<p>59.De Vos ende de Haan.<lb/> DE Vos hongerig, ende van meeninge weesende, sij-<lb/> nen buik met den Hane te versaadigen, ging stille-<lb/> kens naar hem toe, ende siende dat hy schielik op eenen<lb/> hoogen Boome vloog, soo meende hy des niet te min,<lb/> dat hy soo onvoorsigtig soude weesen, van sig door eene,<lb/> <pb n="embstma_add132_fac360"/> gemeene Loogen te sullen laten verleiden, ende seide hem<lb/> ten dien einde: ,, Blijf dog staan, ofte koom vry af tot<lb/> ,,my, want daar is van hooger hand Vreede onder ende<lb/> ,,voor alle Dieren verkondigd. Maar de Haan antwoor-<lb/> de daar op; Ik hebbe nog van geene Vreede onder den<lb/> Dieren gehoord, ende daar en booven bedenk ik in my<lb/> selven, dat het gunt gy my segt, waarhaftig zy ofte niet,<lb/> het in beiden gevallen voor my het seekersten is te blij-<lb/> ven in dien stande, waar in gy my nog beschadigen, nog<lb/> dooden kond.<lb/> De Vos dit gehoord hebbende, ende vermerkende, dat<lb/> hy als toen ter versaadiginge sijnes hongers, nietwes uit-<lb/> regten soude konnen, ging sijns weegs, met die hoope,<lb/> dat het hem beeter gelukken soude, indien hy niet soo<lb/> seer op eenes anderen mans gebrek, van kennisse ofte voor-<lb/> sigtigheid, als op sijne eigene sterkte ende wonderbaarlik<lb/> snelle sprongen betrouwende, den Hane laagen leide, en-<lb/> de besprong, wanneer hy daar minst op dagt. Sulks<lb/> de Vos, om dit werkstellig te maaken, den Haan soo vlij-<lb/> tig ende geduurig beloerde, dat hy hem eindelik op het<lb/> onvoorsiensten besprong, ende by der keele weg droug;<lb/> dog sullende hem dooden, soo wierd hy door eene schie-<lb/> like ende schrikkelke Bliksem-Donder-Wind-ende Ree-<lb/> genbui, die onverwagt uit den Heemele ter aarde viel, soo<lb/> ontsteld, ende ook soo ter needer geslagen, dat hy sijnen<lb/> mond oopende, de Haan ontsnapte ende wijders op eenen<lb/> Boome vloog.<lb/> Waarom de loose ende schrandere Vos, vreesende van<lb/> honger te sullen sterven, indien hy deesen Haan niet wee-<lb/> der bemagtigde, alle sijne sinne inspande, om eenige middel<lb/> ten dien einde uit te vinden. Ende alle sijne konsten wel<lb/> <pb n="embstma_add132_fac361"/> ooverdagt hebbende, soo oordeele hy, dat alle de Dieren,<lb/> ende in het bysonder de Haanen, soo trots ende laatdunken-<lb/> de waren, dat wanneer alle gemeene Loogenen ofte Bedrog<lb/> ende Geweld ontschooten was, sy nogtans ligtelik souden<lb/> konnen werden bedroogen ende ooverweldigd, indien<lb/> men haar ongemeen seer hare deugden, boven der waar-<lb/> heid, verhefte; ende haare ondeugden, als of het waare-<lb/> lik deugden waren, prees. Gelijk de Vos daar beneevens<lb/> sig verseekerde, den Haan in deesen te sullen misleiden,<lb/> indien hy hem alle het opgemelden wist te doen ende te<lb/> seggen, onder den schijn van eene oude vertroude vriend-<lb/> schap.<lb/> Weshalven hy kort daar aan weederom naar dien sel-<lb/> ven Haane ging, ende hem dus toesprak: ,, Uwen Va-<lb/> ,,der hebbe ik in mijner jongheid gekend, ende oover-<lb/> ,,mits sijne oovergroote deugden, soo heb ik voorwaar,<lb/> ,,terwijle ik met hem in gemeenschap leefde, veel goeds<lb/> ,,van hem genooten. Sulks ik nu in mijnen ouderdom<lb/> ,,verstaande, dat hy eenen eenigen seer beroemden Soon<lb/> ,,had naagelaaten, die hem in alles geleek, te vergeefs u<lb/> ,,hebbe getragt te spreeken; om dat sy, sonder my te<lb/> ,,willen hooren, aanstonds ontvloogt. Ende u onlangs<lb/> ,,naarder soo vervoerd, dat ik my niet konder weederhou-<lb/> ,,den, haastelik toe te springen, om, uit schuldiger dank-<lb/> ,,baarheid, uw heilig hoogd te kussen: maar vermerkende,<lb/> ,,dat hy dit ten quaadste duide, soo heb ik aanstonds u<lb/> ,,los gelaaten; ende uit de selve groote geneegendheid<lb/> ,,soo koom ik nu weeder tot u, om met u eene vertrou-<lb/> ,,de vriendschap te maaken, ende alsoo uwe oovergroo-<lb/> ,,te Wijsheid ende Deugden te vereenigen met mijne<lb/> <pb n="embstma_add132_fac362"/> ,,Schranderheid, als ook de oude Vriendschap, die ik met<lb/> ,,uwen Vadere hebbe ten nutte van beiden onderhouden,<lb/> ,,te vernieuwen met u; die niet alleen alle andere Vooge-<lb/> ,,len, maar selfs uwen seer loffelijken Vader verre oover=<lb/> ,,trefd.<lb/> ,,Want wie onder alle Voogelen heeft soo luide soet-<lb/> ,,singende stem als gy? Wie heeft soo schoone veederen<lb/> ,,als gy? Wie is soo wel de goede ende quaade tijden<lb/> ,,voorseggen als gy? Wie kan soo wel by dage als by nagte<lb/> ,,de stonden afmeeten, ende de Menschen ten arbeide op-<lb/> ,,wekken als gy? Ende boven dit alles zijt gy soo Koning-<lb/> ,,lik dapper in het treeden der Hennen, dat gy, sonder<lb/> ,,eenig onderscheid tussen moeder ende kinderen te maken,<lb/> ,,naaweliks met twaalf van dien u versaadigen kond, en-<lb/> ,,de trekken de Menschen boven opgemelde voordeelen,<lb/> ,,ook door uwe groote vrugtbaarheid uit de eyeren ende<lb/> ,,kiekens, die gy soo oovervloediglik teeld, seer groote<lb/> ,,profijten.<lb/> ,,Sulks ik eindelik aanmerkende, dat de Natuur uw<lb/> ,,hoofd alleen, ende geener anderer Dieren kop, heeft<lb/> vercierd met eene dubbelde, te weeten Koninglike ende<lb/> ,,Priesterlike Kroone, ik my ook ten hoogsten verwonder<lb/> ,,oover die groote dommigheid der andere Dieren, dat<lb/> ,,sy tot heeden toe uwe waardigheid niet hebben erkend:<lb/> ,,gon derhalven my, die met meer kennisse begaafd ben,<lb/> ,,als die sy hebben, naarder tot my te koomen, op dat<lb/> ,,ik u mooge bewijsen, de Eere ende het Ontsag, dat ik<lb/> ,,u schuldig ben, niet alleen met uw Magtig ende Heilig<lb/> ,,Hoofd te kussen, maar ook met aan den Soone te be-<lb/> ,,looven ende te bewijsen, de selve onderdaanigheid en-<lb/> <pb n="embstma_add132_fac363"/> ,,de eere, wel eer door my aan den Vadere beloofd en<lb/> ,de beweesen.<lb/> De Haan dit alles ooverblijdelik gehoord hebbende, en<lb/> door eene so lof-tuitende schoone Reeden bedroogen ende<lb/> bewoogen zijnde, vloog haastig tot den Vosse, die hem als<lb/> toen gewis greep, ende sig met sijn vlees versadigde; mee-<lb/> nigwerven onderwijlen dat schijnwijs Hoofd bespottende,<lb/> ende seggende: Wie heeft ooit dommer Dier, om niet<lb/> te seggen Propheet, gesien, als deesen Haan, die twee-<lb/> malen mijne laagen ontgaan zijnde, sig voor de derde niet<lb/> gewagt, nogte die voorsien heeft.<lb/> </p>

<p>Uitlegging der Woorden.<lb/> Met VOSSEN, hebben de Ouden verstaan, loose<lb/> Bedriegers.<lb/> Met HAANEN, Menschen met gemeene kennisse ende<lb/> voorsigtigheid begaafd.<lb/> WAnneer de Saaken, die ons meede ofte teegen souden kon-<lb/> nen gaan, ons uit ons eigen selven soodaanig voorkoomen<lb/> ofte door andere Menschen voorgedraagen werden, dat sy in ons<lb/> geene herts-togten van Liefde ofte Haat, Blijdschap, ofte Toorn, tot,<lb/> teegen ofte oover de selven verwekken; Soo oordeelen wy in het<lb/> gemeen van die Saaken, wanneer sy duister zijn, gants niet; ofte<lb/> wanneer sy klaar zijn, voor ofte teegen, sonder ons selven daar in<lb/> te bedriegen; ofte, gelijk wy gemeenelik seggen, te laten door eenen<lb/> andere bedriegen: Ende houden wy het ook daar vooren, dat Men-<lb/> schen, die in soo eenen stande niet voorsigtig genoug zijn, om<lb/> sig van den quade te wagten, den gemeenen slag van Menschen<lb/> <pb n="embstma_add132_fac364"/> niet bereiken, maar dommer en onweetender als gemeen zijn. Sulks<lb/> hier uit veeltiijds ontstaat, dat boose Menschen, die andere minder<lb/> vermoogende, weegens haar gemeen menschelik verstand, ende<lb/> genougsaame kennisse, niet hebben konnen misleiden; den sel-<lb/> ven lagen leggen, om haar schielik te oovervallen ende te oover-<lb/> weldigen. Welk beiden, indien haar ondoenelik is ofte mislukt, en<lb/> sy des niet te min haar quaad voorneemen tragten te gbereiken, soo is<lb/> selfs voor den aller-schrandersten onder die Boosen nietwes te bedenken,<lb/> dan hoe sy in den geenen, die sy door bedrog meenen te ooverwel-<lb/> digen, sullen veroorsaaken de herts-togten van Liefde ofte Haat, Blijd-<lb/> schap, Droufheid ofte Toorn.<lb/> Ende om in desen den sinne onser FABULE naarder te komen,<lb/> soo seggen wy, dat onse eigen-selfs liefde, wanneer wy van ons ei-<lb/> gen selven oordeelen, ons in het gemeen soo seer verleid, dat<lb/> wy meenen wel de halft wijser, deugdsaamer ende rijker &amp;c. te<lb/> weesen, dan wy wurelik ende in der daad zijn: Sulks die schran-<lb/> dere ende boose Menschen, op deesen gronde bouwende ende<lb/> voort gaande, met ons verre booven der waarheid te prijsen, ons<lb/> allangs inneemen met die voor-oordeelen, dat sy wel tot ons genee-<lb/> gen zijn: waar door sy als dan de geleegendheid bekoomen, om<lb/> ke meest in ons heerst, om alsoo ons ende alle Menschen, die<lb/> niet dan met eene gemeene voorsigtigheid begaaft zijn, seekerlik<lb/> te konnen verleiden.<lb/> Ende oovermits de Menschen in het gemeen seer Eer-oft Heers-<lb/> sugtig, ende ook seer Geldgierig zijn: Soo is het ook de konst der<lb/> schranderste Bedriegeren, te veinsen, seer tot iemanne geneegen te<lb/> zijn, ende hem door gedurige loftuiteryen van ongemeen schoon,<lb/> wijs, magtig, heilig, rijk, Etc. te zijn, ofte hem soo eenen te sul-<lb/> len maaken, des selven verstand ende oordeel soodaanig te be-<lb/> dwelmen, dat hy die loogenen ter sijner groot-maakinge strek-<lb/> kende, al te ligtelik geloofd, ende de waarheid onser Spreek-<lb/> woorden bevestigd: naamentlik, Geen arger Venijn, Dan Vriend te<lb/> schijnen ende Vyand te zijn Eigene Deugden besien wy met een Vegroot-<lb/> eenes anderen Menschen met een Verkleen-glas. Die wil liegen ende altijds ge-<lb/> loofd zijn, moet seggen, dat eene leelike Jong-Vrow mooi is. Soo lang daar<lb/> <pb n="embstma_add132_fac365"/> gierigen zijn, hebben de sneedigen geene nood. Want eenes Menschen gierig-<lb/> righeid bedriegd altijds sijne wijsheid. Elk meend sijn uil te zijn een<lb/> valk. Etc.<lb/> Ende leeren ons daar en booven het selven niet alleen de Histo-<lb/> rien aller Volkeren, maar ook onse geduurige Ondervinding,<lb/> Wanneer men den Heidensen Keiseren ende Koningen wijs maak-<lb/> te, dat in haar meer als in eenige haarer Onderdaanen, ietwes God-<lb/> deliks was, ende sy sig met Tempelen, Altaren, Offerhanden en-<lb/> de Gebeeden deeden eeren, ende dat nog heeden op den selven <lb/> gronde de Naavolgers der selfden, Heilige Majesteiten ende Gesalfden<lb/> des Heeren genaamd werden. Jaa dat meer is, de drouve ondervin-<lb/> ding leed ons, dat niet alleen van ouds de blinde Heidenen sooda-<lb/> nig hebben konnen werden misleid; maar dat nog heeden de<lb/> Christenen, die als seer klaar siende Menschen, roemen God Almag-<lb/> tig niet dan reedelijker wijse teldienen, des niet te min soodaanig<lb/> in haren verstande ende oordeele verblind werden, dat men haar kan<lb/> doen gelooven, dat van tijden ter tijden, Een seeker Mensch van Gode<lb/> soo begaafd is, dat hy van Godsdienstige ofte Kerkelike Saken ietwes<lb/> plegtilik seggende, daar omtrend niet dwalen kan. Gelijk de selve<lb/> ervaarendheid ons mede leerd, dat hier nog eenige Menschen zijn, die<lb/> van eene Goddedlike Sendinge roemen, ende voorgeeven, als Godes Priesters,<lb/> offerhanden voor Leevenden ende Dooden alleen te mogen doen.<lb/> Als ook ons niet onbekend kan zijn, dat selfs onder den geenen,<lb/> die opgemelde Roomse dwaalinen verwerpen, eenige van dien<lb/> derven vooreeven, door een Goddelik Beroup, Godes Gesanten ge-<lb/> worden te zijn, om alleen ende met uitsluitinge van andere ge-<lb/> meene Menschen, des selfs Geheimenissen ende Wille te mogen ver-<lb/> klaaren, ende de Afvalligen van haare Leere, den Satan te mogen<lb/> oovergeeven.<lb/> Ende eindelik soo bevinden wy ook, dat hier nog eenige Men-<lb/> schen zijn, die sig inbeelden bysonderlik ende op seekere tijden van<lb/> den Heiligen Goddeliken Geeste aangeblasen, onderregt, ende ge-<lb/> dreeven te werden. Alle welke Saaken wy meenen haaren oor-<lb/> sprong te hebben, uit de alte groote eigen-selfs Liefde, die de Men-<lb/> schen in het gemeen sig toedragen, als ook uit de Swakheeden der<lb/> gemeene Menschen, die van alle haar onbekende Saaken seer groo-<lb/> <pb n="embstma_add132_fac366"/> te gedagten hebben, ende sie sig insonderheid oopenbaaren, als<lb/> eenige schrandere bose Menschen de selve swakheeden nog verder<lb/> opwekke, om die onbedagten ende onnooselen te gebruiken ende<lb/> te doen dienen tot hare eigene Grootheid, Voedsel ende Vermaak.<lb/> Sulks de eigendlike sin deeser FABULE is, dat de Menschen<lb/> aangevogten werdende door het Bedrog ende Geweld van anderen, in<lb/> het geemen sig selven wel redden, ende door anderen geredded<lb/> konnen werden; maar niet als sy door haare al te groote eigen selfs<lb/> Liefde, sig selfs bedriegen, ofte sig door anderer Lostuitereyen, on-<lb/> der schijn van Vriendschap, laaten verleiden, om den weg haares<lb/> verderfs driftig inne te gaan, ende su ons leeren, dat ons verderf<lb/> waarelik meest altijds uit ons eigen selven ontstaat.<lb/> </p>

61

embstma_add132

FABLES

GUL

MNE

EMBLEMS

ILL_BOOK

embstma_add132_pic359.jpg

emblempictura

embstma_add132_emblem060

FABLES

GUL

MNE

EMBLEMS

ILL_BOOK

reserved for caption

embstma_add132.xml

De goede God bewaare ons voor de Kussen des haters

embstma_add132_fac359

<p>Non e fiero nemico chi no sa far l'amico.</p>

emblem pictura

embstma_add132_emblem058

<p>De goede God bewaare ons voor de Kussen<lb/> des haters. Prov. cap. 27</p>

embstma_add132_emblem059

Non e fiero nemico chi no sa far l'amico