 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac490 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac489.jpg PREV embstma_1450_fac488 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac489 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac491 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac490.jpg PREV embstma_1450_fac489 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac490 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac492 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem147 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac491.jpg PREV embstma_1450_fac490 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac491 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac493 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac492.jpg PREV embstma_1450_fac491 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac492 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac494 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem148 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac493.jpg PREV embstma_1450_fac492 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac493 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac495 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem149 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac494.jpg PREV embstma_1450_fac493 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac494 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac496 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac495.jpg PREV embstma_1450_fac494 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac495 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac497 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac496.jpg PREV embstma_1450_fac495 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac496 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac498 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac497.jpg PREV embstma_1450_fac496 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac497 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac499 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac498.jpg PREV embstma_1450_fac497 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac498 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac500 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac499.jpg PREV embstma_1450_fac498 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac499 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac501 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac500.jpg PREV embstma_1450_fac499 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac500 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac502 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac501.jpg PREV embstma_1450_fac500 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac501 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac503 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac502.jpg PREV embstma_1450_fac501 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac502 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac504 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac503.jpg PREV embstma_1450_fac502 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac503 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac505 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem150 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac504.jpg PREV embstma_1450_fac503 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac504 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac506 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem151 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac505.jpg PREV embstma_1450_fac504 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac505 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac507 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac506.jpg PREV embstma_1450_fac505 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac506 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac508 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac507.jpg PREV embstma_1450_fac506 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac507 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac509 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac508.jpg PREV embstma_1450_fac507 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac508 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac510 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac509.jpg PREV embstma_1450_fac508 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac509 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac511 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac510.jpg PREV embstma_1450_fac509 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac510 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac512 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac511.jpg PREV embstma_1450_fac510 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac511 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac513 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac512.jpg PREV embstma_1450_fac511 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac512 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac514 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem152 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac513.jpg PREV embstma_1450_fac512 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac513 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac515 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem153 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac514.jpg PREV embstma_1450_fac513 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac514 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac516 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac515.jpg PREV embstma_1450_fac514 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac515 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac517 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac516.jpg PREV embstma_1450_fac515 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac516 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac518 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac517.jpg PREV embstma_1450_fac516 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac517 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac519 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem154 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac518.jpg PREV embstma_1450_fac517 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac518 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac520 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac519.jpg PREV embstma_1450_fac518 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac519 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac521 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem155 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac520.jpg PREV embstma_1450_fac519 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac520 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac522 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac521.jpg PREV embstma_1450_fac520 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac521 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac523 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem156 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac522.jpg PREV embstma_1450_fac521 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac522 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac524 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem157 ; embstma_1450_emblem158 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac523.jpg PREV embstma_1450_fac522 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac523 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac525 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac524.jpg PREV embstma_1450_fac523 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac524 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac526 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem159 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac525.jpg PREV embstma_1450_fac524 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac525 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac527 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac526.jpg PREV embstma_1450_fac525 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac526 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac528 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem160 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac527.jpg PREV embstma_1450_fac526 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac527 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac529 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem161 ; embstma_1450_emblem162 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac528.jpg PREV embstma_1450_fac527 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac528 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac530 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac529.jpg PREV embstma_1450_fac528 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac529 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac531 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac530.jpg PREV embstma_1450_fac529 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac530 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac532 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac531.jpg PREV embstma_1450_fac530 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac531 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac533 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac532.jpg PREV embstma_1450_fac531 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac532 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac534 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac533.jpg PREV embstma_1450_fac532 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac533 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac535 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac534.jpg PREV embstma_1450_fac533 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac534 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac536 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac535.jpg PREV embstma_1450_fac534 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac535 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac537 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac536.jpg PREV embstma_1450_fac535 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac536 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac538 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac537.jpg PREV embstma_1450_fac536 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac537 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac539 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac538.jpg PREV embstma_1450_fac537 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac538 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac540 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac539.jpg PREV embstma_1450_fac538 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac539 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac541 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac540.jpg PREV embstma_1450_fac539 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac540 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac542 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac541.jpg PREV embstma_1450_fac540 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac541 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac543 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem163 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac542.jpg PREV embstma_1450_fac541 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac542 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac544 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem164 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac543.jpg PREV embstma_1450_fac542 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac543 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac545 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem165 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac544.jpg PREV embstma_1450_fac543 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac544 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac546 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac545.jpg PREV embstma_1450_fac544 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac545 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac547 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac546.jpg PREV embstma_1450_fac545 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac546 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac548 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac547.jpg PREV embstma_1450_fac546 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac547 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac549 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac548.jpg PREV embstma_1450_fac547 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac548 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac550 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem166 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac549.jpg PREV embstma_1450_fac548 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac549 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac551 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem167 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac550.jpg PREV embstma_1450_fac549 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac550 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac552 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac551.jpg PREV embstma_1450_fac550 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac551 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac553 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac552.jpg PREV embstma_1450_fac551 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac552 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac554 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac553.jpg PREV embstma_1450_fac552 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac553 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac555 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac554.jpg PREV embstma_1450_fac553 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac554 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac556 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac555.jpg PREV embstma_1450_fac554 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac555 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac557 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem168 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac556.jpg PREV embstma_1450_fac555 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac556 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac558 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac557.jpg PREV embstma_1450_fac556 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac557 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac559 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac558.jpg PREV embstma_1450_fac557 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac558 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac560 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac559.jpg PREV embstma_1450_fac558 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac559 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac561 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac560.jpg PREV embstma_1450_fac559 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac560 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac562 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem169 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac561.jpg PREV embstma_1450_fac560 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac561 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac563 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem170 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac562.jpg PREV embstma_1450_fac561 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac562 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac564 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac563.jpg PREV embstma_1450_fac562 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac563 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac565 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac564.jpg PREV embstma_1450_fac563 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac564 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac566 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem171 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac565.jpg PREV embstma_1450_fac564 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac565 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac567 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac566.jpg PREV embstma_1450_fac565 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac566 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac568 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac567.jpg PREV embstma_1450_fac566 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac567 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac569 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac568.jpg PREV embstma_1450_fac567 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac568 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac570 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac569.jpg PREV embstma_1450_fac568 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac569 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac571 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac570.jpg PREV embstma_1450_fac569 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac570 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac572 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac571.jpg PREV embstma_1450_fac570 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac571 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac573 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac572.jpg PREV embstma_1450_fac571 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac572 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac574 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem172 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac573.jpg PREV embstma_1450_fac572 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac573 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac575 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac574.jpg PREV embstma_1450_fac573 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac574 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac576 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem173 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac575.jpg PREV embstma_1450_fac574 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac575 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac577 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac576.jpg PREV embstma_1450_fac575 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac576 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac578 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem174 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac577.jpg PREV embstma_1450_fac576 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac577 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac579 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac578.jpg PREV embstma_1450_fac577 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac578 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac580 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem175 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac579.jpg PREV embstma_1450_fac578 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac579 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac581 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac580.jpg PREV embstma_1450_fac579 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac580 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac582 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac581.jpg PREV embstma_1450_fac580 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac581 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac583 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac582.jpg PREV embstma_1450_fac581 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac582 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac584 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac583.jpg PREV embstma_1450_fac582 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac583 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac585 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac584.jpg PREV embstma_1450_fac583 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac584 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac586 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac585.jpg PREV embstma_1450_fac584 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac585 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac587 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac586.jpg PREV embstma_1450_fac585 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac586 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac588 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac587.jpg PREV embstma_1450_fac586 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac587 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac589 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem176 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac588.jpg PREV embstma_1450_fac587 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac588 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac590 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem177 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac589.jpg PREV embstma_1450_fac588 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac589 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac591 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac590.jpg PREV embstma_1450_fac589 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac590 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac592 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac591.jpg PREV embstma_1450_fac590 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac591 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac593 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac592.jpg PREV embstma_1450_fac591 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac592 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac594 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac593.jpg PREV embstma_1450_fac592 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac593 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac595 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem178 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac594.jpg PREV embstma_1450_fac593 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac594 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac596 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac595.jpg PREV embstma_1450_fac594 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac595 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac597 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem179 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac596.jpg PREV embstma_1450_fac595 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac596 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac598 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac597.jpg PREV embstma_1450_fac596 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac597 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac599 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac598.jpg PREV embstma_1450_fac597 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac598 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac600 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem180 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac599.jpg PREV embstma_1450_fac598 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac599 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac601 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem181 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac600.jpg PREV embstma_1450_fac599 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac600 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac602 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac601.jpg PREV embstma_1450_fac600 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac601 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac603 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem182 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac602.jpg PREV embstma_1450_fac601 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac602 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac604 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem183 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac603.jpg PREV embstma_1450_fac602 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac603 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac605 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem184 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac604.jpg PREV embstma_1450_fac603 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac604 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac606 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem185 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac605.jpg PREV embstma_1450_fac604 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac605 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac607 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac606.jpg PREV embstma_1450_fac605 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac606 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac608 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac607.jpg PREV embstma_1450_fac606 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac607 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac609 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac608.jpg PREV embstma_1450_fac607 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac608 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac610 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac609.jpg PREV embstma_1450_fac608 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac609 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac611 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac610.jpg PREV embstma_1450_fac609 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac610 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac612 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem186 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac611.jpg PREV embstma_1450_fac610 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac611 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac613 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac612.jpg PREV embstma_1450_fac611 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac612 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac614 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac613.jpg PREV embstma_1450_fac612 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac613 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac615 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem187 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac614.jpg PREV embstma_1450_fac613 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac614 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac616 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac615.jpg PREV embstma_1450_fac614 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac615 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac617 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac616.jpg PREV embstma_1450_fac615 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac616 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac618 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac617.jpg PREV embstma_1450_fac616 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac617 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac619 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac618.jpg PREV embstma_1450_fac617 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac618 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac620 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac619.jpg PREV embstma_1450_fac618 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac619 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac621 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem188 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac620.jpg PREV embstma_1450_fac619 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac620 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac622 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac621.jpg PREV embstma_1450_fac620 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac621 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac623 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem189 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac622.jpg PREV embstma_1450_fac621 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac622 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac624 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac623.jpg PREV embstma_1450_fac622 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac623 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac625 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem190 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac624.jpg PREV embstma_1450_fac623 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac624 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac626 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac625.jpg PREV embstma_1450_fac624 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac625 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac627 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem191 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac626.jpg PREV embstma_1450_fac625 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac626 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac628 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem192 ; embstma_1450_emblem193 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac627.jpg PREV embstma_1450_fac626 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac627 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac629 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac628.jpg PREV embstma_1450_fac627 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac628 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac630 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac629.jpg PREV embstma_1450_fac628 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac629 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac631 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac630.jpg PREV embstma_1450_fac629 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac630 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac632 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac631.jpg PREV embstma_1450_fac630 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac631 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac633 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac632.jpg PREV embstma_1450_fac631 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac632 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac634 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem194 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac633.jpg PREV embstma_1450_fac632 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac633 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac635 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac634.jpg PREV embstma_1450_fac633 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac634 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac636 SOURCE_FILE embstma_1450.xml LINK embstma_1450_emblem195 URL_FACSIMILE embstma_1450_fac635.jpg PREV embstma_1450_fac634 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac635 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac637 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac636.jpg PREV embstma_1450_fac635 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac636 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac638 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac637.jpg PREV embstma_1450_fac636 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac637 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac639 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac638.jpg PREV embstma_1450_fac637 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac638 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac640 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac639.jpg PREV embstma_1450_fac638 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac639 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac641 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac640.jpg PREV embstma_1450_fac639 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac640 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac642 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac641.jpg PREV embstma_1450_fac640 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac641 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac643 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac642.jpg PREV embstma_1450_fac641 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac642 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac644 SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac643.jpg PREV embstma_1450_fac642 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac643 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac999a SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac644.jpg PREV embstma_1450_fac643 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac644 _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac999b SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac999a.jpg PREV embstma_1450_fac644 TYPE facsimile ID embstma_1450_fac999a _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac999c SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac999b.jpg PREV embstma_1450_fac999a TYPE facsimile ID embstma_1450_fac999b _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac999d SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac999c.jpg PREV embstma_1450_fac999b TYPE facsimile ID embstma_1450_fac999c _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac999e SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac999d.jpg PREV embstma_1450_fac999c TYPE facsimile ID embstma_1450_fac999d _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile NEXT embstma_1450_fac999f SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac999e.jpg PREV embstma_1450_fac999d TYPE facsimile ID embstma_1450_fac999e _IC ; $ PARENT embstma_1450 TIPE facsimile SOURCE_FILE embstma_1450.xml URL_FACSIMILE embstma_1450_fac999f.jpg PREV embstma_1450_fac999e TYPE facsimile ID embstma_1450_fac999f _IC CHILDREN_SQRT 29