<p>6. De Vier-voetige Dieren, de Haasen, ende<lb/> de Leew.<lb/> Alle de vier-voetige Dieren, hebbende ondervonden<lb/> de meenigvuldige ongemakken, die sy, in't wilde<lb/> leevende, elkanderen aandeden, vonden goed eene Re-<lb/> publik te formeeren, ofte op te regten. Waar toe sy in-<lb/> stelden, tot Wetgeevers ende uitleggers der duistere wet-<lb/> ten, de wijse ende vroome Haasen, alsoo die veele lan-<lb/> den hadden deurreist; ende, door hunne naarstigheid<lb/> ook in de kennisse der taalen, veele ervaarendheid had-<lb/> den bekoomen: Ende stelden die Dieren wijders tot Uit-<lb/> voerders der wel voorgestelde Wetten, de sterke ende man-<lb/> <pb n="embstma_add132_fac054"/> haftige Leewen: meenende dat sy haare Republiek seer wel<lb/> besteld hadden. Maar doen nu deese Leewen saagen, dat<lb/> de vergaadering der gesaamtlijke viervoetige Dieren,<lb/> die alleen door den grooten getaale der by een gekoome-<lb/> ne ofte te koomene Leeden magtig was de Leewen oover<lb/> begaane misdaaden te straffen, gescheiden was; naamen<lb/> sy voor te beletten, dat die Dieren in haare groote Ver-<lb/> gaaderinge noit weeder by een quaamen, ende onder<lb/> schijn van de Wetten die de Haasen gesteld hadden, uit<lb/> te voeren, soo doodeden sy voortaan alle de makke bee-<lb/> sten, wanneer sy volgens haaren aart by een schoolden,<lb/> ende deeden sulks veel gemakkelijker als van te vooren;<lb/> Haar nu dien waarschijnlijken lak opleggende, dat sy als<lb/> Oproerigen by een wilden troppen, om de eenmaal wel-<lb/> gestelde Regeering te verstooren, daar sy in teegendeel<lb/> sig nu op de kragt ende op de billikheid der Wetten ver-<lb/> lieten; ende onnooselik by een quaamen ten geenen an=<lb/> deren einde, dan om onnooselik haaren kost te souken,<lb/> Derhalven soo bestraften de Haasen deese Tyrannige Lee-<lb/> wen, haar vermaanende ende aanwijsende, dat men in<lb/> eene welgestelde Republijke der bescheidenheid in agtinge be-<lb/> hoorde genoomen te werden van Regteren, die ten gee-<lb/> nen anderen einde ingesteld waarend, dan om het onder-<lb/> ling geweld aller Ingeseetenen door straffen te beletten,<lb/> sonder selfs sulken geweld ende wreedheden onder schijn<lb/> van de Wetten voor te staan, anderen aan te doen, ofte<lb/> te gebruiken. Maar de Leewen seer misnoegd werdende,<lb/> dat die ongewaapende Haasen derfden onderstaan, om<lb/> self aan soo sterk getanden ende geklaudden de wet voor<lb/> te schrijven, ende die te berispen; spraaken afsondelik<lb/> met alle de andere verslindende beesten in volgender wijse:<lb/> <pb n="embstma_add132_fac055"/> ,,Om dat deese waanwijse Haasen met hunne stompte ton-<lb/> ,,gen, ende klaaw-loose pooten, niet verseld dan met swak-<lb/> ,,ke tanden ende naagelen, ons hebben derven voorschrij-<lb/> ,,ven Wetten, ende daar en booven ons berispende, ons<lb/> ,,soo diep in onse eere raaken; Soo moeten wy deese ge-<lb/> ,,leegendheid gebruiken, om haar te leeren,, dat sy alles<lb/> ,,aan ons sullen moeten oovergeeven, sonder ons voortaan<lb/> ,,iets te weigeren, ende dunkt ons, dat wy aanstonds den<lb/> ,,Haasen behoorden aan te seggen, dat wy van meeninge<lb/> ,,zijn, de Wetten naar ons eigen goeddunken uit te leggen<lb/> ,,ende uit te voeren. Het welk door alle die verslindende<lb/> Beesten toegestemd zijnde, soo wierd dat ook op staande<lb/> voet aldus den Haasen aangesegt, wele sig genoodsaakt<lb/> vonden te veinsen, het selven voor der Republijke seer<lb/> dienstig ende goed te keuren: also die Haasten terstond wel<lb/> gewaar wierden, wat een verschil daar was tusschen hun-<lb/> ne weerloose mond ende kleene naagelen, ende der Lee-<lb/> wen felle tanden ende klaauwen: waarom sy, soo draa<lb/> als sy dit dreigement vernaamen, stil sweegen, of spraa-<lb/> ken soo als het de Leewen geerne hoorden, op dat sy<lb/> haar leeven behouden, ende nog eenigen tijd de Naam<lb/> van wetgeevers te zijn, draagen souden moogen. Waar<lb/> door eindelik den naam van Republiek der vier-voetige<lb/> Dieren is ondergegaan, ende de Leewen eiudelik als Koo-<lb/> ningen alleen geheerst, ende self dien naame verkreegen<lb/> ende behouden hebben in der eeuwigheid.<lb/> </p>

<p>Uitlegging der Woorden.<lb/> Met allerlei Vier-voetige DIEREN, werd hier<lb/> verstaan allerly aart van Menschen.<lb/> <pb n="embstma_add132_fac055"/> De goede Reeden-kaaveling, eige Ondervinding,<lb/> ende de Staatkundige Schrijvers, leeren ons, dat soo<lb/> veele mensche, soo veele hoofden ende sinnen, die<lb/> meer haar selfs ende haar eigen, dan een ander ende<lb/> het gemeen, beminnen ende besorgen. Ende dat sy<lb/> derhalven in eene groote onordentelijke Vergaaderinge<lb/> by een koomende, onbequaam zijn, immers seer swaa-<lb/> relik eenig gemeen goed uitvinden, ende onmoogelik<lb/> de Gronden van eene Republik leggen konnen, die<lb/> ten gemeenen nutte strekken, ende duursaam weesen<lb/> sal.<lb/> Dit sien wy hier, daar de Gras- of Vrugt-, ende geene an-<lb/> dere Beesten eetende, maar van andere gegeeten werden-<lb/> de Dieren, in deese Vergaaderinge, met de Verslindende by een<lb/> koomen, ende soo onkundig zijn, dat sy niet vermerken, dat<lb/> tusschen Eeters ende Spijse geene dan schaadelijke ende dien vol-<lb/> gende geveinsde onduursaame vriendschap ende maatschappy ge-<lb/> maakt konnende werden, sy in teegendeel alle haare gedagten<lb/> hadden moeten besteden, om sig ten besten, des doenelik, van<lb/> de selven te scheiden, ende gescheiden te konnen blijven; als<lb/> meede om met haar gelijken vergaaderd weesende, ter gemee-<lb/> ner bescherminge, tegen de aanvallen der anderen, goede orden<lb/> te stellen, ende een Republik, die met de Verslindende Beesten gee-<lb/> ne gemeenschap wil hebben, behoorden op te regten.<lb/> Ten tweeden sien wy, dat de onnoosele DIeren hier in dwaa-<lb/> len, dat sy meenen, omtrend het formeeren van haare Republi-<lb/> ke, voordeels genoug te bedingen, als sy de Wetgeevende Magt<lb/> aan den Haasen wel wijsen, dog waapenloosen uit den haaren, be-<lb/> veelen, die wel sullen willen goede wetten maaken, maar de-<lb/> selve niet sullen konnen doen stand grijpen; terwijle sy kiesen, of-<lb/> te immers toelaaten, dat gekooren werde, een fel gewaapende<lb/> <pb n="embstma_add132_fac057"/> Leew, alleen om dat hy sal konnen, ende daar sy niet verseekerd<lb/> zijn, dat hy dal willen, om eigen interest, de goede Wetten wel<lb/> uitvoeren, ende des niet te min aan hem de uitvoeringe van dien<lb/> betrouwen, schoon sy weeten, dat hy aanstonds geholpen sul-<lb/> lende werden van Vossen, Beeren, Tygers ende Wolven, als neevens<lb/> hem alle bloed-dorstige ende vleesch-eetende Dieren zijnde, sy<lb/> dien volgende de Wetten naar haaren lust ende wreeden aart, als<lb/> ook naar sijne daar meede seer wel oover een koomende Leeuwen-<lb/> aard, uitvoeren sal ofte sullen konnen, ende ook willen: sonder<lb/> desweegen van iemanne ofte van eenige Vergaaderinge der Republike,<lb/> gestraft te konnen werden.<lb/> Ende sien wy alle het voormelden onder de menschen ook al-<lb/> tijds, by voorvallen van oproerige Vergaaderingen, in Republi-<lb/> ken gebeuren: namelik dat de onkunde aldaar soo groot is, dat sy<lb/> de Wetgeevende Magt nooit stellen in handen der geenen die om ei-<lb/> gen voordeel deselve, ten voordeel van 't gemeen, gebruiken ende<lb/> behouden sullen willen ende konnen, maar wel in handen van<lb/> seer weinige beleesene ende bereisde, dog ongewaapende Regen-<lb/> ten, die wel souden willen, maar niet konnen haare goede Wet-<lb/> ten doen stand grijpen: alsoo deselve onkunde der Oproerigen,<lb/> dat veeltijds seer behouftige ende ook soo groot is, dat sy ter uitvoe-<lb/> ringe der goede Wetten ende heilsaame Besluiten, maaken een<lb/> Aansienelik Hoofd, omtrend welk van tijden ten tijden seekerlik sig<lb/> vervougen veele Hovelingen ende Krijgslieden, alle menschen zijnde,<lb/> die niet willen, ofte niet konnen, haar voedsel uit haaren eigen Boodem, ende<lb/> sorgen, ofte van den arbeid hunner eigene handen raapen, maar gewoon zijn,<lb/> seer quistig te leeven van het gunt ander Ingeseetenen met groo-<lb/> ter arbeid ende kommer gewonnen ende by een gezaameld heb-<lb/> ben. Ende wanneer alles ten besten gaat, soo souken die Hoove-<lb/> lingen ende Krijgslieden beiden haar voedsel door Impositien ende<lb/> Schattingen, welke sy van die andere soo nutte ende noodige In-<lb/> geseetenen trekken.<lb/> Sulks veele der selven onnoosele ende nutte Ingeseetenen siende,<lb/> door haare ongewaapende Wetgeevers, teegen dan Geweld niet te<lb/> konnen werden beschermd, sig naar andere Landen begeeven..<lb/> Door alle welke oorsaaken de Republiek alsdan ook soo onmagtig<lb/> <pb n="embstma_add132_fac058"/> word, dat die Wetgeevers ende dat Hoofd met allen sijnen Aanhange<lb/> seer ligtelik door een Magtiger Nabuur ooverweldigd werden; of<lb/> onder het deksel van Crimen Laesae Majestatis begaan te hebben, doed<lb/> dooden, ende alsdan alle die andere nutte Ingeseetenen komt te<lb/> regeeren naar sijnen lust, ende ten genougen van die onnutte qui-<lb/> stige ende baldaadige Hoovelingen ende krijgsluiden; sonder sig aen<lb/> eenige goede Wetten ofte ordren ende oude Gewoonten der Re-<lb/> publike te binden: Ende mitsdien si ook de Naam van Gewel-<lb/> dig Heer ende Kooning oover die landen ende der selver Ingesee-<lb/> tenen te zijn, toeschrijft, als ook by andren, soo buiten als bin-<lb/> nen des lands, bekomt. Als wanneer alle wijse Monden ende<lb/> Pennen geslooten ende stomp werden, ende de Vroome betweetende<lb/> Ingeseetenen, alsdan onder die alles verdervende Regeeringe<lb/> naweliks met sugten haar verdriet ende misnougen in deesen<lb/> moogen oopenbaaren.<lb/> Ende meenen wy, dat dit is eigendlik het gunt, welke dee-<lb/> se FABUL ons wil leeren.<lb/> </p>

8

embstma_add132

FABLES

GUL

MNE

EMBLEMS

ILL_BOOK

embstma_add132_pic053.jpg

emblempictura

embstma_add132_emblem007

FABLES

GUL

MNE

EMBLEMS

ILL_BOOK

Intimidating the hares that have dared to rebuke them, the lions overthrow the republic of the quadrupeds

embstma_add132.xml

Geweld en gunst breekt regel en kunst

embstma_add132_fac053

<p>Arma tenenti omnia dat qui justa negat.</p>

emblem pictura

25F23(LION)

25F24(DEER)

25F26(HARE)

44B03:51FF5

44B03:54DD3

44B62

46A633(+0)

46C13142

57BB1

85(THE QUADRUPEDS, THE HARES AND THE LION)

86(ARMA TENENTI OMNIA DAT QUI IUSTA NEGAT)

86(GEWELD EN GUNST BREEKT REGEL EN KUNST)

embstma_add132_emblem005

<p>Geweld ende Gonst<lb/> Breekt Regul en Konst.</p>

embstma_add132_emblem006

Arma tenenti omnia dat qui iusta negat