<p>71. De Vos ende de Leew.<lb/> EEn Vos seer veel hebbende gehoord van der schrikke-<lb/> likheid eenes Leews, eer hy den selven ooit gesien<lb/> had; Soo gebeurde, dat hy hem onverwagt van verre<lb/> koomende te sien, soodanig verschrikte, dat hy by naast<lb/> van schrik soude hebben gestorven, ten waare hy aan-<lb/> stonds, geduurende die ontsteltenisse, gevlugt ende sig<lb/> <pb n="embstma_add132_fac458"/> verborgen had. Maar daar naa tot eenige bedaardheid<lb/> koomende, soo bestrafte hy sig selven, dus haastig gevlugt<lb/> te zijn, dat hy niet had konnen opmerken of de Leew<lb/> warelik soo een vervaarelik Beest was, als waar vooren hy<lb/> uitgekreeten wierd. Ende nam hy vooren, den Leew te<lb/> sien koomende, niet te vlugten voor dat hy hem ter dee-<lb/> gen had aanschowd: Gelijk kort daar naa gebeurde, dat<lb/> de Vos, hoewel met eenige ontsteltenisse, den Leew sien-<lb/> de aankoomen, bleef staan; ende hem besigtigd hebben-<lb/> de, oordeele, dat hy op veele naar soo schrikkelik niet<lb/> was, als hy sig had ingebeeld hem te zijn. Ende de Vos<lb/> naa eenige daagen den Leew ten derden maale siende,<lb/> wierd soo stout, dat hy den Leewe derfde aanspreeken,<lb/> ende van hem antwoord verwagten.<lb/> Dit alles geschied zijnde, soo verseekerde sig de Vos,<lb/> dat de Leew wel veel sterker als hy, maar ook van veele<lb/> mindere kennisse was; ende dat hy met sijne oovertreffen-<lb/> de kennisse ende schranderheid des Leewen sterkte wel<lb/> soude konnen opweegen. Weshalven hy sig ook oor-<lb/> deele bequaam te zijn, om met den Leewe eenige naar-<lb/> dere kennisse te maaken: Gelijk hy daar naa den Leewe<lb/> ten vierden maale ontmoetende, hem groetende ende al-<lb/> dus aansprak:,, Heer Leew, ik hebbe verstaand, dat de<lb/> ,,allergrootste Beesten, als Ossen, Paarden, Eeselen, Ver-<lb/> ,,Kens, Schaapen, Geiten Etc, soo schow voor u zijn, dat<lb/> ,,sy seer swaarelik door u beloopen ende bejaagd konnen<lb/> ,,werden, sulks uwe oovertreffende kraften seer weinig<lb/> ,,ten staade koomen: ende daar beneevens weet ik, dat<lb/> ,,aan ydere van dien meer spijse is, als wy beiden sou-<lb/> ,,den konnen nuttigen, ende dat sy ook sterker zijn, als<lb/> ,,dat ik die tot mijn voedsel soude konnen dooden.<lb/> <pb n="embstma_add132_fac459"/> ,,Waarom het voor u soo wel als my noodig is, dat ee-<lb/> ,,nige list teegen den selven werde gebruikt; ende heb ik<lb/> ,,eene saak bedagt, die voor ons beiden seer nut soude<lb/> ,,weesen, ende die ik u nu oopenbaaren sal: Naamelik,<lb/> ,,indien gy my geliefd te belooven, dat het afval van<lb/> ,,ydere der selven Beesten, voor my door u oovergelaa-<lb/> ,,ten sal werden; Soo verbind ik my, opgemelde groo-<lb/> ,,te Beesten geduurig te verspieden; ende, indien het my<lb/> ,,moogelik is, die tot u te verleiden, ofte ten minsten u<lb/> ,,t'elkens aan te wijsen, waar sy sig onthouden. Dit geviel<lb/> den Leewe seer wel, sulks dit verbond onderling geslooten<lb/> wierd; in gevolge van het welken van tijden ten tijden, vee-<lb/> le soodanige Dieren door den Leewe t'elkens den afval voor den<lb/> Vosse. Sulks sy beiden van die oovervloedige spijse seer wee-<lb/> lig wierden: Ende op dat onderwijlen de Vos van den Lee-<lb/> we niet beschaadigd soude werden, soo gebruikte hy gedu-<lb/> rig die omsigtigheid, dat hy den Leewe nooit soo naa-by<lb/> quam, dat hy hem met eene sprong soude hebben kon-<lb/> nen oovervallen.<lb/> Dog eindelik wierd de Leew oud ende siekelik, wes-<lb/> halven hy sijne spijse op die wijse niet meer konde bejaa-<lb/> gen ofte den Vosse spijse geeven: Sulks de Leew voortaan<lb/> in sijnen hoole bleef, ende onderwijlen van daage ten daa-<lb/> ge, als een Koning der Dieren weesende, nu dit, ende<lb/> dan weederom een ander Beest deede ontbieden, om hem<lb/> in sijnen hoole te koomen besouken ende troosten: ende<lb/> deede hy door sijnen Boode daar by vougen; dat mits<lb/> sijne bekende swakheid daar in voor hen gants geen ge-<lb/> vaar soude weesen. In gevolge van het welken veele on-<lb/> noosele Beesten, daar op vertrouwende, ende in des Lee-<lb/> <pb n="embstma_add132_fac460"/> wen kuile koomende, van den Leewe gedood ende ver-<lb/> slonden wierden: als wanneer ten laatsten de Leew den<lb/> Vosse ook deede ontbieden, met aansegginge, dat sijn<lb/> seer vermaakelik geselschap den Leewe soo aangenaam<lb/> weesen soude, dat hy daar door waarschijnelik sijne voor-<lb/> rige gesondheid soude bekoomen. Waar op de Vos naar<lb/> den Leewe ging, maar naar sijne wijse niet naar by hem<lb/> quam: sulks de Leew uit sijnen hoole hem siende, hem<lb/> ook versogt naarder te koomen; daar by vougende, dat<lb/> hy, nu oud ende siek zijnde, hem immers niet soude<lb/> konnen beschadigen, al mogte hy dat willen, als neen. Ende<lb/> dat hy derhalven niet behoorde soo schow als voor deesen<lb/> te weesen. Waar op de Vos antwoorde: Terwijle gy<lb/> jong ende gesond waard, heb ik altijds u die eerbiedig-<lb/> heid beweesen, dat ik altijds geschroomd heb, digt by <lb/> u te koomen; Ende meen ik verpligt te zijn, u in uwen<lb/> Ouderdomme ende Siekte nog meer te eeren ende te ont-<lb/> sien: Te meer, dewijle ik sie, dat veeler Beesten spoo-<lb/> ren naar uw hol leiden, ende geene daar uit koomen.<lb/> Weshalven ik u van verre gesondheid ende sterkte, ten<lb/> onser beiden welvaaren, toegewenst hebbende, weeder-<lb/> om mijnes weegs gaa.<lb/> </p>

<p>Uitlegging der Woorden.<lb/> De VOS, is in deeser FABULE êen gemeen verstan-<lb/> dig, dog swak Mensch; ofte een voorsigtig Hove-<lb/> ling, die van geringer afkomst is,<lb/> <pb n="embstma_add132_fac461"/> DE LEEW, een seer magtig ende sterk Mensch, dog van<lb/> kleine kennisse: of wel een Koning ofte Vorst.<lb/> WAnneer eenige Saken, daar wy selfs geen kennisse van heb-<lb/> ben, in onse gedagten werden gebragt door een gemeen ge-<lb/> rust, ofte door eeniger Menschen seggen, soo behoorden wy daar<lb/> van niet te oordeelen, of sy waarelik soodaanig als sy ons voorge-<lb/> draagen werden, zijn, ofte niet: maar wel ons oordeel op te<lb/> schorten, tot dat wy selfs daar van genougsaame kennisse verkree-<lb/> gen hebben. Alsoo wy des niet te min daar van oordeelende,<lb/> werden gesegt met een Voor-oordeel ingenoomen te zijn, ende wy<lb/> daar en booven bevinden, dat wy door die Voor-oordeelen altijds<lb/> soodaanig werden vervoerd, dat wy ons die selve Saken als dan<lb/> veel schrikkeliker, ofte, naa het voorvald, ook veel begeereli-<lb/> ker ende aangenaamer ofte treffeliker te zijn, ende ook voor ons<lb/> te sullen weesen, verbeeldenl dan wy die naar ingenoomene<lb/> kennisse waarelik bevinden te zijn.<lb/> Het welk de Ouden ons eigendlik met deeser volgende FABULE<lb/> hebben willen leeren. Eenige Mannen op den See-strande wan-<lb/> delende, saagen verre in der See ietwes swarts, ende oordeelen<lb/> gesaamentlik, dat het een Schip was; ende het selven naarder aan-<lb/> gedreeven zijnde, soo meenden sy alle, dat het een wrak van een<lb/> Schip was, waar in magschien nog eenige kostelike Koopman-<lb/> schappen souden weesen. Dog het selven nog naarder besiende, <lb/> soo seiden sy, dat het niet dan een Balk was. Ende eindelik aan<lb/> strande gedreeven zijnde, soo bevonden sy, dat het niet dan ee-<lb/> nige tot alles onnutte by een gedreevene dorte Wijnranken waa-<lb/> ren. Sulks hier uit de Latijnse Spreekwoorden zijn gesprooten:<lb/> Minuit praesentia famam. Omne ignotum pro Magnifice.?<lb/> Het geroep is altijds grooter als de daad. Alles wat onbekend<lb/> is, siet men voor wat treffelijks aan. Als ook deese Duitsen,<lb/> Geen Propheet is in sijnen eigene lande ge-eerd. Verandering van<lb/> Land kan een Eedelman maaken.<lb/> Ende veld men des te eer soodaanige quaade oordeelen oover<lb/> <pb n="embstma_add132_fac462"/> de ons onbekende Menschen, ende hare Saken; om dat het meeren-<lb/> deel dat Menschen, ende bysonderlik de ondeugenste van dien, hare<lb/> onvolmaaktheeden ende gebreeken, soo veel haar doenelik is, ver-<lb/> bergen, ende daar en teegen veinsen, veele ende ook die vol-<lb/> maaktheeden ende deugden, te besitten, waar van sy t'eenma-<lb/> le vremd zijn. Jaa selfs die Menschen, welke schijnen met eeni-<lb/> ge meerdere als gemeene kennisse te oordeelen van andere Men-<lb/> schen, oordeelen bysonderlik seer verkeedelik van de Grootsen<lb/> deeses weerelds, wanneer de selven in het bysonder haar onbe-<lb/> kend zijn: verbeeldende sig gemeenelik die Menschen, ende<lb/> spreekende ook al dan van die selven niet gelijk sy waarelik en-<lb/> de in der daad zijn, maar wel soo als sy naar Reeden ende Billikheid,<lb/> om soo eene Heerschappie waardiglik te oeffenen, behoorden te wesen.<lb/> Sulks als ieman in hare gedagten brengd Roomse Pausen, Cardina-<lb/> len, Biskoppen, Abten, Priesters, en vermaarde Leeraars der Kerke: ofte wel<lb/> Keisers, Koningen, Vorsten, Raadsheeren, Borgemeesters, Scheepenen, Etc. sy, ge-<lb/> durende der selven leven, van de selven niet oordeelen, naar sy in der<lb/> waarheid bevonden werden te zijn: maar wel, of sy soodanige wa-<lb/> ren, als sy op het aller volmaaksten behoorden te weesen. Ende<lb/> duuren die dwaalende oordeelen by die onverstandigen Menschen<lb/> gemeenelik soo lange sy leeven. Maar by den vernustigen Men-<lb/> schen, duuren die voor-oordeelen gemeenelik niet langer, dan<lb/> tot dat sy met den selven hoog geagten Menschen eenige gemeene<lb/> ommegang, ofte andere geleegendheid, om de selven beter te lee-<lb/> ren kennen, gekreegen hebben.<lb/> Als wanneer sy van tijden ten tijden bevinden, dat het ook<lb/> Menschen zijn, dien wel met eenige kennisse ende deugden be-<lb/> gaafd, maar ook in veelen, jaa ook omtrend de meeste Saaken,<lb/> onweetende ende ondeugende zijn. Ende insonderheid bevin-<lb/> den sy, dat de geenen, welke op deese wereld als de aller-groot-<lb/> ste, ende dien volgende ook de uitsteekenste, weegens kennisse<lb/> ende alle deugden vermaard werden, in teegendeel warelik meest<lb/> werden bevonden gants onkondigen, ende insonderheid seer on-<lb/> deugende Menschen te zijn.a Eeven gelijk onse ESOPISE Vos<lb/> seer groote gedagten van den Koninge der Dieren, den Leewe,<lb/> <pb n="embstma_add132_fac463"/> hebbende, eer hy hem gesien had, gedurende eenen korten omme-<lb/> gang met den selven, bevind, dat hy niet dan een seer gering<lb/> verstand ende weinige deugden had.<lb/> Dit dan zijnde de gemeene loop des Weerelds ende aller Men-<lb/> schelijke Saaken, sonder dat in ons vermoogen zy, die te resor-<lb/> meeren ofte te beeteren; Soo is het voorwaar een stuk van wijsheid,<lb/> ons daar naa soo wel te vougen, dat ons daar uit de meeste<lb/> voor-ende de minste naa-deelen aankoomen. Het welken hier<lb/> in meest bestaat, dat wy ons niet al te gemeensaam maaken met<lb/> Menschen, die seer veel van onse verscheelen. Ende is dit inson-<lb/> derheid waar te neemen by den geenen, die geneegen zijn, sig<lb/> by Koningen ende Vorsten ten Hove te erneeren. Eeven gelijk men<lb/> het vier soo naar-by mag koomen, dat men daar van verwarmd;<lb/> maar niet soo naar, dat men daar van gebrand werde. Ende ge-<lb/> lijk de Vos onser FABULE sig wel soo naar aan den Leewe houd,<lb/> dat hy een gedeelte sijner prooje genieten kand, maar niet soo<lb/> naar, dat hy van des Leewen klaauwen bereikt kan werden.<lb/> Dog werd der oude Hoovelingen voorsigtigheid allermeest ver-<lb/> eist, wanneer haare Koningen ofte Vorsten oud ofte siekelik ge-<lb/> worden zijn, ende sy by gevolge haaren Hoovelingen niet veel <lb/> goeds meer, maar veel quaads konnen doen. Sulks sy Hoove-<lb/> lingen ten Hoove in haare Bedieningen willende blijven, see-<lb/> kerlik door de jonge Hoovelingen der jonge aankoomende Konin-<lb/> gen ende Vorsten, staan verschooven, ofte nog veel haarder ge-<lb/> handeld te werden. Want in soo eenen gevalle meenen wy het<lb/> aller-wijste ende dienstigste te weesen, sig uit den gewoele der<lb/> menschelijke Saaken te begeeven, ofte sig tijdelik van sijne be-<lb/> dieningen te ontslaan, het Hof te verlaaten, ende in sijnen ou-<lb/> derdomme stillekens voor sijn eigen selven te gaan leeven. Ee-<lb/> ven gelijk onse ESOPISE Vos, wanneer de Leew oud ende sie-<lb/> kelik, ende ook seer bejaard geworden is, sig seer voorsig-<lb/> tiglik uit des Leewen Hoole houd, ende op sig selven stillekens<lb/> gaat leeven.<lb/> Eindelik seggen wy dat de eigendlike Leer deeser onser FA-<lb/> BULEN is, ons aan te wijsen, dat de Menschen sig gemeenelik<lb/> bedriegen, wanneer sy schielik ende sonder voorgaande ondersouk,<lb/> <pb n="embstma_add132_fac464"/> in steede van haar oordeel onderwijlen op te schorten, van on-<lb/> bekende Saaken oordeelen: Ende leerd onse FABULE ons<lb/> ook in het bysonder, dat de Menschen sig seer groovelik<lb/> plagten te bedriegen, wanneer sy naar het gemeen gerust van<lb/> der Koningen ende Vorsten groote kennissen ende deugden een oor-<lb/> deel vellen. Ende dat sy de selven kennende, sig sorgvuldig<lb/> behoorden te wagten, met haar seer gemeensaam te leeven, en-<lb/> de omme te gaan.<lb/> </p>

73

embstma_add132

FABLES

GUL

MNE

EMBLEMS

ILL_BOOK

embstma_add132_pic457.jpg

emblempictura

embstma_add132_emblem072

FABLES

GUL

MNE

EMBLEMS

ILL_BOOK

reserved for caption

embstma_add132.xml

Een oud Hoveling, Een oud Schoveling

embstma_add132_fac457

<p>Cum Principibus ut cum igne.</p>

emblem pictura

embstma_add132_emblem070

<p>Een oud Hoveling,<lb/> Een oud Schoveling.</p>

embstma_add132_emblem071

Cum Principibus ut cum igne