<p>39. DE Kikvors, die, uit eene grooe onweetenheid, sig liet<lb/> voorstaan, een seer schoon Dier te weesen, sag op<lb/> eenen tijdje in der Sloote, daar hy sig onthiel, eene Kreeft<lb/> swemmen, die uit eene sonderlinge kleine agtinge, die<lb/> de Vors van andere Dieren in het gemeen had, hem swart<lb/> ende leelik met uitpuilende oogen voorkoomende, hem<lb/> seer trotselik deede vraagen, Wie deese leelijke Beeste so<lb/> stout kende, dat sy sijn klaar water durfde bemorssen, ende<lb/> hem dat waater ook eenigsins benaawen, daar hy magtig<lb/> <pb n="embstma_add132_fac228"/> ende sterk genoeg was, haar dien voortgang te beletten, jaa<lb/> dat hy haar seer ligtelik konde uit den geheelen Watere ver-<lb/> drijven; 't welk hy soo haast niet gesegt had, of hy sprong<lb/> met eevelen moede naar der Kreefte, terwijle de selve Vors<lb/> nog al eeven breed roemde, van sijne magt ten Waatere<lb/> ende ten Lande, ende vougde de Vors daar by, dat hy haar<lb/> die onbeschaamheid, van hem te derven onder den oo-<lb/> gen koomen, wel haast soude verleeren, waar op de<lb/> Kreeft, volgens haare natuure, deinsende ende agterwaarts<lb/> gaande, niet anders antwoorde, als Susterlik ende in al-<lb/> ler Vriendschappe, met den Kikvorssen te willen omgaan,<lb/> sonder hem ende eenigen van den sijnen, of den waatere,<lb/> eenigsins te sullen naa-deelig zijn; Maar de dom driesti-<lb/> ge Vors dit agterwaarts gaan voor een teiken van vervaard-<lb/> heid ende vreese der Kreeste, door sijn luid roepen ende<lb/> blassen veroorsaakt, opneemende; begon nog meer te<lb/> dreigen, seggende, Loop niet te rug, gy blood ende lee-<lb/> lik Dier, gy sult dog mijner dapperheid niet konnen ont-<lb/> vlieden, maar sult terstond van my gedood werden, en-<lb/> de sal ik uw vlees den Vissen te verslinden geeven. Dit<lb/> gesegt hebbende, sprong hy op haar lijf; Waarom de<lb/> Kreeft, genoodsaakt zijnde sig te verweeren, sig omkee-<lb/> rende, den kikvorsse met haare selle Schaaren, soo eene<lb/> harde ende scherpe neep gaf, dat sy hem deede bersten en-<lb/> de hem alsoo doode. Stervende de Vors aldus eene schan-<lb/> delijke dood, die hy door sijner boosheid ende grooter<lb/> onweetenheid op sijnen halfe gehaald had.<lb/> </p>

<p>Uitlegging der Woorden.<lb/> Met een KIKVORS hebben de Ouden verstaan,<lb/> een waarelik seer gering ende efter seer haastig,<lb/> <pb n="embstma_add132_fac29"/> luid-roepend, laatdankend, hoogmoedig, oorlog-lievend<lb/> Mensch.<lb/> Met eene Kreeft, een seer gering, stil ende neederig,<lb/> dog een wel bedagt ende Vreede-lievend Mensch.<lb/> ALle Menschen, die met goeder aandagt het weesen der Menschen<lb/> overdenken, bemerken, da sy alle op eene wijse geteeld, gebooren,<lb/> ende met eenerley Spijse opgevoed werden, ende in haare kindsheid<lb/> met eeven weinige kennisse, oordeel ende geheugenisse begaafd zijn; als<lb/> meede, dat sy, geduurende haar geheel leeven, aan de selve on-<lb/> maatige passien ofte driften der Siele ofte des Bloeds, aan de selve be-<lb/> houften ende gebreeken des lighaams, ende eindelik aan eene ende<lb/> de selve dood onderworpen zijn; jaa selfs, dat sy alle de allerminste<lb/> soo wel als de allermeeste ende hoogste van eenen ende den selven<lb/> Goode, haren oorsprong hebbende, ook alle van des selfs goed-<lb/> heeden, na dit broos, kort ende onvolmaakt, een eewig-duurend saa-<lb/> lig leeven vermoogen te hoopen, ende ook besitten konnen.<lb/> Sulks alle Menschen uit der aart gelijke Borgers deeses weerelds,<lb/> ofte onderling Broeders, ende malkanderen gelijk zijnde, ook bevin-<lb/> den, dat geduurende opgemeld kort leeven der Menschen, yder<lb/> van dien sig selfs aangemerkt zijnde, uit sig selfs eenen anderen<lb/> ook eeven veel goeds ende quaads toe brengen kan: ofte dat in allen<lb/> gevalle ons geen soo gering Mensch voorkomt, die niet by tij-<lb/> den ende wijlen ons of het aller grootste Goed ofte het aller grootste<lb/> Quaad soude konnen doen. Naamelik, met ons van der dood te<lb/> bevrijden, ofte met ons van den Leeven te berooven. Ende oo-<lb/> vermits alle Menschen daar beneevens haar eigen selfs eeven lief<lb/> hebben, soo volgd uit alle het voorschreeven, dat alle uitwerkin-<lb/> gen der Menschen, het zy die van onsen Lighaame ofte van on-<lb/> ser Siele, ofte van beiden voort komen, geen ander oogwit behoor-<lb/> den te hebben, dat te bekomen het gunt haar goed, ende te vermij-<lb/> den, het gunt haar quaad doen sal: het welk uitwerken der Menschen<lb/> efter alsoo niet bevonden werd, om dat sy, of wel door de verschei-<lb/> denheid der volgende kennisse, herst-togten, opvoedinge, ende veler ande-<lb/> <pb n="embstma_add132_fac230"/> re oorsaaken, alla hare eerste Naturelijke ende voor so veele gelijke<lb/> gaaven, niet eeven seer ofte even wel tot haar eigen behoudm<lb/> ofte vermeerderinge ende verbeeteringe haares Stands, gebruik-<lb/> ken willen: sulks die verscheidendheid van Wille wijders veroor-<lb/> saakt Wijser ende Deugdsaamer, ofte Dwaaser ende Ondeugdsaamer Men-<lb/> schen. Want Wijse Menschen, door een rijp ooverleg des waaren<lb/> menschelijken weesens, neederig ende seedig van haar selven, en-<lb/> de ook van andere Menschen oordeelende; meenen het Goeden<lb/> ende het Quaaden, soo veele sulks den Menschen doenelik is, al-<lb/> lerseekerst te sullen verkrijgen ende vermijden, door de Rust ende<lb/> Vreede met alle Menschen te betragten, also yder van dien seekerlik<lb/> haar altijds veel goed ofte veel quaads doen kan.Ende daar en<lb/> booven zijn de wijse Menschen geneegen, vertrouwd Vriendschap-<lb/> pen te maaken met Menschen die haar allermeest gelijken, ende<lb/> met welke sy allerliefst ommegaan souden. On-wijsen Menschen<lb/> daar en teegen, de algemeene menschelijke onvolmaaktheeden,<lb/> behouften ende gebreeken, met toepassinge op haar eigen selfs<lb/> niet wel ooverdenken, nogte haare eigene bysondere gebreeken,<lb/> sonder vleijen bespiegelen willende, laaten haare gedagten alleen<lb/> gaan op haare eigene bequaamheeden van kennisse, oordeel, ge-<lb/> heugenisse, sterkte haares lighaams, ETc. Sulks sy sig alles sins ver-<lb/> re booven de regte waarde schatten, ende sig selven alles sins be-<lb/> haagen: sonder die regte wardie van andere Menschen daar en<lb/> teegen in der waag-schaale te willen leggen; Sulks sy daar door<lb/> seer Laatdunkende, Heerssugtig, Luidroepende, Scheldende en-<lb/> de Baldaadig werden. Ende dien volgende werden sy door die<lb/> haar behaagelijke gedagten, ende verkeerde eigen selfs liefde,<lb/> soo seer vervuld, ende van den regten weege vervoerd, dat sy sig<lb/> laaten voorstaan, des te meer te sullen werden geagt, wanneer sy<lb/> andere Menschen veragten, ofte hun alle haare gebreeken op het<lb/> breedsten, ende magschien verre booven der waarheid, aanwij-<lb/> sen, als ook die Menschen aldus after den rugge lasteren. Ende<lb/> laaten die trotse, onweetende Menschen sig ook voorstaan, dat sy<lb/> des te meer sullen werden ontsien, als sy andere Menschen<lb/> derven tergen ende verongelijken. Sulks deese quaadwillige Men-<lb/> schen geduuriglik nieuwe onrust ende vyandschap soukende, ein-<lb/> delik aantasten soodaanige Menschen, die, siende dat sy die vyand-<lb/> <pb n="embstma_add132_fac231"/> schap ende dat aanranden niet ontgaan sullen konnen, voorbe-<lb/> dagtelik alle haare kraften versaamelen, ende die alsdan gebrui0<lb/> ken, om dusdaanigen baldaadigen Menschen, alle kraft van quaad<lb/> doen te beneemen: terwijle aan de andere sijde die onbedagte<lb/> baldaadige Menschen, teegen alle goede reedenen, meer op de<lb/> swakheeden, die sy meenden in anderen te sullen ontmoeten, als<lb/> op haare verwagtinge, by anderen meer teegenstand, ende<lb/> by sig selfs min kraften bevindende, schielik in den strijde soo<lb/> versteld worden, dat sy versuimen te gebruiken alle die kraften,<lb/> welke sy waarelik, buiten die ontsteltenisse zijnde, gebruiken<lb/> souden konnen. Alle het welken wy sien in deeser FABULE,<lb/> alwaar de stille, neederige, langsaam voort gaande ende seedige<lb/> Kreeft, in den waatere leevende, te vreeden is, dat Waater met<lb/> den Vorsse in het gemeen ende in Vriendschappe te gebruiken, dog<lb/> siende dat de Vors haar onregtvaardiglik ende met gewelde wil<lb/> ontneemen het waater, sonder welk sy niet leeven kan; soo oor-<lb/> deeld sy, dat sy den strijd niet ontgaan, ende daar in niet dan<lb/> haar leeven verliesen konnende; sig dapper behoorde te weeren:<lb/> daar in teegendeel die snel swemmene, luid roepende, haast<lb/> ende hoog springende Vors, beiden het Waater ende het Land ge-<lb/> bruiken moogende, des niet te min het Waater alleen, sonder je-<lb/> mand anders daar in te gedoogen, beheersten, ende den Kreeft<lb/> daar uit drijven ofte dooden wil: maar in den strijde soo veel tee-<lb/> genstands vind, dat hy selfs gedood werd. Ende sien wy dit niet<lb/> alleen gebeuren in den daagelijksen ommegange der Menschen,<lb/> daar die moeite maakers, ende aller kloukste Vegters soo meenig-<lb/> maale sig in dat gevaar begeeven, dat sy selfs eindelik sneevelen,<lb/> als sy sulks het minsten verwagteden, ende alsoo seer schandelik<lb/> van den Aard-boodeme weg gerukt, ter helle needer daalen. Maar<lb/> insonderheid sien wy dit in die oorlog-lievende Koningen, Vorsten,<lb/> ende Republiken, naamentlik, dat sy alle haare Nabuuren tergende,<lb/> eindelik haaren Meester vinden. Gelijk daar van ten doorlugti-<lb/> gen voorbeelde strekt de Stad Roomen, welke omtrend seeven hon-<lb/> derd jaaren naar een, allee haare Naabuuren, jaa by naast den ge-<lb/> heelen bekenden Aard-booden getergd, geplaagd, ende verwoest<lb/> hebbende; daar naa heeft moeten lijden, dat eenige haarer eige<lb/> <pb n="embstma_add132_fac232"/> Borgeren, van die Stad een Bloedbad, ende de volgende Keisers daar<lb/> van eenen gedurigen schrikkeliken Moordkuil der allerbraafsten Borgeren,<lb/> gemaakt hebben. Tot dat eindelik de selle west-Gotten, als ook<lb/> vervolgens de Oost Gotten, weoste Wandalen, ende wreede Hunnen,<lb/> die Stadt t'elkens innaamen, plonderden, ende soodaanig verwoe-<lb/> steden, dat daar van in die tijden het volgend Rijmken gemaakt<lb/> wierd.*<lb/> Het Hoofd des Aardrijks was het pragtig Room voor deesen:<lb/> Nu moet die selve Stadt des weerelds Aarsgat weesen.<lb/> Sulks de eigendlijke sin deeser FABULE is, dat alle Menschen<lb/> neederige gedagten van haar eigen selven te hebben, als ook de Rust,<lb/> Vreede ende Vriendschap, te souken behoorden. Ende dat de laat-<lb/> dunkende, oorlog-lievende Menschen, de vreedsaamen baldaa-<lb/> diglijk aantastende, veeltijds dar in haar verderf vinden.<lb/> *Roma caput mundi quondam jam culus babetur.<lb/> </p>

41

embstma_add132

FABLES

GUL

MNE

EMBLEMS

ILL_BOOK

embstma_add132_pic227.jpg

emblempictura

embstma_add132_emblem040

FABLES

GUL

MNE

EMBLEMS

ILL_BOOK

reserved for caption

embstma_add132.xml

Tegen een beneepen Kat, is quaad vegten

embstma_add132_fac227

<p>Beati pacifici quoniam filii Dei vocabuntur. Matt. Cap. 5.</p>

emblem pictura

embstma_add132_emblem038

<p>Tegen een beneepen Kat, is quaad vegten.</p>

embstma_add132_emblem039

Beati pacifici quoniam filii Dei vocabuntur.