<p>46. De Haan ende de Vos.<lb/> Hoewel eene Klok-Hen hare Kiekens sorgvuldiglik ge-<lb/> waarschowd had, dat sy sig moesten wagten van der<lb/> bedriegeryen ende gewelde der Vossen, soo gebeurde des<lb/> niet te min daar naa, dat een der selven Kiekenen groot<lb/> geworden, ende een Haan zijnde, ten deele door klein-<lb/> <pb n="embstma_add132_fac270"/> agtinge van dien moederlijken raade, ten deele door ee-<lb/> ne inbeeldinge van sijne groote kraften, omtrend den<lb/> Vosse derfde koomen; ende van den selven gegreepen<lb/> weesende, aanstonds verscheurd ende gegeeten soude zijn<lb/> geworden, ten waare en schrikkelik ende schielik on-<lb/> weeder den Vos ontsteld, ende den Haan uit dien bloed-<lb/> dorstigen monde des selven verlost hadde. Waarom hy<lb/> met bedaarde sinnen ooverdenkende, hoe seer naaby hy<lb/> sijn kostelik dierbaar leeven verlooren had, ende dat hy't<lb/> niet meer dan eenemaal konde verliesen soo deede sulks<lb/> in sijne herssenen soo eenen grooten indruk, dat hy daar<lb/> naa selven verschrikt was, als hy by gevalle een Vosse-vel<lb/> op straate sag leggen, ende in aller yle daar van weg<lb/> vloog, sulks andere jongere Haanen hem daar oover be-<lb/> spotteden, ende hy antwoorde: Broeders, had gy, ge-<lb/> lijk als ik, onder de kluiven van eenen Vosse geweest, gy<lb/> soud niet alleen sijn Vel, maar ook sijne voetstappen, jaa<lb/> self de schaaduwe van dien vreesen.<lb/> </p>

<p>Uitlegging der Woorden.<lb/> De Ouden hebben hier met een KLOK-HEN ver-<lb/> staan, vaader ende Moeder, ofte oude Lui-<lb/> den.<lb/> Met KIEKENS ende jongere HAANEn, Kinderen<lb/> ende jonge Luiden.<lb/> Met VOSSEN, BEdriegers ende Geweldenaars.<lb/> <pb n="embstma_add132_fac271"/> Hoewel de Menschen naa een behoorelik ondersouk van Saa-<lb/> ken, door eene klaarheid van welbescheidene Reedenkaa-<lb/> velingen, ende daar op volgende goede Besluiten, omtrend<lb/> het gunt voor Waar ofte Vals, Heilsaam ofte schaadelik te houden<lb/> zy, soo seer innerlik oovertuigd ende gerust behoorden te zijn,<lb/> dat daar van geene de minste twijfeling by haar ooverbleeve:<lb/> Soo bevinden wy des niet te min, dat wy naaweliks van die<lb/> klaare wel onderscheidene Reeden afgesien hebben, of dat wy ons<lb/> laaten voorstaan, daar omtrend niet geheel oovertuigd, ende<lb/> gerust gesteld te zijn, dan naa dat onse eigene Ondervinding de<lb/> deugdsaamheid onser ofte anderer Menschen Reedenkaavelingen<lb/> bevestigd heeft.<lb/> De Menschelijke swakheid, om ons op onse eigene goede<lb/> Reedenkaavelinge te derven betrouwen, dan dus groot zijnde,<lb/> ende daar by koomende, dat wy van eenes anderen Men-<lb/> schen kloukheid in het oordeelen, ende ongeveinsde Liefde<lb/> t'onswaarts, niet so verseekerd konnen wesen, als wel onse eigene<lb/> gedagten ende Liefde ons seekerlik bewust zijn: Soo is 't geen<lb/> wonder, indien wy anderer Menschen Reedenkaavelingen ende<lb/> raad min als onse eigene betrouwen, ende die niet altijds naar die<lb/> innerlijke waardie van dien agten, ende den selven involgen,<lb/> ten zy de Ondervinding ons de Waarheid ende Nuttigheid van<lb/> dien ook geleerd ende bevestigs heeft.<lb/> Ende is dit de Reeden, dat jonge Luiden ten deele door haa-<lb/> re groote driften ende kraften, als ook door haar gebrek van<lb/> ondervindinge misleid werdende, de Onderwijsingen ende den<lb/> raad der Ouden veragten, sig in groote gevaaren steeken, ende<lb/> veelen van dien daar in sneevelen.* Ende is dit ook de ree-<lb/> den, waarom dat die geenen, welken het geluk hebben ge-<lb/> had, van uit groote gevaaren niet door haare eigene kraften,<lb/> maar door wonderlijke onverwagte voorvallen gereddet te<lb/> werden, ende onderwijlen ouder geworden te zijn; daar door<lb/> soo om-ende voor-sigtig weren, dat sy schijnen door eene<lb/> <pb n="embstma_add132_fac272"/> oovertollige Wijsheid ende Vreese, sig niet alleen voor de quade saa-<lb/> ken selfs, maar ook voor de minste schijn van dien te wagten,<lb/> ende van haare eigene schaaduwe vervaard te zijn: Sulks sy ge-<lb/> meenelik bespot plagten te werden van de jonge Luiden, welke in<lb/> soodaanige gevaaren nooit zijn geweest, ende die niet beden-<lb/> ken, dat het gunt ons noodig is, ende wy niet meer dan een-<lb/> maal verwaareloosende verliesen konnen, soo sorgvuldiglik moet<lb/> werden bewaard, dat alle het gunt de minste schijn soude kon-<lb/> nen hebben, om ons daar van te berooven, vermijd moet wer-<lb/> den ende dat men in soo eenen gevalle ook op de allerminste<lb/> schijn, alle het gunt waar in ons verderf soude konnen leggen,<lb/> altijds moet vermijden, volgens deesen Regul der Politiken,<lb/> dat men het gunt schaaden kan ende niet baaten, altijds moet laaten: om<lb/> in teegendeel altijds te doen, het gunt niet schaaden, maar wel baaten<lb/> kan.<lb/> Dit is de Wijsheid der Ouden, die al weederom te vergeefs<lb/> de Jongen onderrigten, ende welke nieuwe Aankoomelingen op den<lb/> Tooneele deeses Weerelds, men ook door onkonde ende ge-<lb/> brek van ondervindinge, geduuriglik den gevaareliken weg siet<lb/> inslaan. Ende siet men dese agteloosheid niet alleen in bysondere<lb/> Menschen, die hare eigene Saken wagen, maar eene nog veel grotere<lb/> in die geene, welke als Regenten de gemeene Saken van Landen ofte Stee-<lb/> den hebben te besorgen, want of sy schoon door hare agteloosheid<lb/> de Republike in het uiterste gevaar, van de gemeene Vryheid te ver-<lb/> liesen, gebragt hebben, ende dat sy die niet door haare wijs-<lb/> heid, maar alleen door Goodes onnaspeurelijke Genaade daar naa<lb/> magtig zijn te herstellen, soo siet men nogtans seer dikwils ge-<lb/> beuren, dat de minste schijn van Eigenbaat die eigenste Regenten al<lb/> weederom beweegen kan, om dien weg des gemeenen<lb/> verderfs in te slaan, met in plaatse van den geenen, daar de goe-<lb/> de God haar van verlost had, eenen anderen Dwingeland allangs<lb/> weederom oover sig ende de gemeene Ingeseetenen te stellen.<lb/> Waar van wy voor by gaande de oude veevuldige Griekse Re-<lb/> publiken, als ook die van Romen, alleen die van Florencen voor-<lb/> stellen sullen, alsoo die Regenten naa veelvuldige overwagte<lb/> <pb n="embstma_add132_fac273"/> verlossingen, uit de handen van de Tyrannen der Republike, on-<lb/> der anderen eindelik Pieter de Medicus verdreeven hebbende,<lb/> ende hy in den Jaare 1496. die Stad met duisend, soo Ruiters<lb/> als Knegten meenende te oover-rompelen, soodaanig in sijnen<lb/> togte door eene ongemeene duistere nagt-reegen belet wierd,<lb/> dat hy te laat voor der Poorte koomende, daar buiten blij-<lb/> ven moest, ende de Regenten der Republike dus alleen door<lb/> de Goddelijke Voorsienigheid, voor dien Tyranne behoed zijnde, daar<lb/> naa door haare onderlinge twisten, soo weinige sorge drou-<lb/> gen oover het stellen der noodige ordren, om des selfs Naa-<lb/> saaten uit alle bewind der Republijke te keeren, dat sy alle<lb/> in den Jaare 1531. Voor Alexander de Medicis, als haaren Hertooge,<lb/> die wel eer Vrye Florentijnse halsen moesten buigen. Ende<lb/> gaave God, dat wy in onsen Vaaderlande, geene diergelijke on-<lb/> derneemingen onser Hoofden der Republike, ende naa de on-<lb/> verhoopte Goddelijke verlossinge van dien, geene dierge-<lb/> lijke agteloosheid der Regenten, ter behoudinge der gemee-<lb/> ne Vryheid, bespeurd, ofte misschien nog te verwagten had-<lb/> den.<lb/> Wat sullen wy dan seggen, dat de waare sin deeser FA-<lb/> BULE zy? Naamentlik, dat een Haan ofte Mensch, die een-<lb/> maal uit den gewelde sijner Vyanden, ende van der Dood,<lb/> by geluk verlost is, sig niet al te sorgvuldig voor den selven<lb/> Vyande wagten kan. Ende dat alle Regenten, die eenmaal uit<lb/> het perijkel van de gemeene Vryheid te verliesen, het welk ee-<lb/> ne Borgerlijke dood is, allen door de Goddelijke goedheid ge-<lb/> reddet zijn, ende die des niet te min geene sorge draagen,<lb/> om tot diergelijke quaalen niet weeder te vervallen, veel meer<lb/> als deese Haan te beschuldigen zijn, ende gewisselik sy, ofte<lb/> ten minsten haare kinderen, als veragte ende verdoemde Slaa-<lb/> ven, haar leeven in hertseer ende schande sullen moeten ein-<lb/> digen: wanneer sy met eenen, als het te laat sal weesen, be-<lb/> merken sullen; dat alle de oneindige Schatten, die sy soo suu-<lb/> relik arbeidende voor sig selven ende voor haare kinderen mee-<lb/> <pb n="embstma_add132_fac274"/> nen te vergaaderen, haar allangs afgedwongen sullen werden,<lb/> ende mitsdien alleen strekken sullen, om de boejen ende roeden,<lb/> waar meede sy gedwongen ende geplaagd sullen werden, en-<lb/> de de Beulen, die haar pijnigen sullen, te betaalen.<lb/> </p>

48

embstma_add132

FABLES

GUL

MNE

EMBLEMS

ILL_BOOK

embstma_add132_pic269.jpg

emblempictura

embstma_add132_emblem047

FABLES

GUL

MNE

EMBLEMS

ILL_BOOK

reserved for caption

embstma_add132.xml

Die maar een oog heeft, bewaard het best

embstma_add132_fac269

<p>Quod saepe fieri non potest, fiat diu mors eligatur longa.<lb/> Senec. Oedip.</p>

emblem pictura

embstma_add132_emblem045

<p>Die maar een oog heeft, bewaard het best.</p>

embstma_add132_emblem046

Quod saepe fieri non potest, fiat diu mors eligatur longa