$ TEXT_EXPL_XML

38. De Ojevaar ende de Apotheker. EEn alles opslokkende Ojevaar ooverdenkende, dat de Liefde, die alle de Ojevaars in het gemeen, haaren eigenen Iongen, ende de Dankbaarheid, die sy haaren Ouderen in den Ouderdomme betoonen, wanneer die bei- den niet vliegen ende haaren kost winnen konnen, soo groot plagt te weesen, dat de Grieken deese deugden niet beeter konden uitdrukken, dan met te seggen Pelargein, Antipelargein, dat is, Ojevaaren ofte sig draagen als een Ojevaar: Ende daar beneevend weetende, dat de on- noosele Kikvorssen, wanneer sy in voller Vryheid leefden, op dese deugden der Ojevaaren soo seer hadden betrowd, dat sy hem tot eenen Beschermer teegen haare Vyanden gekooren hadden, ende hy ook dat Amt met diere Eeden aangenoomen ende beswooren had, wierd door deese ooverdenkinge in sijnen gemoede seer beswaard, als hy bedagt, dat hy in teegendeel van sijnen aard, van sijnen pligte, ende van sijnen Eede, alle de verstandigste ende kloekmoedigste Vorssen hadde verstonden; ofte dat alle die nog leefden, van hem als van eenen Tyranne spraa- ken, ende van hem vlugteden: Sulks hy op de Dieren, indien daar no eenige waaren, die het met hem hiel- den, ende die of de aller-onweetenste ofte de aller-ondeu- genste waaren, sig niet mogt vertrouwen, ende hy ten besten gaande sijne Heerschappie ende Leeven niet konde doen duuren, dan met geduurig meer andere Beesten te verslinden: weshalven hy alles sins twijfelde, wat hem te doen ofte te laaten stond. Ende terwijle hy dus in beraad was, om sijne Heerschappie ofte Tyrannie oover den Vorssen ter needere te leggen, ende tot sijnen ouden aard te keeren; Soo ontmoetede hem by gevalle een seer konstig Apotheker, die hem aanwees, dat hy niet alleen een seer verfoejelik Tyran, maar ook weegens het eeten van Vorssen, Slangen, Vissen Etc. de aller onreinste Voogel des geheelen Aard boodems; ende een Bastaard Ojevaar was geworden, ende daarom noodig was, dat hy naar sijne Apothekers winkelging, om door gesonde Syroopen ende Dranken, eene andere natuur ende gestaltenisse aan te neemen, ende aldus een goed Borger, ende te gelijk een reinen Voogel te werden, het welk de Ojevaar gaar- ne aannam, dog by hem eenigen tijd geweest zijnde, soo bevond de Ojevaar, dat de gewoonte van dien onreine qua- de spijse te gebruiken, alle het gestel sijnes lighaams, en- de insonderheid sijner maage, soo seer had veranderd en- de onsteld, dat hy geene smaak in deese gesonde Sap- pen ende Siroopen kreeg, maar dat hy veel meer, ende ook veel hartiger Spijse moeste inslokken, om daar van gevoed te konnen werden. Waarom hy liever wilde kee- ren tot het eeten van Kikvorssen, stinkend Aas, Slangen- Eyeren, Hagedissen, Spinnekoppen, ende alle ander vuil geplis, hoe leelijke eereloose naamen hy ook daar door quaame te verdienen. Gelijk hy dus booser als voor heen werdende, tot sijne uitbraaksel keerde, ende eindelik als een vuile bloed-dorstige Hond quam te sterven.

;

Uitlegging der Woorden. De Ouden hebben verstaan met KIKVORSSEn, dom- me ende geringe Menschen, Boeren ende geringe In- geseetenen eenes Lands, die in eener Republike gemee- nelik eenen tot Beschermer kiesen, die haar daar naa Tyranniseerd. Met een OJEVAAR, een aansienelik Ingeseeten, die tot eenen Beschermer der Republike gekooren zijnde, een Ty- ran van dien werd. Met een APOTHEEKER, een deugdsaam Raadsheer des Tyrans, die hem raad de Tyrannie af te leggen, ende de Republik in haare Vry-ende Geregtigheeden te laaten. Die in eener Republike van aansienelijke Ouders gebooren zijn, ende door eene pragtige Huishoudinge, ofte Huisen ende Landeryen booven haar vermoogen te bouwen, ende te bebouwen, als ook dat nog veel arger is, door dobbelen, vreeten, suipen ende hoereeren, hun- ne vaaderlijke Goederen hebben verteerd, ende ten deele door haare arremoede, buiten der Regeeringe ende Amten, daar van han- gende, gehouden werden; konnen voor haar geene redding uit dien dubbeld ellendigen stande hoopen, dan door veranderinge om- trend de gronden der Vrye Regeeringe te veroorsaaken. Ende in- dien onder de selve misnougden een uitsteekt in Adel, die heers- sugtig, bedriegelik, beveinst, trouwloos, mild, quistig, wel- spreekend, beleefd, sterk van lighaam, ende seer driftig van geest is; Soo werd die dan gemeenelik het Hoofd aller opgemelde Aan- sienelijke misnougden: Waar by sig als dan aanstonds vougen alle andere geringere Ingeseetenen, die in des gelijks benaawd, mis- nougd, ofte in Regten vervolgd zijn, ende ook alle die vreesen vervolgd te sullen werden, a ende in schulden steeken, ofte ook al- le, die naaweliks aan den kost geraaken konnen; gelijk meede sig by den selven Hoofde der Oproerigen vougen, de aller-geringste Ingeseetenen eener Stad, die altijds de rijke ende deugdsaame Bor- gers benijden ende haaten, als ook tot niewigheeden ende veran- deringen geneegen zijn. Ende alsoo in teegendeel alle deugdsaame Ingeseetenen, die in der Vrye Republike Regeeringe ende Bedieningen ofte Amten zijn, gelijk meede alle andere deugdsaame, gegoede ende ver- standige Ingeseetenen weeten, dat de misnougden, ende insonder- heid de Hoofden van dien, de Veranderingen der Regeeringe ten geenen anderen einde begeeren, schoon sy altijds van hunnen grooten yvere ten welvaaren des gemeenen Lands ende der Vryheid van dien, roemen, dan c om de Eer-Amten, Diensten ende Inkomsten ofte Finantien der Republike, als ook de Rijkdommen der gemeene Ingeseetenen, in haaren gewelde te bekoomen, ende naar haar gelieven, onder haare ondeugende Gonstelingen, Krijgsluiden en- de Hoovelingen, te verdeelen; Soo werden derhalven alle die deugd- saame Ingeseetenen, weegens gemeen ende ook eigen Interest, ende ook aangeboorene ofte be-eedigde Pligten, genoodsaakt sig daar teegen te stellen. Ende indien de misnougen de ooverhand krij- gen, soo konnen sy sig geene seekere straffeloosheid oover dat haar Land-verraad, Oproer ende Binnen-Lands Oorlog, verseekeren of- te inbeelden, dan met alle Liefhebbers der Vaaderlijke Vryheid, uit aller Regeeringe ende Bedieninge der Republike te werpen, en- de eenigen Aansieneliksten der selven van Land-verraad beschuldigd hebbende, onder schijn van Regt van Lijf ende Goederen te beroo- ven. Als ook het Hoofd der misnougden alsdan niet plagt te ver- suimen, sig in die Hoogheid te vestigen, met sig door die van sij- nen Aanhange, als of die de wettige Regeeringe uitmaakten, voor het Hoofd der Republike te doen kiesen, ende door dat middel alle sijne nog oo- verige weederstreevers te doen swijfen, ofte te dooden, ofte uit den Lande te drijven. Maar daar na so gebeurd veeltijds, dat soodaanig Hoofd, tot eenige bedaardheid komende, ook sijne aanstaande dood overdenkt, ende hoe veele diere Eeden hy geswooren ende gebroken heeft; hoe veele loffelijke Liefhebbers hunnes Vaderlands hy ont- eerd, verarmd, verjaagd, ofte gedood heeft; Hoe veele maagden, vrouwen, kinderen, ende andere Ingeseetenen; om hem met wei- nige andere ondeugende Menschen groot te maken, geschonden, verkraft, verarmd ende vermoord zijn. Hoe veele Landen, Stee- den, Dorpen ende Huisen, om sijne grootsheid wille, verwoest, om verre geworpen, vernield ende verbrand zijn, Etc. Sulks hy waar- schijnelik in de beginne sijner verkraftiginge der Vrye Republike hebbende gemeend, in dat hoogste gesag zijnde, veele goede Vrienden te maaken, met de Eer-amten, Bedieningen ende Goe- deren der Republike ende der gemeene Ingeseetenen, naar sijn gelieven uit te deelen, hy ook in teegendeel bevind, dat geene deugdsaame verstandige Menschen aan eenen Tyranne hunnes Vaader- lands, door het ontfangen van eenige weldaaden, verbonden wil- len zijn tot eenige dankbaarheid: Ende dat daar en teegen de on- deugende Menschen, die hem tot die Hoogheid gebragt hebben, altijds meenen meer loons ende hoogere Amten, als sy van hem verkrijgen, ende als haar noodig is, verdiend te hebben; Soo bevind die Dwingeland sig derhalven ontbloot van alle trouwe Vrien- den, ende omringd van de aller-ondeugenste slag van Menschen; waar op hy sig niet mag verlaaten. Sulks by die Tyrannen ook veel- tijds ontstaat eene innerlike wenschinge ende begeerte, om, indien het moogelik waare, die hare onwettige Heerschappie ter needere te leggen, maar deese Saake naarder ooverleggende, soo bevin- den sy daar in weeder-houden te werden, door eene lange gewoonte van quistig ende ooverdaadig te leeven; ende daar en booven werden sy ook van sulks te doen weeder-houden, door de vreese dat onder soo veelen, die sy beleedigd hebben, de een ofte de ander sijn leed aan haar sal wreeken, indien sy borgerlik, stil ende sonder Lijfwagt koomen te leeven. Waar van wy de Voorbeelden sien in Phalaris, Tyran van Agrigenten, ende Octavianus Augustus, Tyran der Roomse Republike, die dit wel in beraad gelegt, maar sig van der Heerschappie niet ontbloot hebben. Sulks de eigendlijke sin deeser FABULE is, aan te wijsen, dat sig Tyran oover eene Vrye Republike te maaken, niet kan geschie- den, dan door soo veele Schelmstukken uit te voeren, dat de Tyrannen, tot eenige bedaardheid koomende, schrikken, ende in haar ge- moed ontset werden, als ook wel souden willen, maar niet kon- nen, sig daar van ontslaan; ende dat sy derhalven, in alle wreed- heeden voortgaande, een seer bekommerd leeven leiden, ende on- der geveinsde Vrienden in Goodes Toorne alsoo ellendiglik sterven, als sy met vervloukingen, ende ten vreugde van alle goede deugd- saame Menschen, ten graave daar heenen vaaren. a.Vide Plutarch. in Sylla. b Sie Phalaris Epist 38.67. Dion cassi Hist. lib.52.

SEQ 40 PARENT embstma_add132 HIM FABLES ; GUL ; MNE ; EMBLEMS ; ILL_BOOK URL_IMAGE embstma_add132_pic221.jpg TIPE emblempictura NEXT embstma_add132_emblem039 IIHIM FABLES ; GUL ; MNE ; EMBLEMS ; ILL_BOOK CAPTION_EN reserved for caption SOURCE_FILE embstma_add132.xml MOTTO_NL_NORM Men mag sijne oude Schoenen verwerpen, maar niet sijne oude Seeden LINK_FACSIMILE embstma_add132_fac221 MOTTO_LA

A teneris assuescere multum est.

TYPE emblem pictura PREV embstma_add132_emblem037 MOTTO_NL

Men mag sijne oude Schoenen verwerpen, maar niet sijne oude Seeden.

ID embstma_add132_emblem038 MOTTO_LA_NORM A teneris assuescere multum est CHILDREN CHILDREN_SQRT 0