$ TEXT_EXPL_XML

Een gewapende vrouwe in kastaniebruyn gekleet, doch dat men lette dat het ge- sicht manhaftigh zy, met een frisch, gestreckt en vast lichaem, grof van leeden, vol van vlees, bruyn in 't aengesicht, gekrulde en harde hoofdhayren, luchtige oogen, doch niet seer opgeslagen, houdende in de rechter hand een spiesse met een eycken tack, en aen de slincker arm een schild, alwaer in 't mid- den op geschildert is een Leeuw die met een wilt Vercken vecht. Sich ontrent swaere saecken te oeffenen, past aen alle deughd in 't besonder, niet te min soo let de dapperheyt hier op, en al haer ooghwit streckt daer toe om alle ge- vaer, met een onverwinlijck gemoed uyt te staen, en dat uyt liefde der deughd. Een Vrouwe is zy gemaeckt, niet om te verklaeren dat een dapper Man sich moet geven tot verwijfde manieren, maer alleen om dese beeldenisse wat te voegen nae de maniere van spreecken: ofte om dat alle deughd een gedaente van schoonheyt en aengenaemheyt met sich brenght, waer in 't verstand sich verheughd. En dewijl men den Vrouwen gemeenlijck het schoone toepast, soo kan men oock de dapperheyd, door haer, bequaemlijck vertoonen; of liever om dat een Vrouwe, het geruchte van een son- derlinge eere verkrijght en bewaert, door dien zy haer van de wellusten onthout, waer toe zy van natuere genegen is: alsoo doet oock een dapper Man, in groot hasart van sijn lichaem en leven, met een gemoed dat door de deughd ontsteecken is, datmen een groot gevoelen en een heerlijck geruchte van hem hebbe. Niet dat hy hem daerom in alle gevaer des levens moet stellen, want door de inbeeldinge van dapperheyd en sterckheyd, kan men sich lichtlijck storten in de lasteringe van reuckloosheyt, vermetel- heyt, en sotheyt: als een vyand van de Na- tuere, loopende in gevaer van sich selven, en sulck een eedel beeld, dat van Gods hand selve gemaeckt is, om hals te helpen, en dat om dingen, die niet zijn te gelijcken, by 't le- ven dat hem God heeft gegeven. Daerom wort geseyt dat de dapperheyt een bepaelde middelmatigheyt is, met de waerachtige reeden, ontrent de vreese en 't vertrouwen, om swaere en schrickelijcke saecken te verdragen, waer en wanneer het soude mogen te passe komen, om geene schandelijcke dingen te begaen. Maer om iet heerlijx te doen, en dat uyt liefde van het eerlijcke, soo zijn haere wercken of buyten gangen soodanigh, datse haer al wat te stout maecken, gelijck wy sullen seggen. En de versaeghtheyt doet dat men, door gebreck van de waere reeden, weynigh acht neemt om het aenstaende quaed te ontvluchten, alsoo men sich vastlijck inbeelt, datmen 't gevaer als is te boven gekomen. En gelijck men dieselve oock niet dapper magh noemen, die sich sonder onderscheyt en met opsetten wille, in alle gevaer over- geeft, alsoo maghmen dieselve oock niet sterck noemen, die alles vliet uyt vreese van delichaemlijcke dood. Om een onderscheyt te toonen dat een sterck Man kan heerschen over de gebreecken van sijn gemoed, als oock mede om de onderdruckers van sijn lichaem te overwinnen, wanneer hy daer toe rechtvaerdige oorsaecke heeft, alsoo dese beyde dingen sien op de gelucksalig- heyt van het Burgerlijcke leven. Een Vrouwe met een haegh-eycken tack isse gemaelt, om dat dese toerustinge de sterckheyt van 't lichaem vertoont: En de Eycke de sterckheyt van 't gemoed, om dat dese het rapier en andere wapenen tegen staet: Oock staet de Eyke vast tegen het bla- sen van de stormen en winden, 't welck zijn de sonden en gebreken, diewelcke ons por- ren om van de Deughd af te wijcken. En hoewel veele andere boomen even het selve doen, soo hebben doch de Poëten desen boom daer toe gebruyckt, om de sterckheyt van haer hout, om dat het de wateren tegen staet, dat het tot gebouwen dient, en voor lange tijden de swaerwichtigheyt kan ver- dragen. En te meer, alsoo die in 't Latijn Robur, dat is, sterck, genaemt wierde, gelijck oock de stercke Mannen robust werden ge- naemt. De verwe van 't kleet, den Leeuwenhuyd gelijckende, bediet dat een Man die daer begeert dat sijn eere door dese deughd sal heerkomen, sich als een Leeuw moet drae- gen, 't welck de verwe van 't kleed uyt- druckt, en die van self groote saecken uyt- voert, hebbende een walge van snoode en verachte dingen: alsoo verliest oock een Man, sijn naeme of roem van sterckheyt, in- dien hy sijn krachten wil aenleggen, tegens vrouwen, kinderen, blooden, en diemen over magh. Daerom wort Virgilius seer mis- presen, die Aencas een sterck Man afmaelen- de, in de gedachten brenght, om Helena, een onmachtige vrouwe, te dooden, wiens hope van leven alleen door traenen most gevoet worden, die zy in overvloet uytstorte, en niet door 't rapier, datse mogelijck noyt hadde aengeraeckt. Sterck worden Samson, David &c. in de H. Schrift, en sterck wort Hercules gestelt, in de gedichten der Poëten en veel andere, die mette Leeuwen hebben gekampt en die overwonnen. De Spiesse bediet, datmen sijn kracht niet alleen moet aenleggen om de schaede te keeren, die ons van buyten wort aengedaen, gelijck het Schild en de Wapenrustingh te kennen geven, maer oock om de hoogmoed en vermetentheyt van andere, door haere eygene kracht, te onderdrucken. De Spies bediet oock hoogheyt en heerschappye, die lichtlijck door dapperheyt en sterckheyt wort verkregen. De Gesichtstellinge is uyt Aristoteles genomen, om niet in gebreecke te blyven van ons voornemen uyt te drucken. De Leeuw die 't wild Vercken aenvalt, bediet de sterckheyt van 't gemoed, die met het lichaem vergeselschapt is. Om dat de Leeuw met goede manieren en gemaetigt- heyt tot sijne daeden komt; maer 't wild Vercken valt, sonder eenige maete, onbe- dachtlijck aen, al wat het oock magh ont- moeten.

URL_WEBPAGE http://www.dbnl.org/tekst/pers001cesa01/pers001cesa01_0122.htm PARENT embstma_1450 MOTTO_IT FORTEZZA HIM GUL ; MNE ; EMBLEMS ; ILL_BOOK ; ARTTHEORY MOTTO_NL Dapperheyt, Sterckheyt MOTTO_IT_NORM Fortezza TIPE emblempictura ANNOT Woodcut signed I.C.I. = Jean-Christoph Jeger NEXT embstma_1450_emblem027 SEQ 26 IIHIM GUL ; MNE ; EMBLEMS ; ILL_BOOK ; ARTTHEORY CAPTION_EN Fortezza: a woman in armour, holding a spear with an oak-branch, and a shield with a lion and a boar SOURCE_FILE embstma_1450.dmp MOTTO_NL_NORM Dapperheid, Sterkheid LINK_FACSIMILE embstma_1450_fac081 TYPE emblem pictura IC 25F23(LION)(+51) ; 25F24(BOAR)(+51) ; 25G3(OAK)(+22) ; 31D15 ; 41D2339 ; 41D271 ; 45C11(SPEAR) ; 45C19(SHIELD) ; 45C22 ; 45C221 ; 48A9845 ; 54A7(+113) ; 86(FORTEZZA) PREV embstma_1450_emblem025 URL_IMAGE embstma_1450_pic081.jpg ID embstma_1450_emblem026 CHILDREN CHILDREN_SQRT 0