<p>Een jeughdigh Man met beknopte klee-<lb/> deren van verscheyden verwen, zijnde<lb/> de armen naeckt, hebbende op 't hoofd een<lb/> slaend' uyrwerck, en in de rechter hand een<lb/> Circkel, in de slincker een Letter-rol, waer<lb/> op geschreven staet Enciclopaedia,<lb/> hebbende aen zijn gordel een Pater noster, en<lb/> aen yder voet een vleugel: op der aerde<lb/> leggen verscheyden waepenen, en aen de<lb/> slincker sijde veele instrumenten of schoon-<lb/> blinckende gereetschappen die totte Land-<lb/> bouwerie noodigh zijn. En hier door wert<lb/> te kennen gegeven, dat dieselve veel ge-<lb/> bruyckt en wel geoeffent zijn.<lb/> Oefninge is dieselve wercklijcke besig-<lb/> heyt, die de Mensch aenneemt om totte vol-<lb/> komentheyt van zijne werckinge, of ampt<lb/> te geraecken: waer toe het seer swaer valt,<lb/> sonder oeffeninge, te geraecken, alwaert<lb/> schoon dat de Natuyre daer toe genegen<lb/> waere, en de onderwijsinge dieselve onder-<lb/> stutte.<lb/> Aristoteles plagh te seggen, om Wijsheyt<lb/> te verkrijgen, zijnder drie dingen van noo-<lb/> de, de Natuyre, de Onderwijsinge en de<lb/> Oefninge: Maer ten zy dat de Oefninge<lb/> sich by de Natuyre en Onderwijsinge voe-<lb/> ge, ghy sult van alle geene leeringe scheppen.<lb/> Hy wort een Iongelingh afgebeelt, om<lb/> dat de Iongelingh den arbeyt en oefninge<lb/> veel beter verdragen kan, als eenigh ander<lb/> Ouder, alhoewel wy, hier door, de Man-<lb/> lijcke Iaeren niet uytsluyten, om dat haere<lb/> <pb n="embstma_1450_fac359"/> oefninge met groot opmercken geschiet, als<lb/> wesende nu in de volmaecktheydt, waer<lb/> door hy saecken van gewichte manlijck<lb/> kan oefnen.<lb/> Door de verscheydentheyt van de ver-<lb/> wen des kleeds, wort de verscheydenheyt<lb/> van de Oefningen vertoont, en door de<lb/> naeckte armen de vaerdigheyt en gauwig-<lb/> heyt by de oefninge.<lb/> Het uyrwerck op 't hoofd bediet, dat, ge-<lb/> lijck door de oefninge van de verscheident-<lb/> heyt der raeders, de tijd en uren worden<lb/> onderscheyden, dat oock alsoo onse oefnin-<lb/> ge der sinnen, in ons te wege brenght, dat wy<lb/> ons verstand konnen leyden om het waer-<lb/> achtige te konnen onderscheyden en te ken-<lb/> nen, 't welck soo wy 't niet kosten doen, soo<lb/> soude de lust die de Mensch totte Wijsheyt<lb/> heeft, te vergeefs zijn; gelijck Dantes ver-<lb/> haelt. Waer van seecker Dichter dese dich-<lb/> ten daer van heeft ingestelt:<lb/> In des Werrelts besigheeden,<lb/> Als de Mensch wil zijn in vreeden,<lb/> Heerscht de oefningh in 't gemoed:<lb/> Daer meed' hy ten Hemel oopen,<lb/> Komt van d'aerd nae God geloopen,<lb/> En schouwt daer het hooghste goed.<lb/> De goude Circkel die hy in de rechter<lb/> hand heeft, bediet de volkomentheyt, we-<lb/> sende onder de Mathematica of Wiskonste<lb/> de beeldnisse en de forme volmaekt, gelijck<lb/> mede de stoffe is, te weten het goud, onder<lb/> de andere metallen: Waer over dese Circ-<lb/> kel met reeden gestelt wort in de hand van<lb/> de Exercitie of oefningh, om dat zy alle din-<lb/> gen totte hooghste volmaecktheyt brenght.<lb/> De Rolle in de slincker hand met het<lb/> woord Enciclopaedia, bediet den omloop van<lb/> alle Wetenschappen, sulx dat de Oefninge<lb/> soo wel van de konsten als van de wapenen,<lb/> gelijck wy in 't bewijs van de rechter sijde<lb/> hebben gestelt, te kennen geeft, dat soo wel<lb/> d'eene, als d'ander, den Mensche vermaert<lb/> en onsterflijck maecken.<lb/> Aen 't gordel draeght hy een Pater noster,<lb/> om de geestlijcke Oefningen uyt te druc-<lb/> ken, diewelcke, al is 't datse veelderleye zijn,<lb/> soo nemen wy nochtans een voor alle, sulx<lb/> dat ons de oefninge leyt op den wegh en<lb/> plaetse van onse behoudinge, want het leven<lb/> der Menschen bestaet in den Godsdienst, ge-<lb/> lijck de H. Schriftuyre seyt.<lb/> Hy houd aen yder voet een vleugel en<lb/> geen twee, om te vertoonen, datmen de<lb/> Oefninge in zijne behoorlijcke maete moet<lb/> gebruycken, en niet al te geweldigh, op dat-<lb/> men daer uyt, groote nuttigheyt magh trec-<lb/> ken: Want gelijck de leedigheyt den Men-<lb/> sche traegh en luy maeckt, en dat al te groo-<lb/> te forse of geweld des gemoeds het lic-<lb/> chaem te gelijck verswackt, alsoo maeckt<lb/> daer en tegen de oefninge, die gematight is,<lb/> sterck en gesont, gelijck Arnold. de Villa Nova<lb/> seyt: De gematichde Oefninge maeckt gesont, bewaert<lb/> en versterckt de natuyrlijcke hette. Aristot. seght,<lb/> de Oefninge is oorsaecke van de gesontheyt, en dat in der<lb/> waerheyt.<lb/> De verscheydenheyt van 't Boeretuygh,<lb/> dat ter slincker hand leyt, glat en niet be-<lb/> roest zijnde, vertoont de oefninge en de ar-<lb/> beyt, die met dese instrumenten gedaen<lb/> wort, in 't bearbeyden en beploegen van 't<lb/> Land en van de planten: door welcke oef-<lb/> ninge het leven des Menschen wort te sae-<lb/> men gevoeght. Waer over Salomon seght:<lb/> Wie zijn land bouwt, sal met brood versadight worden.<lb/> Men soude veele dingen over dit eedele<lb/> voorwerp konnen by brengen, maer alsoo<lb/> dit seer veele in sich bevat, willen wy, om<lb/> geene verwarringe daer in te mengen, 't sel-<lb/> ve andere laeten doen, ons vernoegende dat<lb/> wy de voornaemste hebben aengewesen.</p>

http://www.dbnl.org/tekst/pers001cesa01/pers001cesa01_0694.htm

embstma_1450

GUL

MNE

EMBLEMS

ILL_BOOK

ARTTHEORY

GUL

MNE

EMBLEMS

ILL_BOOK

ARTTHEORY

Oefningh

Essercitio

emblempictura

embstma_1450_emblem118

117

ESSERCITIO

Essercitio: a young man with a clock on his head, a golden ring in one hand, a scroll in the other

embstma_1450.dmp

Oefening

embstma_1450_fac358

emblem pictura

11Q22

23U22

31A2255:25F(+342)

31D12

45C22

47I15(SCYTHE)

47I15(SICKLE)

49D36

49L73

54D12(+123)

86(ESSERCITIO)

embstma_1450_emblem116

embstma_1450_pic358.jpg

embstma_1450_emblem117