$ TEXT_EXPL_XML
28.De Voogelaar ende de Voogel.
SEekere Voogelaar omtrend den Maande van October
sijn Vinke-net in een goede ordere geset hebbende,
met alle sijne blinde soet quinkeleerende oude Vinken; en-
de eenige trouwen opgespannen zijnde, om de Netten
wel te konnen ooverhaalen, ende de vreemde Vinken
daar in te vangen, terwijle sijne eigene Vinken uit der
ne koomende, sig inbeeldeden, in den beginne des Soo-
mers te weesen, ende desweegen van groote vreugde son-
gen. Sulks de Voogelaar ook uit der konste ende seer
schoon speelde op een Fluitken in den Herfst-tijd, om
uit der Lugte ten deele aan te lokken, die vreem-
de Voogelen, welke, om den Winter in het Noorden,
die aldaar seer vroug met veel Sneew ende dik Ys vroug
aankomt, te ontgaan; Naademaal sy in dat Saisoen, al-
daar nog saad, nog wormen, nog vliegen, nog vissen,
om sig daar meede te voeden, vinden: Sulks sy alsdan naar
het Suiden vliegen, om buiten den Sneew ende Yse in der
warmte aldaar hunnen kost te konnen vinden. Welke
geleegendheid deese Voogelaar nu waar nam, om deese
onnoosele Voogelen aan te lokken, op dat sy sig aldaar
wilden needer setten. Ende het gelukte hem aanstonds,
dat een seer soet singende vremde Voogel op dat geluit nee-
der daalde uit der lugte, ende den Voogelaar vraagde, wat
hy aldaar maakte; die daar op antwoorde, dat hy eene
Stad bowde, des de Voogel seide, dat hy uitgevloogen
was, om eene wooning te souken, ende dat hem deese
plaatse, als seer vermaakelik zijnde, wonder wel behaag-
de, indien hy aldaar in der seekerheid sijnen kost konde
vinden. Waar op de Voogelaar hem wijders verseeker-
de, dat hy aldaar neevens de andere Voogelen, in aller
gerustheid sijnen kost vermogt te raapen, ende dat hy nu
eeven seer wel te passe quaam, om sig aldaar ter needer te
slaan, ende met die oude Voogelen gebuurschap te maa-
ken: Het welk die Vink geloovende, sig aldaar blijdelik
ter needer sette, neevens de oude Vinken: maar op der
selve stonde kreeg hy het Net oover 't hooft, om in ee-
vet geworden zijnde, kreeg hy met eenen des Voogelaars
duim op der keele, in welke benawtheid zijnde, hy nog
effen voor sijne dood seide; Lokt gy soo de Voogelen uit
der Vrye Lugt aan, om die daar naa te dwingen dat by
u blijven woonen, op dat, indien sy aldaar door eenig
goed voedsel middeler wijle vet worden, sy ook alsdan
door u geplukt, gedood, ende gegeeten souden moogen
wordne? Ende bowd gy soodaanig uwe Stad, welke
sullen de Inwooners zijn, die gy meend te verkrijgen en-
de te behouden? Voorwaar geene, dan die van deese
uwe quaade Konsten geene de minste kennisse hebben.
Ende sal deese uwe Schijn-Heilige wreedheid haast oo-
ver den geheelen Aard-boodem bekend, ende uwe Stad
allangs geheel ontvolkt werden, zijn, ende blijven.
Uitlegging der Woorden.
De Ouden hebben hier met een VOOGELAAR ver-
staan, Koningen, Vorsten, ende Regenten, die
Steeden bouwen.
Met het FLUITKEN, ende blinde singende Voo-
gelen, aanbiedingen van alle Vryheeden, aldaar te
sullen genieten, als ook de beloften van veele Voor-
regten te sullen hebben, ende te moogen in der Eewig-
heid gebruiken.
Met soet-singende VOOGELEN, uit der Lugt needer-
daalende, Koopluiden, Konstenaars ende Handwerks-
ofte Steeden vast zijn, ende derhalven van den eenen
Lande naar den anderen, seer ligt vervliegen kon-
nen.
Met het NET oover het Hoofd te krijgen, den In-
geseetenen door Verspondinge ofte eenig regt van ISSUE,
veel Gelds af te neemen, of wel de vertrekken willen-
de, ofte vertrokken zijnde, des niet te min met Schat-
tingen Iaareliks te beswaaren, om alsoo haar het ver-
trekken te beletten.
Met den Duim op der keele te krijgen, terwijle
men in eenige Landen ende Steeden sig ter needer geset
heeft, aldaar door Schattingen, Imposten, Tollen, en-
de Convoy-Gelden, beswaard te werden.
DAt de gemeene Bewooners der Steeden, ende insonderheid de
Regenten van dien, booven de gemeene Bewooners ende de
Regenten der platte Landen, groote Voordeelen genieten konnen,
ende dat ook die gemakken ende voordeelen des te meer ende groo-
ter werden, naar geraade dat die Steeden grooter ende meer be-
volkt werden, gevoeld ende weet een yder, in, ende door on-
eindelijk veele gevallen; ende inonderheid gevoelen ende wee-
ten de Staat-kondige Regenten der Vrye Republiken, het selven seer
wel, ende daaromme tragten sy ook oover alle haare Steeden, soo
veel haar doenelik is, te bevolken ende te vergrooten. Ende
hoewel Koningen, Vorsten, ende haare Hovelingen, het selven ook
seer wel weeten, soo willen sy nogtans in haare Landen niet gaar-
ne grootere ende meer bevolkte Steeden hebben, dan wiens In-
nen schatten, scheeren, ende bedwingen. Efter komen sy alle
daar in oover een, dat sy in haare Landen gaaren Steeden ofte
by-een-wooningen van veele Menschen hebben. Sulks wan-
neer in haare Landen geene Steeden zijn, of wel wanneer die
niet zijn, daar hun dunkt dat sy behoorden te weesen; Soo
zijn sy gewoon, daar afkondigingen ende uitschrijvingen van seer
groote Vryheeden ende Voorregten, die alle de Ingeseetenen sullen
mogen aldaar genieten, alle naabuurige Volkeren aan te lokken,
om aldaar ter woone te koomen, op hoope dat wel allermeest
de ligt-verhuisende Koopluiden, Konstenaars, ende Handwerks-luiden,
tot haar ooverkoomen, ende met haare rijkdommen, konsten
ende handwerken, daarwaarts ooverbrengen sullen. Sulks alle, die
geneegen mogten worden, in soo eenen gevalle haar Vaaderland
te verlaaten, om een beeter Land ofte beetere Stad te gaan bewoo-
nen, voor het uitwerken van die geneegendheid, ende eer sy
sig tot het vertrekken gereed maaken, ofte eenige onkosten ten
dien einde doen, wel behoorden te ondersoeken ende rijpelik
te ooverweegen, van wien die aanbiedingen ende aanlokkin-
gen gedaan werden. Want indien die uitschrijvingen ende aan-
lokkingen geschieden van Volks-Regeeringen ofte Vrye Republiken,
in het gemeen welvaaren, naamentlik soo wel der oude Inboore-
lingen, als der niewe Aankomelingen, haar eigen voordeel souken
ende ook vinden sullen konnen soodaanig in der eewigheid, dat
hoe die Gemeene, het zy der oude het zy der niewe Ingeseetenen, des
te beeter vaaren, opgemelde Regenten der Vrye Republiken ook see-
kerlik des te beeter vaaren sullen. Ende is dien volgende ook
waarhafftig, dat alle Koopluiden, Konstenaars, ende Handwerks lui-
den, die weegens verteerende ofte inkankerende Lasten ende
Schattingen, als ook door verslindende Oorlogen, Hongers-nood ofte
Pest, welke haare Koningen ofte Vorsten, ende andere gevallen
des Weerelds veroorsaaken, gedwongen werden haar Vaaderland
te verlaaten, het selven in soo eenen gevalle doen moogen, en-
de ook te doen behoorden, om te trekken naar soo eenen Lan-
de ofte soodaanige Steeden, daar hen die Vryheeden beloofd
heid genoeg te hebben, om door haare gewoonelijke beesig-
heeden, konsten, koophandel ofte arbeid, sig in die vreemde
Landen ofte Steeden te sullen konnen erneeren.
Maar wanneer in teegendeel die Aanbiedingen ende Beloften
van groote Vryheeden ende Voorregten aan alle oover-koomende
Vreemdelingen werden gedaan van Koningen ofte Vorsten; Soo
moeten die Vreemdelingen wel indagtig zijn, dat waarelik alle
groote Steeden, ofte om beeter te seggen, alle wijse ende rijke In-
geseetenen van dien, de quaade Regeeringen der Koningen, Vorsten, of-
te haare Hoovelingen, allermeest bemerken ofte gevoelen, ende
dat de Ingeseetenen der grote Volkrijke Steeden ook veiliger als
de Ingeseetenen der onbevolkte kleine ende arme Steeden, de
Tyrannie ofte al te groote dwang der Koningen ende Vorsten be-
letten konnende, den selven Koningen, Vorsten ende Hoove-
lingen, ook waarelik veeltijds teegenstaan. Ende dat sy daarom
ook altijds innerlik van den Koningen, Vorsten ende haar Hoo-
velingen, seer gehaat werden. Sulks allesins verwagt moet wer-
den, dat die Koningen ende Vorsten met haare Aanbiedingen,
Beloften, Schrift ende Seegel, van groote Vryheeden ende Voor-
regten, den gemeenen Ingeseetenen dier Steeden te sullen laa-
ten genieten, het voordeel gants niet souken van Borgeren ende
Boeren, naademaal sy gewoon zijn, die te plukken ende te
scheeren, maar dat sy nietwes anders voor hebben, dan uit
der ooverkoomende Vreemdelingen welvaaren, haare eigene
Grootheid ende Ooverdaad te voeden, ende dat soo haast sulks
doenlik weesen sal, sonder eenigsins agt te slaan op haare woor-
den, gegeevene Trow, Schrift, ende Seegel. Ende dat derhalven
Onderdaanen eener Een-hoofdige Regeeringe, onder welke sy ge-
booren zijn, ende daar sy by gevolge de Taale, Wetten en-
de Gewoonten, als ook de Menschen, waar meede sy omme
te gaan hebben, kennen ende alwaar sy daar en booven haa-
te Maagen ende Vrienden hebben, de selve verlaatende; om,
al waare het met de allerbeste bedongene Voorwaarden, te gaan
woonen onder eenen anderen Heere, Koning, ofte Vorste, daar
sy de Taale, Wetten, Gewoonten, ende Menschen, niet ken-
moogen werden by onvernustige Dieren, welken uit eenes bekenden
Leewen Hoole ontvlugtende, in eenes onbekenden Leewen Hoole sig needer
setten, alwaar sy door haare onkonde nog meer reeden om te
vreesen hebben, dat indien sy Vet ende Vleesig zijn ofte werden,
ende die Leew ofte een sijner Hoovelingen honger krijgd ofte krijgen,
sy ook veel eer als de oude gemeene Dieren, welken veel bee-
ter als sy, weeten, hoe die Leew ende sijne Hoovelingen ge-
paaid konnen zijn, seekerlik verslonden sullen werden. Ende
is mitsdien waarhaftig, dat deese Niewelingen by gevolge, dus
doende, seekerlik altijds, om den Rook te ontgaan, in den Viere
springen sullen.
Gelijk wy daageliks konnen sien, dat Koningen ende Vorsten,
niet jeegenstaande soodaanige gegeevene Trow, door strenge
Verbooden van alle der vertrekken willende Ingeseetenen Goe-
deren te sullen aanslaan, ofte door een versierd Regt van Ver-
pondingen, alle haare Ingeseetenen beletten uit haare Landen
te vertrekken, als ook de vertrokkenen t'haaren gelievem en-
de ten seekeren daage, weeder in roepen, om op verbeurte
van alle haare Goederen, die opgemelde Koningen ofte Vorsten
sullen konnen asterhaalen, in haaren verlaaten Vaaderlande te doen
weeder keeren: Ende sien wy dat sulks alleen geschied; op dat sy
Koningeen ende Vorsten onderwijlen, door swaare Schattingen, Im-
posten, ende Convoy-Gelden, ofte Tollen, op alle uit-ende in den
Lande gaande ofte koomende Waaren, Sig ende haare Hoovelin-
gen ende Krijgs-Bevelhebbers, souden moogen verrijken, ende met
een alle haare weeligste Onderdaanen van haare Leevens-mid-
delen, ofte ten minsten van alle haare weelde berooven souden
konnen, ende op dat sy de selven als Slaaven, die voor eenen
anderen sorgen ende arbeiten moeten, in arremoede souden
doen leeven ende sterven. Sulks wy wel moogen seggen,
dat het waarelik de allerdwaaste Menschen zijn, die op het soet
gesleuit van Koningen, Vorsten, ende Hoovelingen, haar Vry Vaa-
derland verlaaten, om sig ter needer te stellen onder eenen Ko-
ninge ofte Vorste.
Landen, die de Naame willen hebben, van Vrye Republiken te
zijn, niet soodaanige Aanlokselen ende Beloften, ende daar naa
ook soodaanige Belastingen ende benaawingen der gemeene
Ingeseetenen, ende der sig aldaar ter needer geset hebbende
Vreemdelingen, hadden gesien.
Ende alsoo dit is de eigendlijke sin deeser FABULE, soo
sullen wy hier van geene andere uitlegginge doen.
Fistula dulce caniit volucrem dum decipit auceps.
TYPE emblem pictura IC 25H114 ; 25I1 ; 31A2351 ; 41D221(HAT) ; 43C13 ; 43C131 ; 44C13 ; 44D2 ; 46B21 ; 48C752 ; 48C7351 PREV embstma_add132_emblem027 MOTTO_NLAls de Bruit is in de Schuit,
Soo zijn de Beloften uit.