$ TEXT_EXPL_XML

12. De Vrouw biddende voor het lang leeven EEne oude Vrouw in 't oopenbaar biddende voor het lang leeven van den jongen Dionysius, Soon van den Ouden, die sig Tyran van Syrakusen had gemaakt, wierd daar oover bestraft, door eenige ongemeen groote, maar niet de besaadigste Liefhebbers der gemeene Vryheid, eeven als of deese Vrouw benijde het welvaaren des Vaa- derlands, ende veragte het sugten ende kermen der ar- me Inwoonderen, die van des Soons tyrannie seer hard, ende meer dan ooit, gedrukt wierden; alsoo sy ende een yder wist, dat hy Dionysius in den geselschappe der allervuilste Menschen, sijn leeven met dronken drinken, hoereeren ende speelen soodaanig doorgebragt, dat hy om die ooverdaad gerustelik te konnen pleegen, sig een- maal met eenige ontugtige Bouven 90. daagen naar een in sijnen Hoove opgeslooten hadde gehouden, laste- rende onderwijlen ende doende daar buiten beschuldi- gen, alle aansienelijke, ernstige, ende eenigsins naar Waarheid vry van haar spreekende Menschen, die sig met die vuiligheeden niet wilden besoetelen, haar ten laste leggende, dat het trotse, steilooren, van den Ko- ninge quaalik spreekende, ende dien volgende strafbaa- re Menschen waaren. Maar de oude Vrouw antwoor- de, Toen ik jong was, ende by gevolge niet wist dat de Successien ofte veranderingen van Monarchen ofte Heers- sende Menschen, den Onderdaanen altijds meer quaads dan goeds aanbragt, ende dat hier te Syrakusen voor de gemeene Ingeseetenen gants geene beeterschap, dan door niewe beetere ordre eener Vrye Regeeringe te ver- wagten was; Soo bad ik, ende meer ander goede In- geseetenen met my, om de dood van den ouden Dio- nysius, die onse Vrye Republik verkragte ende alle moed- wil aanregte; Maar Leider! meenende in des selven doode onsen wensch verkreegen te hebben, soo sie ik den selven gevolgd van deesen sijnen Nazaat, die het nog tienmaal slimmer, als de oude Dionysius ooit dee- de, maakt: daarom vreese ik weederom voor den der- den, ende geloove datter in onlangs ooverheerde Lan- den selden jonge Koningen koomen, die de ouden ver- beeteren: maar gemeenelik soodaanigen, die de Ingesee- tenen meer ende meer van haare Vryheeden berooven en- de onderdrukken.

;

Uitlegging der Woorden. Wie de Personen zijn, welk ein deeser FABULE werden voorgedraagen, behousd geene Uitleg- ging, maar wel de Saaken, die daar meede be- duid werden: Naamentlik de eerste Koningen, die oover te vooren Vrye Lan- den ofte Steerden beginnen te heerssen, hebben die Hoogheid ver- kreegen ofte door eene Vrye keure der Ingeseetenen, ofte door Bedrog ende Geweld. Ende hoewel niemand ten Hoofde eener Re- publike gekooren word, dan om eenige bequaamheeden, die men in sijne Voor-Ouderen gesien heeft, ende ook meend ofte hoopt in de selven Mensche te sien, ende seekerlijk vertroud, dat hy die soo seer te sijnen voordeele als wel ten gemeenen welvaaren der Ingeseetenen gebruiken sal: Soo bevind men nogtans sig selfs daar in doorgaans bedroo- gen. Ende bevind men het selven altijds, wanneer jemand door Bedrog ofte Geweld, of gelijk meest altijds geschied door beiden, sig ten Hoofde der Republike opwerpt, ofte opgeworpen heeft. Ester zijn beide die Hoofden daar in gelijk, dat sy die Hoogheid niet verkrijgen, wanneer sy door Kindsheid, ofte quaade opvoe- dinge, daar toe onbequaam zijn; maar als sy mannelijke Jaa- ren bereikt, ende bewijs van haare bequaamheeden gegee- ven hebben, ofte onder het verkragten der Republike gee- ven. Derhalven soo ontstaat daar uit, dat sy Regeeren konnen ende willen, sonder sig allessins van anderen te laaten regeeren; als ook hier uit volgd, dat sy niet alleen weeten wat sy in andere Hoofden, ofte Koningen geloofd ofte mispreesen hebben, maar ook, om dat sy selfs Onderdaanen ofte gemeene Ingeseetenen zijn geweest, ende dien volgende ook weeten, hoe ende waar toe, ofte waar van, de Ingeseetenen, die gehoorsaamen moeten, geneegen zijn, ofte een afkeer hebben. Ende vermits die Hoofden daar beneevens heerssen oover In- geseetenen, die onlangs Vry geweest zijn, ende daarom niet willen slaafagtig dien Heere dienen, ende sy ook weeten, dat een mensch oover veelen niet dan precario, ofte soo lange sy dat lijden willen, gebieden kan, soo moeten noodwendig die eerste Hooden ofte Koningen seer voorsigtig regeeren, met niet dan onder ee- nen grooten schijn van Regt, de aansienelijkste Liefhebbers der Vryheid doodende, ofte verbannende, ende alsoo waarlik voortgaande met die gemeene Ingeseetenen door eene Koninglijke magt te dwingen ende te bedriegen, nogtans te schijnen die te oo- verreeden ende met de meeste stemmen der Ingeseetenen te oovertuigen. Welk Mom, indien de eerste Hoofden, ofte Koningen afleggen, soo werden sy seer ligtelik van die Hoogheid beroofd. Ende op dat niet haare Soonen haar souden naarvolgen in die Heerssugt ende bequaamheeden, waar door sy de Vrye Republik hebben verkrast, om insgelijks die Heerschappye hunnen Vaa- dere door bedrog ende geweld te onttrekken; soo zijn sy ge- noodsaakt de selve Soonen in alle onweetenheid, ongebondend- heid, weelde, ende wellusten te doen opvoeden. Waar door die Soonen daar naa haaren Vaader in der Heerschappye vol- gende, gemeenelik in het geheel trotse laatdunkende menschen zijn, ende als halve Gekken nog willen nog konnen Regee- ren, ende in steede van dien, eenen haaren Gonstelinge waarelik alles laaten bestieren, op dat sy middeler wijle alle haare wel- lusten tragten te versaaden: Soo nogtans dat Sy ende haare Hoovelingen nog eenigsins weederhouden werden door de ge- dagten, dat de liefde tot de gemeene Vryheid niet in het ge- heel gestorven is by ofte in de Harten ende Gemoederen der gemeene Ingeseetenen, ende dat de uisteekensten van dien, alvoo- rens gedood, ofte haare eigene dood gestorven behoorden te zijn, eer sy Hoofden, Koningen ende Hovelingen met volle gerustheid, de Koninglijke Schelmstukken voor Deugden konnen doen op- neemen. Sulks wanneer de derde Koningen in die Heerschap- pye volgen, sy ende haare Hoovelingen geen belet vinden, waarom sy niet onbeschaamdelik alle haare lusten volgen, en- de daar meede waarelik toonen souden geene Wetten, gelijk de gemeene Borgers, onderworpen te zijn, ende dat Sy de gemeene Onderdaanen, nu der slavernye gewoon, sonder ee- nigen opstand der selven te vreesen, ten uitersten mogen schee- ren, drukken, belaaden, ofte dooden. Ende is dit het gunt deese FABUL ons eigendlik leerd. Want de Oude Dionysius te Syrakusen van een kloek Krijgsman een Capitain Generaal, ofte Bevelhebber oover een Heir der Re- publijke, voor eene reise geworden zijnde, wist in tee- genloopende gevallen van een swaar oorglog teegen de Carta- ginensen sig by de gemeene Ingeseetenen ende Krijgsluiden soo aangenaam te maaken, ende de andere Krijgs-Ooversten der Republike soo seer te lasteren, dat die Krijgs-OOversten door den Volke afgeset, ende hy allen gematigd wierd, sonder eenige bepaalinge dien oorlog uit te voeren. Ende dit ver- kreegen hebbende, strooide hy uit, dat de misnougden oo- ver sijne al te groote magt, hem willen dooden, ende dat hem derhalven ter sijner verseekertheid eene Lijfwagt van ses hondert mannen noodig was, het welk als hy verkreegen, ende daar en booven de gonsten sijner Vreemde besoldigde Krijgsluiden bekoomen had, soo dwong hy daar meede de Republik van Syracusen den tijd van omtrent acht ende dertig jaa- ren, in alles sijnen sin te volgen, zijnde onderwijlen seer vee- le gevallen onderworpen, die hy door sijne klouk-ende dap- perheid alle te booven quam. Ende onder anderen deede hy sijnen eenigen Soon, den jon- gen Dionysius soo quaalijk opbrengen, dat hy hem, in der Re- geeringe gevolgd zijnde, daar toe gants onbequaam was, en- de in alle wellusten, ooverdaad ende tyrannie, geleefd heb- bende, den tijd van tien Jaaren eerst door den vroomen Dion, ende daar naa door den deugdsaamen ende gelukkigen Timoleon uit den lande verdreeven, ende Syracusen weederom in sijne Vry- heid hersteld wierd. Sulks deese Oude Vrouw, daar de FABUL van gewaagd, ten tijden van den tweeden Dionysus, niet dervende hoopen dat de Republik in Vryheid hersteld soude werden, ende den gemee- nen loop des weerelds beleefd hebbende, als meede insonder- heid weetende, dat deese tweede Dionysius eenen seer baldaadi- gen Soon had, met groote reeden voor sijn lang leeven bad, op dat niet die Soon haar nog harder handelen soude.

SEQ 14 PARENT embstma_add132 HIM FABLES ; GUL ; MNE ; EMBLEMS ; ILL_BOOK URL_IMAGE embstma_add132_pic081.jpg TIPE emblempictura NEXT embstma_add132_emblem013 IIHIM FABLES ; GUL ; MNE ; EMBLEMS ; ILL_BOOK CAPTION_EN Men point at an old woman who is praying for a long life for Dionysius of Syracuse, who eventually became a worse tyrant than his father SOURCE_FILE embstma_add132.xml MOTTO_NL_NORM Het zijn geen jongen die de ouden verbeteren. LINK_FACSIMILE embstma_add132_fac081 MOTTO_LA

Mitissima sors est regnorum sub rege primo. Lucan.

TYPE emblem pictura IC 25I141 ; 31AA233 ; 46C131 ; 31D17 ; 44B119 ; 44B1527 ; 44B17 ; 46C131 ; 85(WOMAN PRAYING FOR A LONG LIFE FOR DIONYSIUS OF SYRACUSE) ; 86(HET ZIJN GEEN JONGEN DIE DE OUDEN VERBETEREN) ; 86(MITISSIMA SORS EST REGNORUM SUB REGE PRIMO) ; 98B(DIONYSIUS II)3 PREV embstma_add132_emblem011 MOTTO_NL

Het zijn geen Jongen die de Ouden verbeeteren.

ID embstma_add132_emblem012 MOTTO_LA_NORM Mitissima sors est regnorum sub rege primo CHILDREN CHILDREN_SQRT 0