$ TEXT_EXPL_XML
Een bedaeghde Vrouwe, die slecht sonder
eenigh verciersel gekleet is, houdende in
de rechter hand een Passer, en in de slincker
een toe-gebonden Beursse die vol geld is,
met een letter-rol, daer op geschreven staet
in melius servat, dat is, zy spaert het tot een beter.
Spaersaemheyt is eene van de twee voor-
naemste deelen van de Mildigheyt, diewelc-
ke bestaet, om onkosten te schouwen die de
reeden niet gelijck zijn, en die de middel-
matigheyt overtreeden. Waer over oock
Horatius seyt: Laet u teeringe niet boven u inkomen
gaen. 't Welck alles gedaen wordt door de
Spaersaemheyt, diewelcke is eene van de
vier deelen van de Wijsheyt, diewelcke be-
staet ontrent de goederen van de fortuyne,
die men besit: Want de Wijsheyt schickt
sich op vierderleye maniere ontrent de goe-
deren. 1. als zy dieselve ontfanght. 2. als
zy die bewaert. 3. als zy die vermeerdert.
4. als zy die wijslijck gebruyckt. Dese zijn
door de Wijsheyt oock regulen van andere
deughden. En voorwaer wie de goederen
wijslijck gebruyckt door de Spaersaemheyt,
die salse vermeerderen en bewaeren. Aeschi-
nes de Socratische Philosooph plagh te seg-
gen, datmen sich selve wat most besnijden,
om de onkosten totte onderhoudinge des
levens te verminderen, nae 't spreeckwoord
Parsimonia magnum vectigal, Spaersaemheyt is een
set om de inkomsten te vermeerderen, dat-
men de kosten vermijde en afsnijde: En der-
halven geeft Aristoteles aen het gemeen desen
raed, datmen Spaersaemheyt sal gebruycken,
in deser maniere, gelijck het Muretus vertaelt.
Men moet weten wat inkomen een yder stad heeft, en
wat die uyt yder dingh treckt. Daerentegen moetmen de
kosten overwegen die zy heeft te betaelen, op dat het over-
tollige opgeheven, en wat meer, als behoorlijck is, werde
vermindert. Want dese worden, door dit middel, niet al-
leen rijcker, diewelcke tot haere Rijckdommen wat toe
doen, maer oock die geene die van haere groote onkosten,
wat aftrecken. Alsoo behooren de Vaederen
des Huysgesins voor allen dingen over te
leggen wat inkomen datse hebben, en op de
onkosten letten die tot het Huys behooren,
weghnemende de overtollige, verminderen-
de die geene, die meer als behoorlijck zijn.
Want die worden niet alleen rijcker die tot-
te Rijckdommen iet toe doen, maer oock
die geene die haer van noodelose onkosten
verlichten. Seneca seyt in de ruste des ge-
moeds cap. IX dese seer aerdige spreucke,
Want, seyt hy, dese Maete sal ons behagen, soo ons de
spaersaemheyt behaeght, sonder welcke oock geene Rijck-
dommen genoegh zijn, noch geene ons genoegh sullen
strecken.
Van een bedaeghd Ouder wordt zy ge-
maelt, want in die staet is de Mensch be-
quaem om de Reeden te begrijpen, werc-
kende wat nut en eerlijck is.
Het slechte kleed sonder ciersel of konst
gemaeckt, bediet dat de Spaersaemheyt van
alle ydele en overtollige onkosten is afge-
scheyden, waer over Ambrosius tot Vercellum
aldus seyt, daer is geen dingh soo noodigh te kennen als
't geene noodwendigh is.
De Passer druckt de maete en ordre uyt,
die in alle dingen is. Want gelijck de Passer
met haer punt den ommetreckt van haeren
Circkel niet overtreet, alsoo treet oock de
Spaersaemheyt de maniere van 't geene eer-
lijck en redelijck is, niet over.
De Beursse met het opschrift in melius ser-
vat, geeft te kennen, dat de Spaersaemheyt
haeren penningh bewaert tot een beter of
noodiger gelegentheyt: Want het is meer-
der eere en naerstigheydt, het gewonnen
goed te bewaeren, als het geene, ons ont-
breeckt, te verkrijgen; gelijck Claudianus
seyt:
't Bewaeren van 't verkregen goed,
Is meer als 't geen men soecken moet.
En Ovidius seyt in zijn Minnekonst:
Het is geen minder Deughd 't verkregen te bewaeren:
Mits 't een komt door geval, en dit door konst van spaeren.