<p>40. De leevendige ende doode Leew.<lb/> EEn Leew ontsag sig niet, geduurende sijn geheel Lee-<lb/> ven, sonder eenige andere reeden, dan ter versaadi-<lb/> ginge van sijnen honger, ofte om sijne uitsteekende kragten<lb/> te doen sien, ende met eenen te toonen, dat hy niet als een<lb/> gemeen Dier, aan eenige Wetten ofte Handvesten verbon-<lb/> den was, andere minderen, het zy vlees-het zy gras-ee-<lb/> tende Dieren te jaagen, te vangen ende te verslinden;<lb/> Sulks sy alle, om sijne gonst te bekoomen, ofte om sij-<lb/> nen toorne te ontgaan, hem seer eerden ende vleiden,<lb/> ofte wanneer sy niet gesind waaren, van hem eenige gonst<lb/> <pb n="embstma_add132_fac234"/> te beedelen, ten besten sy konden, vlooden. Onder de<lb/> Vleyers waren insonderheid de Wolven, Beeren, Vossen ende<lb/> Apen, seggende, dat sy gaarne den Leew voor Opper-Jaa-<lb/> germeester erkennen, ende hem ter Jagt, op de gras-eeten-<lb/> de Dieren, behulpsaam weesen souden, mits yder van haar<lb/> een klein gedeelte van het gevangene vlees der onnoosele<lb/> Dieren, mogte genieten, ende dat middeler wijle ook<lb/> de Apen haar oover taafel ende andersins vermaakende,<lb/> ten loone van dien, sig met den afvalle souden moogen<lb/> voeden. Het welk de Leew aannam, ende sy daar op<lb/> alle de gras-eetende Dieren eenigen tijd gejaagd, ende<lb/> soo veele van dien als sy konden, verslonden hebbende,<lb/> quam de Leew, op wiens sterkte ende gonsten alle deese<lb/> boos-aardige Beesten vertrouwende, seer veele moorden<lb/> hadden derven begaan, te sterven; ende de andere ver-<lb/> slindende Dieren onderlinge te twisten ende te vegten, wie<lb/> in des ooverleeden plaatse Opper-laagermeester weesen sou-<lb/> de. Sulks alle de gras-eetende Dieren middeler wijle niet<lb/> gejaagd werdende, maar in vreede ende ruste sig oover-<lb/> vloedig voedende, seer in sterkte ende weelde toenaa-<lb/> men, ende des te luider uitriepen, dat met die verslin-<lb/> dende Beesten, welke niet wilden leeven naar eenige goede<lb/> reeden, Billikheid, ende Wetten, maar die in teegendeel alle<lb/> vreedsaame Dieren vertreeden, van haar voedsel berooven,<lb/> Ofte verslinden wilden; ende dat men haar dien volgende,<lb/> als niet leevens-waardige Gedrogten zijnde, uit der weereld,<lb/> immers buiten alle graasige Velden behoorde te houden.<lb/> Ende ging dat geroup onder alle de vreedsaame onnoosele<lb/> Dieren soo hoog, dat selfs de allerminsten van dien, sig<lb/> met grooter vreugde spoedigden, om te toonen, hoe wei-<lb/> nig een verslindend Beest, wanneer het van sijne sterkte<lb/> ontbloot is, geagt word. Weshalven de Haas op den lij-<lb/> <pb n="embstma_add132_fac235"/> ve des dooden Leeuwe sprong, plukte ende rukte hem<lb/> sijnen baard van den monde, spotte met sijne doode tan-<lb/> den ende klaauwen, ende wrong des selfs staart, terwijl de<lb/> Eezel fen Leew met voeten trad, ende hem met sijnen hou-<lb/> ve after uit voor den koppe sloug; met byvoeginge dee-<lb/> ser woorden; ,,Deese slag geef ik u nu, om dat gy my<lb/> ,,ende mijne kinderen soo meenigmaalen veragt, bespot<lb/> ,,ende verongelijkt hebt; deese slag geef ik u, om dat gy<lb/> ,,ons soo meenigmaalen uit onse eigene graafige Velden<lb/> ,,gedreeven ende als Ballingen in vreemde Landen doen<lb/> swerven hebt. Ende deese laatste aller-felste slag geef ik<lb/> ,,u nu, ter gedagtenisse, dat gy in uw leeven soo veele<lb/> ,,van mijne Kinderen ende onnoosele Maagen verslonden<lb/> ,,ende in uwen vervloukte Buike verteerd hebt.*<lb/> *Die de 10, Satyra van Luvenalis, spreekende van Sejanus.<lb/> </p>

<p>Uitlegging der Woorden.<lb/> De Ouden hebben hier verstaan met den Leew, een<lb/> onder anderen uitsteekend Mensch, die uit sijn eigen<lb/> Inkoomen niet, maar door anderen geweld aan te doen,<lb/> leefd; als ook Koningen, Dwingelanden, Vorsten.<lb/> Met WOLVEN ende BEEREN, Krijgsgeluiden die eenen<lb/> uitsteekenden Mensche in sijne gewelde behulpsaam zijn.<lb/> Met Vossen ende APEN, Hoovelingen, die eenen<lb/> uitsteekenden Mensche raad geeven ende eenig vermaak<lb/> aanbrengen.<lb/> Met Gras-eetende DIEREN, alle Ingeseetenen eenes<lb/> <pb n="embstma_add132_fac236"/> Lands, die door geen Geweld, maar van haar eigen<lb/> Inkoomen ofte Arbeid leeven.<lb/> Met den HAASE, een beleesen ende ervaaren Mensch,<lb/> die sonder ieman te beschaadigen leefd.<lb/> Met den EESELE, alle Arbeiders ende Ambagts-als<lb/> ook insonderheid Koophandel drijvende Luiden.<lb/> Op welke FABULE de volgende Reeden kan werden gepast.<lb/> Waarhaftige Eer is eene betuiging met WOorden, Gebaar, of-<lb/> te Werken van hooge agtinge ende liefde, die men innerlik<lb/> van, ende voor iemans Deugden heeft.<lb/> Waarhaftige Schande is eene betuiging met Woorden, Gebaar,<lb/> ofte Werken, van de Veragtinge ende Haat, die men innerlik<lb/> van ende voor iemans ondeugden heeft.<lb/> Valsche Eer ende Valsche Schande, is als die uiterlijke betuigingen<lb/> werden gedaan van Menschen, die van den Ge-eerden ofte Ge-<lb/> hoonden geheel anders gevoelen als sy spreeken ofte gebaar maa-<lb/> ken.<lb/> Ende gelijk de waarhaftige Eere ofte Schande niet geschied dan aan<lb/> den geene diese waarelik verdiend, ofte ten minsten aan den gee-<lb/> ne die men meend, dat waarelik die Eere ofte Schande verdiend<lb/> heeft: Soo gebeurd ook niemanne valsche Eere ofte valsche Schande,<lb/> dan die de waare Eere ofte Schande niet verdiend, ofte die men<lb/> meend, dat de waarhaftige Eere ofte Schande niet verdiend heeft.<lb/> Naamentlik, wanneer ieman van soo een groot vermoogen is, dat<lb/> hy schelmstukken pleegen kan, sonder daar oover gestraft te wer-<lb/> den, ende in teegendeel beloonen ofte straffen kan de geenen,<lb/> die hem daar oover prijsen ofte laaken, ende insonderheid alle<lb/> de geenen, die hem in pleegen sijner Schelmstukken behulp-<lb/> saam zijn ofte eenigen teegenstand doen: Soo ontbreeken nooit<lb/> Menschen, die soo eenen Schelme valsche Eere bewijsen, ende vind<lb/> men ook altijds eenige Menschen soo Eedelmoedig, dat liever<lb/> van eenen Schelme valsche Straffe ende Schande lijden, als aan den<lb/> selvem eene valsche Eere bewijsem willen. Sulks om nu hier het<lb/> <pb n="embstma_add132_fac237"/> eigen ende waare oogmerk deeser FABULE voor te draagen, soo<lb/> verbeeld u onder die Ingeseetenen van eene Vrye Republike, een seer<lb/> aansienlik Ingeseeten, wiens kosten van huishoudinge, sijne In-<lb/> komsten verre te booven gaan, sulks ter herstellinge sijner verloo-<lb/> pene Saken, geen raad is, dan met in die Republike verwerringe te<lb/> maken, ende daar door tot groter gesag komende, sig selven, ende<lb/> ook anderen tegen de Wetten door Officien ende Beneficien ofte ook<lb/> wel door gemeene Schattingenn, Scheeringen, ende als die niet genoug-<lb/> saam zijn, door verbeurt maaken, ofte openbaren gewelde ende plon-<lb/> deringen der rijkste ende vreedsaamste Ingeseetenen,te konnen ver-<lb/> grooten ende verrijken. Ende verbeeld u ook, dat die Persoon<lb/> als een ander Catilina, van soo een groot aansien is, dat de Ordi-<lb/> naris Regters niet magts ende moeds genoug hebben, om hem te kon-<lb/> nen straffen oover sijne misdaaden ende schelmstukken, die hy ten<lb/> nadeele der Vry-ende Geregtigheeden der Republike, ofte ten<lb/> naadeele eeniger Ingeseetenen van dien, in het bysonder bedreven<lb/> heeft. Want men alsdan bevinden sal, dat alle andere mindere In-<lb/> geseetenen. dat Spil-peningen ofte behouftige Menschen, ende in-<lb/> sonderheid Vreemden zijn; aanstonds dien Tyranne behulpsaam sullen<lb/> weesen, om de allerwijste, deugdsaamste, ende rijkste Ingesee-<lb/> tenen te beschuldigen, te dooden, ofte uit den Lande te jaagen,<lb/> ende sig met haare Goederen te verrijken, gelijk deselve ook sig<lb/> draagende als Hoovelingen ende Krijgsknegten des Tyrans, ende niet<lb/> hunner Republike, daar sy hare Soldie van trekken, dit alles binnen<lb/> des Lands uitgeregt hebbende, daar naa om in die ooverdaadige<lb/> wijse van leeven te konnen voortgaan, niet versuimen, oorlogen<lb/> tegen de nabuuren te veroorsaken, die so lange als haar mogelijk<lb/> is te rekken, ofte oorlogen uit oorlooge te saajen, om aldus door<lb/> een geduurig middel van waapenen, alle de mindere Ingeseete-<lb/> nen, als door noodsaakelijke Imposten ende Schattingen te konnen<lb/> scheeren ende villen. Terwijle die Hoovelingen ende Krijgsluiden dee-<lb/> sen Tyran, ten hoofsten weegens groote Wijsheid, Deugden ende<lb/> Couragie prijsen, ende gulde Beelden opregten, sulks de andere<lb/> Menschen of uit onkunde het selven geloovende, of uit vreese van<lb/> in des Tyrans ongenaade te sullen vallen, veinsende , dien Tyranne<lb/> alle bedenkelijke Eere aandoen, ende als eenen God aanbidden.<lb/> Welk veinsen, hoewel gemeenelik de waarhaftige Eerbieding van<lb/> <pb n="embstma_add132_fac238"/> eenvoudigen verre te booven gaat, nogtans selden soo kan wer-<lb/> den gepleegd, dat niet ergens aan te merken zy, dat nietwes<lb/> vrywillig, maar dat door dwang alle die eere beweesen werd. Ende<lb/> insonderheid siet men seer klaar, wie dat den Tyranne uit eigene<lb/> beweegingen uiterlik ge-eerd, ofte valsche ende afgedwongene<lb/> eerbiedigheid beweesen heeft, wanneer hy sonder eenen gewel-<lb/> digen Successeur naa te laaten omt te sterven, ende dat die voor-<lb/> maals vrye Ingeseetenen haare vryheid weeder bekomen. Dan siet<lb/> men eerst de waarhaftige Blijdschap uit de oogen van de Besten<lb/> ende verstandigste Regenten, gelijk meede van alle goede Ingeseetenen,<lb/> dan leeft men eerst het ware leeve ende bedrijf, namentlik ook de ge-<lb/> breeken ende niet alleen de LOftuiterien van dien Tyran, dan werden<lb/> sijne Beelden om verre geworpen, en somstijds sijn Lijk verscheurd en<lb/> langs der straten gesleept. Dan roepen alle wjse en deugdsame Inge-<lb/> seetenen, Daar legt die Moordenaar, die om eigene Grootheid te bejagen,<lb/> sig vermaakt heeft in wijse ende deugdsaame Ingeseetenen te doen moorden,<lb/> en soo veel onnoosel Bloeds in sijne moedwillige oorlogen te doen<lb/> storten. Daar legt die schelmse Roover, welke soo veele Weeduwen<lb/> ende Weesen gemaakt ende schandelik beroofd heeft, niet haare<lb/> Mannen ende Vaaders te doen vermoorden. Daar legt die vuile Ver-<lb/> kragter van schoone Jongelingen ende mooje eerbaare Vrouwen.<lb/> Daar legt dat verslindend ende versoejelik Gedrogt, welke ten verdrie-<lb/> te van alle wijse ende deugdsaame Ingeseetenen leefde, ende ten<lb/> vreugde van alle deselven gestorven is. * In het korte gesegt,<lb/> dit zijn de sprongen van den wijsen ende deugdsaamen Haase, ende de<lb/> slagen van den onnooselen arbeidsamen Eezele, wanneer de Leew gestor-<lb/> ven is. Gelijk onse Voor-Ouders in de voorgaane Eewe daar van een<lb/> staalken in de Neederlanden hebben gesien aan Philipus de tweede,<lb/> Koning van Hispanien, welke door de Historie-Schrijveren der oover-<lb/> Heerde Neederlanden, in sijn leven ende sterven als een Heilige Job<lb/> gepreesen, ende door de Schrijveren der Vereenigde Neederlande,<lb/> als een ander Antiochus afgemaald werd.<lb/> Ende is dit ook met eenen de eigendlijke leer ende sin onser<lb/> FABULE, die wy derhalven niet naarder op den einde onser Ree-<lb/> denkaavelinge, als naar derhalven niet naarder op den einde onder Ree-<lb/> denkaavelinge, als naar onse gewoonte op meest alle onse Fabulen<lb/> geschied is, ende geschieden sal, behouven uit te drukken.<lb/> *Vide Satyr: X. JUvenal: de Casu Sejani. ut &amp; Sallust: Crijp: Bel:Catilin:<lb/> </p>

42

embstma_add132

FABLES

GUL

MNE

EMBLEMS

ILL_BOOK

embstma_add132_pic233.jpg

emblempictura

embstma_add132_emblem041

FABLES

GUL

MNE

EMBLEMS

ILL_BOOK

reserved for caption

embstma_add132.xml

Als het diep verloopt, soo verset men de baakens

embstma_add132_fac233

<p>Mortuo Leoni et Lepores insultant.</p>

emblem pictura

embstma_add132_emblem039

<p>Als het diep verloopt, soo verset men de baakens.</p>

embstma_add132_emblem040

Mortuo Leoni et Lepores insultant