<p>Een Man rijcklijck gekleet, houdende zijn<lb/> aengesicht metten Hoed en metten lan-<lb/> gen Mantel by nae bedeckt, die geheel met<lb/> oogen, ooren en tongen beset is, houdende<lb/> in de slincker hand een Lanteerne, de voeten<lb/> sullen gevleugelt zijn, alwaer ter sijden een<lb/> Brack mette muyl nae der aerde sal staen,<lb/> als of hy eenigh Wild wilde op speuren.<lb/> Het treflijck kleet bediet, dat een heerlijk<lb/> en treflijck kleed den Spion seer wel past, ten<lb/> einde hy bequaem zy, niet alleene onder het<lb/> gemeen, maer oock onder Mannen van aen-<lb/> sien, te verkeeren, daer hy anders uyt haer<lb/> geselschap soude werden gejaeght, en geen<lb/> gelegentheyt vinden om wat gewichtighs,<lb/> aen 't Hof, over te draegen.<lb/> Dit geseyde kleed past hem seer wel, om<lb/> dat onder de Eedele oock soodaenige zijn,<lb/> die voor Spions gaen: En op dat ick van<lb/> <pb n="embstma_1450_fac482"/> haere grootsheyt geen verwijt, smaet noch<lb/> lasteringe soude ophoopen, so swijge en ver-<lb/> heele ick dieselve te noemen. Maer dit segh<lb/> ick wel, dat de Romeinsche Republique, nim-<lb/> mermeer toeliet, dat een Raetsheer, behou-<lb/> dens de Wetten, den Spion soude maecken,<lb/> gelijck Ascan. Pedianus seyt. Een schande voor<lb/> onsen tijd, van datter meer Eedele als ge-<lb/> meen Volck, sich voor Spions laeten ge-<lb/> bruycken. Hy houd het gesichte bedeckt,<lb/> want die sich daer in laet gebruycken, gaet<lb/> onbekent, en laet sich van niemant kennen,<lb/> om te beter zijnen dienst uyt te voeren. En<lb/> om te vertoonen dat die van meerder op-<lb/> merckinge zijn, die in de Hoven en in ande-<lb/> re, soo opentlijcke als besondere plaetsen<lb/> verkeeren, diewelcke om datse by haere<lb/> Meesters in meerder gunste souden komen,<lb/> soo maecken zy bedecktelijck den Spion, en<lb/> passen noch vraegen niet nae haere eere, en<lb/> letten daer niet eens op, om wat vriend dat<lb/> het oock zy, te verraeden of te vermoorden,<lb/> hoe lief haer oock dieselve magh wesen:<lb/> gelijck men oock kan seggen, dat het hoofd<lb/> bedeckt te houden, bediet, dat wesende de<lb/> Spion een schandigh en veracht Mensch, soo<lb/> kan hy zijn hoofd by Mannen van eeren niet<lb/> ontdecken: en daerom plaghmen van die<lb/> geene te seggen, die van een eerlijcke en<lb/> goede naeme zijn, datse met ontdeckten<lb/> hoofde gaen. Het bedeckte aengesicht kan<lb/> noch wijder bedieden, dat de Spions in den<lb/> ommegangh altijd bedeckt gaen, nimmer-<lb/> meer haer hert noch gedachten ontdecken-<lb/> de, maer verbergende, vertoonende 't eene<lb/> gesicht voor 't ander, verbergende haere<lb/> boosheyt door een soete en lieflijcke groe-<lb/> tenisse, spreeckende met groote zeedigheyt,<lb/> om een ander de schoe uyt den voet te trec-<lb/> ken, en uyt een ander te visschen, en uyt den<lb/> hals te haelen eenigh geheym, dat hy ter-<lb/> stont aen zijne Meesters magh overbrieven:<lb/> Iae daer gebreken nimmermeer geene, die-<lb/> welcke door den Staetsucht aengeprickelt<lb/> zijnde, alle dage om haer te onderrechten,<lb/> in haer gemeenschap komen, hopende door<lb/> middel van de Spie gunste en staet te ver-<lb/> krijgen. Diergelijcke maniere beschrijft<lb/> Philoponus de Academist op deser wijse, seer<lb/> geestigh:<lb/> De Spye op alles let en hoort,<lb/> En overbrieft het minste woord:<lb/> Hy gaet in 't Hof, gelijck een Lam,<lb/> Maer binnen schuylt een Vos en Ram,<lb/> Die 's Naesten eer te vinnigh steelt,<lb/> Waer van 't venijn ten mond' uyt speelt.<lb/> Hy berght voor elck zijn aengesicht,<lb/> Waer door hy alle loosheyt sticht.<lb/> Door konst, bedrogh en schelmery,<lb/> Soo staen hem alle dingen vry:<lb/> Ey set hem vleugels op zijn Hoed.<lb/> Waerom? ey neen, dat is niet goed:<lb/> Om dat de loose Spye die draeght,<lb/> Van binnen, daer hem Staetsucht knaeght.<lb/> De oogen en ooren bedieden de werck-<lb/> tuygen, waer door de Spion zijne konst ge-<lb/> bruyckt, en dat om zijne Heeren en Mee-<lb/> sters te believen, nae het spreeckwoord,<lb/> Multae Regum aures atque oculi, dat is, de Koningen<lb/> hebben veele oogen en ooren. Welcke spreuke voor<lb/> de Spions wert genomen: Want de Prince,<lb/> door 't middel van 's anders oogen en ooren,<lb/> soo siet en hoort hy alles watter gedaen en<lb/> geseyt wort: en soodanige Menschen wor-<lb/> den van de Griecken Ocatuste genaemt. Van<lb/> Dionisio van Siracusa zijnse geheeten Prosagogidae,<lb/> die yders woorden en wercken overbrief-<lb/> den; gelijck Alexand. in zijne Geboortdagen<lb/> in 't IV boek XXIV cap. verhaelt: aen dien-<lb/> welcken door de Wet Papia tot belooninge<lb/> deses, de helft van de boete wierde gegeven:<lb/> En door dese verleckeringe en slocklust der<lb/> sotter vergeldinge, zijnse daer nae in groo-<lb/> ter getal gevonden, opgestoockt door de<lb/> groote winninge: Want de Keyser Tiberius<lb/> liet den Verklickers soo veele toe, dat hy<lb/> oock een yder geloofde ofse hem waerheyt<lb/> of logen aenbrachten: waer over die soo<lb/> aenwiessen, dat de Raed dieselve willende<lb/> verminderen en het loon besnijden, Tiberius<lb/> sulx niet wilde toelaeten, seggende, tot ver-<lb/> dedinge van de Spions, datmen de Wetten soude<lb/> vernietigen, indien men den bewaerders der Wet afschafte.<lb/> Domitianus de Keyser, willende in 't begin van<lb/> zijne regeeringe een proeve toonen en sacht-<lb/> moedigh schijnen, om de gonste van 't volck<lb/> te verkrijgen, soo wilde hy der Fiscalen aen-<lb/> klachte van de Spions geheel onderdrucken,<lb/> seggende dickwijls, wat Vorst den Aenbrengers of<lb/> Spions niet straft, die voedse. Maer korts daer nae,<lb/> leerde het tegendeel wel te recht, hoe Domi-<lb/> tianus zijne oogen en ooren aen de Spions<lb/> heeft geleent, om anderer luyden goederen<lb/> te rooven, en levende noch doode te ver-<lb/> <pb n="embstma_1450_fac483"/> schoonen: Iae alles was soo onseecker, dat<lb/> oock self de eene Spion den anderen wan-<lb/> troude. En de Spions waeren oock in soo-<lb/> danigh aensien by den Keyser, dat oock Pro-<lb/> cureurs en Advocaeten hunne pleytsacken<lb/> verlieten, en wierden Spions. Een schande<lb/> voor soodaenige Princen, die haere ooren<lb/> openen voor den aenbrengers, en die ter-<lb/> stont geloof toe stellen. Ammianus Marcellinus<lb/> lastert den Keyser Constantinum, dat hy alle<lb/> overbrengingen van de Spions voor waer-<lb/> achtigh en voor een klaere saecke hiel. En<lb/> dat het hem alleene genoegh was, wanneer<lb/> zijn Spion Sarimichus iemant noemde, dien hy<lb/> eenige kladde aenwreef. En hier door ge-<lb/> schied het, datmen de moeylijckheyt van 't<lb/> Hof, seer qualijck kan ontvlieden, hoe on-<lb/> schuldig hy oock zy, alsoo alles hangt aen 't<lb/> woord van een Spion. Antoninus de Keyser,<lb/> die billick de Godvruchtige genaemt wier-<lb/> de, had voor een gewoonte de Spions ten<lb/> doode te veroordeelen, wanneer de misdaet<lb/> niet bleeck, en alsse al bekent was, soo betael-<lb/> de hy hun, doch verjoeghse daer nae als on-<lb/> eerlijcke luyden van hem af. En dit behoort-<lb/> men voornaemlijck te onderhouden, datmen<lb/> de valsche Spions straffe, op datse geen eer-<lb/> lijcke noch vrome luyden in 't lijden bren-<lb/> gen. Pertinax de Keyser, alhoewel hy sachter<lb/> mette Spions ommegingh, niet te min bela-<lb/> ste hy datse souden gebonden en gestraft<lb/> worden, stellende een besondere straffe, op<lb/> yders waerdye, die door de Spion was aen-<lb/> gebracht. Septimus Severus, zijnde Onder-Bur-<lb/> gemeester in Sicilien, wierde beschuldight, dat<lb/> hy aen den Chaldeen en Waerseggers soude<lb/> raed gevraeght hebben, of hy oock Keyser<lb/> soude werden: doch de saecke ondertast, en<lb/> daer van vry gekent zijnde, wierde de Be-<lb/> schuldiger gekruyst. Theodoricus Koningh der<lb/> Gothen in Italien, hoewel hy een Barbaer<lb/> was, nochtans als een rechtvaerdigh Prince,<lb/> soo vervloeckte hy den Spions, en wilde dat<lb/> de beschuldigers souden werden verbrant,<lb/> indiense de misdaet niet bewesen: gelijck hy<lb/> daer van een gebodt uytgaf, dat van zijnen<lb/> Raedsheer Cassiodorus is te boeck gestelt.<lb/> De Tongen vertoonen ons het voorwerp<lb/> en de werckinge van de Spions, die soo haest<lb/> de minste saecke niet hebben gesien, alhoe-<lb/> wel die geene berispinge waerdigh is, noch-<lb/> tans diewijle zy van snooder aert zijn, soo<lb/> dragen zy die terstont over, en dat meeren-<lb/> deels valsch en ongerechtigh. En hier over<lb/> slaense geen acht op eenige staet, maer stellen<lb/> al haer sorge te wercke, hoese des volx praet<lb/> mogen bespieden, en roemen sich daer van,<lb/> die te willen ontdecken. De heerlijckheyt der<lb/> Koningen is de woorden te ondersoecken, seyt Salom. in<lb/> zijne Spreucken XXV cap. Maer 't gebeurt<lb/> dickwijls datse haere oogen aen de loogen<lb/> van den Lasteraer verleenen, en in soodani-<lb/> gen val, zijnse onbeleeft, datse licht geloven.<lb/> Apelles maelde eenen Koningh af met Eesels<lb/> ooren: een ontwerp van de alderoudste, die-<lb/> der versierden, dat Midas Koningh van Phri-<lb/> gien, Eesels ooren hadde, om de menichte<lb/> van Spions die hy hadde, en die hy zijne<lb/> Eesels ooren mildelijck toereickte: want dit<lb/> Dier heeft seer groote ooren, en is, behalven<lb/> den Muys, van 't alderscherpste gehoor, ge-<lb/> lijck Suidas verhaelt. En 't gebeurt daer over,<lb/> datmen met vreede aen de Hoven niet kan<lb/> verblijven: Want waer de Princen hunne<lb/> ooren gewilligh verleenen aen valsche en lo-<lb/> genachtige overbrengingen, daer zijn al hun-<lb/> ne Dienaers Godloos en schelms. En dit zy<lb/> van my niet geseyt, maer van Salomon in 't<lb/> XXIX cap. van zijne Spreucken: Een Prince die<lb/> gaerne leugenen hoort, heeft Godloose dienaers.<lb/> De Lantaerne die hy in de slincker hand<lb/> houd, bediet, dat de Spion niet alleene by<lb/> dage, maer oock by nachte alles bespiet. Dio-<lb/> genes droegh by daege een Lantaerne, om<lb/> Menschen te soecken, maer de Spion, soeckt<lb/> by nachte de Menschen met een Lantaerne<lb/> in de hand. En Lucianus voert in zijne t'sae-<lb/> menspraeck van Tirannus, een Lantaerne in,<lb/> om by Radamantus den Helschen Rechter, de<lb/> boeverien en schelmstucken van Megapantus,<lb/> te bespieden.<lb/> De gevleugelde voeten bedieden, dat de<lb/> Spion moet naerstigh en wacker zijn, ander-<lb/> sins soude hy geen voordeel doen, soo hy<lb/> niet besorght en vaerdigh was, en gelijck<lb/> als Mercurius gevleugelt: diewelcke nae de<lb/> versieringe der Poëten en van Lucianus, in<lb/> zijne t'saemenspraeck van Mercurius, de ver-<lb/> doemde zielen nae de Helsche straffe geley-<lb/> de, door zijne woorden. Homerus noemtse<lb/> gevleugelde woorden. En derhalven Mercurius een<lb/> overbriever van de beuselachtige Goden,<lb/> wort van de Oude gevleugelt afgemaelt;<lb/> daer door willende uytdrucken, dat gelijck<lb/> <pb n="embstma_1450_fac484"/> de Vogelen, in de locht haere stemme ver-<lb/> toonden, dat daerom oock Mercurius de Bo-<lb/> de wierde genaemt, alsoo hy door zijne<lb/> spraecke alles uytdruckte.<lb/> De Brack, die nae 't Wild schijnt te snuf-<lb/> len, is hier voor de Spion gestelt, welckers<lb/> dienst bestaet in dagelijx de woorden en<lb/> handelingen van andere Menschen te onder-<lb/> tasten, gelijck Plato seyt; aengesien de Brack<lb/> altijd zijn kost en het wild, door den reuck,<lb/> gaet op soecken; alsoo gaet oock de Spion,<lb/> met naerstigheyt eens anders saecke en met<lb/> heimlijcke sorghvuldigheydt doorsnuffelen.<lb/> Waer van God wil dat ghy u sult wachten.</p>

http://www.dbnl.org/tekst/pers001cesa01_01/pers001cesa01_01_0913.php

embstma_1450

GUL

MNE

EMBLEMS

ILL_BOOK

ARTTHEORY

GUL

MNE

EMBLEMS

ILL_BOOK

ARTTHEORY

Spion

Spia

emblempictura

embstma_1450_emblem145

144

SPIA

Spia: a man with winged feet, holding a lantern, hides his faces behind his cloak which is decorated with eyes, ears and tongues, a spaniel at his feet

embstma_1450.dmp

Spion

embstma_1450_fac481

emblem pictura

31A2212

31A2213

31A22141

31A2255:25F(+342)

31A25313

31D14

34B11(+9513)

41B33

41D212

41D221(HAT)(+44)

45F220:5(+123)

86(SPIA)

embstma_1450_emblem143

embstma_1450_pic481.jpg

embstma_1450_emblem144