<p>48. De Arend ende de Vos<lb/> EEn Arend sijn nest op eener Boome hebbende, maak-<lb/> te vriendschap met den Vosse, die derhalven ook sijn<lb/> nest sogt ende sijne Jongen wierp onder aan den Boome,<lb/> maar als de hongersnood den Arend perste, om sijne Jon-<lb/> gen te versorgen, vergat ofte veragte hy alle regulen van<lb/> <pb n="embstma_add132_fac282"/> vriendschappe. Want terwijle de oude Vos uitgegaan<lb/> was, om voedsel voor sijne eigene Jongen te souken,<lb/> soo viel hy o die Jongen, ende gaf de selven aan sijne<lb/> Kiekens ten eeten; denkende, indien de Vos gewaar<lb/> wierd, dat hy sijne Jongen gedood had, dat hy hem<lb/> efter niet veel leed konde doen; gelijk waarelik de Vos<lb/> weedergekeerd zijnde, ende verneemde wat de Arend<lb/> gedaan had, sig als toen niet konde wreeken, dan met<lb/> hem te schelden ende te vlouken.<lb/> Sulks deese Arend, door deese straffeloosheid, nog<lb/> stouter werdende, meende eene andere schoone gelee-<lb/> gendheid gevonden te hebben, om sig ende sijne jon-<lb/> gen weederom te konnen voeden met de stukken van<lb/> een Geit, die den Gooden geofferd wierd; hy nam der-<lb/> halven het vetste stuk van den Altaare, ende bragt het<lb/> in sijnen neste, sonder te vermerken, dat onder aan het<lb/> Vlees eene koole viers hing, tot dat die sijn nest ver-<lb/> brande; ende de S. Arends onvlugge Jongen daar uit<lb/> vliegende, ende vallende, den Vosse, die den selven aan-<lb/> greep, tot buit wierden.<lb/> </p>

<p>Uitlegging der Woorden.<lb/> De Ouden hebben met eenen AREND verstaan, een<lb/> magtig Mensch, ofte een Koning ende Vorst.<lb/> Met eenen VOSSE, een behendig doortrapt Mensch, of-<lb/> te een Hooveling.<lb/> DEwijl selfs de aller-gelukkigste Menschen seer onkondig in<lb/> veel Saaken, die haar aangaan, bevonden werden, ende<lb/> <pb n="embstma_add132_fac283"/> seer groote passien ofte driften onderworpen, als meede daar en<lb/> booven naar den lighaame seer veele gebreeken ende behouften<lb/> onderhaavig zijn, ende dat sy sig selfs daar uit, alleen zijnde, niet<lb/> konnen redden; Soo volgd, dat sy niet konnen nogte behoorden<lb/> te leven als Engelen, ofte als wilde Beesten, voor soo veel die afge-<lb/> scheiden zijn van andere Menschen, maar dat sy met eenige der<lb/> selven ommegaan ende vriendschapen maaken moeten, ende<lb/> behoorden, om soo veele doenelik, de ongemakken ende de<lb/> vermaaken onses leevens te verminderen ende te vermeerderen,<lb/> Ende oovermits ons voorkoomen, Menschen die ons meerder, min-<lb/> der, ofte ons gelijk zijn, ende dat ons daar aan seer veel geleegen<lb/> is, of wy met den eenen ofte met den anderen Ommegaan ofte<lb/> vriendschappen maaken: Soo staat ons nu te ooverleggen, met<lb/> wien van dien oorbaarlik zy, eenige Vriendschap aan te gaan ofte niet;<lb/> dat is, onderlinge vreugd, droufheid, troost, raad ende hulpe,<lb/> gemeen te maaken, ende in het gemeen te genieten. Waar om-<lb/> trend men aanstonds siet, dat ten weedersijden de onderlinge kraft<lb/> ofte magt ende wille, om het opgemelden te konnen ende te willen<lb/> doen ofte genieten, noodig is. Ende dat, wanneer een van<lb/> tween mogte ontbreeken, het nooit aan de wille ontbreeken<lb/> mag, om dat de kraft ofte magt sonder wille, altijds ydel ende<lb/> vrugteloos is.<lb/> Daar en booven soo siet men ook, dat men in het aangaan der<lb/> Vriendschappen, boven allen op de goede wille bouwen moet, om<lb/> dat sonder die goede wille, wel eene geveinsde, maar geene waar-n<lb/> haste Vriendschap, gemaakt kan werden. Ende oovermits een<lb/> meerder sig inbeeld, niet ligtelik te sullen vervallen tot die onge-<lb/> leegendheeden, waar in hy eenen minderen siet, so werd hy daar door<lb/> minder bewogen, om sijne magt ende kraften ten voordeele van sij-<lb/> nen minderen Vriende, werkstellig te maken: behalven dat hy door<lb/> de Hoogheid, daar hy sig in vind, de ongemakken der minderen<lb/> so wel niet begrijpen kan, om haar so bequamelik te troosten, als<lb/> of hy in den selfden stande ware. Ende in teegendeel is bekend,<lb/> dat des selven Raaden ofte Bidden, door den Minderen voor een ge-<lb/> bod moet werden opgenoomen, als ook dat de Meerder, weetende<lb/> van den minderen niet soo wel getroost, geraaden, ende gehol-<lb/> <pb n="embstma_add132_fac284"/> pen te sullen werden, als of hy hem gelijk waare, veel traager<lb/> werd, om het selven van sijner sijde te presteeren, ende kan die<lb/> traagheid ofte naalaatigheid, ja ook ontrow, ontstaan, uit die gedag-<lb/> ten, dat by 't schenden der Regten van vriendschap, een Minder<lb/> sig niet wreeken, ende hem soo veel als sijn Meerder, ofte sijns<lb/> gelijk; niet beschaadigen soude konnen: sulks hy veel eer gesind<lb/> kan werden, sijnen minderen Vriende ontrow te zijn, ofte te be-<lb/> schaadigen.<lb/> Maar in Ommegangen ofte Vriendschappen onder gelijke Men-<lb/> schen, bespeurd men gelijke ofte by naast de selve kennisse, passien, en<lb/> magt ende komt dan aanstonds in gedagten de gemeene mensche-<lb/> likheid naamentlik, dat het gunt soo eenen Vriende gebeurd is,<lb/> ons seer ligtelik ook gebeuren soude. Ende geeft die gelijkheid<lb/> derhalven ten weedersijden eene groote bequaamheid, ende ook<lb/> geneegendheid, om onderling geheim van verdriet ofte vreugd,<lb/> gemeen te maken, raad te pleegen, daar in te helpen, ende ook<lb/> geholpen te werden. In soodaaniger vougen, dat men sijn geheim<lb/> ende droufheid sijnen Vriende bekend gemaakt hebbende, schijnd<lb/> van de helft van dien ontlast te zijn, ende daar en teegen hem<lb/> onse vreugd hebbende meede gedeeld, soo schijnen wy onse blijd-<lb/> schap te verdubbelen. Ende werd om alle voor-verhaalde ree-<lb/> denen de Vriendschap, van alle oude tijd, het Sout onses leevens, en-<lb/> de eene heilige Saak genaamd, met die opmerkinge, dat deselve<lb/> neevens den Godsdienst, in waarde behoorde te werden gehou-<lb/> den. Ende dat Menschen, die in Vriendschappen ontrow zijn, sig<lb/> gemeenelik niet ontsien, Goode ontrow te zijn, ende dat sy door<lb/> het schenden van beide die heilige Saaken, by Goode ende den<lb/> Menschen plagten so gehaat te werden, dat, wanneer sy daar minst<lb/> om denken, andere geringe Menschen, die sy voormaals trow-<lb/> looselik beschaadigd hebben, geleegendheid krijgen, ende geene<lb/> versuimen, om haar ten uitersten te beleedigen ofte te vernietigen.<lb/> Het is derhalven den Minderen seer ongeraaden, met sijnen<lb/> Meerderen Vriendschappen te willen maaken. Ende moet men<lb/> insonderheid indagtig zijn, dat Koningen ende Vorsten, meenende<lb/> niet aan haaren Minderen verbonden te konnen zijn, ende boo-<lb/> ven allen niet aan eenige van haare Onderdaanen, sy derhalven<lb/> <pb n="embstma_add132_fac285"/> van haare sijde alles sins vry blijven, om den Minderen vriend-<lb/> schappen te bewijsen ofte niet, jaa om die ook te mogen dooden.<lb/> Sulks hoe naauwe ende vertrouwde ommegang deselve met<lb/> eenen Koninge ofte Vorste moogen hebben, sy altijds denken moe-<lb/> ten, dat Koningen ofte Vorsten, nooit iemans Vrienden ofte Maagen<lb/> yijn, a maar wel, dog selden, Vrienden hebben; ende dat sy<lb/> waarelik in noode zijnde, haare gewaande Vrienden niet alleen<lb/> te verlaaten, maar ook te beschaadigen ende te vernietigen plag-<lb/> ten: Sulks selfs de aller-doortrapste ofte wijste Hoovelingen, ee-<lb/> ne schijn-vriendschap met Koningen ofte Vorsten gemaakt heb-<lb/> bende, die ongemakken niet konnen ontgaan. Gelijk wy lee-<lb/> sen konnen, dat die vermaarde Hooveling Philippe de Comines,<lb/> soo gemeensaam met den Hertooge Karel van Bourgondien was,<lb/> dat hy eenmaal met dien Hertooge van der Jagt ten Huise wee-<lb/> der gekeerd zijnde, ende met den selven alleen in sijner Kaa-<lb/> mere weesende, hy sijne Laarsen niet konde uit trekken, ende<lb/> daar toe de hulp des Hertoogen versogt, die eene der selven uit<lb/> getrokken hebbende, hem daar meede om der ooren sloeg, seg-<lb/> gende, Leer dus, van uwen Heere, nooit uwen Dienaar te maaken. En-<lb/> de alsoo dit niet alleen rustbaar, maar ook Comnieus van den Ho-<lb/> velingen daar oover met der naame van Leer-laars geduurig bespot<lb/> wierd; was dit eene der oorsaaken, waarom hy naamaals sijn Va-<lb/> derland ende sijnen Heer verried, jaa genougsaam eene oorsaak sij-<lb/> ner Dood was.<lb/> Maar daar en teegen soo sien wy ook veeltijds gebeuren, dat<lb/> de Magtigsten trowlooselik haaren Minderen Vriend beleedigd heb-<lb/> bende, ende de mindere haare wraak Goode opgeevende, sy sig<lb/> veeltijds, door Goodes onvermijdelik bestier, van die ontrouwe ge-<lb/> wrooken sien, wanneer die Koningen ofte Vorsten, daar minst op<lb/> denken.<lb/> De regte sin deeser FABULE is derhalven, ons te leeren,<lb/> dat selfs de aller-doortrapste Mensch, dat is een Vos, geene<lb/> vriendschap met eenen Arende behoorde te maken, om dat een<lb/> Arend in sijnen noode, den Vosse sijnen Vriende, als sijnen mindere,<lb/> <pb n="embstma_add132_fac286"/> ontrow ende wreed weesen sal. Ende eindelik leerd ons deese<lb/> FABUL, dat God, als een KOning der Koningen, de heilige Vriend-<lb/> schap soo hoog te agten, ende den Arend, dat is ook den aller-<lb/> hoogste Mensche, soo seer oover die ontrouwe te straffen en-<lb/> de te verblinden plagt, dat hy nog grootere schemlstukken mee-<lb/> nende te doen, daar in sijn verderf ende ondergang vinden sal,<lb/> ten trooste ende ten genougen der geenen, die door den Arend-<lb/> de, dat is dien uitsteekenden Mensche, verongelijkt zijn geweest.<lb/> </p>

50

embstma_add132

FABLES

GUL

MNE

EMBLEMS

ILL_BOOK

embstma_add132_pic281.jpg

emblempictura

embstma_add132_emblem049

FABLES

GUL

MNE

EMBLEMS

ILL_BOOK

reserved for caption

embstma_add132.xml

Beeter een Hond ten Vriende als ten Vyande

embstma_add132_fac281

<p>Habet et musca splenem.</p>

emblem pictura

embstma_add132_emblem047

<p>Beeter een Hond ten Vriende als ten Vyande.</p>

embstma_add132_emblem048

Habet et musca splenem