$ TEXT_EXPL_XML

32. De Schaapen, Herder ende de Wagt-Honden. EEnige voorsigtige Schaapen, aangemerkt hebbende de wijsheid ende bequaamheid der Menschen, om haar voor de Wolven te beschermen, ende haar midderler wij- le ordentelik, van eenen afgeweiden Velde, naar een an- der graasiger te drijven; koosen eenen aansienelijken Man tot haaren Herder, op voorwaarden, dat hy voor sijnen arbeid den Wol, die by tijden van haar afviel, tot sijner Kleedinge gebruiken, ende dat hy ook haar oovertollig Melk drinken soude moogen, Ende de Schaapen dus lan- gen tijd gehoed zijnde, saagen sy eindelik, dat haar Her- der, hoe besorgd ende weldaadig hy ook omtrend haar mogt schijnen te weesen, hy nogtans haar, onder voorgee- ven, dat de Wol haar in den Soomere al te seer soude verwar- men, soo kaal schoor, dat sy des Soomers niet min koude als in de Wintere leeden, hoewel hy dat waarelik deede, niet om dat hy daar meede der Schaapen wel-vaaren sogt, maar in teegendeel, schoor hy haar uit gierigheid, om haare Wol ten diersten te verkoopen. Ende bevonden die Schaapen daar beneevens, dat hy dat selfden ook dee- de met haar alle hunne Melk, die de natuur hun tot on- derhoudinge van haare jonge Lammeren hadde geschon- ken, af te tappen; onder voorgeeven, dat de Lammeren haar daar van oover-aasen souden, ten waare sy haast leer- den gras eeten. Ende dat die Herder daar en booven voor- wendende, dat haar weinige grasige Velden haar niet alle souden konnen voeden, indien sy al te veel vermeenigvul- digden; het derhalven nodig was voor haar, op dat sy niet alle stierven, by tijden eenige Schaapen te dooden, sulks hy ook waarelik naar sijnen honger ofte sijne lusten sig spijsde met haar vlees, hoewel alles onder voorwend- sel, dat het geschiede ten haaren voordeele, ende met eenen grooten yvere, om des te beeter haar teegen de Wolven te konnen ende te sullen beschermen. Het welk aldus door de Schaapen aangemerkt zijnde, ende de Her- sijne aflijvigheid, hen te begeeven onder de beschermin- ge der Wagt-Honden, die uit der aard geene Schaapen doodeden, ende by Voorwaarden, alles sins met haaren aarde oover een koomende, geene andere beloonine be- geerden, als van haare Melk, ofte van de Schaapen, die door siekte ofte ouderdom haare eigene dood quaamen te sterven, gevoed te werden: naademaal sy van haare eige- ne kleedingen genoug waaren versorgd, ende dat het met haaren aard niet oover een quam; Leevendige Schaapen te dooden, om die te eeten: gelijk het meede eene seer goede saak waas, dat haar grootste Vyand, naamelik de Wolf, ook den Honden vyandig, ende dien volgende een gemeenen Vyand was; onder welke oppassinge der Wagt- Honden, sy haar eenen langen tijd seer wel bevonden, en- de nog langer wel bevonden souden hebben, indien op- gemelde Wagt-Honden, onder den Lak dat sy Dol waaren, door uitsinnige Schaapen, niet gedood waaren geworden.

;

Uitlegging der Woorden. SCHAAPEN, zijn onnoosele Menschen, ofte gemeene Onderdaanen. WOLVEN zijn Vyanden ofte Tyrannen. HERDERS zijn Menschen, die voorgeeven, andere te sul- len helpen, ende onder dien schijn niet dan haar eigen voor- deel souken, of wel wettige Koningen ende Vorsten. WAGT-HONDEN, zijn soodaanige Menschen, die in den ondergange van haaren Vriende, haar eigen verderf souden vinden, ende daarom hem seer trowelik raaden. Of wel het zijn opperste Dienaars, ofte Magistraaten ee- ner Vrye Republike, die seer wel gegoed zijn, ende seer weinig ofte niets van andere Ingeseetenen tot haare Huis- houdinge behouven. Wanneer de Menscehn zijn in eenen seer gerustigen Stande, ende by gevolge tijd ende geleegendheid genoug hebben, om alle voorvallende Saaken rijpelik te ooverweegen, eer sy be- sluiten wat gedaan ofte gelaaten behoorde te werden: Soo leeren sy nogtans selfs in dien aller-gewensten Menscheliken stande, en- de by haare bedaarde sinnen weesende, niet soo seer wat haat nut ofte schaadelik sal weesen, door eenige voorgaande eigenen Reeden- kaavelinge ofte anderer Onderwijsinge, als wel door eigene bevindinge, onde door het gunt sy aan anderen haars gelijken sien gebeuren. Ende wanneer de Menschen door swaare ongemakken gedrukt werden, ofte in soo eenen Stande koomen, dat sy vreesen alle haar goed, ofte haar lijf ende leeven te sullen verliesen, soo werden haa- re sinnen geduurig opgewekt, om te bedenken de grootheid der ongemakken, die sy voelen; ende zijn sy alsdan geduurig beesig met de Saaken die sy vreesen haar te sullen ooverkoomen, nog vree- selijker als sy waarelik zijn, sig selven voor te stellen; Sulks sy sig in die stande nooit tijds genoug geeven, om met bedaarde sinnen, ofte met wijse ende goede vrienden, welke sonder die ongemakken ende buiten noode zijn, wel te ooverleggen ende te besluiten, wat in soodaanigen stande der saaken, best gedaan ofte gelaaten waare: maar aanstonds, op de minste schijn van te konnen ofte te sullen, tot eenen beeteren stande, dan waar sy alsdan in zijn, geraaken; soo besluiten sy altijds tot de eerste in der hand vallende verande- ringen, ende behaagen die veranderingen haar ook gemeenelik niet langer, dan tot dat sy met der daad bevinden, wel van quaad veranderd, maar weinig ofte niet verbeeterd, jaa door de onge- woonheid van de nieuwe ongemakken ende lasten te draagen, als ook door veele andere oorsaaken, merkelik verargerd te zijn. Sulks indien sy daar naa door eenige gevallen deeses Weerelds, ofte om beeter te seggen, door Goodes genaade, onnooselik ende sonder geweld, van dat haar swaarelik drukkend quaad werden verloft, sy alsdan met seer bedaarde sinnen, de saaken rijper ende beeter plagten te ooverleggen, ende te besluiten, niet te gebrui- ken twijgelagtige middelen, ende Hulpers, die wel goed souden konnen, doen maar magschien liever quaad doen sullen willen. Naamentlik, sy vermijden alsdan seer wijselik t'haarer hulpe te ge- bruiken soodaanige Menschen, die in het wel-ofte quaalik-vaaren van haaren Vriend, niet haar eigen wel-ofte quaaliik-vaaren, maar haar eigen quaa- lik- ofte wel-vaaren, gewisselik vinden sullen, ofte immers konnen, om in plaatse van dien te gebruiken, soodaanige Raaders ende Hel- pers, die neevens haaren Vriend staan ofte vallen sullen moeten. Ende is dit selfs by de aller eenvoudigste Menschen, wanneer sy haare eigene bysondere Saaken handelen, soodaanig de gemeene loop; dat daar uit is ontstaan het Spreekwoord, dat een Eezel sig niet meer dan eens stoot aan den selfden steene. Maar vermits geene Saaken soo seer als eigene niet worden aangetrokken, ende dat daar en booven de ongemakken der Regeeringe op veele schouderen ge- draagen, ende de voordeelen, op veelen verdeeld werdende, klein zijn voor eenen ydere der Ingeseetenen in het bysonder, ende dat eindelik, door de stervelikheid der Menschen, de oude Ko- ningen soo wel als Onderdaanen, geduurig sterven, ende niewe ofte jonge aangebooren werden, die alle onweetende ter wereld komen, ende de ongemakken der Ouden nog niet veroorsaakt ofte gelee- den hebben: Soo siet men in deesen die al te groot onvoorsigtig- heid gemeenlik pleegen, dat wanneer God de Heer haar sulks van eenen Dwingelande ofte quaaden Koninge heeft verlost, dat sy de Saa- ken wijselik ooverleggende, haar selven eens ende voor allen van die ongemakken ontslaan, ende eene beetere forme van Regeeringe op- stellen souden konnen, sy nogtans in plaatse van dien, niet dan ver- anderingen van Menschen maaken; waar door de Onderdaanen wel van Tyrannen veranderen, maar van de Tyrannie, die de Onderdaanen gedrukt heeft, ende drukt, niet verlost werden. Sulks verbeete- ren ofte weg-neemen der Ongemakken van der Regeeringe, met die te brengen tot eene beetere forme, eigentlik is het werk der al- derwijste ende aller deugdsaame Menschen. Gelijk in teegendeel het verargeren der forme van Regeeringe, ende het invoeren der ge- breeken van dien, in het grootste Schelmstuk dat Menschen op der weereld, ofte in haar leeven, souden konnen doen. Ende hoewel ter verklaaringe ofte bevestiginge deeses, soo uit de oude als niewe Gedenk-schriften, van beiden souden konnen wer- den bygebragt seer veele Exempelen, om aan te wijsen, dat selfs veele der allerbeste Koningen, op dat sy met haare Hoovelingen in alle ooverdaaden souden konnen leven, niet tegenstaande haare gedaane Beloften ende afgelegde Eeden, de Rijkdommen hunner Onderdaa- nen, onder schijn van Boeten ofte Verbeurt-maakingen, weegens ee- nige opgeraapte Misdaaden, tot sig trekken: ende ten besten gaan- de, haare Onderdaanen door veelderlei Schattingen ende Lasten kaal scheeren, onder seer schoone dekmantels, jaa onder den schijn van seer goede Medicijns te weesen, ende dat sy tijdelik, volgens de Regulen der konste, de Anderen hunner Onderdaanen mocten ende weeten te oopenen, naamelik met moedwillige oorloogen te onderneemen, om door beide die midddelen de weelde ende de vermeenigvuldiginge haarerr Onderdaanen te beletten; ende dat dien volgende alle de geringste verstanden der Menschen, uit alle die meenigvuldige ende geduurige voorvallen, wel vastelik be- hoorden te besluiten, dat wanneer de goede God, door sijne ge- naade, de Onderdaanen van eenen Dwingen-lande ofte Koninge sulks heeft verlost, dat sy eene beetere forme van Rergeeringe souden konnen opregten; het een seer schandelik versuim is, het selven niet te doen: efter soo sullen wy geene andere Exempelen voor de oo- gen stellen, als die van de Vereenigde Neederlanden, ende dat in soo- daaniger wijse, dat wy ons eigen oordeel daar van niet oopenbaa- ren, maar den Leesere selfs laaten oordeelen sullen, of de Ingesee- tenen in plaatse van Graaven, Stadhouders ende Kapiteinen Generaal, eerst verkooren, ofte van tijden ten tijden oover haar verkreegen hebbende, ende daar naa, sonder de selven door gemeene Opwag- ters geregeerd zijnde geweest, als meede eindelik weederom Stadhouders ende Kapiteinen Genaeraal verkiesende, haare forme van Regeeringe verbeeterd ofer verargerd hebben, ende of sy dien vol- gende onder de Voorsigtige ofte Onvoorsigtigen, Gelukkigen of- te Ongelukkigen, behoorden te werden gereekend: Want de leeser, soo wel als wy, de gedagten vry hebbende, daar meede niet kan sondigen, gelijk wel in teegendeel gedaan soude konnen wer- den, door den geenen, die sig aan-maatigen soude, sijn oordeel in deesen door gedrukte Bouken, voor ofte teegen, allen Ingesee- tenen deeser Landen bekend te maaken; alsoo sulks souden strij- den teegen de pligt eenes goeden Borgers, die van Goode wel eene goede ende beetere Regeeringe, als waar onder hy leefd, vermag te bid- den ende te wenschen, maar efter met de selve Regeeringe, soodaa- nig als sy is, sig gerust ende te vreeden houden moet, sonder die sei- telik te willen veranderen. Macrob.Saturn.lib.2.c.2. C.Tacit.Hist.4. Maar wy sullen dit besluiten, met in het gemeen te seggen, dat deese FABUL den Menschen leerd, dat wanneer sy sig in groote ongemakken bevinden, ende arger vreesen, sy, om daar uit te geraa- ken, niet haastig moeten resolveeren, te gebruiken middelen die niet alleen baaten, maar ook schaaden konnen. Ende insonderheid dat sy sig moeten wagten, in haare ongemakken ter hulpe te roupen sooda- nige Menschen, welke naa de beweesene hulpe, door eene onderdruk- kinge der geholpenen hare eigene grootheid ende magt souden kon- nen opbouwen, om die wel eer Vrye Luiden tot haare Slaaven, ende sig daar oover Tyrannen ofte Souvergine Heeren te maaken.

SEQ 34 PARENT embstma_add132 HIM FABLES ; GUL ; MNE ; EMBLEMS ; ILL_BOOK URL_IMAGE embstma_add132_pic183.jpg TIPE emblempictura NEXT embstma_add132_emblem033 IIHIM FABLES ; GUL ; MNE ; EMBLEMS ; ILL_BOOK CAPTION_EN reserved for caption SOURCE_FILE embstma_add132.xml MOTTO_NL_NORM Harde Slaagen leeren LINK_FACSIMILE embstma_add132_fac183 MOTTO_LA

Piscator ictus sapit.

TYPE emblem pictura PREV embstma_add132_emblem031 MOTTO_NL

Harde Slaagen leeren.

ID embstma_add132_emblem032 MOTTO_LA_NORM Piscator ictus sapit CHILDREN CHILDREN_SQRT 0