$
TEXT_EXPL_XML <p>58. De Hooge ende Laage Boomen.<lb/>
                                DE Son sijne straalen schietende op, ende sijne warm-<lb/>
                                te mitsdien meede deelende aan, seekere vrugtbare<lb/>
                                Klingen ende Dellingen, die, ter bequamer tijden, door<lb/>
                                soete dawen ende reegenen uit den hoogen Heemele nee-<lb/>
                                derdaalende, bevogtigd wierdenl had aldaar sonder ee-<lb/>
                                nige andere voorgaande saaden,  veelerei Boomen ende<lb/>
                                Heisteren uit der aarde doen spruiten; welke niet jeegen-<lb/>
                                <pb n="embstma_add132_fac352"/>
                                staande veele daar op volgende koude Winters, scherpe<lb/>
                                ofte selle Storm-winden ende Haagel-buyen, allangs voor-<lb/>
                                spoediglik opwiessenl alsoo sy, in haare teederheid, daar<lb/>
                                vooren weeken ofte boogen, ende dat sy ook onderwij-<lb/>
                                len door de vettigheid des aardrijks, waar in sy geplant<lb/>
                                waren, weelig ende digte by een op-groejende, yder van<lb/>
                                dien sijn deel van dat geweld schuttende ofte draagende,<lb/>
                                de kraft van dien soodaanig verbrooken wierd, dat het<lb/>
                                selven haar niet konde beletten te bereiken de palen van<lb/>
                                haaren naturelijken wasdom.<lb/>
                                Maar zijnde opgemelde Boomen aldus geraakt in dien<lb/>
                                gelukkigen stande, voor deesen van allen gesaamentlik,<lb/>
                                ende van eenen ydere in het bysonder, soo seer gewenst;<lb/>
                                naamelik, dat de Hoogste Boomen, den Laageren Boomen<lb/>
                                ende Heisteren af hielden veele quade Winden, alsoo sy de<lb/>
                                selve op haare hoogste toppen braaken ofte schutteden;<lb/>
                                ende dat daar en teegen die Laage Boomen ook met haare<lb/>
                                hoogste takken niet alleen de stammen, maar ook de laagste<lb/>
                                takken der Hoogste Boomen bereikten ende beschutteden.<lb/>
                                Gelijk sy Boomen gesaamentlik meede gewenst ende be-<lb/>
                                reikt hadden dien stand, dat de Heisters de stammen der<lb/>
                                Laage Boomen soo wel dekten, dat de kraften der koude<lb/>
                                gebrooken wierden: Soo gebeurde des niet te min, eerst<lb/>
                                dat de Hoogste Griekse ende Italiaanse Kupressen, daar<lb/>
                                naa de stijve onversettelijke Duitse Eiken, ende eindelik<lb/>
                                de Schotse Linden, jaa selfs ook de niet diep gewortelde<lb/>
                                Vlaamse Abeelen, siende op hare eigene groote Hoogheid,<lb/>
                                sig lieten dunken, dat de andere Mindere Boomen ende<lb/>
                                Heisters haar voedsel verminderden; ende dat, indien sy<lb/>
                                selfs daar na meer voedsels, dat de mindere Boomen haar<lb/>
                                nu ontrokken, quamen te genieten, sy als dan nog veel<lb/>
                                <pb n="embstma_add132_fac353"/>
                                hooger haare hoofden opsteeken, ende ook haare takken<lb/>
                                nog veel breeder uitspreiden souden konnen.<lb/>
                                Weshalven die Hooge Boomen nog meer hoogste bekoo-<lb/>
                                men willende, bevaalen alle die mindere Boomen, geene<lb/>
                                uitgesonderd, sonder eenige genade, uit te roeden. Waar<lb/>
                                teegen de Vygen-ende Olijf-als ook de Appel-ende Pee-<lb/>
                                ren-Boomen, neevens de andere Mindere Boomen, Wijn-<lb/>
                                stokken ende Heisters, seer ootmoedig vertoondenL,, Dat<lb/>
                                ,,sy uit den selven aardrijke,  door gonsten des Heemels,<lb/>
                                ,,neeens malkanderen gesprooten, ende in die gemeene<lb/>
                                ,,naturelike Vryheid opgegroeid waren; dt sy ook nieman-<lb/>
                                ,,ne met haare Wortelen, Takken ofte Vrugten, eenige<lb/>
                                ,,de minste schaade deeden, maar dat sy in teegendeele<lb/>
                                ,,de Hoogere Boomen veelsins voor quade gevallen beschut-<lb/>
                                ,,teden, ende daar en boven God ende de Menschen, daar<lb/>
                                ,,hunner aller heil van koomen moeste, verheugden ofte<lb/>
                                ,,voededen. Ende versogten sy derhalven aldaar, gelijk<lb/>
                                ,,voor deesen, te oogen groejen ende bloejen. Maar<lb/>
                                alles was te vergeefs. Dese hooge Boomen greepen de Nee-<lb/>
                                derigten aan, ende roeiden de selven uit met groter vreug-<lb/>
                                de, tot dat sy selfs dus Kaal ende bloot staande, by volgen-<lb/>
                                de koude Winter-tijden, ende scherpe felle Storm-winden,<lb/>
                                soo in hare stammen als takken, dervougen wierden aan-<lb/>
                                gestraft ende getroffen, dat sy meest alle verdorden, ofte<lb/>
                                om verre waaiden, ofte dat ten minsten by naa alle haa-<lb/>
                                re takken gebrooken wierden.<lb/>
                                Meer Uitlegging der Woorden is hier onnodig, dan dat met de<lb/>
                                Hooge Vrugteloose ofte onvrugtbare BOOMEN, Heers-<lb/>
                                sugtige, Geld-gierige Menschen verstaan worden; ende dat<lb/>
                                met de Laage vrugtbare BOOMEN, de sorgvuldige ende<lb/>
                                arbeidsame Ingeseetenen der Landen ende Steeden gemeend<lb/>
                                zijn.<lb/>
                                <pb n="embstma_add132_fac354"/>
                                Oovermits alle Menschen met eeven weinige kennisse, deugd<lb/>
                                ende magt gebbooren werden, ende dat de ongelijkheid ofte<lb/>
                                uitsteekendheid van magt, die sig daar naa onder den Menschen<lb/>
                                oopenbaard, seer selden haar oorsprong heeft, ofte gegrond is,<lb/>
                                van ofte op eene uitsteekende kennisse, ofte deugd, hoewel sulks naar<lb/>
                                reeden ende billikheid behoorde te zijn; maar dat in teegendeel dit<lb/>
                                onderscheid meest ontstaat uit den gelukke ofte ongelukke der geenen,<lb/>
                                van wien men geteeld ende gebooren is; ofte wel uit eenige andere<lb/>
                                gevallen, waar in onse kennisse ofte deugd sijn deel niet heeft: Soo<lb/>
                                volgd hier op ook gemeenelik, dat de Swakste Menschen, die ee-<lb/>
                                nige kennisse einde deugd, maar gants geene magt oover andere Men-<lb/>
                                schen hebben, altijds begeeren, dat de Magtigsten sig naar Reeden en-<lb/>
                                de Billikheid draagen: Ende soo volged ook in teegendeel, dat de<lb/>
                                Magtigsten sig in het gemeen bewust zijnde, dat sy de andere Men-<lb/>
                                schen nog in kennisse, nogte in deugd, maar wel in magt oovertref-<lb/>
                                fen, veeltijds de Reeden ende Billikheid soo seer versmaaden, dat sy<lb/>
                                daar naar niet luisteren, maar teegen haaren minderen enkel ge-<lb/>
                                weld gebruiken willen.<lb/>
                                Ende of wel onse Heer ende Saaligmaaker Jesus Christus selfs, als<lb/>
                                ook sijne Leerlingen, ons oovervloediglik geleerd, als ook met hare<lb/>
                                wijse van leeven ende sterven bevestigd hebben, deese waarheid,<lb/>
                                namelik:,,Dat de Menschen, sonder opsigt van Heer ofte Onder-<lb/>
                                ,,daan te zijn, aangemerkt weesende, malkanderen niet behoor-<lb/>
                                ,,den te dwingen, om ietwes uiterlik te doen ofte te laaten, maar<lb/>
                                ,,wel daar toe te ooverreeden, ende met goede exempelen van leven daar<lb/>
                                ,,toe te beweegen, ten einde het selven vrywillig ende van gantser<lb/>
                                ,,herte, ten weedersijden geschiede: Soo sien wy nogtans, dat de<lb/>
                                magtige Roomse Keisers ende haare Groote Onderdaanen, naar die goe-<lb/>
                                de Reeden ende Billikheid der swakke Menschen ende Leeraaren,<lb/>
                                soo weinig hebben willen luisteren, dat sy binnen de eerste drie<lb/>
                                honderd Jaaren, die ootmoedige ende deugdsaame Christenen, oo-<lb/>
                                ver het geheele Roomse Rijk, neegen maalen, van tijden ten tij-<lb/>
                                den te reekenen, seer wreedelik vervolgd, ende, voor soo veele<lb/>
                                in haar was, alle uitgeroeid, ofte gedwongen hebben, om vol-<lb/>
                                gens de gebooden der Heidense Priesteren, uiterlik ofte ook geveins-<lb/>
                                delik, de Afgooden te dienen, ende haar leeven aan te stellen.<lb/>
                                <pb n="embstma_add132_fac355"/>
                                Ende leesen wy des niet te min, dat dese in hare neederigheid soo<lb/>
                                reedelike ende deugdsame Christenen, alleen uit krafte der waarheid<lb/>
                                de selve met een goed leven, ende met alles te lijden ende te ver-<lb/>
                                dragen, bevestigende,ongeloovelik vele Heidenen en Joden warelik tot<lb/>
                                den Christen geloove bekeerd hebbende, sonder eenig geweld daar<lb/>
                                omtrend te gebruiken, naweliks door den Eersten Christen Keiser<lb/>
                                Constatinus boven den anders gesinden gewassen waren; of sy ge-<lb/>
                                nougden sig niet met die Billikheid van uit krafte der Politike Wetten,<lb/>
                                meer als de Heidenen ende Jooden begonstigd te werden, maar tee-<lb/>
                                gen alle goede Reedenen, ende teegen de voorgaande Leere der op-<lb/>
                                regte Christenen, soo bewoogen sy den Tweeden Christen Keiser, den<lb/>
                                Heidenen haare Tempelen te ontneemen, als ook haar de oeffening<lb/>
                                van den Heidensen Godsdienst op straffe des doods te verbieden.<lb/>
                                Ende kort daar aan gebooden die Roomse Christen Keisers met oo-<lb/>
                                ver allen afgekondigde Wetten, aan alle hare Gouverneuren ende Be-<lb/>
                                amten, ook de Leeraren ofte Priesters der Heidenen, uit den gant-<lb/>
                                sen Roomsen Rijke te verdrijven, mitsgaders alle der selven Bou-<lb/>
                                ken, die voor den Heidensen, ofte teegen der Christen godsdienste<lb/>
                                geschreeven waaren, te verbranden.*<lb/>
                                De Hoosse Christen Biskoppen, die der Keiseren ooren besaaten,<lb/>
                                door het Hoofs leeven dus van den regten weege des waaren Chri-<lb/>
                                stendoms, bestaande in geweld te lijden, ende niet te doen van<lb/>
                                ende aan andere Menschen, maar te ooverdreeden die men bekee-<lb/>
                                ren wilde, afgedwaald zijnde; soo keerden sy ook, daar na als<lb/>
                                die Heidense ende Joodse weeder-spreekers ontbraaken, teegen alle<lb/>
                                andere Christelike Leeraren ende der selven Vergaaderingen, bestaanden<lb/>
                                veeltijds uit yveriger ende beetere Christenen, als die Hoofs-gesin-<lb/>
                                den waren, hoewel die met haar in der Leere niet allesins oover een<lb/>
                                quamen. Ende deeden deese Hoosse Biskoppen, teegen alle andere<lb/>
                                Leeraren, die van haar in Leere ofte leeven verschilden, ende dien<lb/>
                                volgende haar des weegen scheenen te bestraffen, om de selven<lb/>
                                onder eenen schoonen schijn te konnen vervolgen, verdrijven of-<lb/>
                                te dooden; foor de gonsten der Keiseren van tijden den tijden by<lb/>
                                een roepen, om oover die sweevende verschillen te oordeelen,<lb/>
                                Concilien, bestaan sullende uit soodaanige Biskoppen ende Leeden, die<lb/>
                                seekerlik de minst-vermoogende, aldaar als Scheurmakers ofte Ketters<lb/>
                                <pb n="embstma_add132_fac356"/>
                            </p>
                        
SEQ 60
PARENT embstma_add132
HIM FABLES
; GUL
; MNE
; EMBLEMS
; ILL_BOOK
URL_IMAGE embstma_add132_pic351.jpg
TIPE emblempictura
NEXT embstma_add132_emblem059
IIHIM FABLES
; GUL
; MNE
; EMBLEMS
; ILL_BOOK
CAPTION_EN reserved for caption
SOURCE_FILE embstma_add132.xml
MOTTO_NL_NORM Ootmoedig waaren de gedagten, Als 't onder 't kruis lag sonder kragten: Maar naawliks heeft het kragt gekreegen, Of 't toond sijn' kragten wel ter deegen.
LINK_FACSIMILE embstma_add132_fac351
MOTTO_LA <p>Debiliores semper quod aequum est postulant,<lb/>
                            sed fortioris illud parvi faciunt. Aristot.</p>
                        
TYPE emblem pictura
PREV embstma_add132_emblem057
MOTTO_NL <p>Ootmoedig waaren de gedagten,<lb/>
                            Als 't onder 't kruis lag sonder kragten:<lb/>
                            Maar naawliks heeft het kragt gekreegen,<lb/>
                            Of 't toond sijn' kragten wel ter deegen.</p>
                        
ID embstma_add132_emblem058
MOTTO_LA_NORM Debiliores semper quod aequum est postulant, sed fortioris illud parvi faciunt
CHILDREN 
CHILDREN_SQRT 0