<p>Een Vrouwe die rijcklijck gekleet is, heb-<lb/> bende in d'eene hand den Hooren van<lb/> Hercules vol geld, in d'ander een eycken tack<lb/> met blaeders en eykels, doch soo groot dat-<lb/> men de eyckels gemacklijck sien kan, om<lb/> 't hoofd salse een krans van swarte Violetten<lb/> hebben, daer geene taxkens aen zijn, maer<lb/> totte wortel toe, vol blaeders.<lb/> Ick weet dat eenige, om 't beeld van de<lb/> voorspoet des levens uyt te drucken, een<lb/> Kraeye afmaelden en dat om geen ander<lb/> <pb n="embstma_1450_fac56"/> oorsaecke, dan om dat hy lange leeft. Maer<lb/> om de waerheyt te seggen, soo is die wel een<lb/> beeld van het lange leven, maer niet van de<lb/> voorspoet desselven, om dat veele Menschen<lb/> wel een langh, maer geen voorspoedigh le-<lb/> ven hebben. Want veele oude lieden worden<lb/> seer gebrecklijck gequelt met lammigheyt,<lb/> jicht in handen en voeten, en boven dat noch<lb/> met malligheyt. Ick kan het leven van Cajus<lb/> Mecaenas niet voorspoedigh noemen, om dat<lb/> hy gestaedigh mette koortse geplaeght was,<lb/> en hy koste in zijne laeste drie Iaeren, niet<lb/> een ure slaepen. Wat voorspoedigh leven<lb/> hadde de Philosooph Heraclitus, die altijd aen<lb/> de Waetersucht kranck lagh? En de Poeet<lb/> Ennius, diewelcke door alle zijne leeden pijn-<lb/> lijck was? En wat voorspoet hadde de Poeet<lb/> Sidonius, om langh te leven en oud te worden,<lb/> die alle Iaeren op den dagh van zijn geboor-<lb/> te, de koortse kreegh? waer door hy oock<lb/> ten laesten is t'onder gebracht. Soo datmen<lb/> in der waerheyt haer leven, hoewel het rijp<lb/> en langh was, niet voorspoedigh magh noe-<lb/> men, alhoewel andere daer en tegen, een<lb/> korte tijd, voorspoedigh hebben geleeft, ge-<lb/> lijck Alexander Magnus, Marcellus Nepos, en de<lb/> aengenomene Soone van Augustus, als mede<lb/> andere, die jongh, in voorspoet, zijn gestor-<lb/> ven. En daerom zijnse ook niet geheel voor-<lb/> spoedigh te achten, om dat haer leven soo<lb/> kort was: want tot het voorspoedige leven,<lb/> loopen veele dingen, die soo wel totte wel-<lb/> vaert des lichaems, als totte goederen van<lb/> de fortuyne behooren. Daerom wort ver-<lb/> eischt langheyt des levens, gesontheyt en<lb/> goede middelen om 't leven wel te onder-<lb/> houden: is 't niet in overvloet, soo is 't ten<lb/> minsten in noodruft, want iemant kan sich<lb/> seer wel vernoegen, die soo veele heeft dat<lb/> hy genoegh heeft. Waer over Horatius seer<lb/> wel seyt in 't beginsel van zijne brieven:<lb/> Dit is voorwaer geen arrem Man,<lb/> Die kleyntjes sich behelpen kan.<lb/> De middelen vertoonen wy door 't rijck-<lb/> lijcke kleed, en door den hooren van Hercu-<lb/> les, die in 't gemeen den hooren der Rijck-<lb/> dommen, nae Amalthea, geheeten wort. Men<lb/> schildert gemeenlijck dieselve vol vruchten,<lb/> maer wy volgen Palephatus, diewelcke ver-<lb/> haelt, dat Hercules in 't kasteel van Tespis in<lb/> Boetia, dickwijls ter herberge lagh by een<lb/> braeve Vrouwe Amalthea geheeten, die haer<lb/> geld in een Bussels hoorn bewaerde, waer<lb/> over zijne Mackers, op de reyse seyden, dat<lb/> Hercules het hoorn van Amalthea hadde, waer<lb/> uyt hy soo veele nam, als hy noodigh hadde.<lb/> 't Welck Iola, de Neef van Amalthea, siende,<lb/> dat het hoorn soo ledigh wierde, om Hercules<lb/> daer uyt te onderhouden, datselve langer<lb/> niet koste verdraegen. Andere willen dat<lb/> Amalthea een rijck oud Wijf was, diewelcke<lb/> haer geld, dat zy uyt de kramerie ontfingh,<lb/> in den hooren opstapelde, 't welck van Hercu-<lb/> les wegh gestolen zijnde, hy daer van seer<lb/> heerlijck leefde. Waer uyt een spreekwoord<lb/> quam, dat Hercules uyt het hoorn van Amal-<lb/> thea, al 't geluck ontfingh. Waer uyt, door<lb/> schertserye, van den Poeet Philemon geseyt is,<lb/> dat het hooren van Amalthea en van de Rijk-<lb/> dommen, niet anders is, als veel gelds te heb-<lb/> ben. Daerom is het oock vol geld gemaelt,<lb/> tot een beeld van den Rijckdom, diewelcke<lb/> daer toe dient, om 't leven voorspoedelijck<lb/> te onderhouden, om dat iemand geen goed<lb/> hebbende, om rijcklijck van te leven, hoe<lb/> gesont en wel gestelt hy zy, daerom niet kan<lb/> geseyt worden voorspoedigh te zijn. Alsoo<lb/> leeft oock die geene niet voorspoedigh, die<lb/> hoe rijck hy oock zy, nochtans niet gesont<lb/> is: sulx dat de voorspoet des levens niet toe<lb/> laet, dat iemant belaeden zy met behoeftig-<lb/> heyt, noch met eenigh ander quaed. De goe-<lb/> de welgesteltheyt in dese voorspoet, zijn de<lb/> uytwendige goederen, maer de inwendige<lb/> zijn de gesontheyt, die aldermeest te wegen<lb/> is: want de gesontheyt is de grootste schat,<lb/> diemen soude konnen wenschen. Pirrus de<lb/> Koningh der Epiroten, bad God niet om aen-<lb/> was van Heerschappie, noch van Rijckdom,<lb/> maer alleen om gesontheyt, want alsser gesont-<lb/> heyt is, seyt Cel. Rhodiginus, soo schijnen alle dingen<lb/> voorspoediger te gaen. En Horatius schrijft tot Ic-<lb/> cium: Soo de buyck, de sijden en de voeten wel vaeren en<lb/> gesont zijn, soo konnen de Koninghlijcke schatten niet<lb/> heerlijckers geven. Wat smaeck heeftmen doch<lb/> van de Rijckdommen, soo men niet gesont<lb/> is? Dese Besitter moet wel vaeren, seyt die-<lb/> selve Poeet, tot Lollium en tot Torquatum, want:<lb/> Waer toe Fortuyn, met haer gejagh,<lb/> Als ick 't goed niet gebruycken magh?<lb/> Waer toe dient my dan de Fortuyne en de<lb/> Rijckdommen, soo 't my niet is geoorloft,<lb/> die te gebruycken?<lb/> Soo past het dan wel, dat die diselve ge-<lb/> <pb n="embstma_1450_fac5"/> bruyckt, gesont zy, soo wel aen lichaem als<lb/> aen ziele. En dat hy sich door de begeer-<lb/> lijckheyt niet late ontroeren, als door gram-<lb/> schap, vreese, hoope, vrolijckheyt, smerte, of<lb/> van wat hertztochten het zijn, 't zy bewe-<lb/> gingen of ontsteltenissen des gemoeds: en<lb/> gelijck Horatius, aen dienselven Lollium daer by<lb/> voeght, Wat baet die geene, seyt hy, die altijd meer<lb/> begeert, of die altijd vreest, huys of schatten? jae even<lb/> alleens als de leepoogh een schoone schilderie, of als eene<lb/> die 't podagra of voeteuvel heeft, de stovingen. En dit is<lb/> 't geene Iuvenalis in zijn X Schimpdicht heeft<lb/> willen invoeren:<lb/> Bid God, tot aller tijd, in handel en bedrijf,<lb/> Om een gesonde ziel in u gesonde lijf.<lb/> Wy sullen God bidden dat hy ons een ge-<lb/> sonde ziele in een gesont lichaem wil ver-<lb/> leenen, want door de ontsteltheyt des ge-<lb/> moeds, en door de swackheit, als mede door<lb/> de verstoorenissen en quellingen der ziele,<lb/> wort het lichaem ongesont, die ons het<lb/> voorspoedige leven wegh nemen.<lb/> De Eycken tronck, als voor geseyt is, ver-<lb/> toont ons de voorspoet, voor soo veel de<lb/> gesontheyt en 't lange leven aengaet: Want<lb/> de Eykeboom, die een hart en onbederflijck<lb/> houd heeft, en dat veele eeuwen geduyrt,<lb/> wort voor een beeld van sterckheyt gehou-<lb/> den, en de dappere stercke Mannen, worden<lb/> geseyt robusti, van robur of van de eycke. En<lb/> Festus seyt, Robum komt van Rubro en van roode<lb/> verwe, waer van oock de stoffe, die veele aederen van<lb/> die verwe heeft, genaemt is Robur. Hier van worden<lb/> de welgestelde Mannen, en die hoogh van verwe zijn,<lb/> Robusti genaemt. En daerom voerde Hercules,<lb/> die robust en sterck was, een kodse van Eyc-<lb/> ken houd. Zy is oock een beeld van geduy-<lb/> righeyt en van een langh leven, want de Ey-<lb/> keboom leeft lange, en in haere laeste Iaeren<lb/> verlanghtse haer leven, soo men die voor<lb/> eenige tijd in d'aerde begraeft, en met wae-<lb/> ter besprenght. En daerom voorseyden de<lb/> Wichlaers of Priesters aen den Grootvaeder<lb/> van Galba, als wanneer de Adelaer hem de<lb/> ingewanden van de offerhande uyter hand<lb/> nam, en daer mede op een Eycken boom<lb/> vloogh, dat de hooghste Regieringe, metter<lb/> tijd, op zijn geslacht en naekomelingen, doch<lb/> langhsaem, soude komen, gelijck het oock<lb/> naemaels gebeurde.<lb/> De krans van swarte Violen bediet een<lb/> langh voorspoedigh leven, want soodanige<lb/> Violen bloeyen altijt, en brengen gestadigh<lb/> bloemen voort, al hebben die oock geene<lb/> blaeders, gelijck Theophrastus seyt in 't VI boeck<lb/> van de planten, alsoo kan oock eener, die in<lb/> voorspoet leeft, tot allen tijden 't hoofd op<lb/> steken, niet om bloemen voort te brengen,<lb/> maer vruchten van eerlijcke werckingen, soo<lb/> hy dieselve maer wel bewaert en onder-<lb/> houd, gelijck het behoort, en dat hy, door<lb/> het ongeregelt misbruyck, zijne voorspoet<lb/> des levens, niet schende noch quetse.</p>

http://www.dbnl.org/tekst/pers001cesa01/pers001cesa01_1084.htm

embstma_1450

PROSPERITA DELLA VITA

GUL

MNE

EMBLEMS

ILL_BOOK

ARTTHEORY

Voorspoet des levens, van den Heere Giov. Zaratino Castellini

Prosperità della vita

emblempictura

The wreath is of leaves and not of violets

embstma_1450_emblem172

171

GUL

MNE

EMBLEMS

ILL_BOOK

ARTTHEORY

Prosperità della vita: a seated woman holding an oak-branch with acorns in one hand and a cornucopia filled with money in the other

embstma_1450.dmp

Voorspoed des levens, van de Heer Giov. Zaratino Castellini

embstma_1450_fac565

emblem pictura

25G(+27)

25G3(OAK)(+22)

31D15

43A(+12)

46B31

54F11(+113)

86(PROSPERITA DELLA VITA)

92B11221

embstma_1450_emblem170

embstma_1450_pic565.jpg

embstma_1450_emblem171