<p>60. Een boer ende eene Slang.<lb/> EEn Boer des winters oover weegen gaande, vond al<lb/> daar eene seer groote stijf-bevroosene Slang, ende dier<lb/> meeninge zijnde, dat de Slangen, hoe sy grooter zijn, den<lb/> Huise daar sy in komen te woonen, des te meer geluks aan-<lb/> brengen; soo nam hy haar op, bragtse te sijnen huise, ende<lb/> verwarmde haar by den viere soodanig, dat sy hare voor-<lb/> gaande kraften weeder kreeg, ende dus genougsaam van<lb/> der doode verrees: Als wanneer de Boer sijnen Wijve be-<lb/> val, haar van tijde ter tijden spijse voor te setten, naast<lb/> <pb n="embstma_add132_fac368"/> den schoorsteen, in eenen hoole der muure, daar sy sig<lb/> onthiel. Waar na het ook scheen, dat die Boer in sijne<lb/> saaken gelukkiger als voorheen was.<lb/> Efter gebeurde op eenen Sondage, dat de Boer, hooft-<lb/> pijn hebbende, des weegen te bedde bleef leggen, ter-<lb/> wijle sijn geheel huisgesin ter Kerke ging. Sulks het aldaar<lb/> gants stil zijnde, de Slang uit den Hoole kroop, ende<lb/> buiten hare gewoonte vast ommesag: waar oover die Boer,<lb/> welke sulks gemerkt had, alsoo des selfs kamer-deu oo-<lb/> pen naar den viere stond, geneegen weesende te sien, wat<lb/> de Slang soude doen, sig verborg om daar op te letten;<lb/> ende dien volgende met sijne eigene oogen sag, dat de<lb/> Slang alle houken doorsien, ende nieman gemerkt heb-<lb/> bende, naar den viere kroop, ende in eener groote potte<lb/> met spijse, daar op te kooken staande, haar vergif deede<lb/> vallen, ende straks weederom in haaren Hoole kroop,<lb/> hebbende waarschijnelik die verwagtinge, dat het gehee-<lb/> le huisgesin, van die spijse sullende eeten, daar van ster-<lb/> ven, ende sy dus alleen Erfgenaam van alle haare naa-<lb/> laatenschap weesen soude.<lb/> De Boer dit gesien hebbende, groef stillekend de pot<lb/> met die vergifte spijse in der aarde, op dat nieman daar<lb/> door vergiftigd wierde. Ende om oover die groote on-<lb/> dankbaare moorddaadige gierigheid behoorelik straffe te<lb/> ouffenen, settede hy sig op dien tijd, als men der Slange<lb/> plagt spijse te brengen, booven dat Hol, met eener bijle<lb/> in sijner hand. Maar de Slang bewust zijnde hares schelm-<lb/> stuks, kroop met omsigt, ende traager als voor heen;<lb/> sulks de Boer, soo haast hy haar sag, toeslaande, de wand,<lb/> ende niet haar hoofd, dat sy tijdelik intoog, klief.<lb/> Eenigen tijd daar na scheenen de saaken van dien hui-<lb/> se niet soo voorspoedig, als wel eer te gaan: waarom het<lb/> <pb n="embstma_add132_fac368"/> Wijs haar Man ooverreede, die misdaag der Slange te ver-<lb/> geeven, ende eene onderlinge vaste Vreede ende Vriend-<lb/> schap met haar te maaken. Ten welken einde de Boer,<lb/> het lieve ene heilige sout ende brood voor den Hoole ge-<lb/> bragt hebbende, de Slange riep, ende daar by heiliglik<lb/> swoer, dat sy allesins seeker voor hem weesen soude, in-<lb/> dien sy geliefde alles te vergeeten, ende hare oude vriend-<lb/> schap te verniewen. Waar op die voorsigtige ende wee-<lb/> reld-wijse Slang antwoorde: ,, Vermits wy ons leven niet<lb/> ,,dan eenemaal konnen verliesen, ende het ons beider-<lb/> ,,sijds eeven dierbaar is, Soo is niet wel moogelik, ende<lb/> ,,is ook gants ongeloovelik, dat gy my voortaan soud kon-<lb/> ,, nen sien, sonder dat de geheugenis mijner al te groote<lb/> ,,misdaad in u verniewd, ende gy opgewekt wierde, om<lb/> ,,sorge te dragen, dat sulks niet meer door my konde ge-<lb/> ,,schieden. Het welk alsoo my niet seekerlik soude kon<lb/> ,,konnen doen, te beneemen, naamelik met my te doo-<lb/> ,,den ofte in eewiger gevangenisse te werpen: Ende dat<lb/> ,,volgens het spreekwoord:<lb/> Bak quaade Eyeren in de pan,<lb/> Soo koomen daar geen quaa Kiekens van.*<lb/> ,,Soo heb ik voorwaar groote reeden om te vreesen, dat<lb/> ,,gy sulks ook ter eerster geleegendheid soud tragten te<lb/> ,,doen. Immers, al konde gy waarelik alles vergeeven,<lb/> ,,jaa vergeeten, soo soude ik nogtans nimmer naar mijn<lb/> ,,Hol konnen kruipen, sonder aan den wande van dien<lb/> ,,te sien, de oover blijfselen der doodelike slaage, die gy op<lb/> ,,mijnen kop meende te brengen, en die ik, dat nog meer<lb/> ,,is, weet warelik van u verdiend te hebben; + Sulks ik be-<lb/> <pb n="embstma_add132_fac370"/> ,,hoorde te gelooven, dat gy my die, met der eerster voor-<lb/> ,,koomende geleegendheid ook warelik toebrengen soud<lb/> ,,ten waare ik u voorquaame ende selfs van kant hielpe.<lb/> ,,Derhalven ik oordeel, dat in deesen stande der saaken,<lb/> ,,nog voor my, nog voor u, eenige veiligheid ende ver-<lb/> ,,seekerdheid, om niet onderling gedood te werden, en-<lb/> ,,de onderwijlen onbekommerlijker te leeven als wy nu<lb/> ,,doen, kan zijn; dan ons verre van een te scheiden, en-<lb/> ,,de des niet te min ten weeder-sijden op onse hoede te <lb/> ,,weesen.<lb/> </p>

<p>Uitlegging der Woorden.<lb/> Met eener SLANGE hebben de Ouden verstaan<lb/> een seer geld-sugtig ende kaarig, ofte een seer<lb/> voorsigtig Staatkondig Mensch.<lb/> Met eenen BOERE, een goed aardig, ligt-geloovig, onvoor-<lb/> sigtig Mensch.<lb/> Dewijle alle reedelijke Schepselen, geene uitgesonderd, haat<lb/> eigen behoud behooren te souken, ende wanneer sy ietswes met<lb/> anderen te schaffen hebben, weten dat eene wel-gestelde onderlin<lb/> ge Liefde, om sig te behouden, van sijn eigen selfs behoorde te be-<lb/> ginnen; So volgd hier uit; dat geen verstandig Mensch aan den an-<lb/> dere eenige weldaad doed, dan met die gedagten en hoope, dat hem<lb/> desweegen van den geenen, welke die weldaad genieten, ofte ook<lb/> wel van anderen, by voorvallende geleegendheden, ook eenig goed<lb/> sal weedervaaren. Ende wanneer daar naa de geen, welke die<lb/> weldaad genooten heeft, de selve met eene andere weldaad, vry-<lb/> willig, aan sijnen weldoenere selve, ofte aan den geenen, die hem<lb/> lief zijn, erkend ofte niet, soo werd de selve gesegt. Dankbaar of-<lb/> te Ondankbaar te zijn. Ende werd derhalven de Dankbaarheid of-<lb/> te Ondankbaarheid met regten gesegt alle menschelijke Deugden<lb/> op te wekken, ofte uit te blussen. Sulks in gevolge van dien de<lb/> <pb n="embstma_add132_fac371"/> de Dankbaare Menschen ten hoogsten geagt, ende de Ondankbaare<lb/> seer versoeid behoorden te werden. Gelijk het oude Latins Spreek-<lb/> woord ons dat leed, namelik, Ingratum dicas &amp; omnia dixeris. Seg<lb/> maar dat hy ondankbaar is, ende sy sult soo veel quaads van dien<lb/> Mensche gesegt hebben, als men van iemanne ter wereld seggen kan.<lb/> Gelijke meede de Grieken met hare Fabulen eenen Ondankbaaren<lb/> mensch willende afbeelden, ons voordraagen, dat de Wolf een been in<lb/> sijner keele hebbende, den Kraan ootmoedig bad, hem daar van,<lb/> ende mitsdien van der dood te verlossen; ende dat de Kraan het<lb/> selven met sijnen langen bek, van seer diep uit der keele getrok-<lb/> ken hebbende, met die hoope, dat de Wolf voor die groote wel-<lb/> daad dankbaar soude wesen, de Wolf in steede van dien den Krane had<lb/> ,,gesegt: Het strekke u ter oovergroote belooninge, dat ik u het<lb/> ,,hoofd, wanener het in mijnen monde was, niet hebbe afgebeeten.<lb/> Ende is meede aanmerkens waardig, dat de selfde Grieken ons<lb/> der Wolven aard in seventien verscheide Fabulen leerend kennen, met<lb/> hem wel afbeelden, Doomme, Bedroogen werdende, Bedriegende, Gul<lb/> sige, Kaarige, Nijdige, Mein-eedige, ende Wreede Menschen: maar dat<lb/> sy ons door den Wolve nooit eene eenige Deugd der Menschen lee-<lb/> ren. Sulks sy met alle opgemelde FABULEN gelijkelik aange-<lb/> merkt weesende, ons niet duistelik te kennen geeven, dat by<lb/> ondankbaare Menschen gants geene Deugden te vinden zijn.<lb/> Ende hoewel de Oosterse Fabulen ons wijder leeren, dat de Men-<lb/> schen in het gemeen alle genootene weldaden in den sande, ende op<lb/> den See-strande, en hare gedane weldaden in de klippen schrijven, al<lb/> waar dat schrift door de minste winden ofte See-vloeden, aan<lb/> stonds werd uitgewist, ofte iin der eewigheid blijfd, ende dat mits-<lb/> dien onder alle Dieren deeser weereld geene ondankbaardere wer-<lb/> den gevonden als eeven de Menschen; Soo vermoogen wy nogtans<lb/> niet ons geweeten te beswaaren, met ons te onthouden, van in<lb/> soodaanige gevallen, daar wy selfs gaarne van anderen geholpen<lb/> souden werden, den selven behulpsaam te weesen.<lb/> Dog wanneer eenige Menschen, naa seer groote genootene<lb/> Weldaaden, booven die gemeene ondankbaarheid; door Geld- ofte<lb/> Heerssugt, alsoo die gebreeken alleen, magtig zijn de Menschen<lb/> tot de aller-snoodste Schelmstukken te beweegen, sig laaten ver-<lb/> leiden, om haren Weldoener te verderven, ende te dooden; ten<lb/> <pb n="embstma_add132_fac372"/> einde sy hem van sijne goederen berooven, ende sig daar en boven<lb/> met sijne Eeer-amten bekleeden, in plaatse van hem Dankbaar te zijn:<lb/> Soo begaan sy daar meede een onuitspreekelik groot Schelmstuk, en is<lb/> dat een Gebrek ofte Boosheid, welke wy in onser Tale, om der seld-<lb/> same ende schrikkelijke vervlouktheid van dien, met eenen woorde<lb/> niet konnen uitdrukken: alsoo dat gebrek wegneemd alle gronden<lb/> van onderling vertrouwen ende ommegang der Menschen, ende dat<lb/> mitsdien die booswigten sig onwaardiig ende onbequaam maken, om<lb/> met eenige Menschen, die sy in het bysonder alle ter versaadigin-<lb/> ge van haare Geldgierigheid ofte Heersugt, souden konnen beschadi-<lb/> gen ofte dooden, eenige de minste gemeenschap te hebben.<lb/> Ende derhalven is het soo eene bekende groote onvoorsigtigheid ofte<lb/> Staats-onkone, in soodaanige geleegendheden van gepleegde ondank-<lb/> baarheid, met die bose Menschen, wanneer haar voorneemen mislukt<lb/> is, te versoenen, en met die daar na eenige de minste gemeenschap te<lb/> hermaken; dat sulks niet dan van gants onweetende, Staats-onkondige,<lb/> domme Boeren, welke niet wijs genoug zijn, haar eigen seeker verderf<lb/> te voorsien, kan werden verwagt: Gelijk om die groote Dwaasheid<lb/> te verbeelden in onser FABULE, de persoon van eenen Boere en-<lb/> de Boerinne voorgedraagen werd.<lb/> Ende om nu onse voorgaande Reedenkaavelinge te bevestigen,<lb/> schijnd wel dienstig te weesen, met exempelen aan te wijsen, dat<lb/> nog heeden in onsen Lande veele diergelijke Heerssugtige, Geldgieri-<lb/> ge Booswigten, als ook soodaanige onvoorsigtige Menschen zijn,<lb/> ofte onlangs geweest zijn; maar soude het selven al te veel aan-<lb/> stoots geeven: om dat de allerbooste ende te gelijk de allermagtigste<lb/> Menschen deeses Aardboodems, sig in die Exempelen geraakt en-<lb/> de gemeend te zijn, souden vermoeden, ende mitsdien gewisse-<lb/> lik op den uitlegger deeser FABULEN swaare slagen souden doen<lb/> vallen.<lb/> Sulks het ons genoug sal weesen, nu te moogen seggen, dat<lb/> de eigendlijke sin deeser FABULE is, ons te leeren, dat altijds,<lb/> ende in alle Landen, diergelijke ondankbaare boos-aardige, dog<lb/> onweetende ende des Staats-onkondige Menschen, als deese Boer<lb/> ende Boerin was, gevonden werden.<lb/> </p>

62

embstma_add132

FABLES

GUL

MNE

EMBLEMS

ILL_BOOK

embstma_add132_pic367.jpg

emblempictura

embstma_add132_emblem061

FABLES

GUL

MNE

EMBLEMS

ILL_BOOK

reserved for caption

embstma_add132.xml

Die een maal een Schelmstuk doet, is een Schelm, ende is noit te betrouwen

embstma_add132_fac367

<p>Chi manco offende perdona assai,<lb/> Chi piu offende perdona mai.<lb/> </p>

emblem pictura

embstma_add132_emblem059

<p>Die een maal een Schelmstuk doet, is een<lb/> Schelm, ende is noit te betrouwen.</p>

embstma_add132_emblem060

Chi manco offende perdona assai, Chi piu offende perdona mai