$ TEXT_EXPL_XML

Een aensienlijcke vrouwe, die in de slinc- ker hand een vogel Folica of Ossifraga heeft, en de rechter hand op den hals van een Iongeling. Dese Aenneminge, nae de meeninge van sommigen, is een wetlijck werck tot troost van die geen kinderen hebben, waer in zy schijnen de natuyre te willen volgen; maer aengesien dieselve oock geschiet in die gene die kinderen hebben, soo soudemen dit al- dus konnen slechtlijck bepaelen. De Adoptie is een wetlijck werck, waer in men tot een kind stelt, die het niet is, alleens of zy de natuyre volgden. M. Aemilius Lepidus vader van Lepidus Triumvir, nam Aemilium Paulum tot sijn soone aen, terwijl sijn eygen soon noch leefde, die sich nae de Adoptie liet noemen Paulus Aemilius Lepidus. De Keyser Claudius, nae het seggen van Dion, liet nae sijnen wetlijc- ken natuyrlijcken soone Britannicum in een bloeyend en frisch ouder, doch was mette vallende sieckte gequelt; en volgens de na- tuyre, gelijck Suetonius verhaelt, soo quam de- sen de regeeringe toe, doch hy liet mede na hem Nero, als een aengenomen sone, en over- sulx quam hem mede, na burgerlijcke reden, een deel van 't Rijck toe; maer dese om 't sel- ve alleen in sekerheyt te besitten, kreeg een toveresse, die Britannico een vijge koockte van sprinckhaenen, waer van hy onversiens de vallende sieckte kreeg, datter de dood nae volgde. De Romeinen schreven de Ado- ptie meer machts als haer toe quam, sulx dat de aengenomene sijn eygen bloedverwant- schap verliet, en maeckten bloetvriendschap mette kinderen, van die haer hadden aenge- nomen. De Keyser Claudius desselfden daegs als hy Nero tot een soone aennam, so maeck- te hy hem oock tot sijn schoon-soone of dochters man, gelijck Dion verhaelt, doch hy dede eerst sijn dochter Claudia aennemen in 't geslachte van de Octaviis, om dat het niet soude schijnen, dat hy den Broeder aen de Suster ten houwelijck hadde uytgegeven. Corn. Spinter Roomsch Burgemeester socht sy- nen soone in de vergaderinge van de Over- priesters te hebben, die van haer geslacht waren, maer door dien Faustus, de soon van Sylla, oock wesende van 't geslacht van de Cornelien, in dieselfde vergaederinge was, en alsoo de wet niet toe liet, datter twee van een huys in waeren, soo dede hy sijnen soon aennemen, in het geslacht van de Manlii Torquati: En in deser voegen wierden wel de woorden van de wet gevolgt, maer de kracht desselven wierde ontbonden. De Adoptie word een statige vrouwe gemaelt, want soo men de natuyre wil naebootsen, soo kan een minderjaerige niemand aenne- men, die ouder is als hy selve. Euripides houd in sijn Menalippe voor geck, die geene kinde- ren hebbende, vreemde in huys halen, seg- gende, hy bekenne vry geck te wesen, die by gebreck van kinderen vreemde te huys haelt, want als de Goden hen weygeren kin- deren te teelen, soo behoorden zy dat selve lijdsaem te dragen, en den Goden niet te beschuldigen. Hier tegens is Democritus van gevoelen, dat een vermogend man, een soon van eenig vriend behoorde aen te nemen, om dat hy die nae sijn wensch kan krijgen, maer iemant die kinderen geteelt heeft, die- selve moetse behouden, soo alse zijn, schoon zy oock boos en ondeugende waeren. Maer de aennemer kan uyt veele goeden den ge- maniersten en deughdsaemsten verkiesen. Waer over Petrarcha in sijne t' samensprekin- ge seyt, de aenneminge is een dienstmaegd van de natuy- re, dese is edelder, maer die voorsichtiger; dese werckt sonder raed des teelders op lock wel raeck wel, maer die gaet met een vast oordeel des aennemers. De Keyser Severus, roemde dat hy naeliet twee soonen Antonini, d'eene Bassianus en d'ander Geta, beyde van hem geteelt, en dat hy hier in gelucki- ger was als Antoninus Pius, die twee aengeno- mene soonen naeliet, Verus en M. Antoninus. Maer de vaderlijcke liefde verblinde, en de hoope bedroog hem, want nae sijn dood was Bassianus genaemt Caracalla, een seer bloet- dorstig mensch, hy doode Getam sijnen broe- der met veele Raedsheeren, en wilde oock ommebrengen de moeder van Geta, om dat zy den dood haeres soons beweende: Doch van haere schoonheyd overwonnen zijnde, nam haer tot sijn vrouwe, hoewel datse sijn stiefmoeder was, sonder de gedachtenisse sijns vaders aen te sien. Geta was oock in sijn leven van wreede manieren, onkuysch, gul- sig, en des broeders lasteren navolgende, ge- lijck in Dion te sien is, alwaer hy seyt, dese Severi soons Bassianus en Geta, zijnde uyt de tucht hares meesters Plautiani, vingen aen, alles na haer welgevallen te doen, de vrouwen oneerlijck te handelen, de jongens te schenden, met onrecht geld te versamelen, sich met scher- mers en wagenaers te vergesellen, en malkanders ondeugd- lijcke voetstappen nae te treden. Hier over seyde Spartianus dat schier geen groot man, goede en nutte kinderen, die hem gelijck waeren, hadde nagelaten; en dat het veel beter ware geweest, dat eenige sonder kinderen waren gestorven; en dit seyd hy niet alleen, ten aensien van de natuyrlijcke vaders, maer oock van de vaders der aenneminge, als van Augustus die Tiberium, en van Trajanus die A- drianum naeliet: Veel beter soudemen dit na Tiberius, van Claudius geseyt hebben, diewelcke Nero tot een kind aennam, twee boose en schandige Keysers geworden zijnde door aenneminge. Ten welcken aensien Adrianus seer goed was, een kloeckmoedig, dapper krijgsman, die seer veele overwinningen verkreeg. De Adoptie die Augustus dede aen Tiberium, daer toe wierde hy gedrongen, soo door 't overlijden van sijnen soone, als door de moeylijckheyd van Livia sijn huysvrou- we, die moeder was van Tiberius, wiens qua- de zeden Augustus andersins wel bewust wa- ren. De wreede manieren van Nero, willen eenige, dat in 't begin, soo niet bekent wa- ren, sulx datmen in sijne jonckheyd een goet gevoelen van hem hadde, nemende in de vrye konsten seer toe. Vertoonde sich seer meelydig en sachtsinnig, en wanneer hy het vonnis van eene, die ter dood was verwe- sen, onderschrijven soude, seyde hy, al such- tende, utinam nescirem literas, och dat ick koste lesen noch schrijven. Doch hoe hy dit van herten meende, getuyght sijn meester Seneca in 't boeck de Clementia of sachtsinnigheyt. Maer nae de eygen uytwijsinge sijns levens, wierde hy nae vijf jaeren sijnder regeeringe geheel onbarmhertig. Van welcke vijf jae- ren, de seer lofwaerdige Keyser Trajanus sey- de, dat niemand beter als Nero hadde gere- geert: geduyrende dieselve, soude een yder met hem zijn bedrogen geweest, en hem, meer als willig, hebben aengenomen, doch Claudius lette op geen bedrogh, maer nam hem aen op 't aenhouden van Agrippina, die hy beminde. En hoewel het van nooden is datmen eerst eenige mudden souts met ye- mand eete, aleermen hem kenne, nadien het alsoo swaer is, een ander, als sich selve te kennen, niet te min soo heeftmen gesien dat de Keysers gemeenlijck in haere aennemin- ge een goede verkiesinge hebben gedaen. I. Caesar dede een goede verkiesinge als hy Augustus aennam. Goed was de verkiesinge van Nerva, die Trajanus Adopteerde of aen- nam: van gelijcken was de verkiesinge van Trajanus, hoewel Spartianus dat alsoo niet toe- staet, met Adrianus. Goed was de verkiesinge van Adrianus met Lucius Verus, die schoon van wesen en vol Koninglijcke statigheyd was, verciert met geleertheyd en groote wel- sprekentheyd, volmaeckt van verstande, doch swack van lichaem, 't welck Adrianus oock seer wel bekent was, waer over hy dickwils seyde, de goden sullen ons desen slechts op de wereld vertoonen, maer niet lange laten blyven. En als hy daer nae was overleden, riep hy kla- gende, Och hoe hebben wy op soo een krancke muyre gesteunt? en daer door verlooren vier duysent Sextertien, die wy aen 't volck en aen den soldaeten tot een vreugdefeest, over dese Aenneminge, hebben vereert. Drie andere die van Adrianus waren Aengenomen, zijn oock goed geweest, als wanneer hy Marc. Antoninum, Pium en Marc. Aurelium aennam, seer waerdige Keysers: een rechte soon van de voorgeseyde Ceionii, die op eenen selfden wagen met Marco Aurelio, sijnen aengeno- menen broeder, triumpheerde. Meer ande- re Aennemingen van geluckige verkiesingen souden wy hier by konnen voegen, maer al- soo geene te boven gaet de aenneminge van Antoninus Pius en van M. Aurelius, soo willen wy 't daer by laten, en komen totte uytleg- ginge vande beeldenisse. De Folica seggen eenige dat duystere roet- achtige verwe heeft, andere dat hy uyt den witten siet, andere dat hy is deselve vogel Herodius: En desen schrijven zy oock natuer- lijcke dingen toe, die d'ander heeft, maer soo de Folica een kuyf op 't hooft heeft, ge- lijck Plinius seyt, en soo de Herodius een valck is, gelijck B. Anglicus seyt, soo konnen het geen eenderley vogels zijn, want de valck heeft geen kuyf, en dese Folica, zijnde een watervogel, soude sich ontrent de meeren en stillestaende wateren houden, gelijck Ari- stoteles seyt; doch hier van is verscheyden ge- voelen, als dat het een soorte van valcken soude wesen als sperwers, havicken &c. An- dere seggen dat het een duycker, een meeuw of waterhoen soude wesen. Alb. Magnus wil dat de Folica een swarte waetervogel zy, die vermaeck heeft in onweer, en daer onder in de zee speelt en swemt, wijckt niet van sijn geboortplaetse, heeft groote voorraed in sijn nest, is gastvry en deelt andere vogels daer van mede. Te Romen soo word dit een watervogel, Fulica geheeten, die duyster- aschgrau is, met een swarte nebbe, de poo- ten als eyndvogels, 't hoofd swart, sonder kuyf of gekrulde kam. De Ossifraga wesende een geslacht van Arenden, beenbreker geheeten, is oock by Mathiolum aschgrau afgemaelt. Aristoteles seyt datse aschverwig, witachtig en licht hemels- blau is, grooter als een Arent, waer van ver- scheyden gevoelen is. De Cardinael Damia- nus seyt, door 't getuygnis van Plinius en Ari- stoteles, dat de Fulica en Ossifraga eenderley na- tuere hebben: want als de Arent hare jon- gen wreedelijck van hare vaderlijcke erfnis heeft verjaegt, dan neemt zy dieselve aen, door een moederlijcke Godvruchtigheyd, en steltse tot mede erven neffens hare kinde- ren. Door soodanige godsdienstige natuere is de Fulica of Ossifraga een Sinnebeeld van de Adoptie of Aenneminge, die by de Romeinen seer in swang was, als mede d'opvoedinge van ander luyden kinderen, die niet waeren in voogdyschap, noch in Adoptie, maer waren gehouden als eygen kinderen, en gaven aen dieselve de geslacht-naemen van haer huys, gelijckmen in vele opschriften by Smetio kan nae sien. Ia het quam soo verre, dat zy de voetsterkinderen tot hare erven en geslacht- naemen opteeckenden, gelijck mede in de opschriften is te sien. En daerom hout de beeldnisse van de Adoptie de rechterhand aen den hals van een aengenomen Iongeling, wesende de omarminge een teycken van vriendlijck onthael en omhelsinge. Dion seyt dat de Aengenomene aennam de bynaeminge des aennemers, doch behielt eene van sijn vorige naemen, maer eenigsins verandert. Hier van kan men overvloedige getuygenissen vinden, gelijck Cajus Octavius, zijnde Augustus, die van Iulius Caesar was aen- genomen, wierde genaemt Cajus Iulius Octa- vianus. En Tiberius Claudius Nero, aengenomen van Octavianus, wierde genaemt Tiberius Iulius Octavianus, ende veele ontallijcke meer, te lang om verhaelen.

LINK_FACSIMILE embstma_1450_fac014 PARENT embstma_1450 IIHIM GUL ; MNE ; EMBLEMS ; ILL_BOOK ; ARTTHEORY TYPE emblem pictura MOTTO_IT_NORM Adottione TIPE emblempictura NEXT embstma_1450_emblem003c MOTTO_IT ADOTTIONE CAPTION_EN Adottione (unillustrated) SOURCE_FILE embstma_1450.dmp MOTTO_NL_NORM Kindsaanneming HIM GUL ; MNE ; EMBLEMS ; ILL_BOOK ; ARTTHEORY PREV embstma_1450_emblem003a MOTTO_NL Kindsaenneminge ID embstma_1450_emblem003b CHILDREN CHILDREN_SQRT 0