$ TEXT_EXPL_XML

Een gewapende Vrouwe mette spies in de rechter hand, en in de slincker een Eyckentack, voor haere voeten sullen twee honden staen, die malkanderen aenblaffen: en de tanden sien laeten. Geen ander saecke verweckt de oproe- ren, oorlogen en Burgerlijcke oneenighe- den, als het lichaem met sijne lusten en be- geerlijckheden: alle oorlogen, komen voort, om datmen Rijckdom soeckt te verkrijgen, en men soeckt de Rijckdommen met gewelt om 't lichaem te dienen, en 't selve gemack aen te doen: en daerom soeckt men, om sijne lusten te versaedigen, de wille en gene- gentheden nae te jaegen, die dan oock van de sinnen worden opgestoockt, 't zy door hoope van Rijckdom, of om de Liefde van sijn Beminde, of om staetsucht van te heer- schen, of om voorwendinge van hoogheyt: niet willende voor yemant wijcken, maer elck den loef afstrijcken. En door sulcken middel, komen de Burgers den gerusten Staet des Vaderlants te verwarren, saeyende door de stadt misverstanden, gevende sich door een verweckt oproer in de wapenen. Daerom is zy oock gewapent gemaelt. Van dees oproer behoort sich een yder goet Burger te onthouden, om de gemeene rust wille, en dieselve geheel uyt te roeyen, ge- lijck Philostratus seght. Derhalven is het een godlose saecke, dat de Burgers, onder haer selve quaed en schelmerye bedencken, ge- lijck Homerus seyt. Solon is voorwaer in sijne Wet niet te prijsen: wanneer hy een Man oneerlijck acht, die hem niet op d'een of d'ander syde voeghde, wanneerder een Bur- ger oproer ontstonde. Waer van Plutarchus aen Apollonium gedenckt. En in sijne verhan- delinge van 't gemeene beste, seyt hy, Men magh niemand beschuldigen, van dat hy sich niet wil voegen nae d'eene syde, om geweld te doen, hem afsonderende van de Burge- ren: Maer veel eerder is een gemeen Bur- ger te beschuldigen, die den oproer helpt stijven: En men behoort dien Man niet te lasteren, om dat hy aen der oproerigen el- lende geen deel heeft: Want het blijckt dat die Man, sich in 't gemeen, over den onge- luckigen toestand der Burgeren, bedroeft. En men behoort, seyt Plutarchus daer voor al nae te trachten, datter nimmermeer oproer soude mogen komen. En dit is als een Bur- gerlijcke gauwigheyt voor een groot en heerlijck werck te achten. Daerom be- hoort een Burger sich in 't begin tusschen de verschillen te stellen, alhoewel die maer par- ticulier of besonder zijn, op datter onder den Burgeren geen oproer geschiede: Want men komt van de particuliere of besondere dingen totte algemeene. Oock komt niet alle brand uyt de groote huysen, maer dick- wijls ontsteeckt een verachte vonck of kaersse wel een geheel huys, 't welck daer nae tot een algemeene schaede uytbarst. Dierhalven voeghter Plutarchus by, dit alleene gebreeckter aen een politic Burgerlijck Man, dat hy sijne Burgeren van plichts wegen, eendracht en onderlinge vriendschap leere gebruycken, en dat hy daer nae trach- te, dat alle twisten, tweedrachten, oproeren en vyand- schappen mogen te niete gedaen en uytgeroyt werden. De tack van Elce of eycken die zy in de slincker hand hout, wort voor een beeld van Burgerlijck oproer gestelt, om dat dese boomen sich tegens malkanderen stooten en slaen, ter tijd toe dat zy breecken. Waer over Aristoteles door 't aensien van Pericles seyt, dat de Beotiers dese Eycken gelijck waeren: Want gelijck sich dieselve onder malkanderen verscheur- den, alsoo sloegen sich oock de Beotiers onder malkan- deren. Door welcke beeldenisse wierde ver- staen, dat gelijck dese boom groot, sterck, vast, dick, hart en swaer was om te houwen, en mette bijl te kloven, dat zy niet te min, sich onder malkanderen stootende, lichtlijck braecken. Alsoo was mede een Republique, hoewel die oock voorsien en bevestight is, niet lichtlijck door 't swaerd, noch met vyandlijcke macht te winnen, maer als sich de Burgers onder malkanderen stieten, dan vallen zy lichtlijck, en worden geheel, door den Burgerlijcken oproer, te gronde ge- worpen. De Honden, die voor haere voeten, mal- kanderen aenblaffen, dienen tot een beeld van een Burgerlijck oproer, en alhoewel zy beyde Huys-dieren zijn, en van eenderleye aert, niet te min zijnse gewoon, malkande- ren aen te blaffen en te plockhayren, 't zy om de spijse, of om de jalousie van de Vrij- ster, en om sich te tergen, blaffen zy ten lae- sten en laeten haere tanden sien, niet willen- de d'een den anderen wijcken: Alsoo oock de Mannen, die, alhoewelse huysgenoten in eene stadt zijn, komen door de geseyde reedenen in twist en verschil, stroyende in haer Vaderland schadelijcke oproeren van Burger twisten, even als dolle beesten en huyshonden, dorstende nae haere medebur- gers bloed, die van alle Menschen voor on- beschaemde stoute en boose Menschen wor- den gehouden. Waer over Cicero seyt in de Oratie voor Sestius: Dese worden quaede en scha- delijcke Burgers geacht, diewelcke de gemoederen der Burgeren tot oproer verwecken.

URL_WEBPAGE http://www.dbnl.org/tekst/pers001cesa01/pers001cesa01_0104.htm PARENT embstma_1450 IIHIM GUL ; MNE ; EMBLEMS ; ILL_BOOK ; ARTTHEORY HIM GUL ; MNE ; EMBLEMS ; ILL_BOOK ; ARTTHEORY MOTTO_NL Burgerlijck Oproer MOTTO_IT_NORM Seditione civile TIPE emblempictura NEXT embstma_1450_emblem022 SEQ 21 MOTTO_IT SEDITIONE CIVILE CAPTION_EN Seditione civile: a woman with a spear and an oak-branch; two dogs snarling at each other SOURCE_FILE embstma_1450.dmp MOTTO_NL_NORM Burgerlijk oproer LINK_FACSIMILE embstma_1450_fac072 TYPE emblem pictura IC 25G3(OAK)(+22) ; 31D15 ; 34B11(+951) ; 44F0:5(+113) ; 45C11(SPEAR) ; 45C22 ; 45C221 ; 86(SEDITIONE CIVILE) PREV embstma_1450_emblem020 URL_IMAGE embstma_1450_pic072.jpg ID embstma_1450_emblem021 CHILDREN CHILDREN_SQRT 0