$ TEXT_EXPL_XML
Een mager Ionghman uyten geelen, met
een wreed opsicht, wesende bynae
naeckt, houdende in de rechter hand een
bloot geweer, vaerdigh staende om te vech-
ten. Van de eene syde sal een schild op der
aerde staen, alwaer een vlamme viers in 't
een wreede Leeuwe.
Mager wort hy geschildert, om dat Gale-
nus in sijne grondstellingen seyt, dat de hette
in hem d'overhand heeft, diewelcke oor-
saecke wesende van sijne drooghte, soo
wortse door de viervlamme uytgedruckt.
De geelachtige verwe, bediet, dat de
heerschappie van de vochtigheyt des li-
chaems, sich dickwijls aen den huyd open-
baert. Waer uyt het komt dat de witte ver-
we het Phlegma of slijm bediet, de geele het
Colera of de galle, dat is de korsele. Het roo-
de, met het wit vermenght, de Sanguine of
blygeestige, en het doncker bruyn, de Melan-
colie of swaermoedige aert, nae dat Galenus
verklaert.
Met een wreet gesicht wort hy gemaelt,
wesende dit de eygen aert van Colera: 't welck
Ovidius in sijne Minnekonst aldus aerdigh
uytdruckt:
Van boosheyd swelt hy om den kop,
En 't swarte bloed stijght d'aders op:
Sijn oogen flickren als een vier,
Soo fel als Stangh of Tygher dier.
't selve seght Persius mede.
Het bloote swaerd, en de vaerdigheyd
om te vechten, druckt niet alleen uyt dat de
Cholerique genegen is tot twist, maer oock
tot alle andere wercken, gelijck oock door
de viervlammen wort te kennen gegeven,
wesende dit het vier eygen, alles te vernie-
len en te versmelten.
Een Iongelingh by nae naeckt, wort hy
gemaelt met een schild ter syden, overmits
hy gedreven zijnde door een geweldige
drift van 't gemoed, hy niet eens let op sijne
bescherminge, maer geeft sich sonder oor-
deel en overlegh in alle gevaer. Daerom
seght Seneca: Het is een gebreck in de jonge luyden,
datse haere tochten niet konnen breydelen. En daerom
seght Avicenna seer wel, wanneer de daeden
werden overgeleyt met rijpheyd des ver-
stands, soo zijn 't teyckenen van een vol-
maeckte natuere: maer als zy met een barst
of geweld, sonder overlegh, geschieden, soo
is 't een teycken van groote hette of brand.
De Leeuwe worter gestelt om de wreed-
heyt en moedigheyt van 't gemoed uyt te
drucken, voortkomende door de oorsaec-
ken alreede geseyt, daerom wort geseyt dat
de Cholerique den verstoorden Leeuwe ge-
lijck is, als Alciatus mede verhaelt. Boven
dat, is de Leeuwe van Natuere grootmoe-
digh en mild: van gelijcken wanneer dese
de middelpaelen overtreden, soo worden zy
verquistende, gelijck de Schole van Salerne
in haere dichten te kennen geeft:
De korsele Natuer wil yder een verheeren,
Sijn vraeten, langh gestreckt, en geestigh in het leeren:
Verquistend en seer groots, loos, schalck, oock stout
en licht,
Bedrieghlijck, snel en heet, en geel in 't aengesicht.