<p>57. De Spinnen, Vliegen, ende Swaluwen.<lb/> DE Spinnen vertoonden wel eer den Vliegen ende den<lb/> Swaluwen, dat alles ten nutte der Menschen gescha-<lb/> pen zijnde, ook het gemeene besten der Menschen op het<lb/> aller-sorgvuldigsten van alle Dieren, ende insonderheid<lb/> van haar, die meest by arme menschen woonden, be-<lb/> hoorde te werden behertigd: ende dat in teegendeel van<lb/> dien veel vliegend Gedierte, de Kamers menschen met<lb/> <pb n="embstma_add132_fac344"/> drek vuil maakten, de Kleederen met motten vervulden,<lb/> de Spijsen met Maajen verteerden, ende ook ten aller-<lb/> besten drank, door sig daar in gulsiglik te verdrinken,<lb/> besoedelden. Weshalven opgemelde Spinnen verbooden,<lb/> op verbeurte van lijf ende goed, dat geen vliegens Gedier-<lb/> te, hoedaanig het ook waare, voortaan in de Huisen der<lb/> Menschen hadde te vliegen. Ende om deese haare wet-<lb/> ten te bekraftigen, sponnen sy aanstonds voor alle Deu-<lb/> ren ende vensteren der Menschen, seer konstige sijne<lb/> Webben, welke van de Vliegen niet gesien, ofte soo wei-<lb/> nig geagt wierden, dat sy des niet te min in de Huisen<lb/> tragtende te vliegen, in de Webben verwarden, ende ook<lb/> bleeven hangen, tot dat de Spinnen, onder schijn van<lb/> weegens het oovertreeden der afgekondigde wetten, goed<lb/> Regt te doen, die Vliegen doodeden, ende sig met den<lb/> Vleesse ofte den Bloede der selven, lekkerlik ende oo-<lb/> vervloediglik voededen.<lb/> Het welk den Vliegen in het gemeen soodaanig ver-<lb/> droot; dat sy eenen uit den haaren, als een Gesant tot<lb/> den Swaluwen schikten, die haar aldus toesprak: ,, De<lb/> ,,vuile ende vergiftige Spinnen veinsen in haare wetten<lb/> ,,seer te yveren voor den welstande aller, ende bysonder-<lb/> ,,lik der arme Menschen, daar sy in teegendeel met de<lb/> ,,selve Wetten nietwes beoogen, dan onder dien schoo-<lb/> ,,nen schijn sig met onser ellendigen Vlees ende Bloed te<lb/> ,,versaadigen. Ende oovermits sy dus doende, ende ons<lb/> ,,soo bedriegelik verteerende, ook merkelik uw voedsel<lb/> ,,verminderen, ende voorneemens zijn, u dus verswakt<lb/> ,,hebbende, haare Webben soo sterk ende hoog te wee-<lb/> ,,ven ende te spinnen, dat sy ook daar in u vangen,<lb/> ,,dooden, ende verslinden sullen, daar gy nogtans op-<lb/> ,,regte Beminners der Menschen, ende altijds seer goede<lb/> <pb n="embstma_add132_fac345"/> ,,Gebuuren der selven zijt: Soo keeren wy ons geerne<lb/> ,,tot u, want voorwaar, indien wy geringe Dierkens<lb/> ,,onse vrye naturelijke vlugt niet mogen behouden, maar<lb/> ,, in vreede moeten leeven, van door andere Dieren ver-<lb/> ,,slonden te worden, het sal ons veel draagelijker wee-<lb/> ,,sen, van eenen soet-singenden Beminner der Menschen<lb/> ,,alleen, als van u, ende daar en booven ook van die<lb/> ,,vuile ende Menschen vergiftende schijn-heilige Spinnen<lb/> ,,vervolgd te werden. Doe derhalven u, ende ons dat<lb/> ,,goeden, van de Wetten, welke de Spinnen soo wel te-<lb/> ,,gen u als tegen ons gemaakt hebben, te verbreeken,<lb/> ,,ende oover alle door hare gespranne Webben te vliegen.<lb/> Welke reedenen de Swaluwen, als met haar eigen Interest<lb/> oover een koomende, wel beseften, ende daar en booven soo<lb/> qualik namen, dat de Spinnen haare vrye vlugt hadden<lb/> derven met Wetten bepaalen, dat sy van dien tijde aan<lb/> alle Spin-webben met haare vlugt braaken, de Spin-<lb/> nen selfs verjoegen, ende de geheele Een-hoofdige Regee-<lb/> ring ofte Republik der weinige Spinne-koppen vernieigden.<lb/> </p>

<p>Uitlegging der Woorden.<lb/> Met de MENSCHEN hebben de Ouden verstaan,<lb/> Salus Populi, het gemeen wel-vaaren.<lb/> Met SPINNEN, vuile schijn-heilige wreede Menschen,<lb/> die eene wet-geevende Magt bekoomen.<lb/> Met SPINNE-WEBBEN, Wetten ofte Keuren.<lb/> Met VLIEGEN, seer geringe Ingeseetenen.<lb/> Met SWALUWEN, Menschen die de Wetten ende de Straf-<lb/> fen ontwassen zijn.<lb/> <pb n="embstma_add132_fac346"/> VVEtten ofte Keuren zijn geschreevene Regulen, waar naar alle<lb/> Ingeseetenen van seekere Landen ofte Steeden, ende ook yder<lb/> slag van Menschen in ht besonder, sig in haaren Wandel ofte<lb/> Handel moeten draagen, ofte by gebreeke van dien gestraft wer-<lb/> den. Ende in gevalle de Menschen uit der aard niet meer haar<lb/> eigen behoud ende wel-vaaren als het gemeen betragteden ende be-<lb/> sorgden, ende daar beneevens niet altijds haar eigen goed bejoe-<lb/> gen, ende eenes anderen verwaareloosden, soo soude hier geen<lb/> groot verschil gevonden werden, of die Wetten ende Keuren door<lb/> eenen Mensche, of door weinigen, ofte door seer veelen, den gemee-<lb/> nen Ingeseetenen voorgeschreeven wierden: maar oovermits de<lb/> Menschen in het gemeen, haar eigen goed seer driftig betragten,<lb/> ende gemeen goed meest laaten verlooren gaan, ofte seer flauwelik<lb/> besorgen, als ook een andermans goed in het geheel te verwaarloo-<lb/> sen, ofte ook selfs de schaade tot haar eigen voordeel af te leiden,<lb/> ende te doen dienen plagten; Soo bevind men ook, dat de Wetten<lb/> ofte Keuren, in Landen ende Steeden, daar niet meer dan een Mensch<lb/> heerst, ende Wetten ofte Keuren geeft, waarelik alleen naar des<lb/> selfs lusten, ofte tot des selfs eigen-baat ofte nut, ende meest al-<lb/> tijds om sulks door de beswaaringen aller andere Ingeseetenen te<lb/> verkrijgen, ingesteld ende gegeeven zijn. Gelijk men ook bevind,<lb/> wanneer die wet-geevende Magt vervallen is in handen van seer<lb/> weinige Menschen, dat die seer weinigen haare Wetten ende Keuren<lb/> wel altijds vercieren met eener Inleidinge, maar dat nogtans<lb/> de Instellers ende Opgeevers van dien, waarelik daar in haar eigen<lb/> voordeel altijds, ende ook veeltijds haar eigen baat, ter vemin-<lb/> deringe ofte door onderdrukkinge aller andere Ingeseetenen, be-<lb/> oogen.<lb/> Sulks het gemeen Welvaaren in geene Landen ofte Stee-<lb/> den waarelik met Wetten ofte Kouren betragt werd, dan ten zy al-<lb/> daar de wet-geevende Magt is by soo veele ende soo veelerlei slag<lb/> van Menschen, dat die niet alleen met woorden, maar waarelik<lb/> ende in der daad, het die niet alleen met woorden, maar waarelik<lb/> gende, niet konnen haar eien Welvaaren betragten, dan met<lb/> eenen het Welvaaren des geheelen Volks te besorgen.<lb/> Ende dat de gemeene Ingeseetenen aller Landen ende Steeden,<lb/> <pb n="embstma_add132_fac347"/> door opgemelde Tyrannie van Eigenbaat, ook deselve ongemakken<lb/> der Een-hoofdige, ofte der Regeeringe van seer weinige Menschen,<lb/> by den Grieken genaamd Oligarchie, onderworpen zijn, wanneer<lb/> een ofte weinige Menschen de Wetten ende Keuren uitleggen, ver-<lb/> klaaren, ende executeeren mag ofte moogen, sonder des weegen door<lb/> eene andere seer groote vergaaderinge, de Souveriniteit in deesen<lb/> representeerende, gestraft te konnen werden, leeren ons de Ou-<lb/> den, wanneer sy Wetten Netten, ofte Keuren leuren noemen, alsoo<lb/> die alleen de kleine Vissen te vangen, ende daar en tegen van de Groo-<lb/> ten gescheurd ofte oovertreeden plagten te werden. Ende wanneer<lb/> de Ouden daar by voegen, dat selfs in onse rouwe Populare Regeerin-<lb/> gen onder de Duitsen en Batavieren, de oude Gewoonten, en daar uit<lb/> onstaande Goede Seeden, veel kraftiger waren, en ook veel beeter on-<lb/> derhouden ofte beleefd wierden, als by andere slaaffe Volkeren seer<lb/> goede Wetten. * Ende oovermits alle het voorgaande ons van<lb/> ouds met eene andere FABULE seer klaar is afgebeeld, soo sullen<lb/> wy die hier in plaatse van eene wijdere verklaringe laaten volgen.<lb/> ,,De Leew, als Koning der Dieren, een gebod hebbende laten uit-<lb/> ,,gaan, dat op lijfstraffe geen Beest den andere sonder wettige oorsa-<lb/> ,,ke hadde te beschadigen, en dat yder jareliks sijn bedrijf ten Hove<lb/> ,,gebiegt hebbende, des wegen vry gesprooken ofte gestraft sou-<lb/> ,,de werden: Soo gebeurde, dat de Wolf ende de Vos by den Eesele<lb/> ,,quamen, ende hem aldus toespraken: Broeder, ons verdriet, ende<lb/> ,,vermits uwen tragen gang, sal u des te meer verdrieten, de lan-<lb/> ,,ge weg, die wy ter Hofvaart, om aldaar onse Biegt te spreeken,<lb/> ,,doen moeten; weshalven wy een middel bedagt hebben, om<lb/> ,,ons drie daar van te ontlasten; namelik ons drie hier onderling<lb/> ,,te Biegten, ende daar naa de absolutie, met onser twee getui-<lb/> ,,gen bevestigd zijnde, ten Hove te senden, om middeler wij-<lb/> ,,le ons by u in deese goede klavere weide te konnen verlusti-<lb/> ,,gen. Het welk den Eesele geviel, ende de Vos aldus sijne Biegt<lb/> ,,voor hun beiden sprak: Het is gebeurd, terwijle ik des nagts<lb/> ,,door een Dorp reisde, dat een Haan met sijn ooverluid kraajen,<lb/> ,,dat eedele menschelik geslagt in den slaape stoorde, des ik ver-<lb/> ,,toornd werdende, den Haane den kop af beet, ende sijn lighaam,<lb/> ,,op dat het de Hennen door stank niet soude beschaadigen, op at.<lb/> ,,Des niet te min gebeurde drie daagen daar naa, dat sy Hebben, in<lb/> *C.Tacit. deGerm.<lb/> <pb n="embstma_add132_fac348"/> ,,plaatse van oover deese mijne weldaad dankbaar te zijn, my stil-<lb/> ,,lekens voor by gaande, na riepen, Moordenaar, Moordenaar; sulks<lb/> ,,ik ter bescherminge mijne eere, die ik nevens mijn leeven, ende<lb/> ,,meer schat waardig te zijn, toe schoot, drie Hennen doode, en op dat<lb/> ,,niet stinken souden, op at: dit is alle het gunt, waar oover ik uw<lb/> ,,tegen des Konings VVet, maar tegen den eigendlijken sin van dien<lb/> ,,niet gesondigd, met de Menschen te besorgen, ende met uwe Eere te<lb/> ,,beschermen, des ik aanmerkende uwe seer loffelike Insigten, stem-<lb/> ,,me u te absolveeren, onder belofte nogtans, van soodanige haa-<lb/> ,,stigheid omtrend het dooden van Dieren, hier naa niet meer te<lb/> ,,gebruiken. Ende wierd dit voorstemmen aanstonds door den<lb/> ,,Eesele bejaad, ende voor goed gekeurd, terwijle de VVolf aldus<lb/> ,,sijne Biegt begon.<lb/> ,,Eenmaal wandelende langs den weege, sag ik eene Sog het<lb/> ,,Kooren eenes armen Bowmans vertreeden, omwroeten, ende<lb/> ,,verslinden, terwiijle haare Biggen hongerig weesende, van haar<lb/> ,,afdwaalden, ende sig uit den slijke niet redden konden, sulks ik<lb/> ,,door toorne ontsteeken oover de groote schade, die by den Bow-<lb/> ,,manne aandeed, ende oover dat versuim der moederlijke pligt, de<lb/> ,,selve Sog doode en op at. Drie dagen daar na den selven we gaan-<lb/> ,,de, sag ik, dat die onnoosele Biggen seer mager waren geworden,<lb/> ,,ende bedenkende, dat sy door gebrek van Moeders-melk, eene<lb/> ,,seer ellendige lang-duurige dood seekerlik souden sterven, ten<lb/> ,,waare sy uit meede-doogen haastelik gedood wierden, soo deed<lb/> ,,ik het waarelik met dat Insigt, ende at haar voorts op. Dit is<lb/> ,,alle het gunt ik te Biegten hebbe, ende waar oover gy kond<lb/> ,,vonnissen. Sulks de Vos aanstonds daar oover aldus redeneerde:<lb/> ,,Hoewel gy bekend Moeder ende Kinderen te hebben gedood, en-<lb/> ,,de het ten eersten opslaage schijnd, dat gy alles sins teegen de<lb/> ,,Wetten des Konings soud hebben gesondigs, soo sie ik nogtans,<lb/> ,,dat uwe Motiven ende Insigten, van der Menschen schaden te behoe-<lb/> ,,den, de Moeders tot hare pligt op te wekken, ende meededoo-<lb/> ,,gendheid omtrend ellendige Kinderen te gebruiken, seer goed en-<lb/> ,,de loffelijk zijn; welke Deugden door geene Wet verbooden<lb/> ,,konnen werden. Weshalven ik u, voor soo veel my aangaat, vry<lb/> ,,spreek. De Eesel dit gehoord hebbende, seide, sig met die Stem-<lb/> ,,me te vougen.<lb/> <pb n="embstma_add132_fac349"/> ,,Ende wierd hy Eesel voorts aangepord, om eindelik sig ook<lb/> ,,te Biegten. Sulks hy dat in volgender wijse deede. Gy beiden<lb/> ,,weet, dat mijn aard niet strekt, om andere Dieren te beschadi-<lb/> ,,gen ofte eenig bloed te vergieten, ende daar van dien volgende<lb/> ,,nietwes Biegten kan. Dog om u te voldoen, sal ik u ietwes ver-<lb/> ,,halen, dat my onnoosele gebeurd is, terwijle ik eenen Heere<lb/> ,,diende. Het was een oud Man, die seer koudelik van voeten zijn-<lb/> ,,de, gewoon was, in het reisen sijne Schoenen, met wat hoois<lb/> ,,daar in te steeken, droog ende warm te houden: Als ik deesen<lb/> ,,eenmaal in den Wintere oover eene berg had gedragen ter plaat-<lb/> ,,se daar hy soude vernagten, bragt de VVaard hem drooge mui-<lb/> ,,len, op dat sijne narte ende beslikte Schoenen daar buiten blee-<lb/> ,,ven. Ende daar binnen zijnde, vonden mijn Heer ende de VVaard<lb/> ,,sig in der Stoove soo wel, dat nog Heer nog VVaard mijner gedagt,<lb/> ,,ende my den gantsen nagt in seer bittere koude buiten Huis en-<lb/> ,,de Stalle lieten staan, des ik my aldaar sonder Hooi ende Strooi<lb/> ,,ofte eenig kort voeder vindende, uit seer grooten honger alle<lb/> ,,het hooi uit opgemelde Schoenen at. Dit is alle het gunt ik kan<lb/> ,,seggen, of soo gy't wilt noemen, Biegten, hoewel ik niet kan siien<lb/> ,,dat daar op ietwes te seggen kan vallen. O seide de Vos aanstonds,<lb/> ,,dit is wel aleen van Dieren te beschaadigen, ende niet van hooi<lb/> ,,te eeten, gewaagen; maar indien men de gevolgen der opgemel-<lb/> ,,de sake wel in siet, namelik, dat soo een heerlik Schepsel, als is<lb/> ,,een koudelik oud Man, in den Wintere door u beroofd is geworden<lb/> ,,van hooi, en dat by voort reisen, daar uit seer ligtelijk heeft konnen<lb/> ,,volgen eene Verkoudheid, Hoeft en Buikpijn, die den ouden Man in<lb/> ,,het graf souden hebben konnen sleepen, soo oordeel ik, VVOlf-Neef,<lb/> ,,om de quade gevolgen, dat dese Eesel de dood wel dubbeld waardig is,<lb/> ,,straf hem derhalven ten spiegele van anderenl waar op de VVOLF<lb/> ,,dat avis bevestigende, toe schoot, ende den Eesele de keele af beet,<lb/> ,,om hem gesaamentlik te konnen eeten, ende sijn bloed drinken,<lb/> ,,gelijk de VVolf ende de Vos sig aanstonds met die spijde versadigen.<lb/> Weshalven wy meenen den eigendliken sin onser twee voorgedra-<lb/> gene FABULEN te weesen, dat een ofte weinige Wetgeevers al-<lb/> tijds VVetten ten voordeele van hun eigen selfs maakt ofte maaken,<lb/> ende dat ook een ofte weinige Regters de Wetten uitleggende, ver-<lb/> <pb n="embstma_add132_fac350"/> klarende ende uitvoerende, die ook altijds naar hy, ofte sy, gonst ofte<lb/> afgonst draagd ende draagen, ofte eenig ander voordeel voor haar<lb/> eigen selfs daar uit trekken kan ofte konnen, uitgelegd, verklaard,<lb/> ende uitgevoerd werdenL ende meenen wy daar beneevens, dat<lb/> deese FABULEN ons by gevolge ook leren, dat de oopenbaare<lb/> oovertreeders der Wetten, in die seer gebrekkelike Regeeringen ende Vier-<lb/> schaaren, wegens eenige hare voorgewende goede Insigten, niet min vry<lb/> gesprooken, als de kennelik onschuldigen, wegens eenige versierde quade<lb/> gevolgen, altijds gestraft konnen werden. Ende meenen wy, dat daar en<lb/> boven der geringe Ding-pligtigen veeltijds naar de uiterste strengheid<lb/> van Regten geoordeeld ende gestraft werden, terwijl andere hoog<lb/> gesteegene Ingeseetenen der Landen ende Steeden, alle goede Wetten<lb/> oover- ja ver-treeden derven, ende dat sy ook de Regters, wanneer sy haar<lb/> Regts-gebied tegen haar willen oeffenen, om verre werpen, end us<lb/> doende, in plaatse van neevens andere Ingeseetenen, voor haaren<lb/> daagelijksen Regtere Dingpligtig te zijn, ende volgens haare mis-<lb/> daaden gestraft te werden, oopentlik naar hunnen lust, sonder ee-<lb/> nige wetten onderworpen te zijn, oover alle de Ingeseetenen gebie-<lb/> den, ende die alle slaasagtig doen dienen eene seer ellendige slaavernie.<lb/> Waar in die Geweldenaars de groote Vissen ende Snouken naar volgen,<lb/> naamentlik met die alleen de Netten der Visseren, waar meede<lb/> men haar neevens de kleinen, dagt te vangen, te verbreeken, maar<lb/> ook met daar naa alle kleindere Vissen te verslinden.<lb/> </p>

59

embstma_add132

FABLES

GUL

MNE

EMBLEMS

ILL_BOOK

embstma_add132_pic343.jpg

emblempictura

embstma_add132_emblem058

FABLES

GUL

MNE

EMBLEMS

ILL_BOOK

reserved for caption

embstma_add132.xml

De Groote Dieven die met goed en perlen brallen, Gewoon zijn door een Strop de kleinen te doen vallen

embstma_add132_fac343

<p>Dat veniam corvis vexat censura columbas.</p>

emblem pictura

embstma_add132_emblem056

<p>De Groote Dieven die met goed en perlen brallen,<lb/> Gewoon zijn door een Strop de kleinen te doen vallen.</p>

embstma_add132_emblem057

Dat veniam corvis vexat censura columbas