<p>Een vrouwe die midden in een stille Zee,<lb/> op een eylandeken sit, boven een hoop<lb/> toegebonden spiessen, of ander krijghsge-<lb/> reetschap. Zy sal voor de borst gewapent<lb/> zijn als Bellona, met een stormhoed op de<lb/> rechter knie, en de rechter hand daer boven<lb/> op, waer mede zy een stock vast hout, al-<lb/> waer dese twee visschen, als de Zeesnoeck<lb/> en de Harder, te saemen verbonden zijn.<lb/> Mette slincker hand hout zy een katte en<lb/> een hond aen een touw vast, die stille en<lb/> vreedsaem by malkanderen sitten.<lb/> Marcus Varro bepaelt het Bestant op twee-<lb/> derley maniere: de Stilstant des Oorloghs,<lb/> seyt hy, is een leger-vrede van weynigh da-<lb/> gen, of het Bestant is een verpoosinge van<lb/> den krijgh; welcke bepaelingen A. Gellius<lb/> niet behaegen, maer hem behaegen veel lie-<lb/> ver korte en soete beschrijvingen, als vol-<lb/> maeckte bepaelingen: en soo veele als het<lb/> tweede aengaet, seyt hy dat het meer aen-<lb/> genaem, als klaerlijck bepaelt is. Om dat<lb/> de Griecken seggen, dat het woort Ecechiria<lb/> bediet, datmen de handen moet te huys<lb/> houden; want men magh dan niet vechten.<lb/> Soo veele het eerste belanght, seyt hy, datse<lb/> geen vrede kan worden genaemt, om dat<lb/> de oorlogh noch op haere vrye voeten staet,<lb/> alhoewel de daedlijckheden ophouden. Men<lb/> kan 't oock geen legervrede heeten, of die<lb/> in 't veld gemaeckt is, of in de beschansin-<lb/> gen of hutten der soldaeten, want men<lb/> maecktse oock buyten 't veld en buyten de<lb/> hutten der soldaeten; Zy is oock niet van<lb/> weynigh dagen, maer oock van maenden.<lb/> Livius verhaelt in 't X boeck dat de Romey-<lb/> nen drie maenden stillestant aen die van Car-<lb/> thago hebben gegeven, en ses maenden aen<lb/> den tyran Nabides van Lacedemonien. Qua-<lb/> drigatius seyt oock in 't eerste van sijne Iaer-<lb/> boecken, dat Cajus Pontius Samnitus van den<lb/> Romeynschen Dictator een Stilstant versochte<lb/> van ses uren, sulx dat de Stilstant, gelijck<lb/> Varro seyt, niet altijt is van seeckere dagen,<lb/> maer oock van seecker uren en maenden.<lb/> Men leeft oock in T. Livius, dat Perugia, Cor-<lb/> tona en Arezzo, die als hoofden van Toscana<lb/> waeren, versoeckende vrede vanden Ro-<lb/> meynen, haer een Bestant is toegelaeten van<lb/> 30 Iaeren. En soodaenigh Bestant van 30<lb/> <pb n="embstma_1450_fac047"/><lb/> Iaeren is van de Atheniensers met die van<lb/> Lacedemon gemaeckt, als wanneerse Eubea<lb/> hadden t'ondergebracht. Dieselve Livius<lb/> verhaelt, dat van de Romeynen aen die Ve-<lb/> jetanen een stillestant van 20 en 40 Iaeren<lb/> was toegelaeten; noch verhaelt hy, dat de<lb/> Vejetanen gesanten nae Romen sonden, en<lb/> maeckten een stilstant van hondert Iaeren,<lb/> gelijck aen Cerus oock een stillestant van hon-<lb/> dert Iaeren was vergunt. Wesende dan het<lb/> Bestand van uren, dagen, maenden, jaeren,<lb/> van korte of lange tijd, soo kan men seggen,<lb/> dat de stilstand is eene overeenkominge van<lb/> de opschorsinge der wapenen, voor een se-<lb/> kere bepaelde tijd. Men moet oock de be-<lb/> schrijvinge niet naelaeten, waer in de voor-<lb/> waerden van den stilstant begrepen worden,<lb/> want daer in wort seeckerheyt gegeven aen<lb/> de saecke en aen de persoonen, terwijl noch<lb/> het verschil niet geeyndight is. De af komst<lb/> van 't woord Stillestand of Bestand is klaer,<lb/> want soo lange het verbond en de hande-<lb/> linge duert, houtmen op van oorlogen, tot<lb/> de tijt van 't verdragh toe.<lb/> De vinder van den Stilstand, nae dat Pli-<lb/> nius in 't VII boecks LVI cap. seyt, is geweest<lb/> Licanor, en Theseus van de verbonden. De<lb/> Rechters soo wel van den Stilstand als van<lb/> de Verbonden, waeren de Feciales of Heer-<lb/> houten. Maer ick ben van gevoelen, dat de<lb/> eerste die den Stillestant voorgestelt heeft,<lb/> geweest is Priamus Koningh der Trojanen,<lb/> diewelcke nae een doodlijcke slagh tegens<lb/> den Griecken gehouden, sijnen Gesante sont<lb/> aen Agamemnon, Veldoverste der Griecken,<lb/> om Stilstand te maken, ten eynde een yder<lb/> sijne dooden mocht verbranden, gelijck<lb/> Homerus in sijn VII Iliad. verhaelt, als datmen<lb/> Idaeus soude senden, om de dooden te ver-<lb/> branden, maer datmen daer nae wederom<lb/> soude vechten, om te sien by wien de over-<lb/> winninge soude blyven. Welcke Stilstand<lb/> by Agamemnon wierde aengenomen, en den<lb/> scepter ten Hemel keerende, swoer hy dat<lb/> hy dien Stilstand onverbreecklijck wilde<lb/> houden. Het onderscheydt tusschen Foedus<lb/> Verbont, en Induciae Stillestant, is groot, want<lb/> men maeckt Stillestant voor een korte of<lb/> lange tijt; maer Foedus is een eeuwigh Ver-<lb/> bont van vrede en vriendschap.<lb/> Zy sit op een Eylandeken in 't midden<lb/> van een stille Zee, om te betoonen, dat ter-<lb/> wijl de Stilstant duert, de Zee oock stille is,<lb/> maer niet altijt, want zy barst in 't eynde<lb/> uyt tot storm en onweder: en gelijck, wan-<lb/> neer het onweer ophout, men seeckerlijck<lb/> midden in Zee magh vaeren, also maghmen<lb/> oock wanneer het onweder van de wapenen<lb/> ophout, soo lange de Stilstant geduert, vey-<lb/> ligh en in 't midden van des vyands landen<lb/> vaeren en trecken.<lb/> Zy sit op een hoop toegebonden spiessen,<lb/> want alhoewel de wapenen in den tijd van<lb/> den Stilstand, rusten en wegh geleyt wor-<lb/> den, soo ontgortmen dieselve wederom als<lb/> die ten eynde is, en staet dan de krijgh we-<lb/> der op sijn vrye voeten.<lb/> Zy heeft den borst gewapent als Bellona,<lb/> om dat het volck ten tijde van Stilstand de<lb/> sorge van den oorlogh noch in de borst leyt,<lb/> alhoewel men van de wapenen ophout.<lb/> Zy hout al sittende den stormhoed op de<lb/> knie, en niet op 't hooft, om ten meesten<lb/> deel, de ruste uyt te drucken, die men heeft<lb/> ten tijde van den Stilstant, en zy heeft den<lb/> hand daer op, om te vertoonen, datse vaer-<lb/> digh is, den Stilstant geeyndight zijnde, die<lb/> wederom op 't hooft te stellen.<lb/> De Zeesnoeck en de Harder, zijn een<lb/> beeld van den Stilstand, want dieselve vis-<lb/> schen, alhoewelse doodlijcke vyanden zijn,<lb/> plachten niet te min op eenen seeckeren tijd<lb/> te vergaederen, gelijck de Natuerschrijvers<lb/> verhaelen, en daerom zijnse oock om de<lb/> spiesse gehangen, om te vertoonen, dat door<lb/> de overeenkominge van den Stilstant, de<lb/> partyen verbonden zijn, om vereenight te<lb/> blijven, sonder een ander te beschadigen,<lb/> wesende niet geoorloft, yemant hinder of<lb/> gewelt te doen, en de roede van vrede te<lb/> breecken, te weeten, de wet des Bestants,<lb/> want wie het Bestant breeckt, doet gewelt<lb/> aen het Recht der volckeren, gelijck T. Livius<lb/> in sijn XL boeck verhaelt, houdende die<lb/> voor bedriegers. De Veldheer, seyt hy, gaet by<lb/> alle toegangen, en vermaent den krijghsluyden, haer den<lb/> haet met alle prickelingen inscherpende, en het bedrogh<lb/> der Vyanden verwijtende, dat zy Vrede versocht hebben-<lb/> de, haer Stilstant was vergunt, en dat zy ten tijde van den<lb/> Stilstand, tegens het Recht der Volckeren waeren geko-<lb/> men om het Leger te bespringen.<lb/> De Carthaginesers waeren bedrieghlijck,<lb/> die den eersten Stilstant tegens de Romey-<lb/> nen hebben geschonden, die op een dach nae<lb/> <pb n="embstma_1450_fac048"/> uyt was, als Livius in 't XX boeck verhaelt.<lb/> Bedrieglijck waren de Longobarden, die onder<lb/> de regeeringe van Mauritius den Stillestand,<lb/> in Italien, dickwils braecken. Bedrieghlijck<lb/> waeren de Thraciers, diewelcke van de Beotiers<lb/> by het moras Copaide overwonnen zijnde,<lb/> vluchteden in Helicona, en maeckten Bestant<lb/> metten Boetiers voor vijf dagen, gelijck Sui-<lb/> das verhaelt, in welcken tijd, de Beotiers, met<lb/> opsetten raede, daer uytscheyden, verseec-<lb/> kert zijnde van de overwinninge en van den<lb/> Stilstand, en terwijl zy aen Minerva Itonia of-<lb/> ferden en haere gastmaelen hielden, als Po-<lb/> liaenus seyt, zijn zy by nachte, vanden Thra-<lb/> ciers, besprongen, ten deele doodgeslagen, en<lb/> ten deele levendigh gevangen. De Beotiers<lb/> klagende aen haere vyanden, van dat zy den<lb/> stilstand hadden geschent, soo antwoorden<lb/> de Thraciers, dat zy Bestant hadden gemaeckt<lb/> van dagen en niet van nachten. Met groote<lb/> redenen worden dese van Cicero bestraft in 't<lb/> eerste boeck van sijne Burger-plichten, om<lb/> dat zy onder eene quaedaerdige en listige<lb/> uytlegginge vande Wet onrecht deden: ge-<lb/> lijck die gene, diewelcke met sijnen vyand<lb/> voor 30 dagen Bestand hadde gemaeckt, by<lb/> nachte quam en verwoestede de velden, seg-<lb/> gende dat hy Bestant van dagen en niet van<lb/> nachten, hadde gemaeckt.<lb/> Om beter de verbintenisse dieder in den<lb/> Trefves of Stilstant wort gemaeckt aen te<lb/> wijsen, soo hebben wy een Hond en een<lb/> Katte te saemen gebonden, om dat het Ver-<lb/> bondt van 't Bestandt, de gemoederen der<lb/> vyanden en der tegenstrevige, te saemen<lb/> koppelt, die alsdan in tijde van Bestant ru-<lb/> sten, en in vrede blyven. Maer dieselve ge-<lb/> eyndight zijnde soo zijnse als de Honden en<lb/> Katten,die wel dickwils te saemen zijn ver-<lb/> eenight, maer in korter tijt daer nae mal-<lb/> kanderen wederom plockhayren.</p>

http://www.dbnl.org/tekst/pers001cesa01/pers001cesa01_0073.htm

embstma_1450

GUL

MNE

EMBLEMS

ILL_BOOK

ARTTHEORY

GUL

MNE

EMBLEMS

ILL_BOOK

ARTTHEORY

Bestant of Stillestant des Oorloghs

Tregua

emblempictura

embstma_1450_emblem017

16

TREGUA

Tregua: a woman sitting on a rock, on a bundle of spears, holding a rod that pierces a sea-wolf and a mullet with one hand and the leashes of a dog and a cat with the other

embstma_1450.dmp

Bestand of stilstand des oorlogs

embstma_1450_fac046

emblem pictura

25F62(MULLET)

25F62(SEA-WOLF)

25H14

31AA2352

31D15

34B11

34B12

34E3

41D263

41D271

45C11(SPEAR)

45C22

45C221

45I530:5(+113)

86(TREGUA)

embstma_1450_emblem015

embstma_1450_pic046.jpg

embstma_1450_emblem016