$ TEXT_EXPL_XML
30. De Vos ende Doorne-Boom.
Hoewel de Doorn-Haagen als ook de Doorne-Boomen,
geene goede Vrugten draagen, gants niet cierlik van
stal zijn, nogte eenige schaduwe voor den Menschen of-
te Dieren, geeven, soo lange sy leeven, ende dat sy dood
ofte afgehouwen zijnde, geen hout tot Timmeren, Beeld-
houwen, ofte Haard-brand verschaffen, maar daar en tee-
gen soo leevendig als door zijnde, de onnoosele Dieren,
die omtrend haar koomen, van haare wolle ofte goederen
berooven, ende alle die met haar omgaan, scherpelik
steeken ende quetsen: Soo gebeurde nogtans, dat dit
ende vreesende van de selven gevangen te sullen werden,
in der haast sijnen toevlugt nam tot een by hem staande
Doorn-Haage, ende daar naa de Haage oovergeklommen
weesende, sig wijders begaf op eene Doorne-Boom, daar
omtrend zijnde, waar van hy weederom vallende, eenige
andere sijner Takken haastelik aangreep, ende sig daar door
in dervougen quetste, dat hy de Haage ende den Doorne-
Boom begon te schelden voor onheus teegen Vreemdelin-
gen te weesen, ende niet waardig te zijn, dat ooit eenig
verjaagd ofte vervolgd Dier, sijnen toevlugt tot ende op
haar naame; Maar deese hem bespottende, seide: Nie-
man heeft ooit by eenen steekeligen Dooren heul gesogt
ende sulks bekoomen, ende dat behoord gy, die vermaard
zijt, zeer schrander, ende doortrapt te weesen, best te
weeten, ende dien volgende hier uwe berging niet ge-
sogt te hebben, ofte gesogt hebbende, soo behoord gy
niet soo seer onse ontrow als uwe eigene onvoorsigtigheid
te beschuldigen, ende te bestraffen, wanneer gy in steede
van by ons hulp te vinden, van ons gestooken ofte ge-
plukt werd.
Uitlegging der Woorden.
De Ouden hebben hier verstaan met HONDEN,
vyandige Menschen.
Met een Vos, een Mensch, die door Listen ende Bedrog
gewoon is, sijne Leevens-middelen te souken.
Met een Doorn-Haage ofte Doorn-Boom,
Menschen die van goeddoen afkeerig, ende tot andere
te beschaadigen, begeerig zijn.
Goede ende Deugdsaame Middelen te souken, ende weetende, dat
sy nooit in soo eenen verseekerden stand konnen koomen, dat sy
niet onnooselik ende sonder haare schuld, in swaare ongemakken
souden konnen vervallen, als ook daar beneevens sig bewust wee-
sende, dat sy in swaare ongelukken vervallen zijnde, door schrik
ende vreese soodaanig in haar verstand ter needer geslaagen ende
vervoerd souden konnen werden, dat sy alsdan het dienstigen van
het ondienstigen niet wel souden konnen onderscheiden, merken
derhalven, eer sy in eenig gevaar zijn, seer wel op den loop des
Weerelds ende het doen der Menschen, om in allen gevalle, als
het de nood vereist, indagtig te konnen zijn, welke Menschen op-
regt, trow ende vriend-houdende, ende welke daar en teegen,
dubbeld trowloos, wreed ende verraaders zijn,
Maar Menschen, die daar en teegen gewoon zijn, haar behoud
te souken, niet soo seer volgens eenige goede Reedenkaavelingen, of-
te geheugenisse, als wel naar het haar in den sinne schiet, op der daad
soo als sy in noode zijn, met eenige vonden ofte listen daar teegen
te bedenken; soo gebeurd gemeenelik, wanneer haar dat eenige
maalen gelukt is, dat sy daar op al te seer betrouwen. Sulks sy
versuimd hebbende, voor af vrinden te maaken, ende ook geenen
anderen ommegang gehad hebbende, dan met losse Menschen;
die haar gelijken, door die wreede vervolgingen eeniger boose
Menschen, ofte door andere swaare ongemakken, vervallen in
soodaanige Schrik ende Vreese, dat sy van alleen verstande schijnen
beroofd te zijn, ende alsdan haare toevlugt veeltijds neemen, tot on-
bekende ende gants ondeugende Menschen, die in plaatse van regt
eergierig te weesen, ofte een menschelik meedoogen te hebben
oover ellendige Menschen, die haaren toevlugt tot haar neemen;
alsdan in teegendeel toonen of uit der aard, of door eene lange
gewoonte meer geneegen te zijn, andere Menschen te beschaa-
digen als te helpen, ende dat sy dien volgende sig niet ontsien,
voor een klein gewin, haare schaamte, eere, ende alles wat hier
op der aarden heilig is, te verkoopen, het Regt van Gast-vry-
heid te schenden, ende die arme vlugtende Menschen te bespot-
ten, te beschaadigen, ende aan haare Vyanden oover te leeve-
ren.
ende wijders te onderdrukken, Menschen die gewoon zijn te
leeven door listen ende quaade konsten, wanneer sy in haare ellen-
den haaren toevlugt tot ons genoomen hebben: wat sullen wy
seggen van die Menschen, welke konnen goedvinden, andere
Menschen, die om haare Deugd vervolgd werden, ende haaren
toevlugt tot haar genoomen hebben, selfs te beschaadigen ofte
aan haare Vyanden oover te leeveren; Waarelik, die sulks doen,
zijn geen Menschen, maar Gedrogten in Menschen schijn, ende die als
Gedrogten ofte monsters hadden behooren, ofte nog behoorden te
werden gesmoord, ende uit alle by-eenkomsten van eerelijke
Menschen gebannen te zijn, op dat haarder nooit meer mogte
worden gedagt, of wel, dat haare eereloosheid ende schandelik veragt
Leeven, haar mogte gedyen tot eene langduurige straffe.
Volgens welk voormelden blijkt, dat de Ouden met deeser FA-
BULE ons hebben willen leeren, dat Verstandige ende Deugdsaame
Menschen, eer sy in ongelukken ofte ongevallen vervallen zijn,
rijpelik ende met bedaarde sinnen, behoorden te ooverleggen,
aan wien sy, in swaare ongemakken vervallen zijnde, hulp ende
bystand behoorden te versouken, ende dat sy nooit van ondeugen-
de ende ontugtige Menschen, goede raad ofte bystand hebben te
verwagten. Ende dat dar en teegen listige, bedriegelijke ende on-
deugende Menschen, sig in voorspoeden vindende, nooit ooverleg-
gen, van wien sy in teegenspoeden, troost ende bystand, behoor-
den te versoukenm, ende dat sy derhalven in groote ongemakken
vervallende, door grooten haast sig meenen daar uit te redden,
wanneer sy van de naaste aanstaande Menschen hulp versouken,
schoon die van soodaanigen aard zijn, dat sy deselven in haaren
teegenspoede bespotten, ende nog meer verdrukken sullen.
Non apud Novercam conquaerendam.
TYPE emblem pictura IC 25F23(FOX)(+5212) ; 25F23(FOX)(+5222) ; 25G3(+222) ; 34B11(+9513) ; 43C11(+421) ; 57AA6141:56D21 PREV embstma_add132_emblem029 MOTTO_NLGaa by geenen Duivele ter Biegte.
ID embstma_add132_emblem030 MOTTO_LA_NORM Non apud Novercam conquaerendam CHILDREN CHILDREN_SQRT 0