$ TEXT_EXPL_XML

71. De Vos ende de Leew. EEn Vos seer veel hebbende gehoord van der schrikke- likheid eenes Leews, eer hy den selven ooit gesien had; Soo gebeurde, dat hy hem onverwagt van verre koomende te sien, soodanig verschrikte, dat hy by naast van schrik soude hebben gestorven, ten waare hy aan- stonds, geduurende die ontsteltenisse, gevlugt ende sig verborgen had. Maar daar naa tot eenige bedaardheid koomende, soo bestrafte hy sig selven, dus haastig gevlugt te zijn, dat hy niet had konnen opmerken of de Leew warelik soo een vervaarelik Beest was, als waar vooren hy uitgekreeten wierd. Ende nam hy vooren, den Leew te sien koomende, niet te vlugten voor dat hy hem ter dee- gen had aanschowd: Gelijk kort daar naa gebeurde, dat de Vos, hoewel met eenige ontsteltenisse, den Leew sien- de aankoomen, bleef staan; ende hem besigtigd hebben- de, oordeele, dat hy op veele naar soo schrikkelik niet was, als hy sig had ingebeeld hem te zijn. Ende de Vos naa eenige daagen den Leew ten derden maale siende, wierd soo stout, dat hy den Leewe derfde aanspreeken, ende van hem antwoord verwagten. Dit alles geschied zijnde, soo verseekerde sig de Vos, dat de Leew wel veel sterker als hy, maar ook van veele mindere kennisse was; ende dat hy met sijne oovertreffen- de kennisse ende schranderheid des Leewen sterkte wel soude konnen opweegen. Weshalven hy sig ook oor- deele bequaam te zijn, om met den Leewe eenige naar- dere kennisse te maaken: Gelijk hy daar naa den Leewe ten vierden maale ontmoetende, hem groetende ende al- dus aansprak:,, Heer Leew, ik hebbe verstaand, dat de ,,allergrootste Beesten, als Ossen, Paarden, Eeselen, Ver- ,,Kens, Schaapen, Geiten Etc, soo schow voor u zijn, dat ,,sy seer swaarelik door u beloopen ende bejaagd konnen ,,werden, sulks uwe oovertreffende kraften seer weinig ,,ten staade koomen: ende daar beneevens weet ik, dat ,,aan ydere van dien meer spijse is, als wy beiden sou- ,,den konnen nuttigen, ende dat sy ook sterker zijn, als ,,dat ik die tot mijn voedsel soude konnen dooden. ,,Waarom het voor u soo wel als my noodig is, dat ee- ,,nige list teegen den selven werde gebruikt; ende heb ik ,,eene saak bedagt, die voor ons beiden seer nut soude ,,weesen, ende die ik u nu oopenbaaren sal: Naamelik, ,,indien gy my geliefd te belooven, dat het afval van ,,ydere der selven Beesten, voor my door u oovergelaa- ,,ten sal werden; Soo verbind ik my, opgemelde groo- ,,te Beesten geduurig te verspieden; ende, indien het my ,,moogelik is, die tot u te verleiden, ofte ten minsten u ,,t'elkens aan te wijsen, waar sy sig onthouden. Dit geviel den Leewe seer wel, sulks dit verbond onderling geslooten wierd; in gevolge van het welken van tijden ten tijden, vee- le soodanige Dieren door den Leewe t'elkens den afval voor den Vosse. Sulks sy beiden van die oovervloedige spijse seer wee- lig wierden: Ende op dat onderwijlen de Vos van den Lee- we niet beschaadigd soude werden, soo gebruikte hy gedu- rig die omsigtigheid, dat hy den Leewe nooit soo naa-by quam, dat hy hem met eene sprong soude hebben kon- nen oovervallen. Dog eindelik wierd de Leew oud ende siekelik, wes- halven hy sijne spijse op die wijse niet meer konde bejaa- gen ofte den Vosse spijse geeven: Sulks de Leew voortaan in sijnen hoole bleef, ende onderwijlen van daage ten daa- ge, als een Koning der Dieren weesende, nu dit, ende dan weederom een ander Beest deede ontbieden, om hem in sijnen hoole te koomen besouken ende troosten: ende deede hy door sijnen Boode daar by vougen; dat mits sijne bekende swakheid daar in voor hen gants geen ge- vaar soude weesen. In gevolge van het welken veele on- noosele Beesten, daar op vertrouwende, ende in des Lee- wen kuile koomende, van den Leewe gedood ende ver- slonden wierden: als wanneer ten laatsten de Leew den Vosse ook deede ontbieden, met aansegginge, dat sijn seer vermaakelik geselschap den Leewe soo aangenaam weesen soude, dat hy daar door waarschijnelik sijne voor- rige gesondheid soude bekoomen. Waar op de Vos naar den Leewe ging, maar naar sijne wijse niet naar by hem quam: sulks de Leew uit sijnen hoole hem siende, hem ook versogt naarder te koomen; daar by vougende, dat hy, nu oud ende siek zijnde, hem immers niet soude konnen beschadigen, al mogte hy dat willen, als neen. Ende dat hy derhalven niet behoorde soo schow als voor deesen te weesen. Waar op de Vos antwoorde: Terwijle gy jong ende gesond waard, heb ik altijds u die eerbiedig- heid beweesen, dat ik altijds geschroomd heb, digt by u te koomen; Ende meen ik verpligt te zijn, u in uwen Ouderdomme ende Siekte nog meer te eeren ende te ont- sien: Te meer, dewijle ik sie, dat veeler Beesten spoo- ren naar uw hol leiden, ende geene daar uit koomen. Weshalven ik u van verre gesondheid ende sterkte, ten onser beiden welvaaren, toegewenst hebbende, weeder- om mijnes weegs gaa.

;

Uitlegging der Woorden. De VOS, is in deeser FABULE êen gemeen verstan- dig, dog swak Mensch; ofte een voorsigtig Hove- ling, die van geringer afkomst is, DE LEEW, een seer magtig ende sterk Mensch, dog van kleine kennisse: of wel een Koning ofte Vorst. WAnneer eenige Saken, daar wy selfs geen kennisse van heb- ben, in onse gedagten werden gebragt door een gemeen ge- rust, ofte door eeniger Menschen seggen, soo behoorden wy daar van niet te oordeelen, of sy waarelik soodaanig als sy ons voorge- draagen werden, zijn, ofte niet: maar wel ons oordeel op te schorten, tot dat wy selfs daar van genougsaame kennisse verkree- gen hebben. Alsoo wy des niet te min daar van oordeelende, werden gesegt met een Voor-oordeel ingenoomen te zijn, ende wy daar en booven bevinden, dat wy door die Voor-oordeelen altijds soodaanig werden vervoerd, dat wy ons die selve Saken als dan veel schrikkeliker, ofte, naa het voorvald, ook veel begeereli- ker ende aangenaamer ofte treffeliker te zijn, ende ook voor ons te sullen weesen, verbeeldenl dan wy die naar ingenoomene kennisse waarelik bevinden te zijn. Het welk de Ouden ons eigendlik met deeser volgende FABULE hebben willen leeren. Eenige Mannen op den See-strande wan- delende, saagen verre in der See ietwes swarts, ende oordeelen gesaamentlik, dat het een Schip was; ende het selven naarder aan- gedreeven zijnde, soo meenden sy alle, dat het een wrak van een Schip was, waar in magschien nog eenige kostelike Koopman- schappen souden weesen. Dog het selven nog naarder besiende, soo seiden sy, dat het niet dan een Balk was. Ende eindelik aan strande gedreeven zijnde, soo bevonden sy, dat het niet dan ee- nige tot alles onnutte by een gedreevene dorte Wijnranken waa- ren. Sulks hier uit de Latijnse Spreekwoorden zijn gesprooten: Minuit praesentia famam. Omne ignotum pro Magnifice.? Het geroep is altijds grooter als de daad. Alles wat onbekend is, siet men voor wat treffelijks aan. Als ook deese Duitsen, Geen Propheet is in sijnen eigene lande ge-eerd. Verandering van Land kan een Eedelman maaken. Ende veld men des te eer soodaanige quaade oordeelen oover de ons onbekende Menschen, ende hare Saken; om dat het meeren- deel dat Menschen, ende bysonderlik de ondeugenste van dien, hare onvolmaaktheeden ende gebreeken, soo veel haar doenelik is, ver- bergen, ende daar en teegen veinsen, veele ende ook die vol- maaktheeden ende deugden, te besitten, waar van sy t'eenma- le vremd zijn. Jaa selfs die Menschen, welke schijnen met eeni- ge meerdere als gemeene kennisse te oordeelen van andere Men- schen, oordeelen bysonderlik seer verkeedelik van de Grootsen deeses weerelds, wanneer de selven in het bysonder haar onbe- kend zijn: verbeeldende sig gemeenelik die Menschen, ende spreekende ook al dan van die selven niet gelijk sy waarelik en- de in der daad zijn, maar wel soo als sy naar Reeden ende Billikheid, om soo eene Heerschappie waardiglik te oeffenen, behoorden te wesen. Sulks als ieman in hare gedagten brengd Roomse Pausen, Cardina- len, Biskoppen, Abten, Priesters, en vermaarde Leeraars der Kerke: ofte wel Keisers, Koningen, Vorsten, Raadsheeren, Borgemeesters, Scheepenen, Etc. sy, ge- durende der selven leven, van de selven niet oordeelen, naar sy in der waarheid bevonden werden te zijn: maar wel, of sy soodanige wa- ren, als sy op het aller volmaaksten behoorden te weesen. Ende duuren die dwaalende oordeelen by die onverstandigen Menschen gemeenelik soo lange sy leeven. Maar by den vernustigen Men- schen, duuren die voor-oordeelen gemeenelik niet langer, dan tot dat sy met den selven hoog geagten Menschen eenige gemeene ommegang, ofte andere geleegendheid, om de selven beter te lee- ren kennen, gekreegen hebben. Als wanneer sy van tijden ten tijden bevinden, dat het ook Menschen zijn, dien wel met eenige kennisse ende deugden be- gaafd, maar ook in veelen, jaa ook omtrend de meeste Saaken, onweetende ende ondeugende zijn. Ende insonderheid bevin- den sy, dat de geenen, welke op deese wereld als de aller-groot- ste, ende dien volgende ook de uitsteekenste, weegens kennisse ende alle deugden vermaard werden, in teegendeel warelik meest werden bevonden gants onkondigen, ende insonderheid seer on- deugende Menschen te zijn.a Eeven gelijk onse ESOPISE Vos seer groote gedagten van den Koninge der Dieren, den Leewe, hebbende, eer hy hem gesien had, gedurende eenen korten omme- gang met den selven, bevind, dat hy niet dan een seer gering verstand ende weinige deugden had. Dit dan zijnde de gemeene loop des Weerelds ende aller Men- schelijke Saaken, sonder dat in ons vermoogen zy, die te resor- meeren ofte te beeteren; Soo is het voorwaar een stuk van wijsheid, ons daar naa soo wel te vougen, dat ons daar uit de meeste voor-ende de minste naa-deelen aankoomen. Het welken hier in meest bestaat, dat wy ons niet al te gemeensaam maaken met Menschen, die seer veel van onse verscheelen. Ende is dit inson- derheid waar te neemen by den geenen, die geneegen zijn, sig by Koningen ende Vorsten ten Hove te erneeren. Eeven gelijk men het vier soo naar-by mag koomen, dat men daar van verwarmd; maar niet soo naar, dat men daar van gebrand werde. Ende ge- lijk de Vos onser FABULE sig wel soo naar aan den Leewe houd, dat hy een gedeelte sijner prooje genieten kand, maar niet soo naar, dat hy van des Leewen klaauwen bereikt kan werden. Dog werd der oude Hoovelingen voorsigtigheid allermeest ver- eist, wanneer haare Koningen ofte Vorsten oud ofte siekelik ge- worden zijn, ende sy by gevolge haaren Hoovelingen niet veel goeds meer, maar veel quaads konnen doen. Sulks sy Hoove- lingen ten Hoove in haare Bedieningen willende blijven, see- kerlik door de jonge Hoovelingen der jonge aankoomende Konin- gen ende Vorsten, staan verschooven, ofte nog veel haarder ge- handeld te werden. Want in soo eenen gevalle meenen wy het aller-wijste ende dienstigste te weesen, sig uit den gewoele der menschelijke Saaken te begeeven, ofte sig tijdelik van sijne be- dieningen te ontslaan, het Hof te verlaaten, ende in sijnen ou- derdomme stillekens voor sijn eigen selven te gaan leeven. Ee- ven gelijk onse ESOPISE Vos, wanneer de Leew oud ende sie- kelik, ende ook seer bejaard geworden is, sig seer voorsig- tiglik uit des Leewen Hoole houd, ende op sig selven stillekens gaat leeven. Eindelik seggen wy dat de eigendlike Leer deeser onser FA- BULEN is, ons aan te wijsen, dat de Menschen sig gemeenelik bedriegen, wanneer sy schielik ende sonder voorgaande ondersouk, in steede van haar oordeel onderwijlen op te schorten, van on- bekende Saaken oordeelen: Ende leerd onse FABULE ons ook in het bysonder, dat de Menschen sig seer groovelik plagten te bedriegen, wanneer sy naar het gemeen gerust van der Koningen ende Vorsten groote kennissen ende deugden een oor- deel vellen. Ende dat sy de selven kennende, sig sorgvuldig behoorden te wagten, met haar seer gemeensaam te leeven, en- de omme te gaan.

SEQ 73 PARENT embstma_add132 HIM FABLES ; GUL ; MNE ; EMBLEMS ; ILL_BOOK URL_IMAGE embstma_add132_pic457.jpg TIPE emblempictura NEXT embstma_add132_emblem072 IIHIM FABLES ; GUL ; MNE ; EMBLEMS ; ILL_BOOK CAPTION_EN reserved for caption SOURCE_FILE embstma_add132.xml MOTTO_NL_NORM Een oud Hoveling, Een oud Schoveling LINK_FACSIMILE embstma_add132_fac457 MOTTO_LA

Cum Principibus ut cum igne.

TYPE emblem pictura PREV embstma_add132_emblem070 MOTTO_NL

Een oud Hoveling, Een oud Schoveling.

ID embstma_add132_emblem071 MOTTO_LA_NORM Cum Principibus ut cum igne CHILDREN CHILDREN_SQRT 0