$ TEXT_EXPL_XML
18. De Adeler, Pauw ende Papegaai.
Hoewel alle de Vogelen naar waarheid bekenden, dat
de Adeler de snelste in het vliegen, ende de sterkste
van lighame, bek ende klaauwen was, ende derhalven seer
geeren voor hem swigteden, soo wilde hy nogtans ook
voor de schoonste van allen gehouden weesen; ende dat uit
vreese, hy weegens sijne oncierlijke veederen, leelijke bel
ende klaauwen, anders sins oopentlijk veragt mogte werden.
Waar teegen als de Pauw, steunende op de klaare waar-
heid, seide schooner te weesen, soo wierd die aanstonds
door den Adelere verscheurd, ende wierd vervolgens de
schoonheid, ende het gepleegden aan den Pawe dagt?
waar op de Papegaai antwoordede, dat hy waarelik
schooner als de Pauw zijnde, nogtans geerne bekende,
dat de Arend allesins mooijer van veederen ende lighaame
was, dan de allerschoonste Papegaai, die hy ooit hadde
gesien, als ook dat de Pauw dien volgende met groot
regt gedood was. Het welk den Arende soo wel beviel,
dat hy den Papegaaje eene van des Pauws bouten te
kluiven gaf, ende van hem sijnen oppersten Kaamer-Die-
ner maakte. Sulks alle de andere gemeene Vogelen, sien-
de dat de een van den Arende om de waarheid gesproo-
ken te hebben, gedood, ende de andere om oopenbaar-
lig geloogen te hebben, beloond wierd, alle met luider
keele uitsongen, dat de Adeler de schoonste aller Voge-
len was.
Uitlegging der Woorden.
Met den ADELER hebben de Ouden verstaan een
Koning ofte gebiedend Heer.
Met de PAUW, een Nieuwling ten Hoove.
Met den PAPEGAJE, een ervaaren Hooveling.
Met de gemeene VOGELEN, de gemeene Ingeseete-
nen eenes Lands.
Dat de Menschen in het gemeen soo eergierig zijn, dat sy oover
haare deugden ende roemwaardige daaden seer gaarne in haar
leeven gepreesen zijn, ende hoopen naa haare dood ook gepreesen
te sullen werden, schijnd in sig selfs eene ydelheid te weesen, ende
is des niet te min in der daad eene groote aanrpikkeling, om ge-
duurende het kort ende broos leeven der selven Menschen, sig
dat de selve Menschen seer eevel neemen, wanneer hen haare ge-
breeken ende misslaagen ofte dwaalingen werden aangeweesen,
schoon het selven geschied ten geenen anderen einde, dan dat sy
sig selven leeren kennen, ende beeteren souden konnen, is voor-
waar eene seer groote swakheid, efter is dat niet het eigentlik ge-
brek, dat de Ouden ons met deeser FABULE hebben willen
voor den oogen stellen; maar wel een veel grooter gebrek, dat
men gemeenelik niet dan in de allerhoogst gesteegene Menschen
vind: Naamelik, om dat seer veele Menschen door eene verkeer-
de Eergierigheid, anders gesegt Heerssugt, gedreeven werdende,
sig booven de geenen, die haar waarelik gelijk zijn, willen ver-
heffen, ende daar beneevens van tijde ten tijden verkrijgende het
gunt sy beoogd hebben, daar in geen genougen vinden: soo dunkt
haar, dat sy niet konnen rusten, voor dat sy den hoogsten trap
van magt oover haare Meede-Ingeseetenen bekoomen hebben,
ende sig alsoo verseekeren moogen, door de selven niet weeder-
om ter needer gesmeeten te konnen werden.
Ende vermits sy tot die Hoogheid niet konnen geraaken, dan met
van tijden ten tijden meer ende tot Vyanden te maaken, alle
de geenen, die sy verongelijken, ofte booven den hoofde groejen;
soo hebben sy waarelik alsoo weinig, jaa min als te vooren, ree-
den om gerust ende vergenougd te zijn; Ende daar en booven soo
beginnen sy te denken, dat alle andere Ingeseetenen, soo wel
als sy, oover haare weerhaftige deugden ende vroome daaden ge-
preesen werden; Sulks sy daar oover nijdig werden, als vreesende,
dat de andere haar daar in te booven sullen gaan, waarom sy ook
alsdan van der Waarheid, ende alle Deugdsaame werken beginnen te
walgen, om te gaan scheppen vermaak, ende sig ook te verheffen
in ietwes te doen ofte te laaten, ende ook gepreesen te werden,
oover het gunt dat andere Ingeseetenen niet doen ofte laaten mo-
gen, sonder daar oover, als teegen de Wetten gedaan hebbende,
seer mispreesen ofte gestraft te werden. Naademaal alsdan allesins
haar Opperste magt ende aansien, boven die van andere Ingeseete-
nen uitsteekt.
Dit is de Reeden, waarom men Koningen ende Vorsten vind, die al
speelende Eeden ten Heiligen sweeren, ende daar naa trowlooselik
sig in haaren Staat te vestigen, maar ook veeltijds uit vermaak on-
noosele ofte onschuldige Ingeseetenen doen dooden. Als ook dit
de voornaamste Reeden is, waarom Koningen ende Vorsten ge-
vonden werden, die sig inbeelden meer vermaakt te genieten in
onnaatuurelik ende ongeoorlofd byslaapen, ofte in een andermans
wijf te om-armen, als van haar eigen wijf, ofte eenig ander vry
vrow-mensch, alle bedenkelijke vriendschappen te ontfangen.
Dit is de Reeden van die geduurige groote ende onnutte onkosten
van oovergroote Hofhoudinge, Jagt ende Bouwen van den Paleisen
der Koningen, ende daar uit ontstaande geduurig Scheeren ende
Schatten der Onderdaanen, het welk geen der selven hun naar doen
kan ofte vermag. Dit is de Reeden, dat de Nieuwelingen den Koningen
ende den Vorsten de Waarheid willende seggen, oover die waarheid
gedood werden. Dit is de Reeden, dat ervaarene Hoovelingen sig
allermeest bevlijtigen den Koning ofte Vorst ten hoogsten te prij-
sen, eeven in ende oover het selven, daar in ofte oover, hy aller-
meest misprijsens waardig is, ende dat sy Hoovelingen daar oover
ook allermeest geloond plagten te worden. Dit is ook de Ree-
den, dat alle gemeene Ingeseetenen haaren eigen Koning ofte
Vorst ten Hoogsten prijsen, ook oover het gunt, daar oover hy
seer misprijsens waardig is.
In het kort gesegt, in alle Koningrijken ende Vorstendommen
vind men Adelers, die niet alleen oover haare waarhaftige sterkte,
maar ook oover haare logenagtige schoonheid, gepreesen willen
werden, ende daar de Pauw, om sulks niet te willen doen, ge-
dood, ende de Papegaai, om het selven gedaan te hebben, beloond
werd, ende daar alle geringe Vogelen singen, Amen.
Quod non potest, vult posse, qui nimium potest. Senec. in Hijpol.
TYPE emblem pictura IC 25F33(EAGLE)(+514) ; 25F35(PARROT) ; 25F35(PEACOCK)(+63) ; 31B62359:52A6 ; 44B1522 ; 54A31 ; 57AA6121(+4) ; 85(THE EAGLE, THE PEACOCK AND THE PARROT) ; 86(DE WAARHEID WIL NIET GEZEGD ZIJN) ; 86(QUOD NON POTEST, VULT POSSE, QUI NIMIUM POTEST) PREV embstma_add132_emblem017 MOTTO_NLDe Waarheid wil niet gesegt zijn.
ID embstma_add132_emblem018 MOTTO_LA_NORM Quod non potest, vult posse, qui nimium potest CHILDREN CHILDREN_SQRT 0