<p>Sponte suâ unigenum fert tantum Arbuscula fructum;<lb/> Ast eadem varios insitione parit:<lb/> Naturam quicunque rudem non excolit, ille<lb/> Semper idem est; cultu fit sibi dissimilis.<lb/> </p>

<p>COMMENTARIVS.<lb/> CVM tota ratio foelicitatis humanae, his tribus potissi-<lb/> mum rebus constet; Naturâ, Ratione, &amp; Exercitatione:<lb/> &amp; Natura sit docilitas ac propensio nobis insita, ad res<lb/> honestas; Ratio, doctrina quae monitis constat &amp; prae-<lb/> ceptis; Exercitatio, usus ejus habitus, quam Natura, sive Deus<lb/> nobis insevit; vehementer mediussidius mihi errare videntur;<lb/> qui<lb/> <pb n="embstma_965_fac087"/> qui satis esse putant nasci, coecamque naturam in tenebris suis<lb/> marcere, &amp; torpere sinunt. Vt enim fructus aut unius tantum<lb/> generis, aut utplurimum insipidos gignit arbor, citrà curam in-<lb/> sitionis; ut agri non solum nullas fruges, sed tribulos, carduos<lb/> &amp; lolium producunt, si non excolantur, exculti verò innume-<lb/> ra &amp; varij generis frumenta pariunt: sic homo, nisi Naturam,<lb/> nobile illid Dei depositum, doctrinâ excolat, tanquam rudis<lb/> Massa, &amp; cui nulla forma est inducta, in hoc mundi thetro ver-<lb/> satur; secus in se uno omnia habet, nullaque est disciplina quam<lb/> non apprehendat, si praeceptionibus, &amp; exercitatione instite-<lb/> semenque virtutum, quod doctrinâ suscitatur, non secus ac <lb/> scintilla, levi flatu adjuta, ignem suum explicat. Testatur id<lb/> Boëtius,<lb/> Intus est hominum vigor<lb/> Arce conditus abditâ.<lb/> Et alio loco idem,<lb/> Haeret profectò semen introsum Veri<lb/> Quod excitatur ventilante doctrinâ,<lb/> Nam cur rogati sponte recta censetis<lb/> Ni mersus alto viveret fomes corde?<lb/> Et si Platonis Musa personat verum,<lb/> Quod quisque discit, immemor recordatur.<lb/> Libet hîc addere elegantissimos magni illius Scaligeri versus;<lb/> Istos animi igniculos, seminaria ista,<lb/> Queis sevit agros ingeni, beata rerum<lb/> Natura parens, studijs augescere par est,<lb/> Aut splendor abit perditus aerugnie tetrâ.<lb/> Indigni certè tantis Dei muneribus qui haec negligunt &amp; pu-<lb/> trescere sinunt, quum alioqui, si bonus cultor ea excepisset, si-<lb/> milia origini suae divinae prodijssent, &amp; paria his, ex quibus or-<lb/> ta sunt, excrevissent. nunc, quia colonum negligentem sortita<lb/> sunt, necantur, &amp; purgamenta pro frugibus pariunt. Apuleius<lb/> asserit hominem nec perfecte bonum, nec malum nasci, sed<lb/> utriusque semina ei à naturâ indita, quae institutione in hanc,<lb/> vel illam partem emicant. Vide quantum valeat ille cultus, cui<lb/> (quod Demosthenes de Pronunciatione dicebat) prima, secun-<lb/> da, &amp; tertia debentur. Quamvis autem Natura quosdam à se<lb/> impetus<lb/> <pb n="embstma_965_fac088"/> impetus sumat; excolendo tamen perficienda est. Dicet hoc<lb/> Romanae fidicen Lyrae;<lb/> Doctrina sed vim promovet insitam,<lb/> Rectique cultus pectora roborant.<lb/> Animavertit &amp; hoc Vegetius in Militari suâ doctrinâ, dum<lb/> ait; Paucos viros fortes natura procreat, bonâ institutione plu-<lb/> res reddet industria. Haec est, quae Elephantem faciat sunambu-<lb/> lum, morionem Asinum. Et ad quid non fingat hominem, ani-<lb/> mal omnis Disciplinae capax? Vincamus itaque, aut saltem ad-<lb/> juvemus, Naturam diligentiâ, excludamus torporis somnium.<lb/> Rationis<lb/> </p>

26

embstma_965

GUL

MNE

EMBLEMS

ILL_BOOK

emblem pictura

emblempictura

Ent wordt op boom geplaatst (Veredeling van talent)

embstma_965_emblem025

GUL

MNE

EMBLEMS

ILL_BOOK

A man grafting a tree in a landscape; a spade on the ground

embstma_965.xml

embstma_965_fac086

Ars naturam iuvat

<p>Ars naturam juvat.</p>

41A68

47I134

52A13(+4)

54F13(+4)

86(ARS NATURAM IUVAT)

embstma_965_emblem023

embstma_965_pic086.jpg

embstma_965_emblem024

Ars naturam iuvat