<p>12. De Vrouw biddende voor het lang leeven<lb/> EEne oude Vrouw in 't oopenbaar biddende voor het<lb/> lang leeven van den jongen Dionysius, Soon van<lb/> den Ouden, die sig Tyran van Syrakusen had gemaakt,<lb/> wierd daar oover bestraft, door eenige ongemeen groote,<lb/> maar niet de besaadigste Liefhebbers der gemeene Vryheid,<lb/> eeven als of deese Vrouw benijde het welvaaren des Vaa-<lb/> derlands, ende veragte het sugten ende kermen der ar-<lb/> me Inwoonderen, die van des Soons tyrannie seer hard,<lb/> ende meer dan ooit, gedrukt wierden; alsoo sy ende<lb/> een yder wist, dat hy Dionysius in den geselschappe der<lb/> <pb n="embstma_add132_fac082"/> allervuilste Menschen, sijn leeven met dronken drinken,<lb/> hoereeren ende speelen soodaanig doorgebragt, dat hy<lb/> om die ooverdaad gerustelik te konnen pleegen, sig een-<lb/> maal met eenige ontugtige Bouven 90. daagen naar een<lb/> in sijnen Hoove opgeslooten hadde gehouden, laste-<lb/> rende onderwijlen ende doende daar buiten beschuldi-<lb/> gen, alle aansienelijke, ernstige, ende eenigsins naar<lb/> Waarheid vry van haar spreekende Menschen, die sig<lb/> met die vuiligheeden niet wilden besoetelen, haar ten<lb/> laste leggende, dat het trotse, steilooren, van den Ko-<lb/> ninge quaalik spreekende, ende dien volgende strafbaa-<lb/> re Menschen waaren. Maar de oude Vrouw antwoor-<lb/> de, Toen ik jong was, ende by gevolge niet wist dat de<lb/> Successien ofte veranderingen van Monarchen ofte Heers-<lb/> sende Menschen, den Onderdaanen altijds meer quaads<lb/> dan goeds aanbragt, ende dat hier te Syrakusen voor<lb/> de gemeene Ingeseetenen gants geene beeterschap, dan<lb/> door niewe beetere ordre eener Vrye Regeeringe te ver-<lb/> wagten was; Soo bad ik, ende meer ander goede In-<lb/> geseetenen met my, om de dood van den ouden Dio-<lb/> nysius, die onse Vrye Republik verkragte ende alle moed-<lb/> wil aanregte; Maar Leider! meenende in des selven<lb/> doode onsen wensch verkreegen te hebben, soo sie ik<lb/> den selven gevolgd van deesen sijnen Nazaat, die het<lb/> nog tienmaal slimmer, als de oude Dionysius ooit dee-<lb/> de, maakt: daarom vreese ik weederom voor den der-<lb/> den, ende geloove datter in onlangs ooverheerde Lan-<lb/> den selden jonge Koningen koomen, die de ouden ver-<lb/> beeteren: maar gemeenelik soodaanigen, die de Ingesee-<lb/> tenen meer ende meer van haare Vryheeden berooven en-<lb/> de onderdrukken.<lb/> </p>

<p>Uitlegging der Woorden.<lb/> Wie de Personen zijn, welk ein deeser FABULE<lb/> werden voorgedraagen, behousd geene Uitleg-<lb/> ging, maar wel de Saaken, die daar meede be-<lb/> duid werden:<lb/> Naamentlik de eerste Koningen, die oover te vooren Vrye Lan-<lb/> den ofte Steerden beginnen te heerssen, hebben die Hoogheid ver-<lb/> kreegen ofte door eene Vrye keure der Ingeseetenen, ofte door<lb/> Bedrog ende Geweld. Ende hoewel niemand ten Hoofde eener Re-<lb/> publike gekooren word, dan om eenige bequaamheeden,<lb/> die men in sijne Voor-Ouderen gesien heeft, ende ook meend<lb/> ofte hoopt in de selven Mensche te sien, ende seekerlijk<lb/> vertroud, dat hy die soo seer te sijnen voordeele als<lb/> wel ten gemeenen welvaaren der Ingeseetenen gebruiken sal:<lb/> Soo bevind men nogtans sig selfs daar in doorgaans bedroo-<lb/> gen.<lb/> Ende bevind men het selven altijds, wanneer jemand door<lb/> Bedrog ofte Geweld, of gelijk meest altijds geschied door beiden,<lb/> sig ten Hoofde der Republike opwerpt, ofte opgeworpen heeft.<lb/> Ester zijn beide die Hoofden daar in gelijk, dat sy die Hoogheid<lb/> niet verkrijgen, wanneer sy door Kindsheid, ofte quaade opvoe-<lb/> dinge, daar toe onbequaam zijn; maar als sy mannelijke Jaa-<lb/> ren bereikt, ende bewijs van haare bequaamheeden gegee-<lb/> ven hebben, ofte onder het verkragten der Republike gee-<lb/> ven.<lb/> Derhalven soo ontstaat daar uit, dat sy Regeeren konnen<lb/> ende willen, sonder sig allessins van anderen te laaten regeeren;<lb/> als ook hier uit volgd, dat sy niet alleen weeten wat sy in andere<lb/> Hoofden, ofte Koningen geloofd ofte mispreesen hebben, maar<lb/> ook, om dat sy selfs Onderdaanen ofte gemeene Ingeseetenen zijn<lb/> <pb n="embstma_add132_fac084"/> geweest, ende dien volgende ook weeten, hoe ende waar toe,<lb/> ofte waar van, de Ingeseetenen, die gehoorsaamen moeten,<lb/> geneegen zijn, ofte een afkeer hebben.<lb/> Ende vermits die Hoofden daar beneevens heerssen oover In-<lb/> geseetenen, die onlangs Vry geweest zijn, ende daarom niet<lb/> willen slaafagtig dien Heere dienen, ende sy ook weeten, dat een<lb/> mensch oover veelen niet dan precario, ofte soo lange sy dat lijden<lb/> willen, gebieden kan, soo moeten noodwendig die eerste Hooden<lb/> ofte Koningen seer voorsigtig regeeren, met niet dan onder ee-<lb/> nen grooten schijn van Regt, de aansienelijkste Liefhebbers der Vryheid<lb/> doodende, ofte verbannende, ende alsoo waarlik voortgaande<lb/> met die gemeene Ingeseetenen door eene Koninglijke magt<lb/> te dwingen ende te bedriegen, nogtans te schijnen die te oo-<lb/> verreeden ende met de meeste stemmen der Ingeseetenen te<lb/> oovertuigen.<lb/> Welk Mom, indien de eerste Hoofden, ofte Koningen afleggen,<lb/> soo werden sy seer ligtelik van die Hoogheid beroofd.<lb/> Ende op dat niet haare Soonen haar souden naarvolgen in die<lb/> Heerssugt ende bequaamheeden, waar door sy de Vrye Republik<lb/> hebben verkrast, om insgelijks die Heerschappye hunnen Vaa-<lb/> dere door bedrog ende geweld te onttrekken; soo zijn sy ge-<lb/> noodsaakt de selve Soonen in alle onweetenheid, ongebondend-<lb/> heid, weelde, ende wellusten te doen opvoeden. Waar door<lb/> die Soonen daar naa haaren Vaader in der Heerschappye vol-<lb/> gende, gemeenelik in het geheel trotse laatdunkende menschen<lb/> zijn, ende als halve Gekken nog willen nog konnen Regee-<lb/> ren, ende in steede van dien, eenen haaren Gonstelinge waarelik<lb/> alles laaten bestieren, op dat sy middeler wijle alle haare wel-<lb/> lusten tragten te versaaden: Soo nogtans dat Sy ende haare<lb/> Hoovelingen nog eenigsins weederhouden werden door de ge-<lb/> dagten, dat de liefde tot de gemeene Vryheid niet in het ge-<lb/> heel gestorven is by ofte in de Harten ende Gemoederen der<lb/> gemeene Ingeseetenen, ende dat de uisteekensten van dien, alvoo-<lb/> rens gedood, ofte haare eigene dood gestorven behoorden te<lb/> zijn, eer sy Hoofden, Koningen ende Hovelingen met volle gerustheid,<lb/> de Koninglijke Schelmstukken voor Deugden konnen doen op-<lb/> <pb n="embstma_add132_fac085"/> neemen. Sulks wanneer de derde Koningen in die Heerschap-<lb/> pye volgen, sy ende haare Hoovelingen geen belet vinden,<lb/> waarom sy niet onbeschaamdelik alle haare lusten volgen, en-<lb/> de daar meede waarelik toonen souden geene Wetten, gelijk<lb/> de gemeene Borgers, onderworpen te zijn, ende dat Sy de<lb/> gemeene Onderdaanen, nu der slavernye gewoon, sonder ee-<lb/> nigen opstand der selven te vreesen, ten uitersten mogen schee-<lb/> ren, drukken, belaaden, ofte dooden.<lb/> Ende is dit het gunt deese FABUL ons eigendlik leerd.<lb/> Want de Oude Dionysius te Syrakusen van een kloek Krijgsman<lb/> een Capitain Generaal, ofte Bevelhebber oover een Heir der Re-<lb/> publijke, voor eene reise geworden zijnde, wist in tee-<lb/> genloopende gevallen van een swaar oorglog teegen de Carta-<lb/> ginensen sig by de gemeene Ingeseetenen ende Krijgsluiden<lb/> soo aangenaam te maaken, ende de andere Krijgs-Ooversten der<lb/> Republike soo seer te lasteren, dat die Krijgs-OOversten door<lb/> den Volke afgeset, ende hy allen gematigd wierd, sonder<lb/> eenige bepaalinge dien oorlog uit te voeren. Ende dit ver-<lb/> kreegen hebbende, strooide hy uit, dat de misnougden oo-<lb/> ver sijne al te groote magt, hem willen dooden, ende dat<lb/> hem derhalven ter sijner verseekertheid eene Lijfwagt van ses<lb/> hondert mannen noodig was, het welk als hy verkreegen,<lb/> ende daar en booven de gonsten sijner Vreemde besoldigde<lb/> Krijgsluiden bekoomen had, soo dwong hy daar meede de<lb/> Republik van Syracusen den tijd van omtrent acht ende dertig jaa-<lb/> ren, in alles sijnen sin te volgen, zijnde onderwijlen seer vee-<lb/> le gevallen onderworpen, die hy door sijne klouk-ende dap-<lb/> perheid alle te booven quam.<lb/> Ende onder anderen deede hy sijnen eenigen Soon, den jon-<lb/> gen Dionysius soo quaalijk opbrengen, dat hy hem, in der Re-<lb/> geeringe gevolgd zijnde, daar toe gants onbequaam was, en-<lb/> de in alle wellusten, ooverdaad ende tyrannie, geleefd heb-<lb/> bende, den tijd van tien Jaaren eerst door den vroomen Dion,<lb/> ende daar naa door den deugdsaamen ende gelukkigen Timoleon<lb/> uit den lande verdreeven, ende Syracusen weederom in sijne Vry-<lb/> heid hersteld wierd.<lb/> <pb n="embstma_add132_fac086"/> Sulks deese Oude Vrouw, daar de FABUL van gewaagd, ten<lb/> tijden van den tweeden Dionysus, niet dervende hoopen dat de<lb/> Republik in Vryheid hersteld soude werden, ende den gemee-<lb/> nen loop des weerelds beleefd hebbende, als meede insonder-<lb/> heid weetende, dat deese tweede Dionysius eenen seer baldaadi-<lb/> gen Soon had, met groote reeden voor sijn lang leeven bad, op<lb/> dat niet die Soon haar nog harder handelen soude.<lb/> </p>

14

embstma_add132

FABLES

GUL

MNE

EMBLEMS

ILL_BOOK

embstma_add132_pic081.jpg

emblempictura

embstma_add132_emblem013

FABLES

GUL

MNE

EMBLEMS

ILL_BOOK

Men point at an old woman who is praying for a long life for Dionysius of Syracuse, who eventually became a worse tyrant than his father

embstma_add132.xml

Het zijn geen jongen die de ouden verbeteren.

embstma_add132_fac081

<p>Mitissima sors est regnorum sub rege primo. Lucan.</p>

emblem pictura

25I141

31AA233

46C131

31D17

44B119

44B1527

44B17

46C131

85(WOMAN PRAYING FOR A LONG LIFE FOR DIONYSIUS OF SYRACUSE)

86(HET ZIJN GEEN JONGEN DIE DE OUDEN VERBETEREN)

86(MITISSIMA SORS EST REGNORUM SUB REGE PRIMO)

98B(DIONYSIUS II)3

embstma_add132_emblem011

<p>Het zijn geen Jongen die de Ouden<lb/> verbeeteren.</p>

embstma_add132_emblem012

Mitissima sors est regnorum sub rege primo