<p>Een aensienlijcke vrouwe, die in de slinc-<lb/> ker hand een vogel Folica of Ossifraga<lb/> heeft, en de rechter hand op den hals van<lb/> een Iongeling.<lb/> Dese Aenneminge, nae de meeninge van<lb/> sommigen, is een wetlijck werck tot troost<lb/> van die geen kinderen hebben, waer in zy<lb/> schijnen de natuyre te willen volgen; maer<lb/> aengesien dieselve oock geschiet in die gene<lb/> die kinderen hebben, soo soudemen dit al-<lb/> dus konnen slechtlijck bepaelen. De Adoptie<lb/> is een wetlijck werck, waer in men tot een<lb/> kind stelt, die het niet is, alleens of zy de<lb/> natuyre volgden. M. Aemilius Lepidus vader<lb/> van Lepidus Triumvir, nam Aemilium Paulum tot<lb/> sijn soone aen, terwijl sijn eygen soon noch<lb/> leefde, die sich nae de Adoptie liet noemen<lb/> Paulus Aemilius Lepidus. De Keyser Claudius, nae<lb/> het seggen van Dion, liet nae sijnen wetlijc-<lb/> <pb n="embstma_1450_fac015"/> ken natuyrlijcken soone Britannicum in een<lb/> bloeyend en frisch ouder, doch was mette<lb/> vallende sieckte gequelt; en volgens de na-<lb/> tuyre, gelijck Suetonius verhaelt, soo quam de-<lb/> sen de regeeringe toe, doch hy liet mede na<lb/> hem Nero, als een aengenomen sone, en over-<lb/> sulx quam hem mede, na burgerlijcke reden,<lb/> een deel van 't Rijck toe; maer dese om 't sel-<lb/> ve alleen in sekerheyt te besitten, kreeg een<lb/> toveresse, die Britannico een vijge koockte<lb/> van sprinckhaenen, waer van hy onversiens<lb/> de vallende sieckte kreeg, datter de dood<lb/> nae volgde. De Romeinen schreven de Ado-<lb/> ptie meer machts als haer toe quam, sulx dat<lb/> de aengenomene sijn eygen bloedverwant-<lb/> schap verliet, en maeckten bloetvriendschap<lb/> mette kinderen, van die haer hadden aenge-<lb/> nomen. De Keyser Claudius desselfden daegs<lb/> als hy Nero tot een soone aennam, so maeck-<lb/> te hy hem oock tot sijn schoon-soone of<lb/> dochters man, gelijck Dion verhaelt, doch hy<lb/> dede eerst sijn dochter Claudia aennemen in 't<lb/> geslachte van de Octaviis, om dat het niet<lb/> soude schijnen, dat hy den Broeder aen de<lb/> Suster ten houwelijck hadde uytgegeven.<lb/> Corn. Spinter Roomsch Burgemeester socht sy-<lb/> nen soone in de vergaderinge van de Over-<lb/> priesters te hebben, die van haer geslacht<lb/> waren, maer door dien Faustus, de soon van<lb/> Sylla, oock wesende van 't geslacht van de<lb/> Cornelien, in dieselfde vergaederinge was,<lb/> en alsoo de wet niet toe liet, datter twee<lb/> van een huys in waeren, soo dede hy sijnen<lb/> soon aennemen, in het geslacht van de Manlii<lb/> Torquati: En in deser voegen wierden wel<lb/> de woorden van de wet gevolgt, maer de<lb/> kracht desselven wierde ontbonden. De<lb/> Adoptie word een statige vrouwe gemaelt,<lb/> want soo men de natuyre wil naebootsen,<lb/> soo kan een minderjaerige niemand aenne-<lb/> men, die ouder is als hy selve. Euripides houd<lb/> in sijn Menalippe voor geck, die geene kinde-<lb/> ren hebbende, vreemde in huys halen, seg-<lb/> gende, hy bekenne vry geck te wesen, die<lb/> by gebreck van kinderen vreemde te huys<lb/> haelt, want als de Goden hen weygeren kin-<lb/> deren te teelen, soo behoorden zy dat selve<lb/> lijdsaem te dragen, en den Goden niet te<lb/> beschuldigen. Hier tegens is Democritus van<lb/> gevoelen, dat een vermogend man, een soon<lb/> van eenig vriend behoorde aen te nemen,<lb/> om dat hy die nae sijn wensch kan krijgen,<lb/> maer iemant die kinderen geteelt heeft, die-<lb/> selve moetse behouden, soo alse zijn, schoon<lb/> zy oock boos en ondeugende waeren. Maer<lb/> de aennemer kan uyt veele goeden den ge-<lb/> maniersten en deughdsaemsten verkiesen.<lb/> Waer over Petrarcha in sijne t' samensprekin-<lb/> ge seyt, de aenneminge is een dienstmaegd van de natuy-<lb/> re, dese is edelder, maer die voorsichtiger; dese werckt<lb/> sonder raed des teelders op lock wel raeck wel, maer die<lb/> gaet met een vast oordeel des aennemers. De Keyser<lb/> Severus, roemde dat hy naeliet twee soonen<lb/> Antonini, d'eene Bassianus en d'ander Geta, beyde<lb/> van hem geteelt, en dat hy hier in gelucki-<lb/> ger was als Antoninus Pius, die twee aengeno-<lb/> mene soonen naeliet, Verus en M. Antoninus.<lb/> Maer de vaderlijcke liefde verblinde, en de<lb/> hoope bedroog hem, want nae sijn dood<lb/> was Bassianus genaemt Caracalla, een seer bloet-<lb/> dorstig mensch, hy doode Getam sijnen broe-<lb/> der met veele Raedsheeren, en wilde oock<lb/> ommebrengen de moeder van Geta, om dat<lb/> zy den dood haeres soons beweende: Doch<lb/> van haere schoonheyd overwonnen zijnde,<lb/> nam haer tot sijn vrouwe, hoewel datse sijn<lb/> stiefmoeder was, sonder de gedachtenisse<lb/> sijns vaders aen te sien. Geta was oock in sijn<lb/> leven van wreede manieren, onkuysch, gul-<lb/> sig, en des broeders lasteren navolgende, ge-<lb/> lijck in Dion te sien is, alwaer hy seyt, dese<lb/> Severi soons Bassianus en Geta, zijnde uyt de tucht hares<lb/> meesters Plautiani, vingen aen, alles na haer welgevallen<lb/> te doen, de vrouwen oneerlijck te handelen, de jongens te<lb/> schenden, met onrecht geld te versamelen, sich met scher-<lb/> mers en wagenaers te vergesellen, en malkanders ondeugd-<lb/> lijcke voetstappen nae te treden. Hier over seyde<lb/> Spartianus dat schier geen groot man, goede<lb/> en nutte kinderen, die hem gelijck waeren,<lb/> hadde nagelaten; en dat het veel beter ware<lb/> geweest, dat eenige sonder kinderen waren<lb/> gestorven; en dit seyd hy niet alleen, ten<lb/> aensien van de natuyrlijcke vaders, maer<lb/> oock van de vaders der aenneminge, als van<lb/> Augustus die Tiberium, en van Trajanus die A-<lb/> drianum naeliet: Veel beter soudemen dit na<lb/> Tiberius, van Claudius geseyt hebben, diewelcke<lb/> Nero tot een kind aennam, twee boose en<lb/> schandige Keysers geworden zijnde door<lb/> aenneminge. Ten welcken aensien Adrianus<lb/> seer goed was, een kloeckmoedig, dapper<lb/> krijgsman, die seer veele overwinningen<lb/> verkreeg. De Adoptie die Augustus dede aen<lb/> Tiberium, daer toe wierde hy gedrongen, soo<lb/> <pb n="embstma_1450_fac016"/> door 't overlijden van sijnen soone, als door<lb/> de moeylijckheyd van Livia sijn huysvrou-<lb/> we, die moeder was van Tiberius, wiens qua-<lb/> de zeden Augustus andersins wel bewust wa-<lb/> ren. De wreede manieren van Nero, willen<lb/> eenige, dat in 't begin, soo niet bekent wa-<lb/> ren, sulx datmen in sijne jonckheyd een goet<lb/> gevoelen van hem hadde, nemende in de<lb/> vrye konsten seer toe. Vertoonde sich seer<lb/> meelydig en sachtsinnig, en wanneer hy het<lb/> vonnis van eene, die ter dood was verwe-<lb/> sen, onderschrijven soude, seyde hy, al such-<lb/> tende, utinam nescirem literas, och dat ick koste<lb/> lesen noch schrijven. Doch hoe hy dit van<lb/> herten meende, getuyght sijn meester Seneca<lb/> in 't boeck de Clementia of sachtsinnigheyt.<lb/> Maer nae de eygen uytwijsinge sijns levens,<lb/> wierde hy nae vijf jaeren sijnder regeeringe<lb/> geheel onbarmhertig. Van welcke vijf jae-<lb/> ren, de seer lofwaerdige Keyser Trajanus sey-<lb/> de, dat niemand beter als Nero hadde gere-<lb/> geert: geduyrende dieselve, soude een yder<lb/> met hem zijn bedrogen geweest, en hem,<lb/> meer als willig, hebben aengenomen, doch<lb/> Claudius lette op geen bedrogh, maer nam<lb/> hem aen op 't aenhouden van Agrippina, die<lb/> hy beminde. En hoewel het van nooden is<lb/> datmen eerst eenige mudden souts met ye-<lb/> mand eete, aleermen hem kenne, nadien het<lb/> alsoo swaer is, een ander, als sich selve te<lb/> kennen, niet te min soo heeftmen gesien dat<lb/> de Keysers gemeenlijck in haere aennemin-<lb/> ge een goede verkiesinge hebben gedaen.<lb/> I. Caesar dede een goede verkiesinge als hy<lb/> Augustus aennam. Goed was de verkiesinge<lb/> van Nerva, die Trajanus Adopteerde of aen-<lb/> nam: van gelijcken was de verkiesinge van<lb/> Trajanus, hoewel Spartianus dat alsoo niet toe-<lb/> staet, met Adrianus. Goed was de verkiesinge<lb/> van Adrianus met Lucius Verus, die schoon van<lb/> wesen en vol Koninglijcke statigheyd was,<lb/> verciert met geleertheyd en groote wel-<lb/> sprekentheyd, volmaeckt van verstande,<lb/> doch swack van lichaem, 't welck Adrianus<lb/> oock seer wel bekent was, waer over hy<lb/> dickwils seyde, de goden sullen ons desen slechts op<lb/> de wereld vertoonen, maer niet lange laten blyven. En<lb/> als hy daer nae was overleden, riep hy kla-<lb/> gende, Och hoe hebben wy op soo een krancke muyre<lb/> gesteunt? en daer door verlooren vier duysent<lb/> Sextertien, die wy aen 't volck en aen den<lb/> soldaeten tot een vreugdefeest, over dese<lb/> Aenneminge, hebben vereert. Drie andere<lb/> die van Adrianus waren Aengenomen, zijn<lb/> oock goed geweest, als wanneer hy Marc.<lb/> Antoninum, Pium en Marc. Aurelium aennam,<lb/> seer waerdige Keysers: een rechte soon van<lb/> de voorgeseyde Ceionii, die op eenen selfden<lb/> wagen met Marco Aurelio, sijnen aengeno-<lb/> menen broeder, triumpheerde. Meer ande-<lb/> re Aennemingen van geluckige verkiesingen<lb/> souden wy hier by konnen voegen, maer al-<lb/> soo geene te boven gaet de aenneminge van<lb/> Antoninus Pius en van M. Aurelius, soo willen<lb/> wy 't daer by laten, en komen totte uytleg-<lb/> ginge vande beeldenisse.<lb/> De Folica seggen eenige dat duystere roet-<lb/> achtige verwe heeft, andere dat hy uyt den<lb/> witten siet, andere dat hy is deselve vogel<lb/> Herodius: En desen schrijven zy oock natuer-<lb/> lijcke dingen toe, die d'ander heeft, maer<lb/> soo de Folica een kuyf op 't hooft heeft, ge-<lb/> lijck Plinius seyt, en soo de Herodius een valck<lb/> is, gelijck B. Anglicus seyt, soo konnen het<lb/> geen eenderley vogels zijn, want de valck<lb/> heeft geen kuyf, en dese Folica, zijnde een<lb/> watervogel, soude sich ontrent de meeren<lb/> en stillestaende wateren houden, gelijck Ari-<lb/> stoteles seyt; doch hier van is verscheyden ge-<lb/> voelen, als dat het een soorte van valcken<lb/> soude wesen als sperwers, havicken &amp;c. An-<lb/> dere seggen dat het een duycker, een meeuw<lb/> of waterhoen soude wesen. Alb. Magnus wil<lb/> dat de Folica een swarte waetervogel zy, die<lb/> vermaeck heeft in onweer, en daer onder<lb/> in de zee speelt en swemt, wijckt niet van<lb/> sijn geboortplaetse, heeft groote voorraed<lb/> in sijn nest, is gastvry en deelt andere vogels<lb/> daer van mede. Te Romen soo word dit<lb/> een watervogel, Fulica geheeten, die duyster-<lb/> aschgrau is, met een swarte nebbe, de poo-<lb/> ten als eyndvogels, 't hoofd swart, sonder<lb/> kuyf of gekrulde kam.<lb/> De Ossifraga wesende een geslacht van<lb/> Arenden, beenbreker geheeten, is oock by<lb/> Mathiolum aschgrau afgemaelt. Aristoteles seyt<lb/> datse aschverwig, witachtig en licht hemels-<lb/> blau is, grooter als een Arent, waer van ver-<lb/> scheyden gevoelen is. De Cardinael Damia-<lb/> nus seyt, door 't getuygnis van Plinius en Ari-<lb/> stoteles, dat de Fulica en Ossifraga eenderley na-<lb/> tuere hebben: want als de Arent hare jon-<lb/> gen wreedelijck van hare vaderlijcke erfnis<lb/> heeft verjaegt, dan neemt zy dieselve aen,<lb/> <pb n="embstma_1450_fac017"/> door een moederlijcke Godvruchtigheyd,<lb/> en steltse tot mede erven neffens hare kinde-<lb/> ren. Door soodanige godsdienstige natuere<lb/> is de Fulica of Ossifraga een Sinnebeeld van de<lb/> Adoptie of Aenneminge, die by de Romeinen<lb/> seer in swang was, als mede d'opvoedinge<lb/> van ander luyden kinderen, die niet waeren<lb/> in voogdyschap, noch in Adoptie, maer waren<lb/> gehouden als eygen kinderen, en gaven aen<lb/> dieselve de geslacht-naemen van haer huys,<lb/> gelijckmen in vele opschriften by Smetio kan<lb/> nae sien. Ia het quam soo verre, dat zy de<lb/> voetsterkinderen tot hare erven en geslacht-<lb/> naemen opteeckenden, gelijck mede in de<lb/> opschriften is te sien. En daerom hout de<lb/> beeldnisse van de Adoptie de rechterhand aen<lb/> den hals van een aengenomen Iongeling,<lb/> wesende de omarminge een teycken van<lb/> vriendlijck onthael en omhelsinge.<lb/> Dion seyt dat de Aengenomene aennam de<lb/> bynaeminge des aennemers, doch behielt<lb/> eene van sijn vorige naemen, maer eenigsins<lb/> verandert. Hier van kan men overvloedige<lb/> getuygenissen vinden, gelijck Cajus Octavius,<lb/> zijnde Augustus, die van Iulius Caesar was aen-<lb/> genomen, wierde genaemt Cajus Iulius Octa-<lb/> vianus. En Tiberius Claudius Nero, aengenomen<lb/> van Octavianus, wierde genaemt Tiberius Iulius<lb/> Octavianus, ende veele ontallijcke meer, te<lb/> lang om verhaelen.<lb/> </p>

embstma_1450_fac014

embstma_1450

GUL

MNE

EMBLEMS

ILL_BOOK

ARTTHEORY

emblem pictura

Adottione

emblempictura

embstma_1450_emblem003c

ADOTTIONE

Adottione (unillustrated)

embstma_1450.dmp

Kindsaanneming

GUL

MNE

EMBLEMS

ILL_BOOK

ARTTHEORY

embstma_1450_emblem003a

Kindsaenneminge

embstma_1450_emblem003b