<p>Een gewapende vrouwe in kastaniebruyn<lb/> gekleet, doch dat men lette dat het ge-<lb/> sicht manhaftigh zy, met een frisch, gestreckt<lb/> en vast lichaem, grof van leeden, vol van<lb/> vlees, bruyn in 't aengesicht, gekrulde en<lb/> harde hoofdhayren, luchtige oogen, doch<lb/> niet seer opgeslagen, houdende in de rechter<lb/> hand een spiesse met een eycken tack, en aen<lb/> de slincker arm een schild, alwaer in 't mid-<lb/> den op geschildert is een Leeuw die met<lb/> een wilt Vercken vecht.<lb/> <pb n="embstma_1450_fac082"/> Sich ontrent swaere saecken te oeffenen,<lb/> past aen alle deughd in 't besonder, niet te<lb/> min soo let de dapperheyt hier op, en al<lb/> haer ooghwit streckt daer toe om alle ge-<lb/> vaer, met een onverwinlijck gemoed uyt te<lb/> staen, en dat uyt liefde der deughd.<lb/> Een Vrouwe is zy gemaeckt, niet om te<lb/> verklaeren dat een dapper Man sich moet<lb/> geven tot verwijfde manieren, maer alleen<lb/> om dese beeldenisse wat te voegen nae de<lb/> maniere van spreecken: ofte om dat alle<lb/> deughd een gedaente van schoonheyt en<lb/> aengenaemheyt met sich brenght, waer in 't<lb/> verstand sich verheughd. En dewijl men den<lb/> Vrouwen gemeenlijck het schoone toepast,<lb/> soo kan men oock de dapperheyd, door<lb/> haer, bequaemlijck vertoonen; of liever om<lb/> dat een Vrouwe, het geruchte van een son-<lb/> derlinge eere verkrijght en bewaert, door<lb/> dien zy haer van de wellusten onthout, waer<lb/> toe zy van natuere genegen is: alsoo doet<lb/> oock een dapper Man, in groot hasart van<lb/> sijn lichaem en leven, met een gemoed dat<lb/> door de deughd ontsteecken is, datmen een<lb/> groot gevoelen en een heerlijck geruchte<lb/> van hem hebbe. Niet dat hy hem daerom<lb/> in alle gevaer des levens moet stellen, want<lb/> door de inbeeldinge van dapperheyd en<lb/> sterckheyd, kan men sich lichtlijck storten in<lb/> de lasteringe van reuckloosheyt, vermetel-<lb/> heyt, en sotheyt: als een vyand van de Na-<lb/> tuere, loopende in gevaer van sich selven, en<lb/> sulck een eedel beeld, dat van Gods hand<lb/> selve gemaeckt is, om hals te helpen, en dat<lb/> om dingen, die niet zijn te gelijcken, by 't le-<lb/> ven dat hem God heeft gegeven.<lb/> Daerom wort geseyt dat de dapperheyt<lb/> een bepaelde middelmatigheyt is, met de<lb/> waerachtige reeden, ontrent de vreese en 't<lb/> vertrouwen, om swaere en schrickelijcke<lb/> saecken te verdragen, waer en wanneer het<lb/> soude mogen te passe komen, om geene<lb/> schandelijcke dingen te begaen. Maer om<lb/> iet heerlijx te doen, en dat uyt liefde van<lb/> het eerlijcke, soo zijn haere wercken of<lb/> buyten gangen soodanigh, datse haer al wat<lb/> te stout maecken, gelijck wy sullen seggen.<lb/> En de versaeghtheyt doet dat men, door<lb/> gebreck van de waere reeden, weynigh<lb/> acht neemt om het aenstaende quaed te<lb/> ontvluchten, alsoo men sich vastlijck inbeelt,<lb/> datmen 't gevaer als is te boven gekomen.<lb/> En gelijck men dieselve oock niet dapper<lb/> magh noemen, die sich sonder onderscheyt<lb/> en met opsetten wille, in alle gevaer over-<lb/> geeft, alsoo maghmen dieselve oock niet<lb/> sterck noemen, die alles vliet uyt vreese van<lb/> delichaemlijcke dood. Om een onderscheyt<lb/> te toonen dat een sterck Man kan heerschen<lb/> over de gebreecken van sijn gemoed, als<lb/> oock mede om de onderdruckers van sijn<lb/> lichaem te overwinnen, wanneer hy daer<lb/> toe rechtvaerdige oorsaecke heeft, alsoo<lb/> dese beyde dingen sien op de gelucksalig-<lb/> heyt van het Burgerlijcke leven.<lb/> Een Vrouwe met een haegh-eycken tack<lb/> isse gemaelt, om dat dese toerustinge de<lb/> sterckheyt van 't lichaem vertoont: En de<lb/> Eycke de sterckheyt van 't gemoed, om dat<lb/> dese het rapier en andere wapenen tegen<lb/> staet: Oock staet de Eyke vast tegen het bla-<lb/> sen van de stormen en winden, 't welck zijn<lb/> de sonden en gebreken, diewelcke ons por-<lb/> ren om van de Deughd af te wijcken. En<lb/> hoewel veele andere boomen even het selve<lb/> doen, soo hebben doch de Poëten desen<lb/> boom daer toe gebruyckt, om de sterckheyt<lb/> van haer hout, om dat het de wateren tegen<lb/> staet, dat het tot gebouwen dient, en voor<lb/> lange tijden de swaerwichtigheyt kan ver-<lb/> dragen. En te meer, alsoo die in 't Latijn<lb/> Robur, dat is, sterck, genaemt wierde, gelijck<lb/> oock de stercke Mannen robust werden ge-<lb/> naemt.<lb/> De verwe van 't kleet, den Leeuwenhuyd<lb/> gelijckende, bediet dat een Man die daer<lb/> begeert dat sijn eere door dese deughd sal<lb/> heerkomen, sich als een Leeuw moet drae-<lb/> gen, 't welck de verwe van 't kleed uyt-<lb/> druckt, en die van self groote saecken uyt-<lb/> voert, hebbende een walge van snoode en<lb/> verachte dingen: alsoo verliest oock een<lb/> Man, sijn naeme of roem van sterckheyt, in-<lb/> dien hy sijn krachten wil aenleggen, tegens<lb/> vrouwen, kinderen, blooden, en diemen<lb/> over magh. Daerom wort Virgilius seer mis-<lb/> presen, die Aencas een sterck Man afmaelen-<lb/> de, in de gedachten brenght, om Helena, een<lb/> onmachtige vrouwe, te dooden, wiens hope<lb/> van leven alleen door traenen most gevoet<lb/> worden, die zy in overvloet uytstorte, en<lb/> niet door 't rapier, datse mogelijck noyt<lb/> hadde aengeraeckt. Sterck worden Samson,<lb/> David &amp;c. in de H. Schrift, en sterck wort<lb/> <pb n="embstma_1450_fac083"/> Hercules gestelt, in de gedichten der Poëten<lb/> en veel andere, die mette Leeuwen hebben<lb/> gekampt en die overwonnen.<lb/> De Spiesse bediet, datmen sijn kracht niet<lb/> alleen moet aenleggen om de schaede te<lb/> keeren, die ons van buyten wort aengedaen,<lb/> gelijck het Schild en de Wapenrustingh te<lb/> kennen geven, maer oock om de hoogmoed<lb/> en vermetentheyt van andere, door haere<lb/> eygene kracht, te onderdrucken. De Spies<lb/> bediet oock hoogheyt en heerschappye, die<lb/> lichtlijck door dapperheyt en sterckheyt<lb/> wort verkregen. De Gesichtstellinge is uyt<lb/> Aristoteles genomen, om niet in gebreecke te<lb/> blyven van ons voornemen uyt te drucken.<lb/> De Leeuw die 't wild Vercken aenvalt,<lb/> bediet de sterckheyt van 't gemoed, die met<lb/> het lichaem vergeselschapt is. Om dat de<lb/> Leeuw met goede manieren en gemaetigt-<lb/> heyt tot sijne daeden komt; maer 't wild<lb/> Vercken valt, sonder eenige maete, onbe-<lb/> dachtlijck aen, al wat het oock magh ont-<lb/> moeten.</p>

http://www.dbnl.org/tekst/pers001cesa01/pers001cesa01_0122.htm

embstma_1450

FORTEZZA

GUL

MNE

EMBLEMS

ILL_BOOK

ARTTHEORY

Dapperheyt, Sterckheyt

Fortezza

emblempictura

Woodcut signed I.C.I. = Jean-Christoph Jeger

embstma_1450_emblem027

26

GUL

MNE

EMBLEMS

ILL_BOOK

ARTTHEORY

Fortezza: a woman in armour, holding a spear with an oak-branch, and a shield with a lion and a boar

embstma_1450.dmp

Dapperheid, Sterkheid

embstma_1450_fac081

emblem pictura

25F23(LION)(+51)

25F24(BOAR)(+51)

25G3(OAK)(+22)

31D15

41D2339

41D271

45C11(SPEAR)

45C19(SHIELD)

45C22

45C221

48A9845

54A7(+113)

86(FORTEZZA)

embstma_1450_emblem025

embstma_1450_pic081.jpg

embstma_1450_emblem026