<p>64. De Vos, de Bok, ende de Boer.<lb/> EEn Bok, vreesende van eenige Jaageren gevangen te<lb/> sullen werden, verborg sig gemeenelik by dage in ee-<lb/> nen Wijngaarde, om daar naa des nagts sig in oopene<lb/> Velden met de kruigen van dien te konnen versaadigen.<lb/> Dit aldus eenigen tijd geduurd hebbende, sonder dat de<lb/> <pb n="embstma_add132_fac398"/> Wijngaard-man sulks merkte, wierd eindelik de Bok door<lb/> de oovervloed ende lekkernie der Ranken bekoord; en-<lb/> de niet jeegenstaande de Wijnsokken hem vermaanden<lb/> soo onvoorsigtig niet te weesen van te minderen ende te<lb/> verteeren de geenen, door wiens welvaaren ende hoog-<lb/> heid behouden moeste werden; Soo verslond hy alle<lb/> de lekkerste ranken, die hem voorquamen, tot dat hy sig<lb/> aldaar niet langer konnende voor den Wijngaard-manne<lb/> verbergen, genoodsaakt wierd, Veldewaarts te vlugten;<lb/> alwaar hy eenen Vos sag, die insgelijks den Jageren ont-<lb/> sprongen was.<lb/> Dus beiden benaauw ende yverig hunnen wegspoedende,<lb/> maakten sy vriendschap, en wierden sy seer dorstig, ende by<lb/> eene Water-put komende, sprongen sy beiden seer schielik<lb/> daar in, om dus hare dorst te lessen,. Dog hare drink-luft ge-<lb/> boet hebbende, merkte de Vos eerst, en daar na ook de Bol,<lb/> dat sy daar niet weeder uit springen konden; weshalevn<lb/> sy beiden, ende insonderheid de Bok, treurden; tot dat<lb/> de Vos in volgender wijse sprak:,, Broeder, hoewel het<lb/> ,,sig laat aansien, dat wy hier beiden gevangen, ofte van<lb/> ,,hongere sterven, ofte van den Jageren gedood werden<lb/> ,,sullen: Soo heb ik nogtans ietwes bedagt, waar meede<lb/> ,,wy ons seekerlik van der door sullen redden: nament-<lb/> ,,lik, staa met uwe afterste pooten op den gronde, ende<lb/> ,,met de voorste tegen de muure; breng dan uwe kin te-<lb/> ,,gen de borst, op dat uwe hoorens ten hoogsten opstee-<lb/> ,,ken; dan sal ik op uwen rugge, ende vervolgens op u-<lb/> ,,we hoorenen klimmende, met eener sponge hier uit<lb/> ,,geraaken, ende daar na ook u daar uit helpen konnen.<lb/> De Bok, dit hoorende, wierd blijde, sette sig aanstonds,<lb/> als gesegt was, ende de Vos sprong nog veel blijdelijker<lb/> <pb n="embstma_add132_fac399"/> uit die doodelike Put; als wanneer hy, sonder sig wij-<lb/> ders oover de ellende ofte verlossinge des Boks te bekom-<lb/> meren, met den Bokke schertste: ende als die hem daar<lb/> en teegen seer ernstig bad, sijne dier beloften naar te<lb/> koomen, soo beschimpte hy hem des te meer, seggende:<lb/> ,,Indien gy soo veel verstands als baards had, gy goud in<lb/> ,geene Put hebben gesprongen, sonder al voorens te<lb/> ,,weeten, hoe gy selfs ongeholpen daar uit raaken soud,<lb/> ,,ende nog min soud gy, daar in zijnde, hebben geloofd,<lb/> ,,dat ik u daar uit helpen soude konnen ende willen.<lb/> Jaa ging des Vossen ontrouw ende gierigheid soo ver-<lb/> re, dat hy de vriendschap des ellendeien Boks versmaa-<lb/> dende, dig wende tot den Boere, wiend Wijngaard de<lb/> Bok verdorven had, ende hem beloofde, dien Bok te<lb/> wijsen ende leeveren, mits de Boer hem daar en teegen<lb/> beloofde de allerbeste Henne sijner werve. Het welk die<lb/> Boer ook plegtiglik beloofd hebbende, soo leide die Vos<lb/> den Boer tot die Put, alwaar die Boer, den Bok gedood<lb/> hebbende, hem te sijnen huise bragt, om sig daar mee-<lb/> de te spijsigen. Alwaar toen de Vos, als sijn bedongen<lb/> loon, vorderde de allerbeste Henne; ende des Boeren<lb/> Wijs haren manne in der stilte seide, dat hy aan Eeden,<lb/> eenen Booswigte gedaan, die ook seer trowlooselik sijnen<lb/> Vriend den Bok had verraaden, ende daar en booven<lb/> meenigmaalen eenige van hare Hoenderen had gestoolen,<lb/> ende daar door de dood wel dubbel veriend had, niet<lb/> was gehouden: Maar dat hy nu den Vos, terwijle hy de<lb/> Henne blijdelik verwagte, behoorde te dooden, om die<lb/> allerbeste Hen te behouden, ende sig met eenen voor al-<lb/> tijds te wreeken, ende te ontslaan van dien lossen Die-<lb/> ve. Welke raad des Wijfs den Boere seer wel behaagde;<lb/> <pb n="embstma_add132_fac400"/> Sulks het Wijs de beste Hen geveinsdelik den Vosse bragt,<lb/> op dat, terwijle hy sijn hoofd uitstak, om de Hen te aan-<lb/> vaarden, de Boer hem soo eene selle slag mogte geeven,<lb/> dat hy aanstonds in sijnen bloede smoorde, gelijk het<lb/> selven door haar ook alsoo uitgevoerd wierd.<lb/> </p>

<p>Uitlegging der Woorden.<lb/> DE Bok, is een dom Mensch, die sig door sijne In-<lb/> stend laat verleiden.<lb/> De WYNGAARD, is een deugdsaam Mensch die door de<lb/> gemeenschap der dwaasen ende boosen altijds schaade lijd.<lb/> De VOS, is een schrander loos Mensch, die van sijne<lb/> lusten verleid werd.<lb/> DE BOER ende sijne WYF, zijn Menschen, die ten<lb/> deele uit wraak-ende ten deele uit geld-gierigheid, sig<lb/> niet ontsien, haar beloften ende eeden te breeken.<lb/> GElijk een Gebouw, dat op eener Rotse ofte op eenen onbe-<lb/> weegelijken gronde, vast in een gebouwd ende verbonden<lb/> werd, soo langen tijd bestendig is, als de Materialen van dien<lb/> duuren; Sulks het onderwijlen door geene storm-winden, stort-<lb/> reegens ofte waater-vloeden, om verre geworpen kan werden:<lb/> Ende dat daar en teegen een Gebouw, dat op Sande, Veene, ofte<lb/> op eenen anderen weeken gronde gebowd is, hoe vast he ook<lb/> mooge schijnen gebowd, ende wel aan een verbonden te zijn,<lb/> buiten alle verwagtinge der geenen, die den grond niet kennen,<lb/> <pb n="embstma_add132_fac401"/> door eenige schielik opkoomende Storm-winden, Stort-reegens,<lb/> ofte Waater-vloeden, seekerlik ter needer stort, schoon de ma-<lb/> terialen in sig selven goed, ende vast in een gebonden waaren: a<lb/> Alsoo gaat het ook met de Vriendschappen di ede Menschen on-<lb/> derlin maken;namelijk als sy die ten weedersijden bouwen op<lb/> goede Reeden, waarheid ende Billikheid, mitsgaaders op eene stand-<lb/> vaste wille ofte goede maximen ende gewoonte des leevens van sig te<lb/> draagen naar hare innerlike kennisse om het goeden te doen, en-<lb/> de het quaden te vermijden: Want als dan soo is de Liefde ofte<lb/> Vriendschap in sig selven onverbreeklik: om dat die gebouwd<lb/> werd op de VVet der Nature, welke God Almagtig soodanig allen<lb/> Menschen ingedrukt heeft, dat schoon genoomen Heemel en-<lb/> de Aarde mogte vergaan, deese Wet nogtans onder den Men-<lb/> schen bestendig blijven soude.b Ende derhalven soo konnen en-<lb/> de behooren die Liefden ende Vriendschappen gemaakt hebben,<lb/> selfs duuren; sonder dat eenige wellusten, ofte liefde tot wijven,<lb/> kinderen, ouderen, jaa selfs tot ons eigen leeven, die kan ver-<lb/> breeken. Ende is dit eigendlik de Liefde ofte Vriendschap, die<lb/> tussen Castor ende Pollux, Damon ende Pthias, Orestes ende Pylades,<lb/> was, van welken de Grieken getuigen, dat elk van die tween, voor<lb/> ende om den anderen te behouden, der Godinne Diana begeerde<lb/> opgeofferd te zijn. Gelijk meede de Hebreen gewaagen, dat ee-<lb/> ven soodaanige Liefde ende Vriendschap tussen Jonathan ende David<lb/> geweest is, ende dat die niet, dan met der dood, gebrooken<lb/> konde werden.<lb/> Ende in teegendeel soo konnen de Liefden ende Vrienschappen,<lb/> welke ten beiden ofte ook maar aan eene sijde gegrond zijn op<lb/> verkeerde oordeelen ofte onkonde, ende daar uit ontstaande eenige<lb/> in der haast voor by gaande Herts-togten, niet langer duuren, dan<lb/> tot dat beiden ofte een van tween, beetere kennisse van saken be-<lb/> komt, ende dat die drift daar door ophoud; ofte dat eene daar<lb/> teegen strijdende Passie, al ware het ook door eene andere dwa-<lb/> <pb n="embstma_add132_fac402"/> linge, in ons veroorsaakt werd. Sulks onder Dwaalende ofte boos-<lb/> aardige Menschen nooit eene opregte ende langduurige Liefde<lb/> ofte Vriendschap kan zijn.<lb/> Gelijk de ondervinding ons dageliks leerd, dat Menschen, die<lb/> om meer vermaak in Eeten, Drinken, Byslaapen, ETc. te genieten,<lb/> Vriendschappen gemaakt hebben; Soo haast van die Wellusten niet<lb/> versaadigd, ofte van eene andere, daar teegen strijdende, inge-<lb/> noomen zijn, of dat die Vriendschappen eindigen, ja veranderen<lb/> in Vyandschappen. Ende insonderheid sien wy dit by de gee-<lb/> nen 1 die met bedaarde sinnen, ende buiten alle Herts-togten-zijn-<lb/> de, soodanig door Geld-ofte Heers-sugt oover-Heerst werden, dat,<lb/> wanneer sy in plaatse van haare be-oogde winsten, schaade; ofte in<lb/> steede van meer krat ende Amten der Regeeringe te bekoomen,<lb/> verlies van dien te verwagten hebben: sy ook als dan haar oordeel<lb/> soo qualik gebruiken, dat nog voorgaande Liefde, ofte genootene<lb/> Vriendschap, nog Beloften, nog Eeden, kraftig genoug zijn, om haar<lb/> binnen de paalen van haare voorgaande Vriendschap te houden. en-<lb/> de sien wy, dat in teegendeel die Geld-, ende ook boven allen de<lb/> Heerssugt, kragtig genoug is, om haar alle het gunt by den Men-<lb/> schen voor heilig ende deugdsaam gehouden behoord te werden,<lb/> als dan onbeschaamdelik te doen schenden.<lb/> Dus sien wy dageliks, dat domme Menschen, om een lekker beet-<lb/> jen of dronkjen te genieten, niet min als onse Bok door de soe-<lb/> tigheid der Wijnranken, sig laaten verleiden, om te verteeren<lb/> die Menschen, welke haar voor de dood bevrijd hebben, en-<lb/> de nog bevrijden souden willen, indien het in haar vermoogen<lb/> ware.<lb/> Dus sien wy dagelijks dat selfs seer schrandere Menschen, niet<lb/> min als de Vos, om eenig erf, dat haar naar reeden ende geboor-<lb/> te niet toe komt, door valse ofte gebeedelde, ende half afgedwon-<lb/> gene Uiterste Willen te konnen in het geheel beuren ofte deelen, ende<lb/> voor soo veele genieten, alle banden van Vriendschap, met welken<lb/> sy aan de wettige Erfgenaamen verbonden begaan, dat sy als<lb/> verbreeken, maar ook somtijds die wreedheeden begaan, dat sy als<lb/> dan dien onnooselen Testateur, ende haaren eigen Weldoener, of<lb/> <pb n="embstma_add132_fac403"/> sy schoon door des selfs ofte sijner wettige Erfgenaamen hulpe,<lb/> haar leeven behouden mogten hebben, verraaden, ende vanm<lb/> kant helpen.<lb/> Dus sien wy daageliks, dat by naast de allerwijste Menschen<lb/> niet mit als de Boer ende Wijf, onse FABULE, door de<lb/> wraak-ende geld-gierigheid by een gevougd zijnde, sig seer ligte-<lb/> lik laaten verleiden, om Bond-breukig ende Mein-eediglik haa-<lb/> re Weldoeners te beschadigen, ende het zy natuurelik het sy po-<lb/> litikelik te dooden ofte te doen dooden; om der selven amten te<lb/> bekoomen.<lb/> Ende hoewel onse FABUL niet uidrukkelik van der heers-<lb/> sugt gewaagd, soo behoorden wy nogtans te weeten, dat die de<lb/> kraftigste van alle Passien is, ende dat sy de Menschen, die daar van<lb/> beseeten zijn, niet dan in den grave verlaat: Ende dat oover sulks<lb/> onder de Heers-sugtigen geene opregte bestendige Vriendschap kan<lb/> zijn: maar kennelik ism dat sy in teegendeel onder den schijn van<lb/> Liefde ende Vriendschap, geduurig daar op uit zijn, om , ter<lb/> haarer eigene verhooginge, den anderen te bedriegen ofte te oover-<lb/> weldigen. Gelijk wy daar beneevens behoorden te weeten, dat,<lb/> hoe die heers-sugtighooger stijgen, hoe des te meer Bedrog, Ge-<lb/> weld ende Wreedheid onder haar, ende onder de allermeest ge-<lb/> weesene Vrienden, in swange gaat.<lb/> Het welk met duisenden soo Griekse als Romeinse Historien beve-<lb/> stigd soude konnen werden: Maar sullen wy ons genougen, met aan<lb/> te wijsen het drie-manschap ofte Verbond van Vriendschap tussen Antonius,<lb/> Lepidus ende Augustus, om den Menschen indagtig te maken, hoe<lb/> onbeschaamd, mein-eedig, ende godlooselik, yder van dien het<lb/> grootste deel des bekenden Aardboodems, jaa hun eigen Vader-<lb/> land ende Huis-gooden, den vlammen; als ook hunne allerbeste<lb/> Vrienden, op soo goed weederom, aan den andere ten slagtban-<lb/> ke op die schrikkelijke dood-rolle oover-leeverde; op dat yder van<lb/> verdelgen, ende oover sijn aangeweesen deel des opgemel-<lb/> den Aardboodems, heerschen soude: In gevolge van het Vers-<lb/> ken;<lb/> <pb n="embstma_add132_fac404"/> Ik gaf om't Rhijk mijn Vaderland,<lb/> De Huis-goon, en mijn Egte pand,<lb/> De vlammen oover en het vier.<lb/> Geen Kroon nog Scepter staat te dier.*<lb/> Ende hoedaanige vrugten die heers-sugt binnen de Vereenigde<lb/> Neederlanden, in de Jaaren 1618.1650.1672. ter ver-<lb/> breekinge van Vrienschappen, Eeden, ende alles wat voor bei-<lb/> lig behoorde gehouden te werden, heeft voortgebragt; sullen<lb/> wy voor deese maale onder de respective wetten van Amnestie, of-<lb/> te Mysterien van Staat ende Kerke, ten onsen Leedweesen, verbor-<lb/> gen laaten blijven.<lb/> </p>

66

embstma_add132

FABLES

GUL

MNE

EMBLEMS

ILL_BOOK

embstma_add132_pic397.jpg

emblempictura

embstma_add132_emblem065

FABLES

GUL

MNE

EMBLEMS

ILL_BOOK

reserved for caption

embstma_add132.xml

Niet dat soo naaw gewoogen diend, Als keur te maaken van een Vriend

embstma_add132_fac397

<p>Fugienda est amicitia, eorum animus incertus<lb/> et dubius est. Plutarch.</p>

emblem pictura

embstma_add132_emblem063

<p>Niet dat soo naaw gewoogen diend,<lb/> Als keur te maaken van een Vriend.</p>

embstma_add132_emblem064

Fugienda est amicitia, eorum animus incertus et dubius est