$ TEXT_EXPL_XML

Een Vrouwe die rijcklijck gekleet is, heb- bende in d'eene hand den Hooren van Hercules vol geld, in d'ander een eycken tack met blaeders en eykels, doch soo groot dat- men de eyckels gemacklijck sien kan, om 't hoofd salse een krans van swarte Violetten hebben, daer geene taxkens aen zijn, maer totte wortel toe, vol blaeders. Ick weet dat eenige, om 't beeld van de voorspoet des levens uyt te drucken, een Kraeye afmaelden en dat om geen ander oorsaecke, dan om dat hy lange leeft. Maer om de waerheyt te seggen, soo is die wel een beeld van het lange leven, maer niet van de voorspoet desselven, om dat veele Menschen wel een langh, maer geen voorspoedigh le- ven hebben. Want veele oude lieden worden seer gebrecklijck gequelt met lammigheyt, jicht in handen en voeten, en boven dat noch met malligheyt. Ick kan het leven van Cajus Mecaenas niet voorspoedigh noemen, om dat hy gestaedigh mette koortse geplaeght was, en hy koste in zijne laeste drie Iaeren, niet een ure slaepen. Wat voorspoedigh leven hadde de Philosooph Heraclitus, die altijd aen de Waetersucht kranck lagh? En de Poeet Ennius, diewelcke door alle zijne leeden pijn- lijck was? En wat voorspoet hadde de Poeet Sidonius, om langh te leven en oud te worden, die alle Iaeren op den dagh van zijn geboor- te, de koortse kreegh? waer door hy oock ten laesten is t'onder gebracht. Soo datmen in der waerheyt haer leven, hoewel het rijp en langh was, niet voorspoedigh magh noe- men, alhoewel andere daer en tegen, een korte tijd, voorspoedigh hebben geleeft, ge- lijck Alexander Magnus, Marcellus Nepos, en de aengenomene Soone van Augustus, als mede andere, die jongh, in voorspoet, zijn gestor- ven. En daerom zijnse ook niet geheel voor- spoedigh te achten, om dat haer leven soo kort was: want tot het voorspoedige leven, loopen veele dingen, die soo wel totte wel- vaert des lichaems, als totte goederen van de fortuyne behooren. Daerom wort ver- eischt langheyt des levens, gesontheyt en goede middelen om 't leven wel te onder- houden: is 't niet in overvloet, soo is 't ten minsten in noodruft, want iemant kan sich seer wel vernoegen, die soo veele heeft dat hy genoegh heeft. Waer over Horatius seer wel seyt in 't beginsel van zijne brieven: Dit is voorwaer geen arrem Man, Die kleyntjes sich behelpen kan. De middelen vertoonen wy door 't rijck- lijcke kleed, en door den hooren van Hercu- les, die in 't gemeen den hooren der Rijck- dommen, nae Amalthea, geheeten wort. Men schildert gemeenlijck dieselve vol vruchten, maer wy volgen Palephatus, diewelcke ver- haelt, dat Hercules in 't kasteel van Tespis in Boetia, dickwijls ter herberge lagh by een braeve Vrouwe Amalthea geheeten, die haer geld in een Bussels hoorn bewaerde, waer over zijne Mackers, op de reyse seyden, dat Hercules het hoorn van Amalthea hadde, waer uyt hy soo veele nam, als hy noodigh hadde. 't Welck Iola, de Neef van Amalthea, siende, dat het hoorn soo ledigh wierde, om Hercules daer uyt te onderhouden, datselve langer niet koste verdraegen. Andere willen dat Amalthea een rijck oud Wijf was, diewelcke haer geld, dat zy uyt de kramerie ontfingh, in den hooren opstapelde, 't welck van Hercu- les wegh gestolen zijnde, hy daer van seer heerlijck leefde. Waer uyt een spreekwoord quam, dat Hercules uyt het hoorn van Amal- thea, al 't geluck ontfingh. Waer uyt, door schertserye, van den Poeet Philemon geseyt is, dat het hooren van Amalthea en van de Rijk- dommen, niet anders is, als veel gelds te heb- ben. Daerom is het oock vol geld gemaelt, tot een beeld van den Rijckdom, diewelcke daer toe dient, om 't leven voorspoedelijck te onderhouden, om dat iemand geen goed hebbende, om rijcklijck van te leven, hoe gesont en wel gestelt hy zy, daerom niet kan geseyt worden voorspoedigh te zijn. Alsoo leeft oock die geene niet voorspoedigh, die hoe rijck hy oock zy, nochtans niet gesont is: sulx dat de voorspoet des levens niet toe laet, dat iemant belaeden zy met behoeftig- heyt, noch met eenigh ander quaed. De goe- de welgesteltheyt in dese voorspoet, zijn de uytwendige goederen, maer de inwendige zijn de gesontheyt, die aldermeest te wegen is: want de gesontheyt is de grootste schat, diemen soude konnen wenschen. Pirrus de Koningh der Epiroten, bad God niet om aen- was van Heerschappie, noch van Rijckdom, maer alleen om gesontheyt, want alsser gesont- heyt is, seyt Cel. Rhodiginus, soo schijnen alle dingen voorspoediger te gaen. En Horatius schrijft tot Ic- cium: Soo de buyck, de sijden en de voeten wel vaeren en gesont zijn, soo konnen de Koninghlijcke schatten niet heerlijckers geven. Wat smaeck heeftmen doch van de Rijckdommen, soo men niet gesont is? Dese Besitter moet wel vaeren, seyt die- selve Poeet, tot Lollium en tot Torquatum, want: Waer toe Fortuyn, met haer gejagh, Als ick 't goed niet gebruycken magh? Waer toe dient my dan de Fortuyne en de Rijckdommen, soo 't my niet is geoorloft, die te gebruycken? Soo past het dan wel, dat die diselve ge- bruyckt, gesont zy, soo wel aen lichaem als aen ziele. En dat hy sich door de begeer- lijckheyt niet late ontroeren, als door gram- schap, vreese, hoope, vrolijckheyt, smerte, of van wat hertztochten het zijn, 't zy bewe- gingen of ontsteltenissen des gemoeds: en gelijck Horatius, aen dienselven Lollium daer by voeght, Wat baet die geene, seyt hy, die altijd meer begeert, of die altijd vreest, huys of schatten? jae even alleens als de leepoogh een schoone schilderie, of als eene die 't podagra of voeteuvel heeft, de stovingen. En dit is 't geene Iuvenalis in zijn X Schimpdicht heeft willen invoeren: Bid God, tot aller tijd, in handel en bedrijf, Om een gesonde ziel in u gesonde lijf. Wy sullen God bidden dat hy ons een ge- sonde ziele in een gesont lichaem wil ver- leenen, want door de ontsteltheyt des ge- moeds, en door de swackheit, als mede door de verstoorenissen en quellingen der ziele, wort het lichaem ongesont, die ons het voorspoedige leven wegh nemen. De Eycken tronck, als voor geseyt is, ver- toont ons de voorspoet, voor soo veel de gesontheyt en 't lange leven aengaet: Want de Eykeboom, die een hart en onbederflijck houd heeft, en dat veele eeuwen geduyrt, wort voor een beeld van sterckheyt gehou- den, en de dappere stercke Mannen, worden geseyt robusti, van robur of van de eycke. En Festus seyt, Robum komt van Rubro en van roode verwe, waer van oock de stoffe, die veele aederen van die verwe heeft, genaemt is Robur. Hier van worden de welgestelde Mannen, en die hoogh van verwe zijn, Robusti genaemt. En daerom voerde Hercules, die robust en sterck was, een kodse van Eyc- ken houd. Zy is oock een beeld van geduy- righeyt en van een langh leven, want de Ey- keboom leeft lange, en in haere laeste Iaeren verlanghtse haer leven, soo men die voor eenige tijd in d'aerde begraeft, en met wae- ter besprenght. En daerom voorseyden de Wichlaers of Priesters aen den Grootvaeder van Galba, als wanneer de Adelaer hem de ingewanden van de offerhande uyter hand nam, en daer mede op een Eycken boom vloogh, dat de hooghste Regieringe, metter tijd, op zijn geslacht en naekomelingen, doch langhsaem, soude komen, gelijck het oock naemaels gebeurde. De krans van swarte Violen bediet een langh voorspoedigh leven, want soodanige Violen bloeyen altijt, en brengen gestadigh bloemen voort, al hebben die oock geene blaeders, gelijck Theophrastus seyt in 't VI boeck van de planten, alsoo kan oock eener, die in voorspoet leeft, tot allen tijden 't hoofd op steken, niet om bloemen voort te brengen, maer vruchten van eerlijcke werckingen, soo hy dieselve maer wel bewaert en onder- houd, gelijck het behoort, en dat hy, door het ongeregelt misbruyck, zijne voorspoet des levens, niet schende noch quetse.

URL_WEBPAGE http://www.dbnl.org/tekst/pers001cesa01/pers001cesa01_1084.htm PARENT embstma_1450 MOTTO_IT PROSPERITA DELLA VITA HIM GUL ; MNE ; EMBLEMS ; ILL_BOOK ; ARTTHEORY MOTTO_NL Voorspoet des levens, van den Heere Giov. Zaratino Castellini MOTTO_IT_NORM Prosperità della vita TIPE emblempictura ANNOT The wreath is of leaves and not of violets NEXT embstma_1450_emblem172 SEQ 171 IIHIM GUL ; MNE ; EMBLEMS ; ILL_BOOK ; ARTTHEORY CAPTION_EN Prosperità della vita: a seated woman holding an oak-branch with acorns in one hand and a cornucopia filled with money in the other SOURCE_FILE embstma_1450.dmp MOTTO_NL_NORM Voorspoed des levens, van de Heer Giov. Zaratino Castellini LINK_FACSIMILE embstma_1450_fac565 TYPE emblem pictura IC 25G(+27) ; 25G3(OAK)(+22) ; 31D15 ; 43A(+12) ; 46B31 ; 54F11(+113) ; 86(PROSPERITA DELLA VITA) ; 92B11221 PREV embstma_1450_emblem170 URL_IMAGE embstma_1450_pic565.jpg ID embstma_1450_emblem171 CHILDREN CHILDREN_SQRT 0