$ TEXT_EXPL_XML
4. De Boomen begeeren eenen Koning.
De hooge Vrugteloose ende meest voedsel behoustige Bo-
men, den laagsten uit den aard behouftigen ende ver-
agteliksten aanwijsende, dat de Vogelen den Aarend tot haa-
re koninginne, ende de Viervoetige Dieren den Leew tot
haren Koning hadden; vougden daar by, dat sy niet min als
die, met eenen Doorlugtigen Koninge behoorden te werden
vereerd. Ende hitsen sy de selven dus aan, om gelijkelik
opstaanden te begeeren ende te kiesen eenen Koning oover
alle Boomen. Ende niet geheel van allen goeden verstande
ontbloot zijnde, soo dagten sy tot die waardigheid eenen
seer weinig voedsel behoevenden, maar goede Vrugten-
Olyfboom, daar naa den Vygenboom, ende eindelik den
Wijnstok daar toe verkoren: dog overmits die alle ende yder
van dien in het bysonder, om eene ende deselve reeden
weigerden die aangeboodene Heerschappye aan te neemen,
namelik dat sy, uit Heersugt, willende sweeven hooger
ende booven alle andere Boomen, seekerlik seer veel voed-
sels souden behouven, ende daar en teegen haar onvrugt-
baarig sap verteerd, ofte in onvruchtbaare takken soodaa-
nig verspreid soude werden dat sy ontaardende, voortaan
niet dan seer onnut houtm ende geene van haare goede
Vrugten, waar meede sy nu Goode ende den Menschen
aangenaam waaren, voortbrengen souden konnen: Ende
vermits die al te onvoorsigtige ofte al te behouftige Boomen,
aan deese goede reedenen, strekkende om alle Boomen van
eenen Koning oover haar te kiesen, af te leiden, geen ge-
hoor wilden gevenl Soo versogten sy ten laatsten daar toe
den seer behouftigen gants Vrugteloosen, tot timmeren,
branden, ende schaduwe te geeven onnutten, ende allesins
steekenden Doorn-bos. Welk des niet te min, ja des te
meer ende eerder, deese Heerschappie aangenoomen heb-
bende, asl alleen door sijne oovergroote nu hem opgedraa-
gene magt, ende door geene de minste Deugden, booven
anderen uitsteeken konnende, ook aanstonds sijne KOn-
ninglike opgedraagene magt gebruikte, met te gebieden,
,,Dat alle de andere Boomen op hem te vertrouwen hadden,
,,ofte dat andersins vier van hem uitgaan, ende hy alle de
,,ongehoorsaame Boomen verteeren soude. Welk gebod
die Boomen nog willende nog konnende naarkomen,
soo ging ook waarelik uit dien Doorn Bosse vier, welke niet
alleen de andere Boomen, maar ook den Doorn-bos selfs
verteerde.
Uitlegging der Woorden.
Met hooge Vrugteloofe BOOMEN, werden hier
verstaan seer aanstenelijke dog behouftige, ende Boose
Ingeseetenen.
Met Geringe vergatelijke BOOMEN, de geringste en-
de altijds-behouftige Ingeseetenen eener vrye Repu-
blijke.
Met OLYF-BOOMEN, VYGE-BOOMEN, ende
WYNSTOKKEN, Ingeseetenen die van haar eigen In-
komsten niet alleen leeven, maar ook aan alle anderen
uit die haare Inkomsten den kost verschaffen.
Met den DOORN-Bos, een Krijgsman die geene vrug-
ten draagd; ende Koning geworden zijnde, alle het
voedsel der Ingeseetenen verteerd, ende daar en boven haar
steekt ende verdrukt.
Gelijk men dageliks in Monarchale ofte Een-Hoofdige Regeeringen,
siet de waarheid van ons Spreekwoord,
In het Hof,
Word Goud tot stof,
Ende staf tot Goud:
Wee die daar op bowd.
Naamelik dat veeltijds seer behouftige ende ontugtig leevende
menschen, aldaar door quaade konsten, ende sonder eenige an-
dere haare verdiensten, tot hooge Eer-amten verheeven ende
met Goederen opgepropt werden; als ook, dat daar en teegen
seer deugdsaame, gegoede, ende verstandige Ingeseetenen, al-
daar sonder eenige haare schuld veeltijds ter needer gesmeeten,
van alle haare goederen beroofd, ofte, gedood werden: Soo siet
men ook daar beneevens altijds in welgestelde Vrye Republijken, dat
de gegoede, deugdsaame ende verstandige Ingeseetenen, aldaar
Spil-penningen, ende alle die door een ontugtig leeven sig aldaar
behouftig maaken, ofte gemaakt hebben, genoodsaakt werden
ende blijven, sig aldaar, volgens de Wetten der Republike, te
draagen, ende sig te onthouden van andere menschen te veron-
gelijken, te besteelen ende te berooven, ofte de straffe daar toe
staande te lijden. Het welk ook de reeden is, dat de Aansiene-
like, Ondeugende ende Behouftige Ingeseetenen eener Vrye Repu-
blike, altijds tragten een Hoofd oover de Republike op te werpen,
ende ten dien einde alle de geringe ende onweetende Ingeseete-
nen, die altijds in seer grooten getaale zijn, ende door oproeren
ofte binnelandse ooreloogen nietwes te verliesen hebben, aan
haaren snoere te krijgen, ende teegen de Wettige Regenten der
Republike op te hitsen. Ende dit is ook de reeden dat aldaar
geene gegoede, deugdsaame ende verstandige Ingeseetenen, maar
wel eenige behouftige, ondeugende Heerssugtigen, sig eerst tot
Hoofd der Misnougden, ende daar naa tot Heer oover de geheele
Republike opwerpen, ofte laaten indringen. Ende vermits deese
onse reedenkaaveling haar oorsprong neemt van eener Fabule ofte
Parabole, ons saaken leerende die geschied waaren, ofte ten deele
nog stonden te geschieden, ende van welke geene die Heyli-
ge Schriften gewaagen, * Soo sullen wy nu ter bevestinge onser
opgemelde reedenkaavelinge, niet dan de Historien in de Heylige
Schriften begreepen, aanhaalen ofte voordraagen.
De Israëliten ten meermaalen door den kloukmoedigen ende-
deugdsaamsten Krijgs-Ooversten, Gideon, uit der slavernie, waar
in sy gevallen waaren, verlost zijnde, begeerden dat hy ende
sijne wettige Afkoomelingen, Soon ende Soons Soon, naa hem,
ter belooninge van dien, haar Heer ende Koning werden soude.
Ende wees hy het selven seer ernstig van der hand af, met woor-
den op deesen sinne uitkoomende: ,, In eener Vrye Republike
,,mag ende kan geen ander Heer ofte Koning zijn dan de Almoo-
,,gende God, aan wiens reedelike ende billike Wetten, die hy
,,ten dien einde in onse herten geplant heeft, wy alle gehoor-
,,saamheid schuldig zijn. Maar daar en teegen had abimelech,
Gideons ondeugende Bastard-soon naaweliks sijnen Vaader Gideon sien
luiden waaren, oproerig, ende huurde daar en booven ondeu-
gende ydele mannen, met wlekers hulpe hy neegen ende sestig sij-
ner Broederen, alle Gideons wettige Soonen weesende, doode,
soodaanig dat van seeventig wettige Soonen deeses hoog-loffeliken Gi-
deons, naawelks Jotham alleen, Voorsteller deeser FABULE, Abi-
melechs wreedheid ontvlugten konde, terwijle deese onnutte
wreede Bastaard sig Heer ende Tyran oover alle de Israëliten maak-
te. Dog alsoo de Sichemiten, hem daar naa niet betrouwende,
wanneer hy in haarte Stad met sijne krijgs-knegte meende te koo-
men, buiten der Poorte slooten; soo beoorlogde, ende handel-
de hy haar, ja die stad selve soo wreedelik, dat hy haar alle doo-
de, de Stad vernielde, ende de plaatse van dien met sout bestroo-
jen deede. Ende ging hy dus voor tot eenige andere sijn moed-
willege ootloogen teegen de Israëliten te voeren, ter vermeerde-
ringe sijner magt; tot dat hy de Stad Thebes bestormende, aldaar
door eenen steen, geworpen van eener Vrowe, gewonde zijnde,
schandelik quam te sterven, ende gelijk dc Doorn-Bos onser FA-
BULE ons leerd, door sijnen eigen viere vernietigt te werden,
na dat hy de andere Boomen door sijnen Viere ook verteerd had. a
Ende indien wy daar en booven aanmerken dat de Israëlten,
geduurende haar Republijkste Regeeringe, onder haaren Wijn-stok
ende Vygen-boom gerustelik ende in verseekerheid leefden, om dat
eenlyder, doende wat in sijne oogen regt was, ofte met de Wetten oover-
een quam, alsdan van geenen Koninge ofte eenigen anderen Erf-
heere beschaamd gemaakt, ende qualik gehandeld konde werden: b
Soo behoorden wy daar ook by te vougen, dat de selve Vrye Regee-
ring in het geheel niet meer dan drie honderd ende seeventig jaaren
geduurd hebbende, de Israëliten, geduurende dien tijd, des niet
te min een maal agtentig, twee maalen veertig, ende ook twee maa-
len twintig jaaren naar een, in volkoomende Vreede ende Ruste heb-
ben geleefd, sonder eenige de minste Schattige aan den Regeer-
deren der Republike te betaalen. Van welke soo lange ende
soodaanige rust ende vreede der gemeene Ingeseetenen eener Monar-
chale ofte Een-Hoofdige Regeeringe, onses weetens in geene Ge-
Exempelen by gebragt konnen werden.
Ende behoorden wy derhalven ook te besluiten, dat de Israëli-
ten naamaals eenen Koning oover sig begeerende, a van Gode vie-
rige koolen ofte vlammen uit dien Doorne-Bosse, op haaren eigenen kop
ende haar Hoofden gebeeden, ende verkreegen hebben. Naade-
maal eerst alle de twaalf Stammen van Israël gesaamentlik van eenen
ende den selven Koninge, daar naa de Stam Juda met Benjamin
ende de Tien andere Stammen afsonderlik door haare Koningen re-
spective, van vinnen met haare ooverdaad ende Tirannie, ofte met
ooreloogen, die de Koningen verwekten, geduurig geplaagd zijn
geworden, ende dat middeler wijle in die Koninglike geslagten,
alle Geile-min, Ontugt, Wreedheid, ende onderlinge Moord is
in swange gegaan, tot dat eindelik eerst de Tien Stammen met haa-
ren Koninge Hosea, naar Assyrien, ende niet lange daar naa oook
Jerusalem met dien Heiligen Tempel verwoest zijnde, de Stammen
Juda ende Benjamin met haaren Koninge Zedekias als Slaaven naar
Babylonien vervoerd zijn geworden. b
Weshalven eindelik wel te beseffen is dat deese Heilige FABUL,
ofte Parabol der Boomen, eenen Koning begeerende; waarelik
verstaan ende toegepast moet werden, van ende op alle Vrye Volke-
ren, die eenen Kooning ofte Erf-Heer begeeren: Mitsgaders van en-
de op soodaanige menschen, welke sig oover Vrye Volkeren tot Hoof-
den, Koningen ende Heeren opwerpen, ende indringen, ofte in-
dringen laaten.
Ut nemo doceat fraudis et sceleris vias, Regnum
docebit. Senec. Thieste
God seide tot Samuel, met eenen Koning te begee-
ren, hebben sy niet u, maar my verworpen.
I. Sam. 8