$ TEXT_EXPL_XML

57. De Spinnen, Vliegen, ende Swaluwen. DE Spinnen vertoonden wel eer den Vliegen ende den Swaluwen, dat alles ten nutte der Menschen gescha- pen zijnde, ook het gemeene besten der Menschen op het aller-sorgvuldigsten van alle Dieren, ende insonderheid van haar, die meest by arme menschen woonden, be- hoorde te werden behertigd: ende dat in teegendeel van dien veel vliegend Gedierte, de Kamers menschen met drek vuil maakten, de Kleederen met motten vervulden, de Spijsen met Maajen verteerden, ende ook ten aller- besten drank, door sig daar in gulsiglik te verdrinken, besoedelden. Weshalven opgemelde Spinnen verbooden, op verbeurte van lijf ende goed, dat geen vliegens Gedier- te, hoedaanig het ook waare, voortaan in de Huisen der Menschen hadde te vliegen. Ende om deese haare wet- ten te bekraftigen, sponnen sy aanstonds voor alle Deu- ren ende vensteren der Menschen, seer konstige sijne Webben, welke van de Vliegen niet gesien, ofte soo wei- nig geagt wierden, dat sy des niet te min in de Huisen tragtende te vliegen, in de Webben verwarden, ende ook bleeven hangen, tot dat de Spinnen, onder schijn van weegens het oovertreeden der afgekondigde wetten, goed Regt te doen, die Vliegen doodeden, ende sig met den Vleesse ofte den Bloede der selven, lekkerlik ende oo- vervloediglik voededen. Het welk den Vliegen in het gemeen soodaanig ver- droot; dat sy eenen uit den haaren, als een Gesant tot den Swaluwen schikten, die haar aldus toesprak: ,, De ,,vuile ende vergiftige Spinnen veinsen in haare wetten ,,seer te yveren voor den welstande aller, ende bysonder- ,,lik der arme Menschen, daar sy in teegendeel met de ,,selve Wetten nietwes beoogen, dan onder dien schoo- ,,nen schijn sig met onser ellendigen Vlees ende Bloed te ,,versaadigen. Ende oovermits sy dus doende, ende ons ,,soo bedriegelik verteerende, ook merkelik uw voedsel ,,verminderen, ende voorneemens zijn, u dus verswakt ,,hebbende, haare Webben soo sterk ende hoog te wee- ,,ven ende te spinnen, dat sy ook daar in u vangen, ,,dooden, ende verslinden sullen, daar gy nogtans op- ,,regte Beminners der Menschen, ende altijds seer goede ,,Gebuuren der selven zijt: Soo keeren wy ons geerne ,,tot u, want voorwaar, indien wy geringe Dierkens ,,onse vrye naturelijke vlugt niet mogen behouden, maar ,, in vreede moeten leeven, van door andere Dieren ver- ,,slonden te worden, het sal ons veel draagelijker wee- ,,sen, van eenen soet-singenden Beminner der Menschen ,,alleen, als van u, ende daar en booven ook van die ,,vuile ende Menschen vergiftende schijn-heilige Spinnen ,,vervolgd te werden. Doe derhalven u, ende ons dat ,,goeden, van de Wetten, welke de Spinnen soo wel te- ,,gen u als tegen ons gemaakt hebben, te verbreeken, ,,ende oover alle door hare gespranne Webben te vliegen. Welke reedenen de Swaluwen, als met haar eigen Interest oover een koomende, wel beseften, ende daar en booven soo qualik namen, dat de Spinnen haare vrye vlugt hadden derven met Wetten bepaalen, dat sy van dien tijde aan alle Spin-webben met haare vlugt braaken, de Spin- nen selfs verjoegen, ende de geheele Een-hoofdige Regee- ring ofte Republik der weinige Spinne-koppen vernieigden.

;

Uitlegging der Woorden. Met de MENSCHEN hebben de Ouden verstaan, Salus Populi, het gemeen wel-vaaren. Met SPINNEN, vuile schijn-heilige wreede Menschen, die eene wet-geevende Magt bekoomen. Met SPINNE-WEBBEN, Wetten ofte Keuren. Met VLIEGEN, seer geringe Ingeseetenen. Met SWALUWEN, Menschen die de Wetten ende de Straf- fen ontwassen zijn. VVEtten ofte Keuren zijn geschreevene Regulen, waar naar alle Ingeseetenen van seekere Landen ofte Steeden, ende ook yder slag van Menschen in ht besonder, sig in haaren Wandel ofte Handel moeten draagen, ofte by gebreeke van dien gestraft wer- den. Ende in gevalle de Menschen uit der aard niet meer haar eigen behoud ende wel-vaaren als het gemeen betragteden ende be- sorgden, ende daar beneevens niet altijds haar eigen goed bejoe- gen, ende eenes anderen verwaareloosden, soo soude hier geen groot verschil gevonden werden, of die Wetten ende Keuren door eenen Mensche, of door weinigen, ofte door seer veelen, den gemee- nen Ingeseetenen voorgeschreeven wierden: maar oovermits de Menschen in het gemeen, haar eigen goed seer driftig betragten, ende gemeen goed meest laaten verlooren gaan, ofte seer flauwelik besorgen, als ook een andermans goed in het geheel te verwaarloo- sen, ofte ook selfs de schaade tot haar eigen voordeel af te leiden, ende te doen dienen plagten; Soo bevind men ook, dat de Wetten ofte Keuren, in Landen ende Steeden, daar niet meer dan een Mensch heerst, ende Wetten ofte Keuren geeft, waarelik alleen naar des selfs lusten, ofte tot des selfs eigen-baat ofte nut, ende meest al- tijds om sulks door de beswaaringen aller andere Ingeseetenen te verkrijgen, ingesteld ende gegeeven zijn. Gelijk men ook bevind, wanneer die wet-geevende Magt vervallen is in handen van seer weinige Menschen, dat die seer weinigen haare Wetten ende Keuren wel altijds vercieren met eener Inleidinge, maar dat nogtans de Instellers ende Opgeevers van dien, waarelik daar in haar eigen voordeel altijds, ende ook veeltijds haar eigen baat, ter vemin- deringe ofte door onderdrukkinge aller andere Ingeseetenen, be- oogen. Sulks het gemeen Welvaaren in geene Landen ofte Stee- den waarelik met Wetten ofte Kouren betragt werd, dan ten zy al- daar de wet-geevende Magt is by soo veele ende soo veelerlei slag van Menschen, dat die niet alleen met woorden, maar waarelik ende in der daad, het die niet alleen met woorden, maar waarelik gende, niet konnen haar eien Welvaaren betragten, dan met eenen het Welvaaren des geheelen Volks te besorgen. Ende dat de gemeene Ingeseetenen aller Landen ende Steeden, door opgemelde Tyrannie van Eigenbaat, ook deselve ongemakken der Een-hoofdige, ofte der Regeeringe van seer weinige Menschen, by den Grieken genaamd Oligarchie, onderworpen zijn, wanneer een ofte weinige Menschen de Wetten ende Keuren uitleggen, ver- klaaren, ende executeeren mag ofte moogen, sonder des weegen door eene andere seer groote vergaaderinge, de Souveriniteit in deesen representeerende, gestraft te konnen werden, leeren ons de Ou- den, wanneer sy Wetten Netten, ofte Keuren leuren noemen, alsoo die alleen de kleine Vissen te vangen, ende daar en tegen van de Groo- ten gescheurd ofte oovertreeden plagten te werden. Ende wanneer de Ouden daar by voegen, dat selfs in onse rouwe Populare Regeerin- gen onder de Duitsen en Batavieren, de oude Gewoonten, en daar uit onstaande Goede Seeden, veel kraftiger waren, en ook veel beeter on- derhouden ofte beleefd wierden, als by andere slaaffe Volkeren seer goede Wetten. * Ende oovermits alle het voorgaande ons van ouds met eene andere FABULE seer klaar is afgebeeld, soo sullen wy die hier in plaatse van eene wijdere verklaringe laaten volgen. ,,De Leew, als Koning der Dieren, een gebod hebbende laten uit- ,,gaan, dat op lijfstraffe geen Beest den andere sonder wettige oorsa- ,,ke hadde te beschadigen, en dat yder jareliks sijn bedrijf ten Hove ,,gebiegt hebbende, des wegen vry gesprooken ofte gestraft sou- ,,de werden: Soo gebeurde, dat de Wolf ende de Vos by den Eesele ,,quamen, ende hem aldus toespraken: Broeder, ons verdriet, ende ,,vermits uwen tragen gang, sal u des te meer verdrieten, de lan- ,,ge weg, die wy ter Hofvaart, om aldaar onse Biegt te spreeken, ,,doen moeten; weshalven wy een middel bedagt hebben, om ,,ons drie daar van te ontlasten; namelik ons drie hier onderling ,,te Biegten, ende daar naa de absolutie, met onser twee getui- ,,gen bevestigd zijnde, ten Hove te senden, om middeler wij- ,,le ons by u in deese goede klavere weide te konnen verlusti- ,,gen. Het welk den Eesele geviel, ende de Vos aldus sijne Biegt ,,voor hun beiden sprak: Het is gebeurd, terwijle ik des nagts ,,door een Dorp reisde, dat een Haan met sijn ooverluid kraajen, ,,dat eedele menschelik geslagt in den slaape stoorde, des ik ver- ,,toornd werdende, den Haane den kop af beet, ende sijn lighaam, ,,op dat het de Hennen door stank niet soude beschaadigen, op at. ,,Des niet te min gebeurde drie daagen daar naa, dat sy Hebben, in *C.Tacit. deGerm. ,,plaatse van oover deese mijne weldaad dankbaar te zijn, my stil- ,,lekens voor by gaande, na riepen, Moordenaar, Moordenaar; sulks ,,ik ter bescherminge mijne eere, die ik nevens mijn leeven, ende ,,meer schat waardig te zijn, toe schoot, drie Hennen doode, en op dat ,,niet stinken souden, op at: dit is alle het gunt, waar oover ik uw ,,tegen des Konings VVet, maar tegen den eigendlijken sin van dien ,,niet gesondigd, met de Menschen te besorgen, ende met uwe Eere te ,,beschermen, des ik aanmerkende uwe seer loffelike Insigten, stem- ,,me u te absolveeren, onder belofte nogtans, van soodanige haa- ,,stigheid omtrend het dooden van Dieren, hier naa niet meer te ,,gebruiken. Ende wierd dit voorstemmen aanstonds door den ,,Eesele bejaad, ende voor goed gekeurd, terwijle de VVolf aldus ,,sijne Biegt begon. ,,Eenmaal wandelende langs den weege, sag ik eene Sog het ,,Kooren eenes armen Bowmans vertreeden, omwroeten, ende ,,verslinden, terwiijle haare Biggen hongerig weesende, van haar ,,afdwaalden, ende sig uit den slijke niet redden konden, sulks ik ,,door toorne ontsteeken oover de groote schade, die by den Bow- ,,manne aandeed, ende oover dat versuim der moederlijke pligt, de ,,selve Sog doode en op at. Drie dagen daar na den selven we gaan- ,,de, sag ik, dat die onnoosele Biggen seer mager waren geworden, ,,ende bedenkende, dat sy door gebrek van Moeders-melk, eene ,,seer ellendige lang-duurige dood seekerlik souden sterven, ten ,,waare sy uit meede-doogen haastelik gedood wierden, soo deed ,,ik het waarelik met dat Insigt, ende at haar voorts op. Dit is ,,alle het gunt ik te Biegten hebbe, ende waar oover gy kond ,,vonnissen. Sulks de Vos aanstonds daar oover aldus redeneerde: ,,Hoewel gy bekend Moeder ende Kinderen te hebben gedood, en- ,,de het ten eersten opslaage schijnd, dat gy alles sins teegen de ,,Wetten des Konings soud hebben gesondigs, soo sie ik nogtans, ,,dat uwe Motiven ende Insigten, van der Menschen schaden te behoe- ,,den, de Moeders tot hare pligt op te wekken, ende meededoo- ,,gendheid omtrend ellendige Kinderen te gebruiken, seer goed en- ,,de loffelijk zijn; welke Deugden door geene Wet verbooden ,,konnen werden. Weshalven ik u, voor soo veel my aangaat, vry ,,spreek. De Eesel dit gehoord hebbende, seide, sig met die Stem- ,,me te vougen. ,,Ende wierd hy Eesel voorts aangepord, om eindelik sig ook ,,te Biegten. Sulks hy dat in volgender wijse deede. Gy beiden ,,weet, dat mijn aard niet strekt, om andere Dieren te beschadi- ,,gen ofte eenig bloed te vergieten, ende daar van dien volgende ,,nietwes Biegten kan. Dog om u te voldoen, sal ik u ietwes ver- ,,halen, dat my onnoosele gebeurd is, terwijle ik eenen Heere ,,diende. Het was een oud Man, die seer koudelik van voeten zijn- ,,de, gewoon was, in het reisen sijne Schoenen, met wat hoois ,,daar in te steeken, droog ende warm te houden: Als ik deesen ,,eenmaal in den Wintere oover eene berg had gedragen ter plaat- ,,se daar hy soude vernagten, bragt de VVaard hem drooge mui- ,,len, op dat sijne narte ende beslikte Schoenen daar buiten blee- ,,ven. Ende daar binnen zijnde, vonden mijn Heer ende de VVaard ,,sig in der Stoove soo wel, dat nog Heer nog VVaard mijner gedagt, ,,ende my den gantsen nagt in seer bittere koude buiten Huis en- ,,de Stalle lieten staan, des ik my aldaar sonder Hooi ende Strooi ,,ofte eenig kort voeder vindende, uit seer grooten honger alle ,,het hooi uit opgemelde Schoenen at. Dit is alle het gunt ik kan ,,seggen, of soo gy't wilt noemen, Biegten, hoewel ik niet kan siien ,,dat daar op ietwes te seggen kan vallen. O seide de Vos aanstonds, ,,dit is wel aleen van Dieren te beschaadigen, ende niet van hooi ,,te eeten, gewaagen; maar indien men de gevolgen der opgemel- ,,de sake wel in siet, namelik, dat soo een heerlik Schepsel, als is ,,een koudelik oud Man, in den Wintere door u beroofd is geworden ,,van hooi, en dat by voort reisen, daar uit seer ligtelijk heeft konnen ,,volgen eene Verkoudheid, Hoeft en Buikpijn, die den ouden Man in ,,het graf souden hebben konnen sleepen, soo oordeel ik, VVOlf-Neef, ,,om de quade gevolgen, dat dese Eesel de dood wel dubbeld waardig is, ,,straf hem derhalven ten spiegele van anderenl waar op de VVOLF ,,dat avis bevestigende, toe schoot, ende den Eesele de keele af beet, ,,om hem gesaamentlik te konnen eeten, ende sijn bloed drinken, ,,gelijk de VVolf ende de Vos sig aanstonds met die spijde versadigen. Weshalven wy meenen den eigendliken sin onser twee voorgedra- gene FABULEN te weesen, dat een ofte weinige Wetgeevers al- tijds VVetten ten voordeele van hun eigen selfs maakt ofte maaken, ende dat ook een ofte weinige Regters de Wetten uitleggende, ver- klarende ende uitvoerende, die ook altijds naar hy, ofte sy, gonst ofte afgonst draagd ende draagen, ofte eenig ander voordeel voor haar eigen selfs daar uit trekken kan ofte konnen, uitgelegd, verklaard, ende uitgevoerd werdenL ende meenen wy daar beneevens, dat deese FABULEN ons by gevolge ook leren, dat de oopenbaare oovertreeders der Wetten, in die seer gebrekkelike Regeeringen ende Vier- schaaren, wegens eenige hare voorgewende goede Insigten, niet min vry gesprooken, als de kennelik onschuldigen, wegens eenige versierde quade gevolgen, altijds gestraft konnen werden. Ende meenen wy, dat daar en boven der geringe Ding-pligtigen veeltijds naar de uiterste strengheid van Regten geoordeeld ende gestraft werden, terwijl andere hoog gesteegene Ingeseetenen der Landen ende Steeden, alle goede Wetten oover- ja ver-treeden derven, ende dat sy ook de Regters, wanneer sy haar Regts-gebied tegen haar willen oeffenen, om verre werpen, end us doende, in plaatse van neevens andere Ingeseetenen, voor haaren daagelijksen Regtere Dingpligtig te zijn, ende volgens haare mis- daaden gestraft te werden, oopentlik naar hunnen lust, sonder ee- nige wetten onderworpen te zijn, oover alle de Ingeseetenen gebie- den, ende die alle slaasagtig doen dienen eene seer ellendige slaavernie. Waar in die Geweldenaars de groote Vissen ende Snouken naar volgen, naamentlik met die alleen de Netten der Visseren, waar meede men haar neevens de kleinen, dagt te vangen, te verbreeken, maar ook met daar naa alle kleindere Vissen te verslinden.

SEQ 59 PARENT embstma_add132 HIM FABLES ; GUL ; MNE ; EMBLEMS ; ILL_BOOK URL_IMAGE embstma_add132_pic343.jpg TIPE emblempictura NEXT embstma_add132_emblem058 IIHIM FABLES ; GUL ; MNE ; EMBLEMS ; ILL_BOOK CAPTION_EN reserved for caption SOURCE_FILE embstma_add132.xml MOTTO_NL_NORM De Groote Dieven die met goed en perlen brallen, Gewoon zijn door een Strop de kleinen te doen vallen LINK_FACSIMILE embstma_add132_fac343 MOTTO_LA

Dat veniam corvis vexat censura columbas.

TYPE emblem pictura PREV embstma_add132_emblem056 MOTTO_NL

De Groote Dieven die met goed en perlen brallen, Gewoon zijn door een Strop de kleinen te doen vallen.

ID embstma_add132_emblem057 MOTTO_LA_NORM Dat veniam corvis vexat censura columbas CHILDREN CHILDREN_SQRT 0