<p>41. De Man ende een Arend.<lb/> EEr de Menschen met Bus-kruid uit bussen, loode koo-<lb/> gelen, ofte haagel te schieten, hadden gedagt; soo<lb/> konden sy de andere Dieren niet schieten dan met Bou-<lb/> ten, Flitsen ende Schigten, ende die konden daar toe<lb/> niet bequaam zijn, ten waare aan den onschaadelijken<lb/> einde van dien Arends-veederen konstiglik ingevougd<lb/> <pb n="embstma_add132_fac240"/> wierden: weshalven een Man, koomende by eenen A-<lb/> rende, seide pijlen van noode te hebbem, om ten gemee-<lb/> nen nutte, alsoo sy beide vlees-eetende Schepselen waa-<lb/> ren, wildbraad te konnen schieten. Ende versogt die<lb/> Man derhalven, dat hy eenige veederen tot pijlen uit sij-<lb/> ne vleugels geliefde te plukken, ende hem die van sijner<lb/> rotse toe te werpen, op voorgaande gedaane beloften, dat<lb/> het te schieten ende te vangen ofte geschooten ende<lb/> gevangen Wild, tot gemeenen dienste soude zijn: Het<lb/> welk de Arend meende eene seer schoone geleegendheid<lb/> te zijn, om sonder arbeidsaam vliegen, sijnen kost te be-<lb/> jaagen, ofte wel vliegen willende, oovervloed ende<lb/> keure van spijse te bekoomen. Sulks hy den Manne het<lb/> begeerden ligtelik toestond, ende hem eenige sijner vee-<lb/> deren toewierp. Maar de Man daar naa den Arend soo<lb/> ernstig siende loeren, om op eenen Haaze te vallen, dat<lb/> hy geene sorge droeg, om sig selfs wel te behoeden, dagt,<lb/> dat hy den Arend doodende, sig van eenen moejelijken<lb/> Schuld-eissere ende Meede-Laagere verlossen soude, ende<lb/> dat hy daar en booven des Arends Vlees eeten soude kon-<lb/> nen, weshalven hy hem seer haastig den Bout in den lij-<lb/> ve deef, aan wiens einde de gewonde Arend sijn Vee-<lb/> deren siende; seide eene dobbeld bittere dood te sterven,<lb/> om dat hy met ende door sijne eigene Veederen gedood<lb/> wierd.<lb/> </p>

<p>Uitlegging der Woorden.<lb/> De Ouden hebben verstaan met den Man, een roo-<lb/> vend doortrapt ofte schrander Mensch.<lb/> <pb n="embstma_add132_fac241"/> De Man ende een Arend.<lb/> Met den AREND, een seer roofgierig mensch, meer op<lb/> sijne kraften als konsten steunende.<lb/> Wanneer de Menschen eene seer groote begeerte hebben, om<lb/> ietwes te verkrijgen, soo speelen haare gedagten geduurig-<lb/> lik op de volmaaktheeden van dat Voorwerp, ende op alle de see-<lb/> kerste Middelen, om dat seekerlik te verkrijgen: sonder met ee-<lb/> nen behoorelik te ooverleggen de onvolmaaktheeden end ge-<lb/> breeken des selfden, ende of sy door het verkrijgen ende aan-<lb/> wenden van die middelen, in plaatse van gelukkiger te werden,<lb/> onderwijlen niet selfs seer beleedigd ofte gedood souden konnen<lb/> werden.<lb/> Ende hoewel dit is eene gemeene menschelijke swakheid, sulks<lb/> die sig soo wel omtrend goede als quaade Voorwerpen ende Mid-<lb/> delen oopenbaad: Soo siet men die swakheid nogtans omtrend<lb/> de Quaade Menschen ende haare begeerelikheeden, allermeest in<lb/> swange gaan, ende bemerkt men ook, dat die daar en booven<lb/> gepleegd werd met dat onderscheid, naamentlik, dat wanneer<lb/> goede Menschen oover eene goede saake ende een goed voornee-<lb/> men, in ongemakken koomen te vervallen, sy met haare trouwe<lb/> Vrienden raadpleegen derven, om sig daar uit te redden, ende<lb/> in allen gevalle sig troosten met die goede gedagten, deselve on-<lb/> gemakken van den Menschen niet te hebben verdiend, ende dat<lb/> daar en booven de goede God haare korte smerte in eeuwig-duu-<lb/> rende vreugde ende genougen sal veranderen. Ende dat daar een<lb/> teegen de Quaade Menschen sig door haar eigen schuld, oover<lb/> quaade saaken ende voorneemen, in eenen seer bedroufden stan-<lb/> de van saaken siende, sy haare Schelmstukken ofte quaade onderneemin-<lb/> gen, aan geene eerlijke Menschen derven bekennen, ende raad<lb/> vraagen, om uit die ongemakken geholpen te werden, maar<lb/> voor eerst geplaagd werden, met de geheugenisse ende oover-<lb/> denkinge van alle haare Schelmstukken, waar door sy die plaa-<lb/> gen op haare halsen hebben gehaald, ende daar naa nog met te<lb/> ooverdenken ende te gevoelen de swaarte ende smerten der tee-<lb/> <pb n="embstma_add132_fac242"/> genwoordige plaagen, ende eindelik met die vreeselijke gedag-<lb/> ten, dat sy met hare Schelmstukken, Goodes eewigduurende oor-<lb/> deelen ende straffen, welke sig oover alle werkers der ongereg-<lb/> tigheeden oopenbaaren sullen, te verwagten hebben.<lb/> Dus dien wy, dat Menschen, die sig gewennen te liegen ende<lb/> te bedriegen, niet genoug aanmerken, dat sy, soo doende, die<lb/> groote gaave Gods, als is sijne gedagten ende wille aan andere Men-<lb/> schen te konnen oopenbaaren, schandiglik voor ende in haar<lb/> selven vernietigen; Sulks sy daar naa in ongemakken vervallen-<lb/> de, ende andere Menschen aanroepende, die haar daar uit hel-<lb/> pen souden konnen, niet werden geloofd, wanneer sy in ernst<lb/> ende ter goeder trouwe de Waarheid spreeken; ende dat sy der-<lb/> halven door haare eigene schuld ongelukkelik in haare quaalen<lb/> blijven steeken.<lb/> Dus dien wy, dat Menschen, die sig aan de Begeerlikheeden<lb/> des sterken Dranks oovergeeven, niet genoeg aanmerken, hoe<lb/> groot eene saak het zy, door wel gestelde sinnen, ende een<lb/> goed vernuft, sijn eigen lighaam ende gedagten, ten behoude<lb/> sijns selfs ende sijner vrienden, te konnen gebruiken; ende dat<lb/> door het misbruiken des Dranks, de Menschen haare sinnen en-<lb/> de oordeel sulks koomen te verliesen; dat sy haar eigen lighaam<lb/> op veele naar soo wel niet als domme Beesten konnen bewaaren,<lb/> ende dat sy daar en booven sig onbequaam maaken, om eenige<lb/> den Menschen betaamende werken voor te neemen ofte uit te<lb/> voeren, ende dat sy eindelik door dat middel haar leeven seer<lb/> kort ofte ook smertelik maaken sullen.<lb/> Dus sien wy, dat de begeerlikheid van seekere Weedergaade te<lb/> verkrijen, der Menschen gedagten soodaanige opwekt, om al-<lb/> le de volmaaktheeden ende deugden van het beminde voorwerp<lb/> sig te verbeelden, dat sy selfs op geene onvolmaaktheeden of-<lb/> te gebreeken gedenken konnen: ende wanneer die van haare<lb/> Maagen, Vrienden ende Raaden voorgedraagen werden, sy die<lb/> niet aanneemen ofte gelooven willende, eindelik ongeluk-<lb/> kige Huwelijken aangaan, waar in sy beswaard worden met<lb/> die gedagten, dat sy die quaalen op sig selfs gehaald heb-<lb/> ben.<lb/> <pb n="embstma_add132_fac243"/> Dus sien wy, dat Menschen, die sig aan de onbehoorelijke lusten<lb/> van Byslapen overgeven, niet genoug bedenken, dat sy het een als het<lb/> ander vinden sullen, ende dat die korte Vreugden aanstonds in een<lb/> Beroup veranderen, ende sy allangs daar door haare eere, goe-<lb/> deren, rust, gesondheid ende leeven verliesen sullen.<lb/> Dus sien wy, dat Menschen die uit groote begeerlijkhee-<lb/> den, om anderer Menschen goederen te verkrijgen, te saamen<lb/> spannen, om met gewelde ofte bedrog die te berooven ende te<lb/> plonderen, niet bemerken, dat sy door ontrow, oover het dei-<lb/> len van dien, on-eens worden, als ook malkanderen plonde-<lb/> ren ende dooden sullen, ende insonderheid, dat die beroofd<lb/> ofte gedood sal werden, welke den anderen soo sterk gemaakt<lb/> heeft, dat hy niet alleen haare gemeene Vyanden, daar het op<lb/> gemunt was, maar ook sijnen weldoender dooden, ende sig daar<lb/> meede vn alle dankbaarheid en verschuldiginge verlossen kan.<lb/> Dus sien wy, dat Koningen, Vorsten, ende Republiken, door<lb/> groote begeerlijkheeden, om anderer Landen te ooverwinnen,<lb/> veeltijds ten dien einde met eenen Derden aanspannen ende wel<lb/> vermerken, wat goeds hy Derde door sijne, ende de kraften, die sy<lb/> hem verschaffen, ten gemeenen nutte uitwerken soude konnen:<lb/> maar dat sy niet bedenken, dat hy Derde dus sterk geworden zijnde,<lb/> niet alleen de gemeene Vyanden afweeren, ende ooverwinnen,<lb/> maar ook sijne Weldoeners dwingen ende tot sijne Slaaven maaken<lb/> soude konnen.<lb/> Sulks alle opgemelde Begeerelijke Menschen sig in dien el-<lb/> lendigen stande bevindende, seer smertelik ooverdenken, dat<lb/> sy om andere menschen te beschadigen, van Goode vierige koo-<lb/> len op haaren eigen kop gebeeden ende verkreegen hebben,<lb/> ende dat sy mitsdien door eigen toedoen, die qualen op hare<lb/> eigene halsen gehaald hebbende, door enkele spijt allangs uit-<lb/> teeren, ende eindelik eene dubbeld bittere dood sterven, even<lb/> gelijk de Arends onser FABULE.<lb/> Sulks de eigendlijke sin deeser FABULE is, dat gemee-<lb/> ne Menschen ofte ook Kooningen ende Vorsten op haar selven be-<lb/> staan konnende, niet behoorden te gelijken deesen al te roos-<lb/> gierigen Arende; ende in gevolge van dien, op hope van meer-<lb/> <pb n="embstma_add132_fac244"/> der roof te sullen verkrijgen, aan te spannen met eenen Der-<lb/> den, die sy soo sterk makken, dat hy het gemeen oogmerk<lb/> door die hulpe niet alleen verkrijgen, maar ook, te sijnre<lb/> meerdere grootheid, den Weldoener beschaadigen soude kon-<lb/> nen, ende dat die Weldoener alsdan van dien Derden beschaadigd<lb/> ofte vertreeden werdende, eene dubbelde straffe voeld, van die<lb/> plaage op sijnen halfe gehaald te hebben.<lb/> </p>

43

embstma_add132

FABLES

GUL

MNE

EMBLEMS

ILL_BOOK

embstma_add132_pic239.jpg

emblempictura

embstma_add132_emblem042

FABLES

GUL

MNE

EMBLEMS

ILL_BOOK

reserved for caption

embstma_add132.xml

Sie voor dich, trow is weinig

embstma_add132_fac239

<p>Vivitur exiguo melius si noveris uti.</p>

emblem pictura

embstma_add132_emblem040

<p>Sie voor dich, trow is weinig</p>

embstma_add132_emblem041

Vivitur exiguo melius si noveris uti