<p>38. De Ojevaar ende de Apotheker.<lb/> EEn alles opslokkende Ojevaar ooverdenkende, dat de<lb/> Liefde, die alle de Ojevaars in het gemeen, haaren<lb/> eigenen Iongen, ende de Dankbaarheid, die sy haaren<lb/> Ouderen in den Ouderdomme betoonen, wanneer die bei-<lb/> den niet vliegen ende haaren kost winnen konnen, soo<lb/> groot plagt te weesen, dat de Grieken deese deugden niet<lb/> beeter konden uitdrukken, dan met te seggen Pelargein,<lb/> Antipelargein, dat is, Ojevaaren ofte sig draagen als een<lb/> Ojevaar: Ende daar beneevend weetende, dat de on-<lb/> <pb n="embstma_add132_fac222"/> noosele Kikvorssen, wanneer sy in voller Vryheid leefden,<lb/> op dese deugden der Ojevaaren soo seer hadden betrowd,<lb/> dat sy hem tot eenen Beschermer teegen haare Vyanden<lb/> gekooren hadden, ende hy ook dat Amt met diere Eeden<lb/> aangenoomen ende beswooren had, wierd door deese<lb/> ooverdenkinge in sijnen gemoede seer beswaard, als hy<lb/> bedagt, dat hy in teegendeel van sijnen aard, van sijnen<lb/> pligte, ende van sijnen Eede, alle de verstandigste ende<lb/> kloekmoedigste Vorssen hadde verstonden; ofte dat alle<lb/> die nog leefden, van hem als van eenen Tyranne spraa-<lb/> ken, ende van hem vlugteden: Sulks hy op de Dieren,<lb/> indien daar no eenige waaren, die het met hem hiel-<lb/> den, ende die of de aller-onweetenste ofte de aller-ondeu-<lb/> genste waaren, sig niet mogt vertrouwen, ende hy ten<lb/> besten gaande sijne Heerschappie ende Leeven niet konde<lb/> doen duuren, dan met geduurig meer andere Beesten te<lb/> verslinden: weshalven hy alles sins twijfelde, wat hem<lb/> te doen ofte te laaten stond. Ende terwijle hy dus in<lb/> beraad was, om sijne Heerschappie ofte Tyrannie oover<lb/> den Vorssen ter needere te leggen, ende tot sijnen ouden<lb/> aard te keeren; Soo ontmoetede hem by gevalle een seer<lb/> konstig Apotheker, die hem aanwees, dat hy niet alleen<lb/> een seer verfoejelik Tyran, maar ook weegens het eeten<lb/> van Vorssen, Slangen, Vissen Etc. de aller onreinste Voogel<lb/> des geheelen Aard boodems; ende een Bastaard Ojevaar<lb/> was geworden, ende daarom noodig was, dat hy naar<lb/> sijne Apothekers winkelging, om door gesonde Syroopen<lb/> ende Dranken, eene andere natuur ende gestaltenisse aan<lb/> te neemen, ende aldus een goed Borger, ende te gelijk<lb/> een reinen Voogel te werden, het welk de Ojevaar gaar-<lb/> ne aannam, dog by hem eenigen tijd geweest zijnde, soo<lb/> <pb n="embstma_add132_fac223"/> bevond de Ojevaar, dat de gewoonte van dien onreine qua-<lb/> de spijse te gebruiken, alle het gestel sijnes lighaams, en-<lb/> de insonderheid sijner maage, soo seer had veranderd en-<lb/> de onsteld, dat hy geene smaak in deese gesonde Sap-<lb/> pen ende Siroopen kreeg, maar dat hy veel meer, ende<lb/> ook veel hartiger Spijse moeste inslokken, om daar van<lb/> gevoed te konnen werden. Waarom hy liever wilde kee-<lb/> ren tot het eeten van Kikvorssen, stinkend Aas, Slangen-<lb/> Eyeren, Hagedissen, Spinnekoppen, ende alle ander vuil<lb/> geplis, hoe leelijke eereloose naamen hy ook daar door<lb/> quaame te verdienen. Gelijk hy dus booser als voor heen<lb/> werdende, tot sijne uitbraaksel keerde, ende eindelik als<lb/> een vuile bloed-dorstige Hond quam te sterven.<lb/> </p>

<p>Uitlegging der Woorden.<lb/> De Ouden hebben verstaan met KIKVORSSEn, dom-<lb/> me ende geringe Menschen, Boeren ende geringe In-<lb/> geseetenen eenes Lands, die in eener Republike gemee-<lb/> nelik eenen tot Beschermer kiesen, die haar daar naa<lb/> Tyranniseerd.<lb/> Met een OJEVAAR, een aansienelik Ingeseeten, die tot<lb/> eenen Beschermer der Republike gekooren zijnde, een Ty-<lb/> ran van dien werd.<lb/> Met een APOTHEEKER, een deugdsaam Raadsheer des<lb/> Tyrans, die hem raad de Tyrannie af te leggen, ende de<lb/> Republik in haare Vry-ende Geregtigheeden te laaten.<lb/> Die in eener Republike van aansienelijke Ouders gebooren zijn,<lb/> ende door eene pragtige Huishoudinge, ofte Huisen ende Landeryen<lb/> booven haar vermoogen te bouwen, ende te bebouwen, als ook dat<lb/> nog veel arger is, door dobbelen, vreeten, suipen ende hoereeren, hun-<lb/> ne vaaderlijke Goederen hebben verteerd, ende ten deele door<lb/> <pb n="embstma_add132_fac224"/> haare arremoede, buiten der Regeeringe ende Amten, daar van han-<lb/> gende, gehouden werden; konnen voor haar geene redding uit<lb/> dien dubbeld ellendigen stande hoopen, dan door veranderinge om-<lb/> trend de gronden der Vrye Regeeringe te veroorsaaken. Ende in-<lb/> dien onder de selve misnougden een uitsteekt in Adel, die heers-<lb/> sugtig, bedriegelik, beveinst, trouwloos, mild, quistig, wel-<lb/> spreekend, beleefd, sterk van lighaam, ende seer driftig van geest<lb/> is; Soo werd die dan gemeenelik het Hoofd aller opgemelde Aan-<lb/> sienelijke misnougden: Waar by sig als dan aanstonds vougen alle<lb/> andere geringere Ingeseetenen, die in des gelijks benaawd, mis-<lb/> nougd, ofte in Regten vervolgd zijn, ende ook alle die vreesen<lb/> vervolgd te sullen werden, a ende in schulden steeken, ofte ook al-<lb/> le, die naaweliks aan den kost geraaken konnen; gelijk meede sig<lb/> by den selven Hoofde der Oproerigen vougen, de aller-geringste<lb/> Ingeseetenen eener Stad, die altijds de rijke ende deugdsaame Bor-<lb/> gers benijden ende haaten, als ook tot niewigheeden ende veran-<lb/> deringen geneegen zijn.<lb/> Ende alsoo in teegendeel alle deugdsaame Ingeseetenen, die<lb/> in der Vrye Republike Regeeringe ende Bedieningen ofte Amten<lb/> zijn, gelijk meede alle andere deugdsaame, gegoede ende ver-<lb/> standige Ingeseetenen weeten, dat de misnougden, ende insonder-<lb/> heid de Hoofden van dien, de Veranderingen der Regeeringe ten<lb/> geenen anderen einde begeeren, schoon sy altijds van hunnen<lb/> grooten yvere ten welvaaren des gemeenen Lands ende der Vryheid<lb/> van dien, roemen, dan c om de Eer-Amten, Diensten ende Inkomsten<lb/> ofte Finantien der Republike, als ook de Rijkdommen der gemeene<lb/> Ingeseetenen, in haaren gewelde te bekoomen, ende naar haar<lb/> gelieven, onder haare ondeugende Gonstelingen, Krijgsluiden en-<lb/> de Hoovelingen, te verdeelen; Soo werden derhalven alle die deugd-<lb/> saame Ingeseetenen, weegens gemeen ende ook eigen Interest, ende<lb/> ook aangeboorene ofte be-eedigde Pligten, genoodsaakt sig daar<lb/> teegen te stellen. Ende indien de misnougen de ooverhand krij-<lb/> gen, soo konnen sy sig geene seekere straffeloosheid oover dat<lb/> haar Land-verraad, Oproer ende Binnen-Lands Oorlog, verseekeren of-<lb/> te inbeelden, dan met alle Liefhebbers der Vaaderlijke Vryheid, uit<lb/> <pb n="embstma_add132_fac225"/> aller Regeeringe ende Bedieninge der Republike te werpen, en-<lb/> de eenigen Aansieneliksten der selven van Land-verraad beschuldigd<lb/> hebbende, onder schijn van Regt van Lijf ende Goederen te beroo-<lb/> ven. Als ook het Hoofd der misnougden alsdan niet plagt te ver-<lb/> suimen, sig in die Hoogheid te vestigen, met sig door die van sij-<lb/> nen Aanhange, als of die de wettige Regeeringe uitmaakten, voor het Hoofd<lb/> der Republike te doen kiesen, ende door dat middel alle sijne nog oo-<lb/> verige weederstreevers te doen swijfen, ofte te dooden, ofte uit den<lb/> Lande te drijven. Maar daar na so gebeurd veeltijds, dat soodaanig<lb/> Hoofd, tot eenige bedaardheid komende, ook sijne aanstaande dood<lb/> overdenkt, ende hoe veele diere Eeden hy geswooren ende gebroken<lb/> heeft; hoe veele loffelijke Liefhebbers hunnes Vaderlands hy ont-<lb/> eerd, verarmd, verjaagd, ofte gedood heeft; Hoe veele maagden,<lb/> vrouwen, kinderen, ende andere Ingeseetenen; om hem met wei-<lb/> nige andere ondeugende Menschen groot te maken, geschonden,<lb/> verkraft, verarmd ende vermoord zijn. Hoe veele Landen, Stee-<lb/> den, Dorpen ende Huisen, om sijne grootsheid wille, verwoest,<lb/> om verre geworpen, vernield ende verbrand zijn, Etc. Sulks hy waar-<lb/> schijnelik in de beginne sijner verkraftiginge der Vrye Republike<lb/> hebbende gemeend, in dat hoogste gesag zijnde, veele goede<lb/> Vrienden te maaken, met de Eer-amten, Bedieningen ende Goe-<lb/> deren der Republike ende der gemeene Ingeseetenen, naar sijn<lb/> gelieven uit te deelen, hy ook in teegendeel bevind, dat geene<lb/> deugdsaame verstandige Menschen aan eenen Tyranne hunnes Vaader-<lb/> lands, door het ontfangen van eenige weldaaden, verbonden wil-<lb/> len zijn tot eenige dankbaarheid: Ende dat daar en teegen de on-<lb/> deugende Menschen, die hem tot die Hoogheid gebragt hebben,<lb/> altijds meenen meer loons ende hoogere Amten, als sy van hem<lb/> verkrijgen, ende als haar noodig is, verdiend te hebben; Soo<lb/> bevind die Dwingeland sig derhalven ontbloot van alle trouwe Vrien-<lb/> den, ende omringd van de aller-ondeugenste slag van Menschen;<lb/> waar op hy sig niet mag verlaaten. Sulks by die Tyrannen ook veel-<lb/> tijds ontstaat eene innerlike wenschinge ende begeerte, om, indien<lb/> het moogelik waare, die hare onwettige Heerschappie ter needere<lb/> te leggen, maar deese Saake naarder ooverleggende, soo bevin-<lb/> den sy daar in weeder-houden te werden, door eene lange gewoonte<lb/> van quistig ende ooverdaadig te leeven; ende daar en booven werden<lb/> <pb n="embstma_add132_fac226"/> sy ook van sulks te doen weeder-houden, door de vreese dat<lb/> onder soo veelen, die sy beleedigd hebben, de een ofte de ander<lb/> sijn leed aan haar sal wreeken, indien sy borgerlik, stil ende sonder<lb/> Lijfwagt koomen te leeven. Waar van wy de Voorbeelden sien<lb/> in Phalaris, Tyran van Agrigenten, ende Octavianus Augustus, Tyran der<lb/> Roomse Republike, die dit wel in beraad gelegt, maar sig van der<lb/> Heerschappie niet ontbloot hebben.<lb/> Sulks de eigendlijke sin deeser FABULE is, aan te wijsen, dat<lb/> sig Tyran oover eene Vrye Republike te maaken, niet kan geschie-<lb/> den, dan door soo veele Schelmstukken uit te voeren, dat de Tyrannen,<lb/> tot eenige bedaardheid koomende, schrikken, ende in haar ge-<lb/> moed ontset werden, als ook wel souden willen, maar niet kon-<lb/> nen, sig daar van ontslaan; ende dat sy derhalven, in alle wreed-<lb/> heeden voortgaande, een seer bekommerd leeven leiden, ende on-<lb/> der geveinsde Vrienden in Goodes Toorne alsoo ellendiglik sterven,<lb/> als sy met vervloukingen, ende ten vreugde van alle goede deugd-<lb/> saame Menschen, ten graave daar heenen vaaren.<lb/> a.Vide Plutarch. in Sylla. b Sie Phalaris Epist 38.67. Dion cassi Hist.<lb/> lib.52.<lb/> </p>

40

embstma_add132

FABLES

GUL

MNE

EMBLEMS

ILL_BOOK

embstma_add132_pic221.jpg

emblempictura

embstma_add132_emblem039

FABLES

GUL

MNE

EMBLEMS

ILL_BOOK

reserved for caption

embstma_add132.xml

Men mag sijne oude Schoenen verwerpen, maar niet sijne oude Seeden

embstma_add132_fac221

<p>A teneris assuescere multum est.</p>

emblem pictura

embstma_add132_emblem037

<p>Men mag sijne oude Schoenen verwerpen,<lb/> maar niet sijne oude Seeden.</p>

embstma_add132_emblem038

A teneris assuescere multum est