<p>en Vrouwe die wacker is van opsicht,<lb/> houdende in de rechter hand een taxken<lb/> Tijm, alwaer een Bijken opvlieght, in de<lb/> slincker houtse een Amandel tack, die met<lb/> een hooge Moerbesien tack is vereenight,<lb/> voor haere voeten salse een Haene hebben,<lb/> die op de aerde staet en schrafelt daer in.<lb/> Diligenza of Naerstigheyt wort van eenige<lb/> geseyt van diligere heer te komen, 't welck<lb/> bediet beminnen. Want de dingen diemen<lb/> bemint, zijn aengenaem, waer over men<lb/> oock alle Naerstigheyt doet om die te be-<lb/> komen. Dit is wel een gelijckmatige heer-<lb/> komst van 't woord, maer niet de oprechte:<lb/> overmits Diligenza of Naerstigheydt van 't<lb/> woord lege of delego, dat is van 't verkiesen<lb/> zijn oorsprongh heeft, gelijck oock M. Cicero<lb/> seyt, om dat de Naerstige altijd dat geene<lb/> voor hem verkiest, wat best is. Sulx dat dese<lb/> Naerstigheyt die Vlijtigheyt is, die wy stel-<lb/> len in 't verkiesen en uytkeuren van 't geen<lb/> in alle onse handel vorderlijxt is. Van dese<lb/> vlijtige Naerstigheyt leesdy by Stobaeum, datse<lb/> noodiger is als een goed verstand. En 't is oock veel<lb/> <pb n="embstma_1450_fac345"/> prijslijcker, 't geene door Naerstigheyt en<lb/> Vlijt verkregen, als 't geene dat door 't geval<lb/> of de fortuyne wort aangebracht: Dese vlijt<lb/> is in alle dingen seer vorderlijck, en daer is<lb/> niet, dat daer door niet wert verkregen, aen-<lb/> gesien, door haer, alle andere dingen wor-<lb/> den begrepen; gelijck Cicero in zijn 2 boeck<lb/> van den Reedenaer verhaelt, Naerstigheyt ver-<lb/> magh in alle dingen seer veele: dese behooren wy altijd<lb/> te eeren, en altijd aen te hangen, want daer is niet of het<lb/> wort door haer verkregen, om dat in eene deughd alle<lb/> andere deughden worden begrepen.<lb/> De vlijtige Naerstigheyt of naerstige vlij-<lb/> tigheyt, in 't verkiesen, versamelen en 't be-<lb/> ste uyt te keuren, wort door de Bye, die<lb/> boven den Thym vlieght, afgebeeld: we-<lb/> sende dese Thym van tweederleye aert,<lb/> nae 't seggen van Plinius. D'eene dieder op<lb/> de bergen wast, is wit met een harde wor-<lb/> tel. En d'ander is wat swarter met een swar-<lb/> te bloeme. Plutarchus seyt in 't verhael van<lb/> de rust des gemoeds, dat de Thym een dor<lb/> en seer bitter kruyd is, en niet te min, soo<lb/> suygen de Bykens hier uyt haeren honigh:<lb/> En ditselve past hy op de dappere en herti-<lb/> ge gemoederen, die uyte wederwaerdighee-<lb/> den haer profijt trecken. Maer wy passen<lb/> het op de vlijtige Menschen, die met alle<lb/> Naerstigheyt uyt haere handelingen, hoe<lb/> hart en swaer dieselve oock zijn, weeten te<lb/> trecken 't geene haer nutst en profijtelijxt<lb/> is: even gelijck de naerstige Bye, die van<lb/> de bittere en dorre Tym, een soet sap ver-<lb/> saemelt. Dat de Tym den Byen is aen-<lb/> genaem, kondy by Plinium en Theophrastum<lb/> lesen.<lb/> De Naerstigheyt wordt oock genomen<lb/> voor de gestaedigheyt en de sorge. Want<lb/> D. Thomas seyt: Naerstigheyt is 't selve dat de Sor-<lb/> ge is: oversulx wort de Sorge in alle dingen, soo wel<lb/> vereyscht als de Naerstigheyt. En om dat eenige<lb/> om naerstigh en besorght te wesen, al te<lb/> voortvarende en te gestadigh aen 't blocken<lb/> zijn, soo wort hier mede gewaerschout, dat<lb/> al te overtollige Naerstigheyt schadelijck is.<lb/> Want den Mensche is voor al de ruste en de<lb/> verquickinge van 't gemoed, noodigh: om<lb/> dat dieselve de kracht versterckt en de moe-<lb/> de gedachtnisse verpoost. 't Welck Ovidius<lb/> oock wil te kennen geven, als hy seyt:<lb/> De Rust herstelt van nieuws haer macht,<lb/> En geeft de moede leeden kracht,<lb/> Ey volght Dianaas raed doch knap,<lb/> Of al u waepens worden slap.<lb/> Insonderheyt soo behoort by de studie, de<lb/> ruste, om dat de lome sinnen het beste niet<lb/> konnen onderscheiden, vermits die verstroyt<lb/> en ontstelt zijn. Indien Protogenes de beroem-<lb/> de Schilder van Rhodes, niet soo voortvae-<lb/> rende en al te naerstigh waere geweest, hy<lb/> hadde in alle deelen wel soo treflijck, en<lb/> Apelles gelijck geweest: diewelcke hem oock<lb/> daer over berispende, seyde, dat hy de hand<lb/> van 't penneel niet koste lichten. Waer door het ge-<lb/> schiet, dat al te groote vlijtigheyt schaede-<lb/> lijck is. En hierom behooren wy niet al te<lb/> voortvaerende in onsen handel en studie te<lb/> wesen, en ons niet laeten vervoeren om strax<lb/> het eynde daer van te sien: Maer wy sullen<lb/> bedacht, voorsichtigh, en te gelijck besorght<lb/> zijn, alsoo, dat de Naerstigheyt mette rijpig-<lb/> heit vermengt zijnde, gestelt worde tusschen<lb/> traegheyt en rassigheyt: Waer uyt dan een<lb/> prijslijcke Naerstigheyt voortkomt. Daer-<lb/> om seght A. Gellius seer wel, Om een saecke wel<lb/> uyt te voeren, moet by de snelle Naerstigheyt, de traege<lb/> vlijtigheyt gevoeght worden.<lb/> Dese soo gemaeckte Naerstigheyt beelde<lb/> Augustus met een Kreeft en een Mugge af:<lb/> hebbende dit spreeckwoord gestaedigh in<lb/> den mond, Festina lente, dat is, Al soetjes.<lb/> Titus Vespasianus maelde daer voor een Dol-<lb/> phijn, die om een Ancker geslingert was.<lb/> Paulus de derde stelde eenen traegen Cameleon,<lb/> die aen eenen snellen Dolphijn gebonden en<lb/> vast gemaeckt was.<lb/> De Groote Hertogh Cosmus maeckte een<lb/> Schildpadde met een Seyl daer boven. En<lb/> wy voegen een Amandel met een hooghe<lb/> Moerbeesien tack te saemen. Want de<lb/> Amandel-boom, bloeyt voor alle andere<lb/> boomen, oock in de Maend van Ianuarius:<lb/> En om dat die veel besorghder is, als d'an-<lb/> dere, soo schietse, als sot en te seer verhae-<lb/> stende, haere bloemen in den Winter uyt;<lb/> waer van zy, in haest, door de hardigheyt<lb/> van den tijd, berooft wordt. En hierom<lb/> is 't van noode, datmen de al te besorghde<lb/> Naerstigheyt, vereenige mette traegheyt:<lb/> waer van de Moerbeesienboom een beeld<lb/> is. En om dat zy de langhsaemste van allen<lb/> bloeyt, soo wortse de wijste van alle andere<lb/> boomen geheeten, gelijck oock Plinius ver-<lb/> haelt.<lb/> <pb n="embstma_1450_fac346"/> Alsoo wort dieselve oock wijs geacht,<lb/> diewelcke de vaerdigheyt mette langhsaem-<lb/> heyt vereenight, waer in oock de Naerstig-<lb/> heyt bestaet.<lb/> De Haen is uyter Natuyre naerstigh en<lb/> besorght, en in 't schrafelen en soecken ver-<lb/> toont hy groote naerstigheyt, ter tijd toe hy<lb/> vind, 't geene hem behaeghlijck is, onder-<lb/> scheydende alsoo de onnutte koorentjens<lb/> van de nutte, die hem tot zijn kost en voed-<lb/> sel strecken. Waer over oock de Poeet Au-<lb/> sonius schrijvende aen Symmachum, den Haen van<lb/> Euclio, tot een spreeck woord inbrenght. Wil-<lb/> lende daer mede te kennen geven, een uyt-<lb/> gesochte Naerstigheyt. En men vind dese<lb/> spreucke onder de spreeckwoorden, dat de<lb/> Haen van Euclio alles naerstigh doorsnuffelt,<lb/> niet laetende een sandeken ongeroert, ter<lb/> tijd toe, hy gevonden heeft, daer hy met<lb/> groote Naerstigheyt nae sochte.</p>

http://www.dbnl.org/tekst/pers001cesa01/pers001cesa01_0657.htm

embstma_1450

GUL

MNE

EMBLEMS

ILL_BOOK

ARTTHEORY

GUL

MNE

EMBLEMS

ILL_BOOK

ARTTHEORY

Naerstigheyt, Vlijtigheyt

Diligenza

emblempictura

embstma_1450_emblem113

112

DILIGENZA

Diligenza: a woman holding a sprig of thyme and a bundle of almond and mulberry leaves

embstma_1450.dmp

Naarstigheid, Vlijtigheid

embstma_1450_fac344

emblem pictura

25F711(BEE)(+5262)

25G3(ALMOND-TREE)(+22)

25G3(MULBERRY-TREE)(+22)

25G4(THYME)(+221)

31AA2223(+89)

31D15

34B232(+51)

41D92

47I244

54A2(+112)

86(DILIGENZA)

embstma_1450_emblem111

embstma_1450_pic344.jpg

embstma_1450_emblem112