<p>EEn vrouwe van een leelijck opsicht, sit-<lb/> tende, en de mond een weynigh open<lb/> houdende, met een swart laken op 't hoofd,<lb/> sodanigh dat het bedeckt en een schadu in 't<lb/> aengesicht maeckt. 't Kleed sal op veele<lb/> plaetsen gebroken zijn en van roestige ver-<lb/> we, over al beset met slange tongen, in plaets<lb/> van een keeten salse een touw om den hals<lb/> hebben, daer een strick onder aen hangt;<lb/> mette rechter hand salse een mes houden,<lb/> als of zy iemant wilde steken, en in de slinc-<lb/> ker een muys of ratte, maer groot genoeg,<lb/> datmen die wel kan sien.<lb/> Lelijck word zy geschildert, om dat dese<lb/> lelijcke sonde van Achterklap niet alleen<lb/> voor haer selve lelijck is, om dat sy altijd<lb/> vaerdigh is tot schade en verderf van haren<lb/> evennaesten: maer noch is 't de allerlelijck-<lb/> ste saecke, met die geene, die sich met soda-<lb/> nigen gemeen maecken, hare ooren daer toe<lb/> leenende, gevende geloof aen de bedriegh-<lb/> lijcke en verkeerde natuyre van de achter-<lb/> klappers, diewelcke, gelijck Augustinus seyt,<lb/> den duyvel op de tonge dragen.<lb/> Sittende wordse vertoont, om dat de lee-<lb/> digheyd een groote en krachtige oorsaecke<lb/> van de Achterklap is, want men plach te<lb/> seggen, Wie sacht sit, die denckt quaed. De opene<lb/> mond en de slange-tongen op 't kleed, druc-<lb/> ken uyt de vaerdigheyd van den quaedspre-<lb/> ker, om een yder te lasteren, passende op<lb/> den Psalm Davids, zy hebben hare tongen gescherpt,<lb/> en hebben, gelijck de slangen, venijn onder baere lippen.<lb/> En Bernardus seyt in syne predicatien, dat de<lb/> tonge van een lasteraer is als een adder, die lichtelijck met<lb/> een aenblaes besmet, en is een scherpe lance die met een<lb/> steeck, drie doorsteeckt.<lb/> Tot dit voorstel heeft Gismond Santus door<lb/> dese dichten haeren aert uytgedruckt, die<lb/> wy aldus hebben gevolght:<lb/> O wreede mond! die los en loos,<lb/> V tonge stiert soo vals als boos,<lb/> Tot schaede van een 's anders leven,<lb/> Die in vergif u pijlen doopt,<lb/> Wiens valscheyt geene mensch ontloopt,<lb/> Maer doet de vrome voor u beven.<lb/> O boose slangh, die staedig loert,<lb/> Drie-kopte helhond, die vervoert,<lb/> En blaft, en doet de ziele schricken.<lb/> Schoon dat een Man is vroom en recht,<lb/> Voor God en voor de werelt slecht,<lb/> Ghy juygt, en breeckt sijn roem aen sticken.<lb/> Ghy lacht en groeyt in 's anders leet,<lb/> De Nyl noyt sulck gedrochte weet,<lb/> Noch op 't gebergt is oock geen looser:<lb/> De helle quelt en plaegt alleen,<lb/> De boose, die zy hout vertreen:<lb/> Maer ghy schent verr' en nae, noch booser,<lb/> Ey toomt dat snoo verkeerde litt,<lb/> Dat stout is en van scherp gebitt,<lb/> Om wonden die u noyt misdeden:<lb/> Waer over u een yder haet,<lb/> En hout voor loogen al u praet,<lb/> Als vol venijn, en sonder reden.<lb/> Soo, soo, gae voort, tot eygen schae,<lb/> Mismaeck dy self en schen' doch drae,<lb/> Dijn eygen rust en gae verlooren:<lb/> Gelijck als 't vaste aerdrijck doet,<lb/> Dat dampen in haer boesem voed,<lb/> Die schuddend' hare rust verstooren.<lb/> Sulx dat de zee en barre strand,<lb/> De winden barsten doen het land,<lb/> En scheuren klip en rots in stucken,<lb/> Om datse in sich selve voelt,<lb/> <pb n="embstma_1450_fac014"/> Een onrust die daer krielt en woelt,<lb/> Soo baert de tongh oock ongelucken.<lb/> Het swarte kleed op 't hoofd, dat een duy-<lb/> stere schaduw in 't aensicht maeckt, bediet,<lb/> de eygenschap van den lasteraer, welck is,<lb/> heymlijck quaed te spreken, en daerom seyt<lb/> D. Thomas seer wel, dat de lasteringe niet an-<lb/> ders is als verborgen quaedspreken, tegens<lb/> de eere en achtbaerheyd van een ander, ge-<lb/> lijck oock haer aert is, de deugdlycke werc-<lb/> ken van andere luyden te verdonckeren,<lb/> verbergen en verdrucken, 't zy dat het door<lb/> qualijck spreken geschiede; of door ander<lb/> luyden goede wercken te verswygen, gelijck<lb/> Terentius mede segt.<lb/> Het kleed dat op vele plaetsen gescheurt<lb/> en roestig van verwe is, bediet dat de laste-<lb/> ringe veeltijts schuylt in slechte en verachte<lb/> luyden, onder welcke oock die geene zijn,<lb/> die van niet opgekomen zijnde, het zy datse<lb/> in dienst van Edelen of Heeren geweest zijn,<lb/> en van de fortuyne of andere deugdlycke<lb/> wercken, tot eenige verheventheyd geko-<lb/> men zijnde, daer door hovaerdig en opge-<lb/> blasen worden: en om niet te ontaerden<lb/> van haere aert, quade geboorte en schandi-<lb/> ge gewoonte, soo zijnse den roest gelijck,<lb/> diewelcke, gelijck zy het yser eet en ver-<lb/> teert, als mede andere metallen, alsoo doet<lb/> de voddige natuyr der selve, door de laste-<lb/> ringe de goede naem en faem van andere<lb/> menschen verteeren.<lb/> De keeten van koorde, met het neerhang-<lb/> sel van den strick, die zy aen den hals heeft,<lb/> kan men seggen, dat gelijck de oude onder-<lb/> scheyd maeckten tusschen persoon en per-<lb/> soon, gelijck Pierius seyt, in goude en silvere<lb/> ketenen te dragen, die voor een neerhangsel<lb/> een bolle, en d'ander een hert droegh: soo<lb/> was d'eene tot een teycken van Edeldom,<lb/> d'ander voor een waerachtigh man, en die<lb/> niet kost liegen of bedriegen: maer die gee-<lb/> ne, wiens hert op de tonge lag, verre afge-<lb/> scheyden van alle bedrog en logen. Alsoo<lb/> doen wy oock, om uyt te drucken, de snoo-<lb/> de en verachte hoedanigheyt der lasteraers,<lb/> en maelen haer af met een koorde en met<lb/> een strick om den hals, zijnde een bewijs<lb/> van geringe, eerloose, quaedsprekende en<lb/> schandige menschen.<lb/> Zy houd in de rechter hand een mes, als<lb/> ofse yemand daer mede wilde steken, om<lb/> dat de lasteraer een dootslager is, en voor<lb/> soo veele als men haere verkeertheyd aen-<lb/> siet, soo berooft zy de ziele van die kracht,<lb/> waer door zy leeft. Waer over David in sijn<lb/> 57 Psalm seyt, de tanden der menschen kinderen, zijn<lb/> hare wapenen, en hare tonge is een scharp swaerd.<lb/> De muys of ratte die zy in hare slincker<lb/> hand heeft, daer by gelijckt Plautus de Ach-<lb/> terklappers en Lasteraers, want gelijck die-<lb/> selve altijt soecken van andere luyden spijse<lb/> of andere dingen te knagen, also doen oock<lb/> de lasteraers, diewelcke knagen, verstoo-<lb/> ren en verteeren de eere, en al het goede en<lb/> schoone, dat zy in 't menschlycke geslachte<lb/> konnen vinden.<lb/> </p>

http://www.dbnl.org/tekst/pers001cesa01/pers001cesa01_0007.htm

embstma_1450

GUL

MNE

EMBLEMS

ILL_BOOK

ARTTHEORY

GUL

MNE

EMBLEMS

ILL_BOOK

ARTTHEORY

Achterklap

Detrattione

emblempictura

embstma_1450_emblem003a

3

DETRATTIONE

Detrattione: a seated woman, a cloth over her head, holding a dagger and a mouse

embstma_1450.dmp

Achterklap

embstma_1450_fac013

emblem pictura

25F26(MOUSE)

31A22141:25F42(+336)

31AA2352

31A25313

31D15

41D21(+7)

41D221(CLOTH)

41D29

45C13(DAGGER)

46C13172

47D8(ROPE)

48C735

57BB25(+113)

86(DETRATTIONE)

embstma_1450_emblem002b

embstma_1450_pic013.jpg

embstma_1450_emblem003