$ TEXT_EXPL_XML

76. De Vos ende het Mom. EEn Eesel, hebbende by gevalle gevonden eenen Lee- wen-huid, kleede ende bedekte sig daar meede het be- sten hy konde; ende dus door Bossen ende Velden sijnen Meestere ontloopende, deede hy de onnoosele beesten, als Haasen ende Herten, schrikken: ende sulks siende, wierd hy daar door ook soo laat-dunkende ende baldaa- dig, dat hy daar naa het gras ende de kruiden, daar de Schaapen ende Kalvers sig meede souden voeden, vertrad ende verdorf: als wanneer hy van eenen Vosse bekend, ende aan sijnen Meestere verklikt wierd; die hem van den Leewen-huide ontbloote, ende onder stokslaagen hem leer- de, dat hy met sijne eigene huid, die hem van sijne Ou- deren aangebooren was, ende hem wel paste, sig te vree- den houden moest. Daar naa gebeurde, dat een Luipaard, die sig weegens sijne veelvuldige wel-geteekende Vlakken, by alle onnoo- sele vier-voetige Dieren, voor de schoonste van allen uit- gegeeven had, ende ook vervolgens ge eerd was gewor- den, deesen selven Vosse ontmoetede, ende ook by hem roemde, de schoonste aller vier-voetige Dieren te zijn, en- de als soodaanig ook ge-eerd te moeten werden; als wan- neer de Vos hem antwoorde: ,, Uw klein verstand ende ,,weinige kennisse maakt, dat gy soo laat-dunkende zijt, ,,dat gy u verre boven uwes gelijken, ja boven uwe meer- ,,deren verheft, als niet weetende, dat in geen schoon Vel de ,,waarhaftige schoonheid eenes Beesten is, maar dat die ,,innerlik bestaat in seer klouk van oordeele te weesen, als ,,ook in seer groote kennisse te hebben, ende bysonderlik ,,in een seer goed gebruik van dien. Loop derhalven heen ,,gy Nars-kap, ende doed u van de gekke Dieren ont- ,,sien ende eeren; van my hebt gy dat niet te verwagten. Eindelik gebeurde, dat die selve Vos quam in den werk- huise eenes Beeldhouwers, alwaar hy seer wonderlik kon- stig gemaakt Beelden besag, onder alle welke meest uit- stak, ende hem seer wel behaagde, een uitneemend schoon Vrouwen beeld; welk alsoo hy seer vriendelik aansprak, ende geen antwoord kreeg, hy ook daar naa het selven wel betastede, ende soo van afteren als van vooren wel besag. Ende eindelik in dese woorden uitberste: ,, Geen ,,wonder is het, dat gemeene Beesten sig van schoon- ,,schijnende laaten bedriegen, alsoo ik selfs by naast mis- ,,leid was van deesen schoon-schijnenden Vrouwen-beelde, ,,eer ik ter deegen de innerlike schoonheid van dien on- ,,dersogt, ende bevonden had, of, ende dat daar in wa- ,,relik seer goede Herssenen waaren; alsoo daar in alleen ,,de voornaamste schoonheid bestaat: ende oovermits ik ,,nu bevind, dat de selve Herssenen u in het geheel ont- ,,breeken, soo kan ik niet meer ten uwen loove seggen, ,,dan, Hoe schoon soud gy waarelik weesen, indien gy ,,goede Herssenen had ! ende hoe gekkelik staat gy nu ,,voor my, dewijl ik weet, dat die u ontbreeken !

;

Uitlegginge der Woorden .Met den EESELE onder eenen Leewen-huid, werd verstaan een plompert, die by geluk tot hoog- heid is geraakt, ende die oover sulks alle minde- re andere menschen, veragtelik oover sijne schou- deren aansiet, ofte voor ende met sijne magt een yder wil doen schrikken. Met den LUIPAARDE, een Pronkert van 'klein ver- stand, die door sijne schoone Kleederen, groote Rijk- dom, Pragt ende Praal, wil ge-eerd ende gediend zijn. Met de eenvoudige onnoosele DIEREN, eenvoudi- ge menschen, welke door dien schijn bedroogen werden. Met den VOSSE, wijse ende ervaarene menschen, die den schijn ontdekken, ende de geveinsde Hypocriten ten toone stellen. OM dat in deese Weereld geene Menschen, hoe gelukkig sy ook morgen weesen gebooren, sonder swakheeden ende ge- breeken zijn; ende om dat sy alle, hoogere gedagten, ende ook meer liefde hebben van, ende voor soodaanige Menschen, wiens swak- heeden ende gebreeken sy niet weeten: dan van ende voor soo- danige Menschen, welkers swakheeden ende gebreeken sy seer wel kennen: soo siet men ook daar en booven seer weinige Men- schen die soo bescheiden ende maatig in haare oordeelen ende ge- neegendheeden zijn, dat sy alle de swakheeden ende gebreeken eenes Menschen in de eene, ende daar en tegen alle de volmaakt- heeden ende deugden des selven in de andere schaale gelegt heb- bende; als dan eerst, ende niet eerder ooverweegen ende oor- deelen, welke schaale swaarder is, ende hoe veel ende hoe weinig soodanig een Mensch behoorde geagt ende geschat te zijn, waar- dig te weesen. Ende oovermits by opgemelde menschelijke gebreeken ofte swakheeden nog komt onse aangeboorene eigen selfs liefde, soo maakt die, dat wy soo haast geene kennisse van iemans swakheeden en- de gebreeken gekreegen hebben; of wy werden door eene ver- keerde eergierigheid ofte nijd teegen den selven soodanig met voor- oordeelen ingenoomen, dat wy daar naa in dien selven Mensche naaweliks eenige Volmaaktheden ofte Deugden aanmerken konnen. Ende oovermits ook alle Menschen verpligt zijn, haar eigen baat te souken; voor soo veele het selven sonder naadeele eenes derden kan werden verkreegen: soo behoorden ook alle de selven genee- gen te weesen, haare eigene swakheeden ende gebreeken, in het gemeen voor anderen Menschen, soo veele haar doenelik is, te verbergen; sonder sig te vergenougen, met seer oopenhertig lee- vende, wel te doen ende vrolik te zijn, om aldus bekend te wer- den voor soodaanigen als sy waarelik zijn. Met welke onse mee- ninge seer wel oover een komt die in Staatkonde, kennisse der men- schelike Saaken; ende manhafte kloukmoedigheid, onvergelijke- like Trajano Boccalini, wanneer hy ons leerd, dat alle ende selfs de allerbeste Menschen, welke oover anderen, ofte in eenige publike Amten en Diensten gesteld zijn, aldaar de onderhoorigen, niet soo seer door dwingen ende oover-reeden; als wel door haare authoriteit ende haar aansien, beweegen konnen, om ietwes te doen ofte te laaten, ende dat sy alle haar aansien verliesen souden, indien sy niet sig in alle haar doen met een graantjen geveinsdheid vercierden. Ende om deese onse generale gedagten door de bysonderen te verklaaren, soo vraagen wy den Leeser, welke Pausen, Cardinalen, Biskoppen, Abten, Priesters, Monniken, Professoren, Leeraars, Predikan- ten, Etc. ofte Keisers, Kooningen, Vorsten, Veld-ooversten, Raads-heeren van eenige Hooven van Judicature, Hoovelingen, Borgemeesters, Schee- penen, Raaden, Etc. souden alleen door haar aansien, ende sonder dwang by den Onderdaanen, ende by den gemeenen Menschen ietwes vermogen, ende die beweegen om haar te gehoorsaamen; indien sy alle wisten met wat swakheeden ende gebreeken de sel- ven binnen haare Kloosteren, Hooven, ende Huisen, gemeenelik on- der malkanderen, ofte met haar gesinne leeven: ende met hoe wei- nige liefde ende mindere sorge voor het gemeen welvaaren, de meesten der selven regeeren; als ook eindelik, hoe quaalik, quistig ende ooverdaadig die penningen, welke soo beswaarelik door de gemeene Onderdaanen gewonnen ende suurelik opgebragt door de gemeene Onderdaanen gewonnen ende suurelik opgebragt zijn; besteed, verquist, ende misbruikt werden? Ende verseekeren wy ons, dat de bescheide Leeser op deese Vraage sal antwoorden, dat niet een der selven opgemelden, gewilliglik ge-eerd ende gehoor- saamd soude werden: alsoo selfs een Heilig Propheet in sijnen eigen Lande niet ge-eerd kan werden van sijne Landsluiden, ende dat al- leen, om dat sy hem meer dan de Vremden kennen: ende dat daar en teegen een Vremde, om dat hy niet genoug bekend is, door- gaans meer werd ge-agt ende ge-eerd, dan hy warelik waardig is. Dog alsoo deese verberging? onser swakheeden ende gebreeken, eigendlik niet is die Hypocrisie ende Geveinsdheid, welke Goode en- de den Menschen soo seer mishaagd, dat die soo wel in onse Hei- lige Euangelien, als in onser FABULE, seer ernstig bestraft werd; maar dewijle het is eene veel grootere ende schaadelikere geveinsd- heid; soo moet daar van nu ook ietwes gesegt werden. Namentlik dese schadelike geveinsdheid huisd in die Menschen , welke van sig ge- ven ende veinsen te besitten die Volmaaktheeden ende Deugden, welke waarelik in haar niet zijn, ende die daar en boven dese vein- sery gebruiken, alleen op dat het selven van den eenvoudigen Menschen geloofd werdende, sy ten haaren eigen meesten voor- deele die bedroogene ten meesten souden konnen beschaadigen. Sulks waarelik hier met onse FABULEN ook in het bysonder werden afgebeeld die Menschen, welke veinsen eene grootere liefde tot God ende haar eeven naasten te dragen, als andere gemee- ne Menschen, ende dat alleen, op dat sy middeler-wijlen van die eenvoudigen ge-eerd, ge-agt, ende ontsien werdende, der selver diensten genieten, als ook der selver, jaa der Weeduwen ende Weesen goederen, Huisen ende Landen, inslokken souden moo- gen ende konnen. a Gelijk voor deesen de beveinsde Phariseen, oover welken des weegen in de Eevangelien soo meenigvuldig Wee, Wee, uitgeroepen werd, sulks deeden, ende de Roomse Geesteliken nu nog heeden het selfden veel konstiger, meesterliker ende ooverdaadiger doen. En- de daar en boven werden in onser FABULE afgebeeld die Men- schen, welke voorgeeven veel grootere magt, schoonheid ende kennisse te hebben, dan sy waarelik besitten, ende dat alleen, op dat sy sig daar door van den eenvoudigen Menschen souden doen vreesen, dienen ende gehoorsaamen. Gelijk wy hier sien, dat de Eesel door den Leewenhuid de sterk- te ende de felheid eenes Leews; de Luipaard door sijn geplakt Vel sijne schoonheid, ende het schoon Vrouwen-beeld, eene uitneemende menschelike kennisse ons verbeelden wil; ende dat die Eesel, Luipaard ende dat Vrouwen-beeld, wel van den onnooselen Dieren, dat is, wel van den eenvoudigen Menschen, die het binnensten der selven niet weeten, maar niet van den Vosse, dat is wijse Menschen, die het innerliken der selven wel doorsogt hebben, voor soodaani- gen gehouden, ontsien ende gediend werden: Jaa sien wy hier daar beneevens, dat die selve Vos ende wijse Menschen, deese Hy- pocriten ende Geveinsden veeltijds afterhaalen, ende voor der gehee- le Weereld beschaamd maaken. Sulks waarelik die bysondere Geveinsden, met haare Hypocrisie en- de Geveinsdheid, geduurende haar kort ende broos leeven, altijds wel vreesen afterhaald te sullen werden, maar soo veele voordeel ende vreugde niet behaalen, dan of sy in der daad vromelik han- delden, ende daar op sig vervrolikten. Dog moogen wy eindelik hier niet verbergen, dat die Hypocrisie ende Geveinsdheid der geenen, welke eene souveraine ofte publike Magt oover Kerk ofte staat besitten, alleen door die onweederstandelike Magt, soo diepe wortelen schiet, ende die vrugten voortbrengd in de herten ende herssenen aller gemeene Ingeseetenen, dat die Re- genten sulks weetende, ende daar op betrouwende, alle andere Wijse Ingeseetenen, welke die Geveinsdheeden ende Bedriegerien begin- nen te ondekken, ofte verdagt werden te sullen oopenbaaren, de selven aanstonds konnen doen beschuldigen en schandelik dooden, als of sy a de Goddelike ofte Koninglike Hoogheid gequetst hadden. En- de is dit het gunt Lodorik de elfde dier Name, Koning van Vrankrijk, dat in wel-gestelde Vrye Republiken, opgemelde geveinsdheid den Regenten niet noodsaakelik is, jaa aldaar gebruikt werdende, den selven Geveinsden veeltijds meerdere schaade aanbrengd, dan of sy den regten weg des Deugds waaren ingegaan.a Weshalven wy eindelik seggen, dit de Leer onser FABULE te weesen, dat wijse ende deugdsaame Menschen, hare swakheeden ende gebreeken, wel moogen ende ook behoorden voor den ge- meenen Menschen te verbergen: Maar dat alle die geene, welke eenige Heiligheid ofte Deugd veinsen, om door dat middel ten naa- deele haares eeven naasten, haare eigene grootheid ofte voordeel te bejaagen, seer schaadelike, schandelike, ende vervloukte Men- schen zijn, ende dat sy seekerlik altijds soodaanigen sterven.

SEQ 78 PARENT embstma_add132 HIM FABLES ; GUL ; MNE ; EMBLEMS ; ILL_BOOK URL_IMAGE embstma_add132_pic499.jpg TIPE emblempictura NEXT embstma_add132_emblem077 IIHIM FABLES ; GUL ; MNE ; EMBLEMS ; ILL_BOOK CAPTION_EN reserved for caption SOURCE_FILE embstma_add132.xml MOTTO_NL_NORM Siet niet drouvig als de Phariseen, maar wagt u van haare geveinsdheid. LINK_FACSIMILE embstma_add132_fac499 MOTTO_LA

Bene agere & laetari. Eccles. 3

TYPE emblem pictura PREV embstma_add132_emblem075 MOTTO_NL

Siet niet drouvig als de Phariseen, maar wagt u van haare geveinsdheid. Matth. 6. 16, 23.

ID embstma_add132_emblem076 MOTTO_LA_NORM Bene agere & laetari CHILDREN CHILDREN_SQRT 0