<p>34. Eene kat, Draak, ende de Vyl.<lb/> EEne Kat, door honger of door lekkernie, spijse souken-<lb/> de, quam in seekeren Smids-winkel, ende vond aldaar ee-<lb/> ne Vyl, die, op dat sy niet roesten soude, door den Smeede,<lb/> met lekkere Olie besmeerd was, welke de Kat aanstonds<lb/> begon te likken, ende ook seer soet bevond, sulks sy gedu-<lb/> rende, ende ook naa het aflikken der Olie, in het likken<lb/> voortgaande, haare Tong op de scharpe Vyle doorlikte, en-<lb/> de in plaatse van Olie, haar eigen bloed ende tong, wel-<lb/> ke sy eeven soet als de Olie geweest was, bevond, allangs<lb/> <pb n="embstma_add132_fac196"/> door swolg, sonder dat te vermerken; tot dat sy eindelik<lb/> door honger swak van lighame werdende, ende haare tong,<lb/> om niew voedsel in te konnen slikken, missende, ellen-<lb/> dig quam te sterven. Ende alsoo omtrend de selve tijden<lb/> een Draak alle sijn leeven had besteed om Goud te sou-<lb/> ken, sulks hy daar door het Gulde Vlies van Colchos,<lb/> neevens de Goude Appelen der Hesperides, met veele an-<lb/> dere verborgene Schatten, in sijn besit gekreegen had: soo<lb/> wierd hy, weegens het bewaaren der selven, daar in,<lb/> ende daar oover soo besorgd, dat hy de selve Schatten<lb/> nooit verliet, maar met sijn eigen lijf bedekte, ende on-<lb/> derwijle nog by daage, nog by nagte ruste, tot dat hy<lb/> door den slaap-dranke ende de konsten van Medea, in slaa-<lb/> pe gevallen zijnde, van alles beroogd, ende door dat ver-<lb/> lies soo ontsteld wierd, dat hy om andere niewe Schatten<lb/> te vinden her-ende derwaarts loopende, eindelik in<lb/> des opgemelde Smids-winkel quam, ende die blinkende<lb/> schoone Vyl voor eene groote schat aansiende, opslokken<lb/> wilde, om deselve des te beeter ofte seekerder te bewaa-<lb/> ren: in vougen hy op die Vyl alle sijne tanden brak, en-<lb/> de daar en booven bespot wierd, dat hy had willen troost<lb/> ende schatten vinden by eenen die niemanne goed te<lb/> doen, maar alle het gunt hem voorquam, te bijten en-<lb/> de te verteeren plagt.<lb/> </p>

<p>Uitlegging der Woorden<lb/> De Ouden hebben hier verstaan met eene KAT,<lb/> een wellustig Mensch.<lb/> Met een DRAAK, een seer gierig ende vrek Mensch<lb/> <pb n="embstma_add132_fac197"/> Met een VYL, een Mensch die allen Menschen quaad,<lb/> ende niemanne goed doen wil.<lb/> Met de Tong ende het BLOED der KATTE, der<lb/> Menschen eigen Leevens-middelen.<lb/> DEwijl alle het gunt van Goode is geschaapen, eenig goed ge-<lb/> bruik kan hebben, soo is ook alles in sig selven goed, ende<lb/> ontstaat die benaaming van quaad te zijn, onder den Menschen,<lb/> wanneer eenige Saaken van haar niet soodaanig werden gebruikt,<lb/> als sy behoorden gebruikt te worden, ende qy by gevolge door<lb/> eene alte groote liefde tot ons eigen selfs, alles schatten ende hoog<lb/> ofte laag agten, naar het ons ten goeden ofte ten quaaden voor-<lb/> komt. Sulks wy goed noemen ofte quaad, alle het gunt ons meer<lb/> goeds ofte meer quaads aanbrengd, eeven of het buiten ons geen<lb/> ander gebruik konde hebben.<lb/> Ende daar en booven bestieren de Menschen in het gemeen haar<lb/> verstand soo quaalik, dat sy van Menschen ende Saaken, die haar<lb/> onbekend zijn, altijds grootere gedagten, als van bekende Menschen<lb/> ofte Saaken hebben: gelijk op deese gronden geen Propheet in sij-<lb/> nen eigen Lande ge-eerd werd, ende verandering van Lande,<lb/> alleen een Eedelman maaken kan. Ende daar beneevens meenen<lb/> de Menschen, alle het onbekende soodaanig te weesen, als het<lb/> bekende deel van dien haar voorkomt: Gelijk op dien gronde<lb/> de Menschen van ouds den Aard-boodem geen kloot, maar vlak<lb/> te zijn, begrijpende, haare bekende Afteekeningen met eenige<lb/> Bergen, Bossen, Woestijnen ofte See, sig oneindelik<lb/> uitstrekten, ende derhalven plagten sy, in haare Kaarten, daar by<lb/> te schrijven, hier buiten is niet als Bergen, Bosschaadjen, woestijnen ofte<lb/> See, naar dat die laatste bekende benaaming, ende afpaaling was.<lb/> Ende insonderheid sien wy, dat die dwaalingen door de<lb/> Menschen niet werden vermijd omtrend Wellustige Saaken, want<lb/> of die schoon den Menschen eindelik veel meer quaads als<lb/> <pb n="embstma_add132_fac198"/> goeds toebrengen, soo veroorsaaken nogtans de eerste Soetighee-<lb/> den van dien, by haar niet alleen die gemeene gedagten, dat<lb/> die soetigheeden altijds sullen duuren, maar geeven die daar en boo-<lb/> ben den Menschen soo diepe indrukselen, dat sy de onwaar-<lb/> heid der opgemelde gedagten niet pleegen te vermerken, dan<lb/> soo laat, dat sy door het genieten der selve Soetigheeden, alle<lb/> verdorven ende onbeeterlik zijn gworden. Ja sien wy, dat<lb/> de begeerten van Goederen ende Rijkdommen te verkrijgen, haaren<lb/> oorsprong genoomen hebbende uit de gemeene menschelijke behouf-<lb/> tigheid, de selve begeerten ook na het verkrijgen der Rijkdommen,<lb/> den Menschen by blijven ende vermeerderd werden. Sulks sy in<lb/> plaatse van het verkreegen behoorlik tot haare nood-drust, ge-<lb/> mak, ende vermaak te besteeden, tot grootere Gierigheid ende<lb/> Vrekheid vervallen, ende daar door geen min gebrek lijden, dan<lb/> of sy alle Goederen, die sy verkreegen hebben, ende als eigen<lb/> besitten, ontbeerden; terwijle sy met meer moeite, kommer<lb/> ende sorge, om die Rijkdommen nog te vermeeren, ende die<lb/> wel te bewaaren, belaaden werden, ende schandelik als dob-<lb/> beld arme Menschen leeven, ende sterven.<lb/> Cum furor haud dubius cum sit manifesta phrenesis<lb/> Ut Locuples moriaris egenti vivere Fato. *<lb/> Ende om eenigsins aan te wijsen, hoe bysondere Wellusten door<lb/> soete beginselen de Menschen verleiden, soo konnen wy aan-<lb/> merken, hoe blijdelik, schoon, cierlik ende net, Vrow Venus<lb/> gemeenelik komt aantreeden, hoe sorgeloos, ongeveinsd, en-<lb/> de vermaakelik Bacchus de Menschen aanlokt, hoe soet de on-<lb/> ervaarene Menschen door de Twist-Goddin Bellona ende Erinnis<lb/> werden aangehaald, om sig in eenige Krijgs-diensten te begee-<lb/> ven, den oorlog te volgen, ofte eenige Processen aan te leggen<lb/> ende te vervolgen. Maar seer weinige wijse Menschen bemer-<lb/> ken, hoe drouvig, slordig, vuil ende leelik, Vrow Venus te schei-<lb/> den plagt; hoe sinneloos, beestig arm ende schandelik, Bacchus<lb/> gewoon is te eindigen; ende hoe slaaf-agtig, rookeloos, arm<lb/> ende ellendiglik de Krijgs-luiden ende Pleiters, leeven ende ster-<lb/> ven.<lb/> <pb n="embstma_add132_fac199"/> Ja daat meer is, wy sien dat selfs in Vrye Republiken, Po-<lb/> litiken, die onder de Menschen voor de wijsten vermaard zijn,<lb/> doorgaans deese misslaagen doen, wanneer sy voor groote Soe-<lb/> tigheeden opneemen, het uitvinden, stellen ende vermeerderen,<lb/> als ook het begeeven der profitabile Amiten, ten laste van Stad<lb/> ofte Staat; ende dat sy daar en booven haare publike als ook der<lb/> Amtenaaren ende der selven Dienaaren Inkomsten vermeerderen,<lb/> met de eigene Leevens-middelen, waar door de gemeene Ingeseete-<lb/> nen van die Stad ofte Stat sig erneeren, ende haar voedsel sou-<lb/> ken moeten, te beswaaren; ende dat sy onderwijlen niet bemerken,<lb/> dat sy niet min als onse AEsopise Kat, haare eigene Tong door-gelikt<lb/> ende verteerd hebben. Naamelik, sy vermerken niet, dat die Stad<lb/> ofte Staat daar door laag gehouden, ende verminderd werd,<lb/> dan wanneer sy Regenten selfs, ofte haare Beamten ende Dienaars,<lb/> gemeene Ingeseetenen Leevens-middelen soodaanig verloopen<lb/> zijn, dat sy niet hersteld konnende werden, die Stad ofte Staat<lb/> in het geheel vergaat. Ende mitsdien alle die Regenten, Am-<lb/> tenaars, ende Dienaars, als niet gewoon zijnde, voor den kost<lb/> te sorgen, maar door de sorgen ende arbeiden der andere In-<lb/> geseetenen te leeven, de aller-ellendigste Land-loopers wer-<lb/> den.<lb/> Dus sien wy daageliks, hoe roekeloos ende blijdelik veele Ko-<lb/> ningen ende Vorsten, alleen om Lof te behaalen, ende oover den<lb/> gantsen Aard-boodem alsoo vermaard te zijn, als sy van haare eige-<lb/> ne Onderdaanen beroemd werden, teegen andere Staaten ende Lan-<lb/> den, die sy meenen te verteeren, oorloogen aanvangen: ende<lb/> hoe veele van dien soo harden teegenstand vinden, dat sy op<lb/> haare Vyanden de Tanden breeken, ofte self verteerd wer-<lb/> den.<lb/> Wat belangd die gebreeken, van te gelijk gierig ende Vrek te<lb/> te weesen, die zijn soo wel by de Oude als Niewe Digters, niet al-<lb/> leen in haare Rijmen, maar ook in haare Klugten van de Geer-aar-<lb/> den ende Waarenaaren, soo breed voorgedraagen ende bespot, dat<lb/> onnoodig is hier van meer te seggen.<lb/> Ende eindelik seggen wy, den eigendlijken sin deeser FA-<lb/> BULE te weesen, dat wy seer schow te zijn, ende de gemeen-<lb/> <pb n="embstma_add132_fac200"/> schap te vermijden behoorden, van alle Menschen ende Saaken,<lb/> die in het gemeen meer schaade als baat den Menschen, die met<lb/> den selven ommegaan, ofte de selven verkreegen hebben, die met<lb/> brengen: Ende dat wy in het bysonder ons door de soete Begin-<lb/> selen der Wellusten, niet behoorden te laaten verleiden, om on-<lb/> gevoelig ons selven te beschaadigen, ende dat wy booven allen<lb/> ons moeten wagten, onse eigene Leevens-middelen te verteeren,<lb/> ofte aan te grijpen onse eigene Koningen ofte Vorsten, ende an-<lb/> deren die magtiger als wy zijnde, ons souden konnen slaan en-<lb/> de verteeren, met haare lange armen ende Struis-maagen.<lb/> </p>

36

embstma_add132

FABLES

GUL

MNE

EMBLEMS

ILL_BOOK

embstma_add132_pic195.jpg

emblempictura

embstma_add132_emblem035

FABLES

GUL

MNE

EMBLEMS

ILL_BOOK

reserved for caption

embstma_add132.xml

De Gierigheid, bedriegd de Wijsheid

embstma_add132_fac195

<p>Cum majore certare furiosum.</p>

emblem pictura

embstma_add132_emblem033

<p>De Gierigheid, bedriegd de Wijsheid.</p>

embstma_add132_emblem034

Cum majore certare furiosum