<p>Een gewapende Vrouwe mette spies in<lb/> de rechter hand, en in de slincker een<lb/> Eyckentack, voor haere voeten sullen twee<lb/> honden staen, die malkanderen aenblaffen:<lb/> en de tanden sien laeten.<lb/> Geen ander saecke verweckt de oproe-<lb/> ren, oorlogen en Burgerlijcke oneenighe-<lb/> den, als het lichaem met sijne lusten en be-<lb/> geerlijckheden: alle oorlogen, komen voort,<lb/> om datmen Rijckdom soeckt te verkrijgen,<lb/> en men soeckt de Rijckdommen met gewelt<lb/> om 't lichaem te dienen, en 't selve gemack<lb/> aen te doen: en daerom soeckt men, om<lb/> sijne lusten te versaedigen, de wille en gene-<lb/> gentheden nae te jaegen, die dan oock van<lb/> de sinnen worden opgestoockt, 't zy door<lb/> hoope van Rijckdom, of om de Liefde van<lb/> sijn Beminde, of om staetsucht van te heer-<lb/> schen, of om voorwendinge van hoogheyt:<lb/> niet willende voor yemant wijcken, maer<lb/> elck den loef afstrijcken. En door sulcken<lb/> middel, komen de Burgers den gerusten<lb/> Staet des Vaderlants te verwarren, saeyende<lb/> door de stadt misverstanden, gevende sich<lb/> door een verweckt oproer in de wapenen.<lb/> Daerom is zy oock gewapent gemaelt. Van<lb/> dees oproer behoort sich een yder goet<lb/> Burger te onthouden, om de gemeene rust<lb/> <pb n="embstma_1450_fac072"/><lb/> wille, en dieselve geheel uyt te roeyen, ge-<lb/> lijck Philostratus seght. Derhalven is het een<lb/> godlose saecke, dat de Burgers, onder haer<lb/> selve quaed en schelmerye bedencken, ge-<lb/> lijck Homerus seyt. Solon is voorwaer in sijne<lb/> Wet niet te prijsen: wanneer hy een Man<lb/> oneerlijck acht, die hem niet op d'een of<lb/> d'ander syde voeghde, wanneerder een Bur-<lb/> ger oproer ontstonde. Waer van Plutarchus<lb/> aen Apollonium gedenckt. En in sijne verhan-<lb/> delinge van 't gemeene beste, seyt hy, Men<lb/> magh niemand beschuldigen, van dat hy sich<lb/> niet wil voegen nae d'eene syde, om geweld<lb/> te doen, hem afsonderende van de Burge-<lb/> ren: Maer veel eerder is een gemeen Bur-<lb/> ger te beschuldigen, die den oproer helpt<lb/> stijven: En men behoort dien Man niet te<lb/> lasteren, om dat hy aen der oproerigen el-<lb/> lende geen deel heeft: Want het blijckt dat<lb/> die Man, sich in 't gemeen, over den onge-<lb/> luckigen toestand der Burgeren, bedroeft.<lb/> En men behoort, seyt Plutarchus daer voor al<lb/> nae te trachten, datter nimmermeer oproer<lb/> soude mogen komen. En dit is als een Bur-<lb/> gerlijcke gauwigheyt voor een groot en<lb/> heerlijck werck te achten. Daerom be-<lb/> hoort een Burger sich in 't begin tusschen de<lb/> verschillen te stellen, alhoewel die maer par-<lb/> ticulier of besonder zijn, op datter onder<lb/> den Burgeren geen oproer geschiede: Want<lb/> men komt van de particuliere of besondere<lb/> dingen totte algemeene. Oock komt niet<lb/> alle brand uyt de groote huysen, maer dick-<lb/> wijls ontsteeckt een verachte vonck of<lb/> kaersse wel een geheel huys, 't welck daer<lb/> nae tot een algemeene schaede uytbarst.<lb/> Dierhalven voeghter Plutarchus by, dit alleene<lb/> gebreeckter aen een politic Burgerlijck Man, dat hy sijne<lb/> Burgeren van plichts wegen, eendracht en onderlinge<lb/> vriendschap leere gebruycken, en dat hy daer nae trach-<lb/> te, dat alle twisten, tweedrachten, oproeren en vyand-<lb/> schappen mogen te niete gedaen en uytgeroyt werden.<lb/> De tack van Elce of eycken die zy in de<lb/> slincker hand hout, wort voor een beeld<lb/> van Burgerlijck oproer gestelt, om dat dese<lb/> boomen sich tegens malkanderen stooten en<lb/> slaen, ter tijd toe dat zy breecken. Waer<lb/> over Aristoteles door 't aensien van Pericles<lb/> seyt, dat de Beotiers dese Eycken gelijck waeren:<lb/> Want gelijck sich dieselve onder malkanderen verscheur-<lb/> den, alsoo sloegen sich oock de Beotiers onder malkan-<lb/> deren. Door welcke beeldenisse wierde ver-<lb/> staen, dat gelijck dese boom groot, sterck,<lb/> vast, dick, hart en swaer was om te houwen,<lb/> en mette bijl te kloven, dat zy niet te min,<lb/> sich onder malkanderen stootende, lichtlijck<lb/> braecken. Alsoo was mede een Republique,<lb/> hoewel die oock voorsien en bevestight is,<lb/> niet lichtlijck door 't swaerd, noch met<lb/> vyandlijcke macht te winnen, maer als sich<lb/> de Burgers onder malkanderen stieten, dan<lb/> vallen zy lichtlijck, en worden geheel, door<lb/> den Burgerlijcken oproer, te gronde ge-<lb/> worpen.<lb/> De Honden, die voor haere voeten, mal-<lb/> kanderen aenblaffen, dienen tot een beeld<lb/> van een Burgerlijck oproer, en alhoewel zy<lb/> beyde Huys-dieren zijn, en van eenderleye<lb/> aert, niet te min zijnse gewoon, malkande-<lb/> ren aen te blaffen en te plockhayren, 't zy<lb/> om de spijse, of om de jalousie van de Vrij-<lb/> ster, en om sich te tergen, blaffen zy ten lae-<lb/> sten en laeten haere tanden sien, niet willen-<lb/> de d'een den anderen wijcken: Alsoo oock<lb/> de Mannen, die, alhoewelse huysgenoten<lb/> in eene stadt zijn, komen door de geseyde<lb/> reedenen in twist en verschil, stroyende in<lb/> haer Vaderland schadelijcke oproeren van<lb/> Burger twisten, even als dolle beesten en<lb/> huyshonden, dorstende nae haere medebur-<lb/> gers bloed, die van alle Menschen voor on-<lb/> beschaemde stoute en boose Menschen wor-<lb/> den gehouden. Waer over Cicero seyt in de<lb/> Oratie voor Sestius: Dese worden quaede en scha-<lb/> delijcke Burgers geacht, diewelcke de gemoederen der<lb/> Burgeren tot oproer verwecken.</p>

http://www.dbnl.org/tekst/pers001cesa01/pers001cesa01_0104.htm

embstma_1450

GUL

MNE

EMBLEMS

ILL_BOOK

ARTTHEORY

GUL

MNE

EMBLEMS

ILL_BOOK

ARTTHEORY

Burgerlijck Oproer

Seditione civile

emblempictura

embstma_1450_emblem022

21

SEDITIONE CIVILE

Seditione civile: a woman with a spear and an oak-branch; two dogs snarling at each other

embstma_1450.dmp

Burgerlijk oproer

embstma_1450_fac072

emblem pictura

25G3(OAK)(+22)

31D15

34B11(+951)

44F0:5(+113)

45C11(SPEAR)

45C22

45C221

86(SEDITIONE CIVILE)

embstma_1450_emblem020

embstma_1450_pic072.jpg

embstma_1450_emblem021