<p>76. De Vos ende het Mom.<lb/> EEn Eesel, hebbende by gevalle gevonden eenen Lee-<lb/> wen-huid, kleede ende bedekte sig daar meede het be-<lb/> sten hy konde; ende dus door Bossen ende Velden sijnen<lb/> Meestere ontloopende, deede hy de onnoosele beesten,<lb/> als Haasen ende Herten, schrikken: ende sulks siende,<lb/> wierd hy daar door ook soo laat-dunkende ende baldaa-<lb/> <pb n="embstma_add132_fac500"/> dig, dat hy daar naa het gras ende de kruiden, daar de<lb/> Schaapen ende Kalvers sig meede souden voeden, vertrad<lb/> ende verdorf: als wanneer hy van eenen Vosse bekend,<lb/> ende aan sijnen Meestere verklikt wierd; die hem van den<lb/> Leewen-huide ontbloote, ende onder stokslaagen hem leer-<lb/> de, dat hy met sijne eigene huid, die hem van sijne Ou-<lb/> deren aangebooren was, ende hem wel paste, sig te vree-<lb/> den houden moest.<lb/> Daar naa gebeurde, dat een Luipaard, die sig weegens<lb/> sijne veelvuldige wel-geteekende Vlakken, by alle onnoo-<lb/> sele vier-voetige Dieren, voor de schoonste van allen uit-<lb/> gegeeven had, ende ook vervolgens ge eerd was gewor-<lb/> den, deesen selven Vosse ontmoetede, ende ook by hem<lb/> roemde, de schoonste aller vier-voetige Dieren te zijn, en-<lb/> de als soodaanig ook ge-eerd te moeten werden; als wan-<lb/> neer de Vos hem antwoorde: ,, Uw klein verstand ende<lb/> ,,weinige kennisse maakt, dat gy soo laat-dunkende zijt,<lb/> ,,dat gy u verre boven uwes gelijken, ja boven uwe meer-<lb/> ,,deren verheft, als niet weetende, dat in geen schoon Vel de<lb/> ,,waarhaftige schoonheid eenes Beesten is, maar dat die<lb/> ,,innerlik bestaat in seer klouk van oordeele te weesen, als<lb/> ,,ook in seer groote kennisse te hebben, ende bysonderlik<lb/> ,,in een seer goed gebruik van dien. Loop derhalven heen<lb/> ,,gy Nars-kap, ende doed u van de gekke Dieren ont-<lb/> ,,sien ende eeren; van my hebt gy dat niet te verwagten.<lb/> Eindelik gebeurde, dat die selve Vos quam in den werk-<lb/> huise eenes Beeldhouwers, alwaar hy seer wonderlik kon-<lb/> stig gemaakt Beelden besag, onder alle welke meest uit-<lb/> stak, ende hem seer wel behaagde, een uitneemend schoon<lb/> Vrouwen beeld; welk alsoo hy seer vriendelik aansprak,<lb/> ende geen antwoord kreeg, hy ook daar naa het selven<lb/> <pb n="embstma_add132_fac501"/> wel betastede, ende soo van afteren als van vooren wel<lb/> besag. Ende eindelik in dese woorden uitberste: ,, Geen<lb/> ,,wonder is het, dat gemeene Beesten sig van schoon-<lb/> ,,schijnende laaten bedriegen, alsoo ik selfs by naast mis-<lb/> ,,leid was van deesen schoon-schijnenden Vrouwen-beelde,<lb/> ,,eer ik ter deegen de innerlike schoonheid van dien on-<lb/> ,,dersogt, ende bevonden had, of, ende dat daar in wa-<lb/> ,,relik seer goede Herssenen waaren; alsoo daar in alleen<lb/> ,,de voornaamste schoonheid bestaat: ende oovermits ik<lb/> ,,nu bevind, dat de selve Herssenen u in het geheel ont-<lb/> ,,breeken, soo kan ik niet meer ten uwen loove seggen,<lb/> ,,dan, Hoe schoon soud gy waarelik weesen, indien gy<lb/> ,,goede Herssenen had ! ende hoe gekkelik staat gy nu<lb/> ,,voor my, dewijl ik weet, dat die u ontbreeken !<lb/> </p>

<p>Uitlegginge der Woorden<lb/> .Met den EESELE onder eenen Leewen-huid, werd<lb/> verstaan een plompert, die by geluk tot hoog-<lb/> heid is geraakt, ende die oover sulks alle minde-<lb/> re andere menschen, veragtelik oover sijne schou-<lb/> deren aansiet, ofte voor ende met sijne magt een<lb/> yder wil doen schrikken.<lb/> Met den LUIPAARDE, een Pronkert van 'klein ver-<lb/> stand, die door sijne schoone Kleederen, groote Rijk-<lb/> dom, Pragt ende Praal, wil ge-eerd ende gediend zijn.<lb/> Met de eenvoudige onnoosele DIEREN, eenvoudi-<lb/> ge menschen, welke door dien schijn bedroogen werden.<lb/> <pb n="embstma_add132_fac502"/> <lb/> Met den VOSSE, wijse ende ervaarene menschen, die<lb/> den schijn ontdekken, ende de geveinsde Hypocriten<lb/> ten toone stellen.<lb/> OM dat in deese Weereld geene Menschen, hoe gelukkig sy<lb/> ook morgen weesen gebooren, sonder swakheeden ende ge-<lb/> breeken zijn; ende om dat sy alle, hoogere gedagten, ende ook meer<lb/> liefde hebben van, ende voor soodaanige Menschen, wiens swak-<lb/> heeden ende gebreeken sy niet weeten: dan van ende voor soo-<lb/> danige Menschen, welkers swakheeden ende gebreeken sy seer<lb/> wel kennen: soo siet men ook daar en booven seer weinige Men-<lb/> schen die soo bescheiden ende maatig in haare oordeelen ende ge-<lb/> neegendheeden zijn, dat sy alle de swakheeden ende gebreeken<lb/> eenes Menschen in de eene, ende daar en tegen alle de volmaakt-<lb/> heeden ende deugden des selven in de andere schaale gelegt heb-<lb/> bende; als dan eerst, ende niet eerder ooverweegen ende oor-<lb/> deelen, welke schaale swaarder is, ende hoe veel ende hoe weinig<lb/> soodanig een Mensch behoorde geagt ende geschat te zijn, waar-<lb/> dig te weesen.<lb/> Ende oovermits by opgemelde menschelijke gebreeken ofte<lb/> swakheeden nog komt onse aangeboorene eigen selfs liefde, soo maakt<lb/> die, dat wy soo haast geene kennisse van iemans swakheeden en-<lb/> de gebreeken gekreegen hebben; of wy werden door eene ver-<lb/> keerde eergierigheid ofte nijd teegen den selven soodanig met voor-<lb/> oordeelen ingenoomen, dat wy daar naa in dien selven Mensche<lb/> naaweliks eenige Volmaaktheden ofte Deugden aanmerken konnen.<lb/> Ende oovermits ook alle Menschen verpligt zijn, haar eigen baat<lb/> te souken; voor soo veele het selven sonder naadeele eenes derden<lb/> kan werden verkreegen: soo behoorden ook alle de selven genee-<lb/> gen te weesen, haare eigene swakheeden ende gebreeken, in het<lb/> gemeen voor anderen Menschen, soo veele haar doenelik is, te<lb/> verbergen; sonder sig te vergenougen, met seer oopenhertig lee-<lb/> vende, wel te doen ende vrolik te zijn, om aldus bekend te wer-<lb/> den voor soodaanigen als sy waarelik zijn. Met welke onse mee-<lb/> <pb n="embstma_add132_fac503"/> ninge seer wel oover een komt die in Staatkonde, kennisse der men-<lb/> schelike Saaken; ende manhafte kloukmoedigheid, onvergelijke-<lb/> like Trajano Boccalini, wanneer hy ons leerd, dat alle ende selfs de<lb/> allerbeste Menschen, welke oover anderen, ofte in eenige publike<lb/> Amten en Diensten gesteld zijn, aldaar de onderhoorigen, niet soo seer<lb/> door dwingen ende oover-reeden; als wel door haare authoriteit<lb/> ende haar aansien, beweegen konnen, om ietwes te doen ofte te<lb/> laaten, ende dat sy alle haar aansien verliesen souden, indien sy niet<lb/> sig in alle haar doen met een graantjen geveinsdheid vercierden.<lb/> Ende om deese onse generale gedagten door de bysonderen te<lb/> verklaaren, soo vraagen wy den Leeser, welke Pausen, Cardinalen,<lb/> Biskoppen, Abten, Priesters, Monniken, Professoren, Leeraars, Predikan-<lb/> ten, Etc. ofte Keisers, Kooningen, Vorsten, Veld-ooversten, Raads-heeren<lb/> van eenige Hooven van Judicature, Hoovelingen, Borgemeesters, Schee-<lb/> penen, Raaden, Etc. souden alleen door haar aansien, ende sonder<lb/> dwang by den Onderdaanen, ende by den gemeenen Menschen<lb/> ietwes vermogen, ende die beweegen om haar te gehoorsaamen;<lb/> indien sy alle wisten met wat swakheeden ende gebreeken de sel-<lb/> ven binnen haare Kloosteren, Hooven, ende Huisen, gemeenelik on-<lb/> der malkanderen, ofte met haar gesinne leeven: ende met hoe wei-<lb/> nige liefde ende mindere sorge voor het gemeen welvaaren, de<lb/> meesten der selven regeeren; als ook eindelik, hoe quaalik, quistig<lb/> ende ooverdaadig die penningen, welke soo beswaarelik door de<lb/> gemeene Onderdaanen gewonnen ende suurelik opgebragt door de<lb/> gemeene Onderdaanen gewonnen ende suurelik opgebragt zijn;<lb/> besteed, verquist, ende misbruikt werden? Ende verseekeren wy<lb/> ons, dat de bescheide Leeser op deese Vraage sal antwoorden, dat<lb/> niet een der selven opgemelden, gewilliglik ge-eerd ende gehoor-<lb/> saamd soude werden: alsoo selfs een Heilig Propheet in sijnen eigen<lb/> Lande niet ge-eerd kan werden van sijne Landsluiden, ende dat al-<lb/> leen, om dat sy hem meer dan de Vremden kennen: ende dat daar<lb/> en teegen een Vremde, om dat hy niet genoug bekend is, door-<lb/> gaans meer werd ge-agt ende ge-eerd, dan hy warelik waardig is.<lb/> Dog alsoo deese verberging? onser swakheeden ende gebreeken,<lb/> eigendlik niet is die Hypocrisie ende Geveinsdheid, welke Goode en-<lb/> de den Menschen soo seer mishaagd, dat die soo wel in onse Hei-<lb/> lige Euangelien, als in onser FABULE, seer ernstig bestraft werd;<lb/> <pb n="embstma_add132_fac504"/> maar dewijle het is eene veel grootere ende schaadelikere geveinsd-<lb/> heid; soo moet daar van nu ook ietwes gesegt werden. Namentlik<lb/> dese schadelike geveinsdheid huisd in die Menschen , welke van sig ge-<lb/> ven ende veinsen te besitten die Volmaaktheeden ende Deugden,<lb/> welke waarelik in haar niet zijn, ende die daar en boven dese vein-<lb/> sery gebruiken, alleen op dat het selven van den eenvoudigen<lb/> Menschen geloofd werdende, sy ten haaren eigen meesten voor-<lb/> deele die bedroogene ten meesten souden konnen beschaadigen.<lb/> Sulks waarelik hier met onse FABULEN ook in het bysonder<lb/> werden afgebeeld die Menschen, welke veinsen eene grootere<lb/> liefde tot God ende haar eeven naasten te dragen, als andere gemee-<lb/> ne Menschen, ende dat alleen, op dat sy middeler-wijlen van die<lb/> eenvoudigen ge-eerd, ge-agt, ende ontsien werdende, der selver<lb/> diensten genieten, als ook der selver, jaa der Weeduwen ende<lb/> Weesen goederen, Huisen ende Landen, inslokken souden moo-<lb/> gen ende konnen. a<lb/> Gelijk voor deesen de beveinsde Phariseen, oover welken des<lb/> weegen in de Eevangelien soo meenigvuldig Wee, Wee, uitgeroepen<lb/> werd, sulks deeden, ende de Roomse Geesteliken nu nog heeden het<lb/> selfden veel konstiger, meesterliker ende ooverdaadiger doen. En-<lb/> de daar en boven werden in onser FABULE afgebeeld die Men-<lb/> schen, welke voorgeeven veel grootere magt, schoonheid ende<lb/> kennisse te hebben, dan sy waarelik besitten, ende dat alleen, op<lb/> dat sy sig daar door van den eenvoudigen Menschen souden doen<lb/> vreesen, dienen ende gehoorsaamen.<lb/> Gelijk wy hier sien, dat de Eesel door den Leewenhuid de sterk-<lb/> te ende de felheid eenes Leews; de Luipaard door sijn geplakt Vel<lb/> sijne schoonheid, ende het schoon Vrouwen-beeld, eene uitneemende<lb/> menschelike kennisse ons verbeelden wil; ende dat die Eesel, Luipaard<lb/> ende dat Vrouwen-beeld, wel van den onnooselen Dieren, dat is,<lb/> wel van den eenvoudigen Menschen, die het binnensten der selven<lb/> niet weeten, maar niet van den Vosse, dat is wijse Menschen,<lb/> die het innerliken der selven wel doorsogt hebben, voor soodaani-<lb/> gen gehouden, ontsien ende gediend werden: Jaa sien wy hier<lb/> daar beneevens, dat die selve Vos ende wijse Menschen, deese Hy-<lb/> <pb n="embstma_add132_fac505"/> pocriten ende Geveinsden veeltijds afterhaalen, ende voor der gehee-<lb/> le Weereld beschaamd maaken.<lb/> Sulks waarelik die bysondere Geveinsden, met haare Hypocrisie en-<lb/> de Geveinsdheid, geduurende haar kort ende broos leeven, altijds<lb/> wel vreesen afterhaald te sullen werden, maar soo veele voordeel<lb/> ende vreugde niet behaalen, dan of sy in der daad vromelik han-<lb/> delden, ende daar op sig vervrolikten.<lb/> Dog moogen wy eindelik hier niet verbergen, dat die Hypocrisie<lb/> ende Geveinsdheid der geenen, welke eene souveraine ofte publike Magt<lb/> oover Kerk ofte staat besitten, alleen door die onweederstandelike<lb/> Magt, soo diepe wortelen schiet, ende die vrugten voortbrengd in<lb/> de herten ende herssenen aller gemeene Ingeseetenen, dat die Re-<lb/> genten sulks weetende, ende daar op betrouwende, alle andere Wijse<lb/> Ingeseetenen, welke die Geveinsdheeden ende Bedriegerien begin-<lb/> nen te ondekken, ofte verdagt werden te sullen oopenbaaren, de<lb/> selven aanstonds konnen doen beschuldigen en schandelik dooden,<lb/> als of sy a de Goddelike ofte Koninglike Hoogheid gequetst hadden. En-<lb/> de is dit het gunt Lodorik de elfde dier Name, Koning van Vrankrijk,<lb/> <pb n="embstma_add132_fac506"/> dat in wel-gestelde Vrye Republiken, opgemelde geveinsdheid den<lb/> Regenten niet noodsaakelik is, jaa aldaar gebruikt werdende, den<lb/> selven Geveinsden veeltijds meerdere schaade aanbrengd, dan of<lb/> sy den regten weg des Deugds waaren ingegaan.a<lb/> Weshalven wy eindelik seggen, dit de Leer onser FABULE te<lb/> weesen, dat wijse ende deugdsaame Menschen, hare swakheeden<lb/> ende gebreeken, wel moogen ende ook behoorden voor den ge-<lb/> meenen Menschen te verbergen: Maar dat alle die geene, welke<lb/> eenige Heiligheid ofte Deugd veinsen, om door dat middel ten naa-<lb/> deele haares eeven naasten, haare eigene grootheid ofte voordeel te<lb/> bejaagen, seer schaadelike, schandelike, ende vervloukte Men-<lb/> schen zijn, ende dat sy seekerlik altijds soodaanigen sterven.<lb/> </p>

78

embstma_add132

FABLES

GUL

MNE

EMBLEMS

ILL_BOOK

embstma_add132_pic499.jpg

emblempictura

embstma_add132_emblem077

FABLES

GUL

MNE

EMBLEMS

ILL_BOOK

reserved for caption

embstma_add132.xml

Siet niet drouvig als de Phariseen, maar wagt u van haare geveinsdheid.

embstma_add132_fac499

<p>Bene agere &amp; laetari. Eccles. 3</p>

emblem pictura

embstma_add132_emblem075

<p>Siet niet drouvig als de Phariseen, maar wagt u<lb/> van haare geveinsdheid. Matth. 6. 16, 23.</p>

embstma_add132_emblem076

Bene agere & laetari