<p>Een lelijcke vrouwe, wiens kleed roest-<lb/> achtig sal zijn, geheel met tongen en<lb/> messen, houdende met beyde handen een<lb/> roer, als of zy wilde schieten: op der aerde<lb/> staen twee honden, die een ysere vercken<lb/> willen aenranden, 't welck om sich te ver-<lb/> weeren tegen den aenval der honden, sich<lb/> als in een kloot geeft, en sijn scherpe borstels<lb/> vertoont, waer op zy haere tanden bloedig<lb/> bijten.<lb/> Aenrandinge of beschadiginge is een on-<lb/> rechtvaerdig stuck, met voorweeten gedaen<lb/> en met opset, om den persoon aen te ran-<lb/> den, die daer door, tegens sijnen wille, scha-<lb/> de lijd. En Aristoteles verhaelt dat de bescha-<lb/> diginge anders niet is, als om een ander,<lb/> buyten 't geene de wetten bepaelen, vrywil-<lb/> ligh ongelijck te doen.<lb/> Daer zijn veele quetsingen, waer mede<lb/> men, soo veele 't recht aengaet, dat selve<lb/> overtreet: maer wy verstaen hier te spre-<lb/> ken van soodaenige, die een ander beleedi-<lb/> gen, 't zy met woorden of wercken.<lb/> Zy word door een vrouwe afgebeeld,<lb/> om eene te vertoonen, die eens anders eere<lb/> quetst, 't welck boven al een saecke is van<lb/> seer grooten gewichte.<lb/> Lelijck isse gemaelt, om datter geene le-<lb/> lijckheyt is, die daer by is te vergelijcken,<lb/> alsoo zy doet tegen 't geene dat recht en<lb/> eerlijck is. Het roestige kleed druckt uyt,<lb/> het quaed en schandelijck voornemen van<lb/> den beschadiger, dat den roest gelijck is,<lb/> 't welck over al, waer men 't by leyt, schade<lb/> doet, en andere dingen verteert.<lb/> De tongen en messen op 't kleed, bedie-<lb/> den dat de lasteraer, niet alleene met woor-<lb/> den, maer oock metter daed beschadight:<lb/> <pb n="embstma_1450_fac024"/> dan alles wat niet nae het recht is, wordt<lb/> onrecht geheeten, 't zy dat het met woor-<lb/> den of wercken geschiet. Diogenes vergelijckt<lb/> de tongen by messen: want als hy eenen<lb/> Iongeling oneerlijck hoorde snappen, seyde<lb/> tot hem, schaemdy u niet, dat ghy uyt een yvoren<lb/> scheede, een mes van loot treckt. David seght: haer<lb/> tonge is een scherpsnijdend swaerd. Zy houd met<lb/> beyde handen een roer om een ander te be-<lb/> schadigen: Want men moet daer by ver-<lb/> staen, die geene, die daer vrywilligh bescha-<lb/> dight, en niet by geval. Want by de onge-<lb/> rechte werckinge word de wille gebruyckt,<lb/> die op 't eynde siet, doende vrywilligh lee-<lb/> lijcke en quaede dingen. Dies Augustinus seyt:<lb/> Men moet daer of niet sien wat de mensche doet, maer<lb/> uyt wat gemoed en wille sulx heerkomt. De aenran-<lb/> dinge die de honden op 't ysere vercken<lb/> doen, als geseyt is, vertoont dat de schaede,<lb/> diemen door de gramschap doet, niet is de<lb/> oorsaecke noch aenvangh van 't gene ye-<lb/> mand door gramschap doet, maer die gee-<lb/> ne, die een ander tot gramschap terght. En<lb/> daerom kan men daer van seggen:<lb/> Wie wil quetsen, word gequetst.<lb/> </p>

embstma_1450_fac023

embstma_1450

GUL

MNE

EMBLEMS

ILL_BOOK

ARTTHEORY

emblem pictura

Offesa

emblempictura

embstma_1450_emblem007g

OFFESA

Offesa (unillustrated)

embstma_1450.dmp

Aanranding, beschadiging, ongelijk

GUL

MNE

EMBLEMS

ILL_BOOK

ARTTHEORY

embstma_1450_emblem007e

Aenrandinge, beschadinge, ongelijck

embstma_1450_emblem007f