<p>21. De Man, ende het Bos.<lb/> Seeker Man in een lustig Bos gekoomen zijnde, sei-<lb/> de teegen den Boomen in het bysonder, dat sy te<lb/> wild ende te woest door elkander wiessen, ende daar-<lb/> om de een den andere verdrukte, ende belettede soo<lb/> hoog op te schieten, als sy andersins gedaan souden<lb/> hebben, ofte nog doen souden. Ende vougde hy daar<lb/> by, dat , indien sy hun eigen welstand behertigden,<lb/> sy behoorden te gedoogen, dat hy tot sijnen Byl-Ysere<lb/> in den Bosse eenen Tak mogt snijden, om daar van<lb/> eene Steel tot sijnen Byl-Ysere te konnen maaken, op<lb/> <pb n="embstma_add132_fac126"/> dat hy alsdan, haar bequaamelik snoejende, haar ook<lb/> door dat middel, ende door geen ander, soude kon-<lb/> nen doen veel hooger, cierelijker ende eenpaariger op-<lb/> groejen; ende alsoo brengen tot eenen veel gelukkige-<lb/> ren ende beeteren stande, dan waar in sy nu leefden.<lb/> t' Welk het gantse Bos hem ten dien einde vrywillig<lb/> toestond, als wagtende volgens sijnen raad, schoone<lb/> ende groote verbeeteringe in den wasdomme. Maar<lb/> de Man, dus eene Byl gekreegen hebbende, bediende<lb/> sig dier vougen van dat Yser, dat hy der Boomen gants<lb/> niet, maar sijn eigen Voordeel allessins sogt, ende voor<lb/> eerst de allergrootste Boomen, die hem meest in den wee-<lb/> ge waaren, om verre hiew; ende daar naa, so draa het<lb/> Winter geworden was, ende als wanneer het hout voor<lb/> hem op sijn aller-bequaamste zijnde, om gehouwen<lb/> weesende, ten dienste te konnen werden verkogt, als<lb/> ook om dat het brand-hout alsdan voor sijnen eigen<lb/> brande hem meest konde ten staade koomen, het ge-<lb/> heele Bos door wandelde, ende de Boomen naar sijnen<lb/> gelieven ende meeste prousijt, begon af te houwen,<lb/> beginnende van boome tot boome. Sulks sy, als waa-<lb/> penloose Boomen zijnde, ende eenen gewaapenden het<lb/> selven niet konnende beletten, te laat hunne misslag,<lb/> welke sy begaan hadden, begreepen, van op eenige<lb/> Voorwaarden, hoe heiliglik die mogten weesen beloofd en-<lb/> de beswooren, eenen sterveliken, ende dien volgende al-<lb/> tijds bedriegeliken Mensche, te vergunnen eene Steel tot<lb/> eenes Mans Byl-Yseren, om dat alsdan beiden naar sijnen<lb/> sinne te gebruiken.<lb/> </p>

<p>Uitlegging der Woorden.<lb/> De Ouden hebben in deeser FABULE verstaan, met een MAN een<lb/> aansienelik Mensch.<lb/> Met eene BOOM, een gering Mensch.<lb/> <pb n="embstma_add132_fac127"/> Met het Bos, eene Vrye Republik.<lb/> Met een MAN, die een BYL-Yser heeft ende geen Steel daar toe,<lb/> een krijgs Ooverste, die geene magt heeft, dan om de Krijgs-luiden van<lb/> tijden ten tijden naar het gelieven der Republike te gebieden.<lb/> Met de STEEL tot het tot het Byl-Yser, de magt die soo een Overste krijgt om de<lb/> Krijgs-Knegten ten allen tijden by een te roepen, ende naar sijnen sin te gebie-<lb/> den ter beetere bescherminge der Republike, ende die de selve altijds gebruiken<lb/> kan, ende ook veeltijds gebruikt, ter onderdrukkinge van dien.<lb/> ALle Menschen haar eigen, ende geen ander Mensch als om haar ei-<lb/> gen selfs lief hebbende; Soo is seeker, dat sy altijds meer haar sel-<lb/> ven als een ander beminnen. Ende vermits sy, het zy ge-ofte onge-<lb/> vraagd, aan eenen andere Raad-geevende, het selven altijds doen on-<lb/> der den schijn van meer des geraaden als hun eigen voordeel te sou-<lb/> ken, ende sy nogtans in teegendeel altijds meer geneegen zijn, ende<lb/> ook waarelik meest altijds bevonden werden, meer tot haar eigen, als<lb/> tot eenes anderen Menschen Voordeel te raaden: Soo moet de Ge-<lb/> raden niet alleen ooverleggen, of die Raad ten seekeren opsigte goed<lb/> schijnd te weesen, maar ook de Raader daar uit geen voordeel voor<lb/> sijn eigen selfs, ten schaade des geraaden soude konnen trekken. En-<lb/> de indien hy sulks bevind, soo moet die raad hem seer verdagt zijn.<lb/> Ende insonderheid moet sy verdagt zijn, wanneer een ander onge-<lb/> vraagd, voorbedagtelik komt raad geeven, ende dien raad onop-<lb/> houdentlik aandringd. Ende booven allen moet soo eene raad ver-<lb/> dagt zijn, welke gegeeven werd met beloften, ende toesegginge,<lb/> van een te volgen goed voor den geenen die geraaden werd, als de<lb/> Raader voor af ietwes tot sijn eigen voordeel begeerd, ende het welk<lb/> toegestaan zijnde, by onstentenisse des beloofden, niet weeder<lb/> door den Geraaden kan ingetrokken werden, om sig te herstellen<lb/> in den stande daar hy te vooren in was.<lb/> Ende insonderheid moet men altijds traag zijn om eene raad aan te<lb/> neemen, die van sijnen meerdere ongevraagd gegeeven werd, wanneer<lb/> die daar by ietwes voor af begeerd, waar meede de Geraade voor af<lb/> eer swakker als sterker, ende de Raadgeever gewisselik sterker wer-<lb/> den sal als hy te vooren was. Want om dat de Raader sijn oogwit be-<lb/> koomen hebbende, alsdan verder niet des Geraaden, maar sijn eigen<lb/> voordeel weederom te betragt plagt, ende in gevolge van dien,<lb/> den Geraaden ook weederom onder schijn van Raad ofte Versouk<lb/> den selven af te drinken, van tijde ten tijde meer andere beswaarlike<lb/> <pb n="embstma_add132_fac128"/> Saaken begeerd; soo plagt ook de Geraade alsdan seekerlik eerst be-<lb/> droogen, eindelik genougsaam gedwongen te werden, om alles,<lb/> dat de Raader begeerd, te doen ofte te laaten, ende te lijden.<lb/> Gelijk wy dat daageliks in de verhandelinge ende ommegange<lb/> met andere Menschen bevinden, ende ook by alle soo Latinse als<lb/> Griekse Historie-Schrijveren leefen konnen, a hoe dat van ouds eenige<lb/> Republiken sig hebbende laaten raaden, om aan eenigen uitsteeken-<lb/> den Ingeseeten ter sijner verseekeringe ende ten dienste der Repu-<lb/> blike eene Lijfwagt toe te staan, hy die Lijfwagt misbruikt heeft, om<lb/> de voornaamste Regenten der Republike, welke hem die Lijfwagt<lb/> ter goeder trouwe hadden toegestaan, ende die ook de Soldie van<lb/> dien betaalden, te vermeesteren, te vangen ende te dooden, ende<lb/> by gevolge als een seer boose Hond, sijnen Heere, die hem spijsigde,<lb/> de keele af te bijten. Gelijk wy ook by selven Historie-Schrijveren<lb/> konnen leesen, dat de Republiken die sorgvuldiglik de magt hunner<lb/> Krijgs-Ooversten soo bepaald hebben, dat sy de Krijgs-luiden niet<lb/> konden gebieden te werken dan naar de ordren der Republike, en-<lb/> de dat sy ook daar en booven het aan-ende af-stellen, ofte het aan-<lb/> neemen ende af-danken aller Krijgs-Bevelhebberen, ende geringe-<lb/> ren Krijgs-luiden aan sig behouden hadden: nooit door die Krijgs-<lb/> Ooversten, note door eenig buitenlands geweld verkragt zijn ge-<lb/> worden. Ende dat in teegendeel meest alle de Republiken, die aan<lb/> haare Krijgs-Ooversten eene vrye magt gegeeven hebben, om haare on-<lb/> derhoorige Krijgs-luiden allesins naar haaren sinne, ter beetere be-<lb/> scherminge der Republike teegen haare Vyanden te mogen gebrui-<lb/> ken, ende die daar en booven haaren Krijgs-Ooversten omtrend<lb/> het aan-neemen ende af-danken der Bevel-hebberen ende der gerin-<lb/> ge Krijgs-knegten eenig Bevel ofte eenige Magt hebben gegeeven,<lb/> ook meest altijds hebben moeten lijden, dat die Krijgs-Ooversten<lb/> haare onderhoorige Krijgs-luiden gebruikt hebben, om sig Tyran-<lb/> nen oover dien Vryen Staat, ende alle de Ingeseetenen van dien tot<lb/> haare Slaaven te maaken.<lb/> Ende is dit eigendlik het gunt de Ouden ons met deeser FABULE<lb/> hebben willen afbeelden, naamentlik, dat soo haast eene Republik<lb/> sig laat raaden aan eenen Krijgs-Ooversten soo groote magt te geeven,<lb/> dat hy, naar sijn gelieven, het Yser der onderhoorige Krijgs-lieden<lb/> kan werk-stellig maaken, dat alsdan de geheele Republiek ende de<lb/> Ingeseetenen van dien vernietigd werden.<lb/> a Die insonderheid Plutarch. Leeven der &amp;c.<lb/> b SIe Plutarch. Leeven der doorlugt. Mannen, doorgaans.<lb/> </p>

23

embstma_add132

FABLES

GUL

MNE

EMBLEMS

ILL_BOOK

embstma_add132_pic125.jpg

emblempictura

embstma_add132_emblem022

FABLES

GUL

MNE

EMBLEMS

ILL_BOOK

A man cuts a branch from a tree for his axe, with which he will then cut down the trees.

embstma_add132.xml

Die aan een sterken den vinger geeft, verliest de gehele hand

embstma_add132_fac125

<p>Principiis obsta sero sapiunt Phryges.</p>

emblem pictura

25H15

47C31

47D8(AXE)

47D8(KNIFE)

47I81

54FF15

57AA6141

58AA12(+4)

85(THE FOREST AND THE FORESTER)

86(DIE AAN EENEN STERKEN DEN VINGER GEEFD, VERLIESD DE GEHEELE HAND)

86(PRINCIPIIS OBSTA SERO SAPIUNT PHRYGES)

embstma_add132_emblem020

<p>Die aan eenen Sterken den Vinger geefd,<lb/> verliesd de geheele hand.</p>

embstma_add132_emblem021

Principiis obsta sero sapiunt Phryges