<p>35. Diana, Acteon, ende sijne Honden.<lb/> Wanneer de Jaagers aan Diana in haaren Tempel<lb/> offerhande deeden, soo liet sy met haare Nimphem<lb/> sig aldaar nooit sien dan alle gekleed in witte Kleederen.<lb/> Ende als sy met haare Nimphen ter Jagt ging, waaren sy<lb/> alle gekleed in purpere bonte Rokken, omtrend den Halse<lb/> ende Schouderen geestig ofte swierig gepest, ende ook tot<lb/> aan de Knien opgeschort met goude Gespen, ende daar en<lb/> <pb n="embstma_add132_fac202"/> booven waaren sy op den Rugge voorsien met volle en-<lb/> de kostelijke Pijl-kookers, ende treffelijke Boogen in<lb/> haare handen. Sulks alle Jaagers, geene andere gedag-<lb/> ten van haar hadden, dan dat sy van seer groote kennis-<lb/> se, wijsheid, ende suiverheid van leeven zijnde, daar en<lb/> booven eene eigene aangeboorene groote magt had, en-<lb/> de hadden. Ende in deesen stande der saaken gebeur-<lb/> de, dat Acteon, een seer yverig Jaager zijnde, door sij-<lb/> ne Honden een Hert tot in het binnenste ende duisterste<lb/> der Bosschaadjen vervolgende, Diana ende haare Nim-<lb/> phen aldaar sag sig naakt baaden, ende haare vuiligheeden<lb/> af-wassen, waarom sy alle, merkende dat Acteon haare vui-<lb/> ligheid ende mismaaktheid gesien had, ende vreesende, dat<lb/> hy hare naaktheid, mismaaktheid ende onsuiverheid gesien<lb/> hebbende, die ook aan anderen Jaageren bekend maaken,<lb/> ende dat Diana ende haare Nymphen daar door hare Eere<lb/> ende Offerhanden missen soude, sy Diana hem, door eene<lb/> daar op aanstonds volgens toorn, een Herts-vel om den<lb/> lijve wierp, ofte in een Hert veranderde, als ook sijne<lb/> Vrienden ende Honden, soo uitsinnig ende dol maakte,<lb/> ende teegen haaren eigen onschuldigen Heere soodaanig<lb/> ophitste, dat sy hem als een Hert handelden, ende<lb/> niet jeegenstaande alle het onschuld ende bewijs sijner<lb/> onnooselheid, naar welk st, mits haare beroerde sinnen,<lb/> ofte uitsinnigheid, niet luisteren wilden ofte konden,<lb/> hem al juigende ende met groote Vreugde verscheurden<lb/> ende op-aaten. Ende duurde opgemelde Vreugd der Hon-<lb/> den niet langer, dan tot dat sy vermerkten, naa het mis-<lb/> sen van haaren goeden Heere, ook haar daageliks Brood<lb/> ende Vlees, welke sy door sijne Voorsorge ende Iagt plagten<lb/> te genieten, te moeten missen.<lb/> </p>

<p>Uitlegging der Woorden.<lb/> Met JAAGERS, hebben de Ouden hier verstaan,<lb/> gemeene Menschen ofte gemeene Onderdaanen./<lb/> DIANA ende haare NYMPHEN, zijn by de Ouden<lb/> alle seer aansienelijke Menschen, ende insonderheid<lb/> Koningen ofte Koninginnen, ende haar gevolg: als ook<lb/> daar meede verstaan konnen werden de Beveinsde Gee-<lb/> stelijken, ofte de Bestierders der kerkelijke Saaken.<lb/> Witte KLEEDEREN, Wijsheid ende Deugd.<lb/> Purpere KLEEDEREN, Goude GESPEN, PYL-<lb/> KOOKER ende BOOG, eene soo groote Magt, die<lb/> door gemeene Menschen niet weederstaan kan wer-<lb/> den.<lb/> NAAKTHEID ende ONSUIVERHEID, is Onwee-<lb/> tenheid ende Dwaasheid, Ondeugd ende Gebreeken.<lb/> Met HONDEN, werden verstaan Dienaars, ofte ge-<lb/> meene Ingeseetenen.<lb/> Met VRIENDEN, goede Bekenden.<lb/> Met een HERTS-VEl, een Lak die men ieman oplegt.<lb/> Met een HERT, een seer vrees-agtig vlugtig Mensch.<lb/> ALle Menschen, beesig weesende met de Waar-ofte Onwaar-<lb/> heid, Nut-ofte Onnutheid eener Saake te ondersouken, bevin-<lb/> den, dat het haar verdeeld, lang op eene ende de selve Saaken<lb/> te denken: Ende dat sy daarom meest seer haast besluiten, eer sy<lb/> de behoorelijke tijd ende moeite hebben genoomen, om selfs die<lb/> <pb n="embstma_add132_fac204"/> Saken wel te ondersouken, ende dat sy by naast altijds naar den uiter-<lb/> lijken Schijn, ofte uit krafte van eenige hare Voor-oordeelen, ofte ook naar<lb/> het gunt andere menschen, die sy hoog agten, waar ofte onwaar, nut<lb/> ofte onnut, seggen te zijn, haar oordeel vellen. Ende besluiten sy<lb/> dus, met veele grootere haast ende onbedagtheid als wel behoord;<lb/> sonder te bedenken, dat als de Saaken selfs haar tijd, om die te<lb/> ooverdenken, toelaaten, het alsdan veel beeter is, sijn oordeel<lb/> oover die Saaken op te schorten, dan sijn oordeel te vellen op<lb/> geene, ofte geen genougsaam vaste gronden. Uit welke geschaa-<lb/> penheid des menschelijken oordeels wijders ontstaat, dat veele<lb/> boose Menschen, deese haare swakheid, niet tragten te beete-<lb/> ren, met seer yverig ende naarstiglik alle de voorkomende Saa-<lb/> ken, wel te ondersouken, ende alsoo haare Kennisse, Wijsheid<lb/> ende Deugd allengs te vermeerderen, maar wel met seer ligt-en<lb/> de alle te gelijk den schijn van seer Geleerd, Wijs ende Deugdsaam<lb/> te zijn, te bekoomen; ende daar door ook by alle de gemeene<lb/> Menschen voor soodaanigen gehouden te werden.<lb/> Ende oovermits Menschen, die met eene seer groote magt gebooren<lb/> werden, ofte daar naa sig daar meede bekleed vinden, door quade<lb/> volgende opvoedinge ende ommegange met Menschen, die haar<lb/> vleyen ende bedriegen, allerwijdst af zijn van alle Kennisse, Wijs-<lb/> heid ende Deugd; Soo siet men ook daageliks, dat sy ende haa-<lb/> re Hoovelingen, sig niet dan met den schijne der selven beklee-<lb/> den. Waar door de Menschelijke Saaken, ende regte agtingen<lb/> van dien, soodaanig zijn vervallen, dat in 't gemeen de aller-be-<lb/> veinste grootste Schelmen, voor de aller-opregtste, heiligste, ende<lb/> Deugdsaamste Menschen gehouden werden: Ende dat daar en tee-<lb/> gen Menschen, die sig geener Schelmstukken nogte eenigen<lb/> quaden voorneemens bewust zijn, ende derhalven op dat gewissen<lb/> steunende, opregt ende oopenhertig leeven, sonder eenigen Cieraade,<lb/> Bedrog ofte konstige Beveinstheid te gebruiken; voor Vry-Geesten,<lb/> Atheìsten, ende Menschen van een seer schandelik ofte aanstootelik lee-<lb/> ven by de gemeene Menschen doorgaan.<lb/> Ende bevinden wy daar beneevens, dat die, welke de ge-<lb/> veinstheid der opgemelde gemerkt hebbende, daar en booven on-<lb/> derneemen, deselve aan anderen te ontdekken, den haat der Be-<lb/> veinsden seekerlijk op haare halsen haalen, sonder de gemeene<lb/> <pb n="embstma_add132_fac205"/> Menschen, die dog bedroogen willen zijn, wijser te konnen<lb/> maaken, maar met in teegendeel van deselve ook veele onge-<lb/> makken te moeten lijden, ende dat alle anar geraade de Beveins-<lb/> den ende haaren aanhang, groot van vermoogen zijn. Sulks oo-<lb/> vermits de magt der Koningen, Vorsten ende Hoovelingen, ende by-<lb/> sonderlik ook der ondeugende beveinsde Kerkelijken, onweeder-<lb/> staandelik is, voor eenen gemeenen Onderdaane, ende dat sy die<lb/> magt nogtans niet langer konnen behouden, dan soo lange sy<lb/> door Beveinstheid ofte het Mom van Wijs ende Deugdsaam te zijn, haa-<lb/> re onweetenheid ende seer groote gebreeken, voor den gemeenen<lb/> Onderdaanen konnen bedekken: Soo siet men, dat sy meest alle<lb/> niet alleen ter dood toe, haaten ende vervolgen, alle die voorbe-<lb/> dagtelik haare Gebreeken ondersoukenm ende haar het Mom af-<lb/> trekken, maar ook alle, die by gevallen kennisse van haare Vui-<lb/> ligheeden gekreegen hebben, ende die nog niet hebben laaten<lb/> blijken, de selve gebreeken te willen oopenbaren. Want oovermits<lb/> sy weeten, dat de gemeene menschen van onbekende Saaken altijds<lb/> eene groote verwagtinge hebben, ende bekende Saaken klein ag-<lb/> ten: Soo hebben de meeste opgemelde Koningen ende Vorsten, als<lb/> ook de Phariseeuse Kerkeliken, die alleen door het Mom-aansigt van<lb/> Wijsheid ende Deugd, voor soodaanigen werden gehouden, daar<lb/> sy waarelik onweetende, dwaase, ende ondeugende menschen zijn;<lb/> groote reden om wel te besorgen, dat haar dat Mom niet afgetrokken<lb/> kan werden, door eenige gemeene Onderdaanen, die door het Mom<lb/> heen hare Schelmstukken ofte vuilen aard, gesien hebben. Gelijk<lb/> soodaanige Koningen, Vorsten ende Hoovelingen, als ook de opgemel-<lb/> de Phariseeuse Kerkeliken, niet plagten te versuimen, ten deesen einde<lb/> haar uiterste vermoogen aan te wenden, om desen onnooselen Men-<lb/> schen, die kennisse van hare Vuiligheeden gekreegen hebben, een<lb/> Lak op te leggen, met die van der misdaad der gequetser majesteit, het<lb/> zy Menschelike het zy Goddelike, als Land-verraaders ende ketters te doen<lb/> beschuldigen ende dooden, door, ende op het aanbrengen der Vrien-<lb/> den ende Dienaren, ofte door het oproer des Graaws, daar toe ten Hove<lb/> omgekost, ofte door die boos-aardige, beveinsde Geestelken bekald.<lb/> Sulks deese onnoosele Onderdaanen, alleen om dat sy de Hoofsche of-<lb/> te Kerkelike gebreeken gesien hebben, niet weetende op wien en-<lb/> <pb n="embstma_add132_fac206"/> de waar sig te mogen vertrouwen, als vrees-agtige ende vlugtige<lb/> Herten om swerven, tot dat eindelik, in de strikken der bosen Ko-<lb/> ningen ende Vorsten, ofte der beveinsde Kerkeliken, gevangen werden.<lb/> Ende is de sin deeser FABULE, dat in het gemeen, de aller-aan-<lb/> sienelikste Menschen, door Geveinstheid ende schijn van Deugden, die<lb/> by haar waarelik niet zijn, haare magt verkrijgen ende behouden:<lb/> ende dat sy alle, die deese Vuiligheeden der aansienelikste Men-<lb/> schen hebben vermerkt, daar door in ongemakken doen verval-<lb/> len, ende insonderheid leerd ons deese FABUL, dat als die On-<lb/> deraanen, die in haaren Staate de aansienelikste zijn, derven raaken,<lb/> sy alsdan tot onbedenkelike Quellingen vervallen, om dat sy alsdan<lb/> van haare Vrienden ende eigene Dienaaren verraaden, aangebragt,<lb/> beschuldigd, ende van de slegste oproerig ofte dol gemaakte Inge-<lb/> seetenen, ofte van daar toe uitgesogte ende gestelde Regteren, onder<lb/> schijn van Regt, gedood plagten te werden.<lb/> </p>

37

embstma_add132

FABLES

GUL

MNE

EMBLEMS

ILL_BOOK

embstma_add132_pic201.jpg

emblempictura

embstma_add132_emblem036

FABLES

GUL

MNE

EMBLEMS

ILL_BOOK

reserved for caption

embstma_add132.xml

Seg maar dat eenes anderen Mans Hond dol is, ende smijt hem dan veilig dood

embstma_add132_fac201

<p>Crimen Majestatis eorum qui crimine carent.</p>

emblem pictura

embstma_add132_emblem034

<p>Seg maar dat eenes anderen Mans Hond dol is,<lb/> ende smijt hem dan veilig dood.</p>

embstma_add132_emblem035

Crimen Majestatis eorum qui crimine carent