<p>Een Vrouwe met Mostaertsaet gekroont,<lb/> houdende met beyde handen voor haer<lb/> schoot een nestjen met jonge Vogeltjens<lb/> Acanti of Cardelli geheeten, van d'eene sijde<lb/> voor haere voeten heeftse een Henne met<lb/> haere kiexkens, die naulijx uyt den dop zijn,<lb/> twee uyt een broed. Van d'ander sijde sal<lb/> een Haese staen met haer jongen, die eerst<lb/> zijn voor den dagh gekomen.<lb/> De Vruchtbaerheyt is de meeste geluck-<lb/> saligheyt die een getroude Vrouwe magh<lb/> hebben, want daer door verkrijght zy de<lb/> vruchten, die van haer, door 't Houlijck, met<lb/> verlangen, verwacht zijn: aengesien door<lb/> een oude instortinge der Natuyre, den Men-<lb/> schen de voortteelinge der kinderen is noo-<lb/> digh: 't welck oock een bekende saecke is<lb/> in de onreedelijcke dieren. Alle gedierten<lb/> soecken uyter natuyre jongen en naekome-<lb/> lingen voort te brengen, alhoewelse daer<lb/> van geen nuttigheyt verhopen. Maer waer<lb/> isser grooter nuttigheyt en grooter rijck-<lb/> dom als kinderen?<lb/> <pb n="embstma_1450_fac580"/> O Moeder dit is 't grootst' en heerelijxte goed,<lb/> Indien ghy kinders hebt van een oprecht gemoed,<lb/> seyde Euripides in zijn Meleagro. Dese Ouders<lb/> worden geluckigh geacht, die veele goede<lb/> kinderen hebben, 't zy dat het knechtjes of<lb/> Maeghdekens zijn, seyt Aristoteles. Want ge-<lb/> lijck een Man die veele vrienden heeft, meer<lb/> machts door dieselve verkrijght, als of hy<lb/> geene hadde, alsoo is oock een Burger meer-<lb/> der, die veele kinderen heeft, als die geene of<lb/> weynige kinderen heeft. Onder de seldene<lb/> gebeurlijckheden van 't Menschlijck geluck,<lb/> verhaelt Plinius in 't VII boeck XLIV cap. dat<lb/> Cecilius Metellus van Macedonien vier Soonen<lb/> hadde, waer van d'eene Schout, en d'ander<lb/> drie Burgemeesters geweest zijn, en twee<lb/> die Triumphales waeren, en eene Rentmeester.<lb/> In 't I boeck in 't XIII cap. verhaelt hy, dat<lb/> hy nae zijn dood, naeliet ses Soonen, elf Ne-<lb/> ven, en datter onder waeren, soo Swagers<lb/> als Snaeren, die hem, als Vaeder groeteden,<lb/> seven en twintigh. Hy seyt oock dat hy vint<lb/> in de handlingen ten tijde van Augustus on-<lb/> der 't 12 Iaer van 't Burgemeesterschap, dat<lb/> Cajus Crispinus Hilaris van Fiesole, met seven<lb/> Soonen en twee Dochters met 27 Neven,<lb/> negen Nichten, en 29 Naeneven, in 't Capi-<lb/> tolium met een groote en statige pompe, ge-<lb/> offert heeft. Tot uyterste gelucksaligheyt en<lb/> de hooghste eere wert genoemt, Anicia Falco-<lb/> nia, Moeder van verscheyden Burgemeesters,<lb/> in een oude opschrijvinge, datse is geweest<lb/> een Burgemeesters Vrouwe, een Burgemee-<lb/> sters Dochter, en Moeder van verscheyden<lb/> Burgemeesteren, wiens kinderen haer een<lb/> heerlijck graf hadden toegestelt. Valerius Ma-<lb/> ximus seyt in 't IV boeck IV cap. dat het een<lb/> groot verciersel in de Vrouwen is, kinderen<lb/> te hebben, derhalven verhaelt hy van een<lb/> Vrouwe uyt Campagnien, die seer met haere<lb/> kostelheyt pronckte, ten huyse van Cornelia,<lb/> de Moeder van Gracchus, die 12 Soonen had-<lb/> de, en nae dat zy alles hadde gesien, hielt zy<lb/> haer soo lange op, tot haere kinderen uyter<lb/> schoole quamen, en als dieselve voor haer<lb/> quaemen, soo seyde zy, wijsende op haere<lb/> kinderen, siet dit zijn al mijne tapijten en cieraeden.<lb/> Vruchtbaer, magh die andere Cornelia, uyt het<lb/> geslacht van Scipio, oock wel genaemt wer-<lb/> den, die in 't LXII Iaer, Volusium Saturninum baer-<lb/> de, die daer nae met den Keyser Domitianus<lb/> Burgemeester wierde. Dese gelucksaligheyt<lb/> is niet soo seer besonder, alsse is algemeen,<lb/> want dit is de gelucksaligheyt van een Vae-<lb/> derland, datmen verrijckt zy met veele goe-<lb/> de, deughdsaeme, en treflijcke kinderen.<lb/> Daerom maecktense in de stad van Romen een<lb/> besluyt, dat aen die de eerste plaetse en<lb/> grootste eere gegeven soude werden, niet<lb/> wie de meeste Iaeren, maer die de meeste<lb/> kinderen hadde, jae hy wierde, boven die<lb/> geene, die min kinderen hadde, voortge-<lb/> trocken, schoon datse ouder waeren, om de<lb/> Burgemeesters Roede aen den Burgemeester<lb/> over te leveren. En dit staet in de Wet Iulia,<lb/> die by A. Gellium in 't 2 b. XV c. te lesen is.<lb/> Met Mostaertsaet is zy gekroont, om dat<lb/> dit kleynste saet soo vruchtbaer is, dat het<lb/> oock, sonder eenige arbeyt, boven alle kruy-<lb/> den, soo overvloedigh voortspruyt, dat oock<lb/> de Vogelen des Hemels daer in rusten en<lb/> haere nesten maecken. Van de vruchtbaer-<lb/> heyt van 't Vogeltjen Acantus seyt Plinius,<lb/> X boek LXIII cap. dat alle Dieren, hoe groo-<lb/> ter die van lichaem zijn, dat zy oock te on-<lb/> vruchtbaerder zijn: Want de Elephanten,<lb/> Paerden, Leeuwen, Cameelen brengen maer<lb/> een jongh tot een dracht voort. De Henne<lb/> aen d'een sijde met haer gebroetsel, voor<lb/> haere voeten, waer van uyt een ey, twee jon-<lb/> gen voortkomen, vertoont de vruchtbaer-<lb/> heyt van dese Huysvogel. Van gelijcken ver-<lb/> haelt Pierius, binnen Padua gesien te hebben, en<lb/> Albertus Magnus schrijft, dat in sekere plaetse<lb/> van Macedonien, een Henne uyt 22 eyren<lb/> 44 kuyckens gebroet heeft. De Oude ge-<lb/> bruyckten in dese gelegentheyt een Schaep<lb/> met twee Lammekens te samen gebonden:<lb/> Want als de oude Moeders twee kinderen,<lb/> tot eender draght, hadden ter Werreld ge-<lb/> bracht, soo plaghten zy een Schaep met twee<lb/> Lammerkens, aen Iuno de Goddinne, die een<lb/> Voorsitster der Rijckdommen, en een help-<lb/> ster der baerende Vrouwen was, tot een<lb/> danckbaerheydt op te offeren. Want dese<lb/> Dieren niet alleen op veele plaetsen, gelijck<lb/> in Egypten, twee voortbrengen, maer, gelijck<lb/> Aristoteles verhaelt in 't VII boeck IV cap. van<lb/> de Dieren, wel dickwijls drie, viere en vijve.<lb/> Een Vrouwe heeft alleen in vier drachten<lb/> 20 kinderen voortgebracht, yder reyse vijf,<lb/> en de meeste derselven kostse alleene voeden<lb/> en opbrengen. A. Gellius verhaelt in 't X b.2 c.<lb/> dat een dienstmaeghd ten tijde van Augustus<lb/> <pb n="embstma_1450_fac581"/> in 't veld van Laviente vijf kinderen baerde, die<lb/> weinigh dagen leefden, en de Moeder stierf<lb/> oock korts daer nae. Waer over oock door<lb/> last van Augustus, dese vruchtbaerheyt ter ee-<lb/> ren, een grafschrift op den Laurentiaenschen<lb/> weg wierde gestelt. En Iulius Capitolinus schrijft<lb/> dat onder de regeeringe van Antoninus Pius,<lb/> een Vrouwe vijf kinderen baerde: en hoe-<lb/> wel Aristoteles houd, dat dit het grootste ge-<lb/> tal van kinderen is, dat tot eender dracht<lb/> kan geboren worden, soo leestmen doch van<lb/> Margareta een Gravinne van Holland, die te<lb/> Loosduynen in 't Iaer 1276, 365 kinderen soude<lb/> hebben gebaert, en die aldaer souden ge-<lb/> doopt zijn: de knechtjes met den naeme<lb/> Ioannes, de Meysjes Elisabet, 't welck noch te<lb/> Loosduinen ontrent den Hage, wert vertoont, als<lb/> mede de beckens waer uyt zy souden zijn<lb/> gedoopt, zijnde alsdoen een Monnickekloo-<lb/> ster van S. Bernard: En wort de geschiedenisse<lb/> aldus verhaelt, dat sekere arme Vrouwe van<lb/> de Gravinne een aelmoesse versochte, die<lb/> twee kinderen, van eender dracht, by haer<lb/> hadde, en in plaetse van haer onderstant te<lb/> doen, beschrobde zy dieselve, seggende datse<lb/> geen twee kinderen koste voortbrengen, of<lb/> daer mosten oock twee Vaeders toe zijn ge-<lb/> weest: Waer over dese arme Vrouwe seer<lb/> droevigh zijnde, bad God, om hare kuysheyt<lb/> te ontdecken, dat de Gravinne, die alreede<lb/> swanger was, soo veele kinderen mocht ter<lb/> Werlt brengen, alsser dagen in 't Iaer waeren.<lb/> Dit vintmen in de oude Hollandsche Chro-<lb/> nijcken. En Martinus Cramerus, een waerachtigh<lb/> Schrijver, seyt, dat de Vrouwe van de Grave<lb/> Virboslaus 36 Soonen te Cracou heeft ter Wer-<lb/> relt gebracht. Van de Haesen seytmen, datse<lb/> soo vruchtbaer zijn, dat terwijlen zy soogen,<lb/> zy oock baren, en dat d'eene vrucht strax op<lb/> d'ander volgt. Valerius Maximus verhaelt, datter<lb/> een eyland was, waer uyt d'Inwoonders ge-<lb/> dwongen waeren te vluchten, om het groot<lb/> vermenigvuldigen van de Hasen. Derhalven<lb/> gebreken daer geene, die daer seggen, dat de<lb/> Haese Rammelaers selve haer eygen vrucht<lb/> moeten ontfangen, baeren en voeden, gelijck<lb/> de Wijfkens doen, om dat zy soo seer ver-<lb/> menighvuldigen.</p>

http://www.dbnl.org/tekst/pers001cesa01/pers001cesa01_1129.htm

embstma_1450

GUL

MNE

EMBLEMS

ILL_BOOK

ARTTHEORY

GUL

MNE

EMBLEMS

ILL_BOOK

ARTTHEORY

Vruchtbaerheyt

Fecondità

emblempictura

embstma_1450_emblem176

175

FECONDITA

Fecondità: a woman holding the nest of a goldfinch in her hands, rabbits and chickens

embstma_1450.dmp

Vruchtbaerheyt

embstma_1450_fac579

emblem pictura

25F26(HARE)(+23)

25F26(HARE)(+42)

25F32(GOLDFINCH)(+23)

25F32(GOLDFINCH)(+421)

25G4(MUSTARD-SEED)(+27)

31D15

34B232(+52)

34B232(+9411)

34B232(+942)

41D2339

41D271

43A(+12)

58A3(+113)

86(FECONDITA)

embstma_1450_emblem174

embstma_1450_pic579.jpg

embstma_1450_emblem175