5.De Leeuw, de Eezel, ende de Vos.
De felle sterke Leew ende de loose Vos, beide verscheurende ende
vlees-eetende dieren zijnde, maakten te saamen een verbond
met den onnooselen gras-eetenden Eezele, om ter jagte te gaan,
ende gelijke deilinge te genieten in alle het geene sy op der jagt
souden magtig worden. Als sy nu, na verloop van eenige tijd,
het deilen aan den Eezele bevoolen, die om sijn stemmig ende see-
dig gelaat ook de wijste van hun drien scheen te zijn; des begon
hy alles, met de grootste naukeurigheid, die een goed Deiler sou-
de konnen in den sinne komen, naar stijl van regtvaardigheid, drie
hoopen te formeeren, ofte verscheidentlik van eenen te leggen;
geeven soo aan den Leewe als aan den Vosse de keure van het
gunt sy voor sig begeerden, vougende daar by deese loffelijke voor-
waarden, dat hy seer geerne voor sig wilde behouden het deel dat
de twee andere verwerpen souden. De leew, swellende van hoog-
soo als die laagen, verstond, sonder sijne hoog agtbaarheid daar en
teegen in der Schaale te leggen, ofte aan te merken: Ende dat
hy, door die nette deilinge, sig met hem scheen te willen verge-
lijkenl soo nam hy dat op als eene seer strafbaare kleinagtinge,
ende doode den Eezel, om niet alleen het deel des Eezels naar sig
te neemen, maar ook om van hem onder dat deksel ook een deel
sijner prooje te maaken.Dit gedaan zijnde, beval de Leew de dei-
linge aan den Vosse, die, bedenkende met wien ende waar meede
hy te schaffen had, het gevangen aas geheel anders opvatte, leg-
gende alle de vette bouten ende Pater-stukken aan de eene, ende
eenige bloote schenkels ende kleine spieren aan de andere sijde,
met byvoeginge, Dat die braave portie voor den Leewe, als Koninge
der Dieren was, alsoo die warelik Heer ende Eigenaar van alles zijnde,
hy ook alles met Regte mogte naar sig neemen, ende dat hy daarom
de andere maagere snippelingen voor hem niet soude derven nee-
men, dan als voor eenen van sijne Hoovelingen, ende in des Leewen
dienst zijnde. De leeuw, van deese deilinge verwonderd zijnde,
sprak hem vriendelik toe, seggende, Ik sie, dat gy bequaam zijt,
om met den Leewe verbonden te maaken, ende die lange te doen
duuren, als ook insonderheid, om hem seer groote diensten te
doen. Maar seg my, Broeder, wie heeft u geleerd, soo eene allesins
welvougende deilinge te doen? Daar de Vos op antwoorde, dat sijn
eigen goed vernuft ende goede Reeden, als ook insonderheid de
schaade van den Eezel hem soo wijs had kunnen maaken, ende ook
waarelik gemaakt had.
Uitlegging der Woorden.
Met den LEEWE werd hier verstaan een gewaapend
eergierig of heersuchtig mensch, die door andere
minder gewaapende met geweld te verderven, sijn onder-
houd ende grootheid soekt, dog niet dan onder den man-
tel van Eere, ende Regt.
Met den VOSSE werd hier verstaan een seer loos dog
swak mensch, die allesins door bedrog, ten verderve
van andere menschen, sijn voedsel ende onderhoud soekt.
Met den EZELE werd hier verstaan een mensch van kleen
verstand, die gewoon is, naar de gronden van billik-
heid, door sijnen eigen arbeid ende spaarsaamheid sijn
voedsel te souken ende te leeven, sonder iemand anders
te beschaadigen.
Waar uit wy leeren, dat de menschen, naar de verscheide-
ne gestaltenisse haares lighaams, seer verscheidentlik geaard
zijn, ende ider van dien sijnen aangebooren aard tragt in te vol-
gen. Als meede dat die aard door goede opvoedinge ende vol-
gende Reedenkaavelinge, seer beswaarlijk ingetoomd, ende
nog beswaareliker uitgedreeven werd. Heet welk alsoo te wee-
sen de Oude Wijsen ons seer overvloedig hebben geleerd, ende wy de
waarheid van dien dageliks ondervinden, wanneer menschen boo-
ven haar geenen Regter ofte straffe te vreesen hebbende, gewoon
zijn haaren eigen aard allesins in te volgen. Sonder eenigsins de
Gemeene Billikheid ende de Reeden in aftinge te neemen.
Naamentlik een sterk mensch, die veel bloeds, ende geweldig drij-
vende groove geesten heeft, sig in soodaanigen stande bevindende,
omtrend eenen swakkeren, sal sig gemeenelik niet ontsien, sijn
voordeel uit eenes anderen menschen schaade, jaa sijn noodig be-
houd ende voedsel, uit de swakkeren verderf te souken.
Een mensch die swak van lighaam is, veel bloeds ende sneldrijvende
dunne geesten heeft, ende daar vaardig ende schrander in sijne
gedagten ende uitvindingen is, sig in dien stande gesteld vindende, dat
hy oover bedrog, te sijnen voordeele ende ten nadeele eenes anderen
gepleegd, niet kan werden gestraft, ontsiet sig gemeenelik niet, ge-
duuriglik sijne schranderheid ende quade konsten ten sijnen voordee-
le ende ten naadeele, jaa ten verderve eenes anderen, te gebruiken.
Daar en tegen een mensch, grof, ende sterk van lighame, als ook met
groove ende weinige geesten begaafd, ende mitsdien traag in sijne
beweegingen zijnde, als ook kleene kennisse ende weinig verstands
hebbende, sal in alle voorvallen de selfde zijn, ende geneegen wee-
sen, door arbeiden, sorgen, ende spaarsaamheid, sijnen kost te raapen,
ende sijn onderhoud of grootheid te souken, sonder eenen andere
te beschaadigen. Of indien hy van deese sijnen gronde afgaat, om
met eenige andere menschen, die gewoon zijn door geweld ende be-
drog hun onderhoud ende grootheid te souken, een verbond ter be-
sijn eigen verderf vinden.
Welke driederley slag van menschen, ider in sijne soort vergaderd
zijnde, ons de Krijgers, Hoovelingen, Borgers ende Boeren afbeelden:
Als meest leevende in volgender wijse, de eersten door openbaren ge-
welde, de tweeden door bedrog ende quade konsten, de derden door saa-
ligen arbeid, sorgen, ende spaarsaamheid. Sulks deese laatsten van die
haare gronden afgaanden, om met die geweldige ende bedriegelike men-
schen eenige maatschappie aan te gaan, ende verbonden, ten naadeele
ofte ter overwinninge van eenen derden, te maaken, sy daar in see-
kerlik haar eigen verderf vinden sullen. Ende werd om deesen aard
van geweld onder schijn van Eere ende Regt te pleegen, af te beelden,
door Esopus, niet gebruikt de persoon van een Wolf, ofte van een Beer,
waar mede een wreed ofte bot wreed mensch beduid werd, maar wel
de persoon van een Leew ofte vos, waar meede gemeneelik een
Koning, Krijgs-Ooverste ofte Hooveling verbeeld werd.
Gelijk wy dat ook sien aan Kooningen ende Republijken, wanneer
die, steunende op haare groote magt, geneegen zijn haare swak-
kere Nabuuren te ooverweldigen, ende nogtans dat niet doen
willen dan onder den mantel van goed Regt ende Eere. Als nu
gebleeken is aan den Leewe van Vrankrijk, ende voor deesen ge-
bleeken heeft aan dien loosen Vosse, Ferdinand van Arragon, wan-
neer die het magtige Vrankrijk verkloekte met eerst het Koning-
rijk van Napels ende Sicilien onder haar tween te verdeelen, en-
de daar na ook de Françoisen uit haar aandeel van dat Rhijk
van Naapels ende Sicilien te drijven, ende sig daar in te zetten.
Ende is dat ook wel eer gebleeken aan de magtige Roomse
Republijk, alsoo die altijd onder deksel van eenig Regt ende
Eere, haare Naabuuren aantastede, ende onder haar geweld bragt.
Sulks het voor alle Landen ende Republijken, wiens ingeseetenen
door arbeid, sorge, ende onnoosele ommegang met andere men-
schen, haar onderhoud ende voedsel moeten souken, eene doo-
delike misslag soude weesen, sig met Koningen ofte Staaten, ter over-
winninge van eenen derden, te verbinden. Alsoo, wanneer het
selven ten besten gelukt, ende die Naabuur door gemeene
Magten overwonnen soude weesen, eindelik die onnoosele
Bondgenooten ook tot eenen prooje souden werden, der door
geweld ofte bedrog alles inslokkende Kooningen ende Republijken.
Jus in armis opprimit leges timor. Senec. Herc. Fur.
TYPE emblem pictura IC 25F23(FOX) ; 25F23(LION) ; 46A633(+0) ; 46C13142 ; 53C11 ; 54A45 ; 54AA4 ; 59B41 ; 85(THE LION, THE DONKEY AND THE FOX) ; 86(DE STERKSTE HEEFT ALLEN 'T HALVE RECHT, DE ZWAKSTE IS EEN GEPLAAGDE KNECHT) ; 86(IUS IN ARMIS OPPRIMIT LEGES TIMOR) PREV embstma_add132_emblem004 MOTTO_NLDe Sterkst heeft allen 't halven Regt,
De Swakst' is een geplaagder Knegt.